WARSET- architektura i możliwości nowego systemu informatycznego Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "WARSET- architektura i możliwości nowego systemu informatycznego Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie"

Transkrypt

1 WARSET- architektura i możliwości nowego systemu informatycznego Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie Maciej Cierpka 1

2 Niniejsza praca ma na celu przedstawienie architektury i sposobu funkcjonowania nowego systemu informatycznego GPW oraz porównanie go z systemem wykorzystywanym przed jego wprowadzeniem. 1. Krótki rys historyczny Warszawska Giełda Papierów Wartościowych od pierwszej sesji 16 kwietnia 1991r aż do 17 listopada roku 2000 była obsługiwana przez system opracowany przez Societe de Bourse Francais oraz spółkę Euronext. W związku z uzależnieniem wydajności tego systemu od liczby uczestników rynku (zarówno spółek jak i inwestorów) oraz niemożności jego rozbudowy, o zmianie zaczęto już myśleć od roku W ostatnich latach działalności wyraźnie zaczęto odczuwać braki tegoż systemu objawiające się w utrudnionym przesyle danych pomiędzy domami maklerskimi a giełdą, niedostatecznym dopływie informacji z giełdy, niemożności wprowadzenia nowych instrumentów finansowych (szczególnie dotyczy to instrumentów pochodnych), utrudnieniach wynikających z jednolitego systemu notowań ( z jednym lub więcej fixingami). Nowy system informatyczny- WSRSET został stworzony w oparciu o system Giełdy Paryskiej i jest obecnie używany na 18 giełdach świata, między innymi na giełdach: Nowojorskiej, Paryskiej, Amsterdamskiej, w Sao Paulo. 2. Wymagania wobec nowego systemu GPW Nowy system informatyczny miał odznaczać się następującymi cechami: 2.1 Sprawną siecią dróg składania zleceń, co miało przejawiać się w poprawie szybkości przesyłu, dostępności do tychże dróg przesyłu, bezpieczeństwie, poprawności zleceń. 2.2 Systemem notującym pozwalającym na kojarzenie zleceń według określonych kryteriów. O sprawności tego systemu decydować miały: - Stopień automatyzacji transakcji - Sekwencyjne przetwarzanie zleceń (priorytet czasu przyjęcia) - Średni czas zawarcia transakcji (ilość/sek.) - Możliwość notowania różnych instrumentów, typów zleceń - Możliwości nadzorowania rynku, weryfikacji i potwierdzania zleceń 2.3 Dystrybucja informacji - Zakres - Szybkość 3. Architektura systemu WARSET Architektura systemu informatycznego WARSET składa się z elementów z których każdy rozumiany jest jako określony zestaw sprzętu i oprogramowania realizujący funkcjonalnie zamknięty zakres zadań. Są nimi: - Centralny System Notujący - System Dystrybucji Informacji - Biura Maklerskie - warstwa telekomunikacyjna 3.1 Centralny System Notujący Funkcjami Centralnego Systemu Notującego są: a. Obsługa zleceń uczestników rynku (ich odbiór, hierarchizacja) b. Umieszczanie prawidłowo złożonych zleceń w arkuszu zleceń c. Potwierdzenie przyjęcia/odrzucenia zlecenia d. Funkcje związane z obliczaniem indeksów i archiwizacji W porównaniu ze starym systemem informatycznym GPW, ilość operacji przeprowadzanych przez Centralny System Notujący zmniejszyła się. Jest to związane z tym, że zdecydowana większość procedur związanych ze sprawdzaniem poprawności zlecenia przekazana została domom maklerskim, o czym traktuje podpunkt Powoduje to odciążenie centralnego systemu notującego i 2

3 zwiększenie liczby punktów wprowawadzania zleceń (praktycznie przy każdym stanowisku komputerowym w domach maklerskich) i w związku z tym lepszą obsługę inwestorów Sprzęt Najważniejszym elementem tej warstwy jest komputer centralny TANDEM. Jest to jednostka wyprodukowana przez firmę funkcjonującą obecnie pod nazwą Compaq Division, a powstałą po przejęciu w 1998 firmy Tandem przez firmę Compaq. Firma Tandem istnieje na rynku superkomputerów od 1971 roku. Zdobyła sobie uznanie jako producent jednostek, w których wszystkie podzespoły były dublowane, co zdecydowanie poprawiło bezawaryjność komputerów TANDEM. Na GPW znajdują się dwa ośrodki komputerowe: pierwszy z nich, model S70006, wyposażony jest w sześć procesorów i pełni funkcję tzw. komputera produkcyjnego. Drugi, pełniący funkcję komputera zapasowego, to model S70004, wyposażony w 4 procesory. Oba komputery połączone są magistralą (EXPAND). Istnienie dwóch niezależnych jednostek gwarantuje niezawodność bliską 100% przejawiającą się w odporności zarówno na błędy sprzętowe jak i związane z oprogramowaniem. Cecha ta znana jest w literaturze pod angielską nazwą fault tolerant Modułowa organizacja komputera centralnego Organizacja systemu komputera centralnego polega na tym, że każdy z modułów funkcjonuje niezależnie. Komunikacja pomiędzy poszczególnymi modułami polega na wysyłaniu i odbiorze komunikatów, które muszą być dla dwóch kontaktujących się ze sobą modułów zrozumiałe. Z modularności tego systemu wynika, iż można dowolnie zmienić oprogramowanie danego modułu. Warunkiem powodzenia takiej operacji pozostaje tylko niezmienność interfejsu pomiędzy nimi. W ramach komputera TANDEM można wyodrębnić 6 modułów: System Komunikacji Zewnętrznej (RCL) Zadaniem RLC jest przyjmowanie komunikatów z systemu aplikacji notujących i skierowanie ich do uprawnionych odbiorców (poprzez Satelitarny System Dystrybucji, systemy KDPW i KPWiG) według uprzednio zdefiniowanej macierzy uprawnień (odbiorcy to np.: domy maklerskie) System Notujący Przyjmuje zlecenia domów maklerskich (pośrednio inwestorów) z modułu FRONTAL Weryfikuje poprawność zleceń Przekazuje do modułu FRONTAL informacje o przyjęciu/odrzuceniu zleceń (np.: ze względu na brak upoważnienia danej jednostki do przesyłania tego typu zleceń) W przypadku umieszczenia zlecenia w arkuszu zleceń (następuje, gdy, zlecenie jest poprawne, wysyła publiczny komunikat do RLC, który aktualizuje Publiczne Arkusze Zleceń (udostępniane poprzez Satelitarny System Dystrybucji użytkownikom). Umieszczenie zlecenia w arkuszu zleceń jest równoważne ze zobowiązaniem się inwestora do zawarcia na warunkach podanych przez siebie w zleceniu (np. kupno akcji spółki X po cenie nie wyższej niż Y) Transakcje Pakietowe (TCS) Obsługuje transakcje pozasesyjne Kalkulator Indeksów (PFI) Dokonuje kalkulacji indeksów giełdowych (np. WIG, WIG20, indeksów branżowych). Wprowadzenie nowego indeksu jest bardzo proste, wymaga jedynie zdefiniowania: Nazwy indeksu Listy papierów wartościowych i ich wag Metody kalkulacji Częstotliwości publikacji 3

4 Praca modułu PFI dzieli się na okresy: Oczekiwania- trwa od momentu zakończenia sesji do momentu rozpoczęcia składania zleceń Wpływania zleceń- w tym czasie na podstawia każdego zlecenia, które wpłynęło ustalany jest TOK (teoretyczny kurs otwarcia) dla danego papieru wartościowego. Informacja o TOK przekazywana jest za pośrednictwem modułu RCL do systemu dystrybucji informacji Wpływania transakcji- praca modułu przebiega tak samo jak w okresie wpływania zleceń z tą różnicą, że zamiast TOK ustalany jest kurs rzeczywisty. Operacji na papierze- okres ten następuje po zakończeniu notowań. W tym okresie przeprowadzane są operacje techniczne (tworzenie indeksów, usuwanie ich ze spółek) oraz operacje rynkowe (dotyczą indeksów dochodowych i związane są na przykład z uwzględnieniem w nich wypłaconych dywidend lub praw do poboru) Front-End Processor (FRONTAL) Ustawia w odpowiedniej kolejności zlecenia i kieruje komunikaty potwierdzające Zarządza połączeniem z SLC Zarządza połączeniem z modułem notującym Zarządza dostępem do aplikacji notujących (autoryzuje dostęp biur maklerskich do określonej aplikacji notującej) Kontroluje przepływ danych (tworzy kolejki komunikatów do określonej aplikacji) Magazynuje komunikaty, (gdy serwer danego biura maklerskiego jest nieaktywny) i przesyła je w pakiecie (gdy serwer DM uaktywni się). Retransmisja- FRONTAL zachowuje wszystkie odbierane i wysyłane komunikaty. Domy maklerskie mogą więc zażądać ponownego przesłania komunikatu System Komunikacji Wewnętrznej (NIC) New Communication Interface odpowiada za wszystkie wewnętrzne komunikacyjne połączenia pomiędzy modułem FRONTAL a aplikacjami notującymi i pomiędzy modułami notującymi a RLC RDBS RDBS to system baz gromadzących informacje na temat instrumentów oraz dane historyczne. Poszczególne instrumenty opisane są w RDBS przez szereg pól (np.: nazwa, data pierwszego notowania, kod instrumentu). Źródło: Szczepański Mirosław- WARSET- architektura funkcjonalna systemu, Biuletyn Informacyjny Giełdy Papierów Wartościowych, wrzesień

5 3.2 System Dystrybucji Informacji Giełdowych System dystrybucji informacji w starym systemie GPW System Dystrybucji Informacji w poprzednim systemie informatycznym GPW był wyjątkowo mocno upośledzony. Dostęp przeciętnego inwestora był utrudniony i odbywał się następującymi kanałami: Telewizyjny serwis- teletext (Telegazeta) - najszybciej aktualizowany, pełna opcja płatna Serwis internetowy GPW Wysyłane faxy do domów maklerskich. Domy Maklerskie powielały je i udostępniały klientom (np.: DI BRE- BRE Brokers) lub ograniczały się do przyklejenia kopii do szyby budynku domu maklerskiego (np.:dm PKO BP) Ceduła GPW- jedyne oficjalne źródło informacji Telefoniczna Informacja Giełdowa (TIG) Komercyjne serwisy agencji informacyjnych Dane niedostępne dla inwestorów (dane dla np. KDPW, KPWiG) oraz dostępne za uiszczeniem opłat (agencje informacyjne, domy maklerskie)przesyłane były przez: Terminale AS/400 dołączonych do systemu giełdowego poprzez sieć LAN/WAN Za pośrednictwem Satelitarnego Systemu Dystrybucji Informacji Giełdowych (VSAT) Przy notowaniach z jednym fixingiem kanały dostępne dla inwestorów indywidualnych (abstrahując od zasadniczych niedogodności samego notowania wysoko płynnych spółek w systemie jednolitym) wydawały się być wystarczające, jednak po wprowadzeniu pod koniec lat 90 systemu notowań z kilkoma fixingami w ciągu dnia, nierówności w dostępie do informacji z giełdy były na tyle duże, że znacznie zwiększyło się zagrożenie niezgodnej z prawem manipulacji kursami niektórych spółek. Informacje o poziomach kursów z fixingów podliczanych w ciągu dnia dostępne były bowiem przed kolejnym fixingiem jedynie przez płatne serwisy informacyjne Elementy systemu dystrybucji WARSET Systemu dystrybucji informacji w WARSECIE oparty jest na satelitarnym systemie VSAT (Very Small Aperture Terminal) *. Do komunikacji satelitarnej wykorzystywany jest satelita o zasięgu ogólnoeuropejskim EUTELSAT. Moduł notujący GPW szczegółowo opisany w pierwszej części niniejszej pracy współpracuje z serwerem rozsiewu informacji NDIFF zainstalowanym na osobnym komputerze klasy serwer na terenie gmachu giełdy. Serwer ten odbiera informacje z modułu notującego (TANDEM), szyfruje je, dokonuje selekcji pod kątem klasy odbiorców oraz rozsyła je do serwerów RDF zainstalowanych w domach maklerskich i u innych odbiorcach. Najpełniejsze informacje dostarczane są do KDPW, KPWiG. Serwer RDF (może być instalowany na komputerach klasy PC) rozszyfrowuje odebrane komunikaty i wykorzystując protokół TCI/IP i sieć LAN przekazuje informacje do Serwera Informacji Publicznych (SLC). SLC prezentuje informacje w postaci Publicznego Arkusza Zleceń. System ten został zobrazowany na rysunku 4. * VSAT- Very Small Aperture Terminal- technologia transmisji danych z wykorzystaniem satelity komunikacyjnego wykorzystująca jako medium wiązką wiązkę fal elektromagnetycznych 5

6 Źródło: Smętek Marzena- System dystrybucji informacji giełdowych, Biuletyn Informacyjny Giełdy Papierów Wartościowych, wrzesień 1999 Zdalne biura maklerskie to biura wyposażone w możliwość odbioru informacji giełdowych bezpośrednio przez system satelitarny oraz mogące tą drogą składać zlecenia, o czym traktuje podpunkt 3.3. Podczas gdy zdalne biura maklerskie w starym systemie stanowiły niewielki procent wszystkich biur, obecnie poza nielicznymi wyjątkami wszystkie biura maklerskie można uznać za zdalne System Dystrybucji Informacji Giełdowych na poziomie GPW System Komunikacji Zewnętrznej (RLC) o którym napisałem w punkcie jest częścią Centralnego Systemu Notującego odpowiedzialnego za dostarczenie wyników procesu notowań giełdowych. Rysunek 3 pokazuje jego budowę. Informacyjna Baza Danych otrzymuje z systemu notującego, które zostają następnie przekazane do bazy SPWS. Pliki Konfiguracyjne modyfikują dane z SPWS na 4 sposoby tworząc z nich 4 rodzaje plików wyjściowych: Pliki HTML- udostępniane przez internet Pliki systemu tablic świetlnych- CYKLOP na terenie gmachu GPW Pliki SLK- udostępniane za pomocą Systemu Satelitarnej Dystrybucji Inf. Giełdowych Pliki archiwalne- używane do generowania wykresów oraz do użytku organów nadzorujących sesje. Arkusze stylizacyjne służą do czytelnego przedstawienia danych w tabelach. Źródło: Smętek Marzena- System dystrybucji informacji giełdowych, Biuletyn Informacyjny Giełdy Papierów Wartościowych, wrzesień

7 3.3 System składania zleceń na poziomie biur maklerskich Architektura baza- terminal starego systemu informatycznego GPW Prawdopodobnie najwięcej trudności sprawiał stary system GPW w procesie składania zleceń. Było to związane z zastosowaną architekturą baza- terminal, która limitowała liczbę terminali maklerskich. Baza, którą był komputer centralny umieszczony na terenie giełdy, wykonywała wszystkie procedury związane z weryfikacją zlecenia, odpowiadania na zapytania maklera np. odnośnie realizacji danego zlecenia. Funkcja terminala natomiast sprowadzała się do roli biernej stacji roboczej, z której makler przesyłał często błędnie sprecyzowane komunikaty. Każde, więc przysłowiowe naciśnięcie klawiszu ENTER przez użytkownika w domu maklerskim powodowało przesłanie informacji do komputera centralnego, weryfikacje oraz przesłanie tym samym kanałem komunikacyjnym odpowiedzi na stacje roboczą. Podczas sesji pierwszych 3 miesięcy początku roku 2000 (a więc hossy i krachu na GPW) kilkakrotnie wstrzymano notowania poszczególnych spółek ze względu na olbrzymie obroty i niewydolność systemu Architektura klient- serwer zastosowany w systemie WARSET W systemie WARSET zastosowano technikę klient- serwer, która polega na tym, że użytkownik (makler) komunikuje się z komputerem centralnym (TANDEMEM) poprzez Serwer Zleceń (SLE), który jest komputerem głównym każdego biura maklerskiego zlokalizowanym w dowolnym miejscu i połączonym siecią WAN z TANDEMEM. Komputer ten weryfikuje zlecenia i umieszcza je w zawartym w nim Lokalnym Karnecie Zleceń. SLE następnie wysyła zawartość Karnetu Zleceń do systemu notującego. Takie rozwiązanie odciąża komputer centralny GPW, który nie prowadzi już konwersacji z każdym użytkownikiem z osobna a jedynie z SLE reprezentującym wszystkich maklerów danego biura. Źródło: Kułakowski Dariusz- Charakterystyka Informatyczna Systemu, Biuletyn Informacyjny Giełdy Papierów Wartościowych, marzec 1999 Dzięki opisanej powyżej architekturze system WARSET nie jest limitowany ilością użytkowników, a jedynie wydajnością serwerów SLE poszczególnych biur maklerskich. W tej sytuacji wydatki związane z powiększeniem ilości inwestorów ponosi biuro maklerskie, które obsługuje danych klientów. Teoretycznie wykazano, że system ten powinien obsłużyć nawet 10 razy większe obroty niż rekordowe obroty zarejestrowane na giełdzie w Nowym Jorku (NYSE) w 2000r Aplikacje maklerskie Systemem operacyjnym w środowisku, którego funkcjonują niżej wymienione aplikacje jest Windows NT lub jego nowsza wersja Windows Wszystkie aplikacje zbudowane są w oparciu o technikę okienkową. 7

8 GL_Nego- aplikacja służąca do składania zleceń i obserwacji ich wykonania. Wykorzystuje informacje z Lokalnego Karnetu Zleceń (czyli z SLE). W zależności od preferencji użytkownika można kształtować zakres wyświetlanych informacji GL_Win- te same funkcje co GL_Nego. Dodatkową funkcją jest możliwość korzystania z serwisów informacyjnych wykorzystujących dane z Serwera Informacji Publicznych (SLC) GL_Imp- pakiet programów pozwalający na sporządzanie raportów, zbiorów danych na podstawie danych z SLE, które wykorzystywane są w biurach maklerskich do różnych celów. GL_Selector- aplikacja instalowana na serwerach SLE, pełniąca rolę filtra zleceń. Aplikacja ta weryfikuje zlecenia pod kątem autoryzacji maklera, odpowiedniej konstrukcji GL_Routor- aplkikacja instalowana na serwerach SLE odpowiedzialna za przekaz zleceń z wewnętrznej sieci biura maklerskiego do serwera SLE i dalej do systemu notującego oraz w drugą stronę. Może pracować w trybie API (przesył komunikatów o ściśle zdefiniowanej strukturze) lub w trybie pliku (przesył zleceń w postaci pliku). W systemie WARSET zastosowano pierwszą opcję, bardziej kosztowną, gwarantującą jednak pełniejszą integracje systemów informatycznych biur maklerskich z jednostką centralną i w związku z tym szybszą współpracę między nimi. 4. Podsumowanie Wprowadzenie systemu informatycznego WARSET na warszawską Giełdę Papierów Wartościowych z pewnością jest jednym z głównych czynników determinujących rozwój rynku kapitałowego w Polsce. Cechy tego sytemu, które pozytywnie wpłynęły na obrót kapitałem w Polsce można ująć w następującą listę: Niezawodność- odporność na błędy sprzętowe i programowe (cecha fault tolerant)-patrz podpunkt Zwiększona funkcjonalność- możliwość wprowadzania nowych typów instrumentów finansowych oraz dowolność określania faz i harmonogramu sesji (w tym notowań ciągłych) Modularność- umożliwia dostosowanie systemu do ewentualnego połączenia z innymi giełdami europejskimi- cecha ta została omówiona w podpunkcie Uniezależnienie od liczby użytkowników- podpunkt 3.3 Na zakończenie niniejszej pracy należy dodać iż zarząd GPW decydując się na opisaną powyżej architekturę informatyczną systemu, zdecydował jednocześnie o sposobie obrotu papierami wartościowymi, szczególnie zaś instrumentami pochodnymi. WARSET wyklucza bowiem możliwość obrotu w systemie open autcry auction *. Oznacza to że warszawska giełda będzie funkcjonować tak jak giełdy zachodnioeuropejskie, co walnie przyczyni się do ułatwienia decyzji w sprawie ewentualnej fuzji GPW z giełdami Uni Europejskiej * Open outcry auction polega na tym, że maklerzy (tzw. Locals) dokonują transakcji bezpośrednio na fizycznym parkiecie giełdy, a właściwie w jego centrum zwanym ringiem. Taki system funkcjonuje z powodzeniem w USA i jest ceniony ze względu na możliwość tańszego zawierania transakcji (korzystny jest szczególnie dla dużych transakcji zawieranych przez duże instytucje finansowe, koncerny) 8

9 Słownik niektórych skrótów NIC- New communication Interface- System Komunikacji Wewnętrznej VSAT- Very Small Aperture Terminal- technologia transmisji danych z wykorzystaniem satelity komunikacyjnego wykorzystująca jako medium wiązką wiązkę fal elektromagnetycznych WAN- sieć rozległa (łączy systemem WARSET z instalacjami biur maklerskich) KDPW- Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych KPWiG- Komisja Papierów Wartościowych i Giełd GPW- Giełda Papierów Wartościowych TOK- teoretyczny kurs otwarcia Bibliografia 1. Wiśniewski Tomasz- Obliczanie indeksów giełdowych, Biuletyn Giełdy Papierów Wartościowych WARSET, marzec Smętek Marzena- System dystrybucji informacji giełdowych, Biuletyn Informacyjny Giełdy Papierów Wartościowych, wrzesień Kułakowski Dariusz- Charakterystyka Informatyczna Systemu, ibidem 4. Kułakowski Dariusz- Charakterystyka Informatyczna Systemu, Biuletyn Informacyjny Giełdy Papierów Wartościowych, marzec Szczepański Mirosław- WARSET- architektura funkcjonalna systemu, ibidem 6. Szymański Witold- Przegląd zleceń w nowym systemie- zlecenia z limitem ceny, Biuletyn Informacyjny Giełdy Papierów Wartościowych, maj Giełda Ppierów Wartościowych w Warszawie, Rocznik Giełdowy Pękała Agnieszka- Rachunek Maklerski, Akcjonariusz- kwartalnik Stowarzyszenia Inwestorów Indywidualnych, wrzesień Przasnyski Roman- Dziesięć lat rozwoju warszawskiego parkietu, Almanach gazety giełdowej Parkiet, wiosna

UTP nowy system transakcyjny na GPW nowe szanse dla wszystkich grup inwestorów

UTP nowy system transakcyjny na GPW nowe szanse dla wszystkich grup inwestorów UTP nowy system transakcyjny na GPW nowe szanse dla wszystkich grup inwestorów IT w instytucjach finansowych Leszno, 14 marca 2013 Co to jest UTP? System notujący opracowany i funkcjonujący w grupie NYSE

Bardziej szczegółowo

UNIVERSAL TRADING PLATFORM (UTP) NOWOCZESNA PLATFORMA OBROTU GPW

UNIVERSAL TRADING PLATFORM (UTP) NOWOCZESNA PLATFORMA OBROTU GPW UNIVERSAL TRADING PLATFORM (UTP) NOWOCZESNA PLATFORMA OBROTU GPW System UTP dla rynku Zaoferowanie rynkowi rozwiązania o najwyższych światowych standardach funkcjonalnych oraz technicznych Stworzenie warunków

Bardziej szczegółowo

Organizacja obrotu giełdowego

Organizacja obrotu giełdowego Organizacja obrotu giełdowego Notowania na warszawskiej giełdzie prowadzone są w systemie obrotu WARSET. System WARSET zapewnia pełną automatyzację przekazywania zleceń i zawierania transakcji, sprawny

Bardziej szczegółowo

UTP Nowoczesna technologia na GPW

UTP Nowoczesna technologia na GPW UTP Nowoczesna technologia na GPW Warszawa, 28 sierpnia 2012 r. UTP nowoczesna technologia na GPW system opracowany i funkcjonujący w grupie NYSE Euronext należący do najnowocześniejszych rozwiązań funkcjonujących

Bardziej szczegółowo

Organizacja rynku kapitałowego i funkcjonowanie Giełdy

Organizacja rynku kapitałowego i funkcjonowanie Giełdy Organizacja rynku kapitałowego i funkcjonowanie Giełdy Warszawa, 28 sierpnia 2012 r. www.gpwirk.pl kapitałowy, a rynek finansowy pieniężny kapitałowy pożyczkowy walutowy instrumentów pochodnych Obejmuje

Bardziej szczegółowo

Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie

Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie Akademia Górniczo-Hutnicza 3. grudnia 2007 Plan prezentacji Czym jest Giełda Papierów Wartościowych? Charakterystyka GPW w Warszawie. Krótka historia warszawskiej

Bardziej szczegółowo

Vademecum Inwestora. Dom maklerski w relacjach z inwestorami. Warszawa, 28 sierpnia 2012 r.

Vademecum Inwestora. Dom maklerski w relacjach z inwestorami. Warszawa, 28 sierpnia 2012 r. Vademecum Inwestora Dom maklerski w relacjach z inwestorami Warszawa, 28 sierpnia 2012 r. Firma inwestycyjna Funkcja i rola jest zdefiniowana w Ustawie o obrocie instrumentami finansowymi W myśl art. 3

Bardziej szczegółowo

Informacje Giełdowe w Aplikacji Mobilnej. Instrukcja dla użytkowników z systemem Windows Phone

Informacje Giełdowe w Aplikacji Mobilnej. Instrukcja dla użytkowników z systemem Windows Phone Informacje Giełdowe w Aplikacji Mobilnej Instrukcja dla użytkowników z systemem Windows Phone INFORMACJE GIEŁDOWE INFORMACJE GIEŁDOWE umożliwiają obserwację opóźnionych o co najmniej 15 minut notowań instrumentów

Bardziej szczegółowo

i inwestowania w biznesie

i inwestowania w biznesie Podstawy finansów i inwestowania w biznesie Wykład 2 Plan wykładu Indeksy giełdowe Rola Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie i jej podstawowe funkcje Obrót publiczny a niepubliczny Podstawowe rodzaje

Bardziej szczegółowo

Warstwy i funkcje modelu ISO/OSI

Warstwy i funkcje modelu ISO/OSI Warstwy i funkcje modelu ISO/OSI Organizacja ISO opracowała Model Referencyjny Połączonych Systemów Otwartych (model OSI RM - Open System Interconection Reference Model) w celu ułatwienia realizacji otwartych

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 2 do Umowy o dostęp członka giełdy do systemów informatycznych giełdy CENNIK

Załącznik Nr 2 do Umowy o dostęp członka giełdy do systemów informatycznych giełdy CENNIK Załącznik Nr 2 do Umowy o dostęp członka giełdy do systemów informatycznych giełdy CENNIK 1. WSTĘP 1.1. Cennik określa wysokość i zasady naliczania opłat za Usługi świadczone przez Giełdę na podstawie

Bardziej szczegółowo

Akcje. Akcje. GPW - charakterystyka. Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie. Prawa akcjonariusza

Akcje. Akcje. GPW - charakterystyka. Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie. Prawa akcjonariusza Akcje Akcje Akcja papier wartościowy oznaczający prawo jej posiadacza do współwłasności majątku emitenta, czyli spółki akcyjnej Prawa akcjonariusza Podział akcji: akcje imienne i na okaziciela akcje zwykłe

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe Zasady Obrotu Giełdowego (SZOG)

Szczegółowe Zasady Obrotu Giełdowego (SZOG) www.pokonac-rynek.pl Szczegółowe Zasady Obrotu Giełdowego (SZOG) Opracował: Łukasz Zymiera na podstawie: Szczegółowe Zasady Obrotu Giełdowego, obowiązujące na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Samokontrola postępów w nauce z wykorzystaniem Internetu. Wprowadzenie

Samokontrola postępów w nauce z wykorzystaniem Internetu. Wprowadzenie mgr Piotr Gaś, dr hab. inż. Jerzy Mischke Ośrodek Edukacji Niestacjonarnej Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie Samokontrola postępów w nauce z wykorzystaniem Internetu Wprowadzenie W każdym systemie

Bardziej szczegółowo

aplikacja akcyzattor

aplikacja akcyzattor Wdrożenie systemu służącego do prowadzenia ewidencji energii elektrycznej w formie elektronicznej dla potrzeb rozliczeń podatku akcyzowego aplikacja akcyzattor Klient: KGHM Polska Miedź S.A. Klient KGHM

Bardziej szczegółowo

Specjalny Raport Portalu Inwestycje-Gieldowe.pl Zmiana systemu WARSET na UTP

Specjalny Raport Portalu Inwestycje-Gieldowe.pl Zmiana systemu WARSET na UTP Specjalny Raport Portalu Inwestycje-Gieldowe.pl Zmiana systemu WARSET na UTP Spis treści System znany z NYSE Euronext także na GPW...2 Skrócenie czasu notowań...3 Zmiany w zleceniach giełdowych...4 1.Nowości

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. Zamawiający. Przedmiot zapytania ofertowego. Wrocław, dnia 23.03.2015 r.

ZAPYTANIE OFERTOWE. Zamawiający. Przedmiot zapytania ofertowego. Wrocław, dnia 23.03.2015 r. ZAPYTANIE OFERTOWE Wrocław, dnia 23.03.2015 r. W związku z realizacją przez Nova Telecom spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, projektu pn.: Wdrożenie zintegrowanego systemu klasy B2B, umożliwiającego

Bardziej szczegółowo

Inwestorzy mogą składać zlecenia na giełdę jedynie poprzez biura maklerskie, w których mają rachunki. Można je złożyć na kilka sposobów:

Inwestorzy mogą składać zlecenia na giełdę jedynie poprzez biura maklerskie, w których mają rachunki. Można je złożyć na kilka sposobów: Zlecenia na giełdzie Aby kupić albo sprzedać papiery wartościowe na giełdzie inwestor musi złożyć zlecenie za pośrednictwem domu maklerskiego. Zlecenie to właśnie informacja o tym, co i na jakich warunkach

Bardziej szczegółowo

7. zainstalowane oprogramowanie. 8. 9. 10. zarządzane stacje robocze

7. zainstalowane oprogramowanie. 8. 9. 10. zarządzane stacje robocze Specyfikacja oprogramowania do Opis zarządzania przedmiotu i monitorowania zamówienia środowiska Załącznik nr informatycznego 1 do specyfikacji Lp. 1. a) 1. Oprogramowanie oprogramowania i do systemów

Bardziej szczegółowo

TransKasa. Sieć Elektronicznych Terminali Płatniczych Banku BPH

TransKasa. Sieć Elektronicznych Terminali Płatniczych Banku BPH TransKasa Sieć Elektronicznych Terminali Płatniczych Banku BPH TransKasa Co to jest? Agencyjna sieć punktów płatniczych Banku BPH oparta o terminale bankowe umożliwiająca onlinowo wykonywanie operacji

Bardziej szczegółowo

POLITYKA WYKONYWANIA ZLECEŃ PRZEZ DOM MAKLERSKI COPERNICUS SECURITIES S.A.

POLITYKA WYKONYWANIA ZLECEŃ PRZEZ DOM MAKLERSKI COPERNICUS SECURITIES S.A. POLITYKA WYKONYWANIA ZLECEŃ PRZEZ DOM MAKLERSKI COPERNICUS SECURITIES S.A. Copernicus Securities S.A. został zarejestrowany przez Sąd Rejonowy w Warszawie, XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego,

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia 1 Wstępne wiadomości

Ćwiczenia 1 Wstępne wiadomości Ćwiczenia 1 Wstępne wiadomości 1.Wyszukaj i uzupełnij brakujące definicje: rynek finansowy (financial market) instrument finansowy (financial instrument) papier wartościowy (security) 2. Na potrzeby analizy

Bardziej szczegółowo

Regulamin usług świadczonych drogą elektroniczną dla strony www.tauron-pe.pl

Regulamin usług świadczonych drogą elektroniczną dla strony www.tauron-pe.pl Regulamin usług świadczonych drogą elektroniczną dla strony www.tauron-pe.pl 2012-05-22 TAURON Obsługa Klienta Strona 2 z 10 Rozdział 1 Postanowienia ogólne 1 1. Niniejszy regulamin (dalej zwany Regulaminem)

Bardziej szczegółowo

Procedura Walidacyjna Interfejs

Procedura Walidacyjna Interfejs Strona: 1 Stron: 7 SPIS TREŚCI: 1. CEL 2. ZAKRES 3. DEFINICJE 4. ODPOWIEDZIALNOŚĆ I UPRAWNIENIA 5. TRYB POSTĘPOWANIA 6. ZAŁĄCZNIKI Podlega aktualizacji X Nie podlega aktualizacji Strona: 2 Stron: 7 1.

Bardziej szczegółowo

Członkostwo na Rynku Instrumentów Finansowych

Członkostwo na Rynku Instrumentów Finansowych Członkostwo na Rynku Instrumentów Finansowych Sylwia Lasota Dyrektor Biura Członków Giełdy Seminarium Kontrakty futures na energię elektryczną Warszawa, 11 września 2015 r. Strona Agenda Wymagania w zakresie

Bardziej szczegółowo

ASSECO przybliża zagraniczne giełdy

ASSECO przybliża zagraniczne giełdy ASSECO przybliża zagraniczne giełdy Artur Trunowicz Dyrektor Pionu Rynku Kapitałowego Marcin Zaniewicz Konsultant Biznesowy w Asseco Poland Warszawa, dnia 26.02.2015 r. 2 Agenda spotkania Asseco dla Rynku

Bardziej szczegółowo

Taryfa Opłat i Prowizji Biura Maklerskiego Alior Bank S.A.

Taryfa Opłat i Prowizji Biura Maklerskiego Alior Bank S.A. Taryfa Opłat i Prowizji Biura Maklerskiego Alior Bank S.A. Obowiązuje do 31lipca 2014 r. I OPŁATY Lp. Rodzaj usługi Wysokość opłaty 1. Aktywacja rachunku papierów wartościowych i rachunku pieniężnego (opłata

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć dodatkowych

Scenariusz zajęć dodatkowych Małgorzata Grzanka Scenariusz zajęć dodatkowych Opracowany scenariusz dotyczy lekcji wprowadzającej do cyklu spotkań poświęconych funkcjonowaniu Giełdy Papierów Wartościowych oraz inwestowaniu. Kolejne

Bardziej szczegółowo

Podręcznik: Z. Makieła, T. Rachwał, Podstawy Przedsiębiorczości. Kształcenie ogólne w zakresie podstawowym, Nowa Era, Warszawa 2005.

Podręcznik: Z. Makieła, T. Rachwał, Podstawy Przedsiębiorczości. Kształcenie ogólne w zakresie podstawowym, Nowa Era, Warszawa 2005. 1.. 2. Giełda Papierów Wartościowych Uczeń zna a. 1. Cele lekcji i. a) Wiadomości pojęcie giełdy, papieru wartościowego, rodzaje rynków, rodzaje papierów wartościowych. Uczeń potrafi: wyjaśnić rolę giełdy,

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Lubelskie Centrum Transferu Technologii Politechniki Lubelskiej ul. Nadbystrzycka 36, 20-618 Lublin Tel. 81 538 42 70, fax. 81 538 42 67; e-mail: lctt@pollub.pl OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Do realizacji

Bardziej szczegółowo

"Warunki abonenckie"

Warunki abonenckie "Warunki abonenckie" 1 Dom Maklerski udostępnia informacje zawarte w banku danych Systemu Dystrybucji Danych Giełdowych (Informacje) Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. (Giełda) przekazywane

Bardziej szczegółowo

Tabela Opłat i Prowizji Maklerskich

Tabela Opłat i Prowizji Maklerskich Tabela Opłat i Prowizji Maklerskich obowiązująca od dnia 01.06.2016 r. A. Opłaty i prowizje związane z usługą wykonywania zleceń i prowadzeniem rachunku papierów wartościowych i rachunku pieniężnego I.

Bardziej szczegółowo

Dom Maklerski PKO Banku Polskiego Broker Roku 2014. Warszawa, luty 2015

Dom Maklerski PKO Banku Polskiego Broker Roku 2014. Warszawa, luty 2015 Dom Maklerski PKO Banku Polskiego Broker Roku 2014. Warszawa, luty jako wiodące biuro maklerskie w Polsce. 1 2 3 Działamy na rynku nieprzerwanie od 1991 roku Posiadamy ponad 1000 placówek na terenie całego

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie oprogramowania Proficy (ifix, Historian oraz Plant Applications) w laboratoryjnym stanowisku monitoringu systemów produkcyjnych in-line

Zastosowanie oprogramowania Proficy (ifix, Historian oraz Plant Applications) w laboratoryjnym stanowisku monitoringu systemów produkcyjnych in-line Zastosowanie oprogramowania Proficy (ifix, Historian oraz Plant Applications) w laboratoryjnym stanowisku monitoringu systemów produkcyjnych in-line Dr inż. Grzegorz Ćwikła Stanowisko do monitoringu systemów

Bardziej szczegółowo

Nowe funkcje w Serwisie BRe Brokers

Nowe funkcje w Serwisie BRe Brokers dostępne od września 2008r. Notowania bezpośrednio po zalogowaniu W zakładce Notowania dodano opcję umoŝliwiającą automatyczne otwarcie okienka notowań dla wybranego koszyka, bezpośrednio po zalogowaniu.

Bardziej szczegółowo

Bazy danych 2. Wykład 1

Bazy danych 2. Wykład 1 Bazy danych 2 Wykład 1 Sprawy organizacyjne Materiały i listy zadań zamieszczane będą na stronie www.math.uni.opole.pl/~ajasi E-mail: standardowy ajasi@math.uni.opole.pl Sprawy organizacyjne Program wykładu

Bardziej szczegółowo

PetroManager NET jest programem sterującym automatyką stacji paliw z funkcją zdalnego zarządzania.

PetroManager NET jest programem sterującym automatyką stacji paliw z funkcją zdalnego zarządzania. PETROCONSULTING Sp. z o.o., ul. Makowa 16, 86-300 Grudziądz, tel./fax: 56 4622 622 www.petroconsulting.pl e-mail: biuro@petroconsulting.pl Posiadamy Certyfikat ISO 9001:2009 Dlaczego warto wybrać firmę

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Wydział Matematyki i Informatyki Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Instytut Fizyki

Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Wydział Matematyki i Informatyki Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Instytut Fizyki Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Wydział Matematyki i Informatyki Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Instytut Fizyki Tomasz Pawłowski Nr albumu: 146956 Praca magisterska na kierunku

Bardziej szczegółowo

Strona znajduje się w archiwum.

Strona znajduje się w archiwum. Strona znajduje się w archiwum. Zapytanie odnośnie SIWZ w postępowaniu na dostawę oprogramowania, sprzętu i wdrożenie dedykowanego systemu backupowego dla serwerów Unix oraz Windows w MSP Warszawa, dnia

Bardziej szczegółowo

I. ZAGADNIENIA OGÓLNE Pytania Wielkopolskiej Izby Lekarskiej Odpowiedź Uwagi TAK. Odp. 1c

I. ZAGADNIENIA OGÓLNE Pytania Wielkopolskiej Izby Lekarskiej Odpowiedź Uwagi TAK. Odp. 1c Firma: IT-TENDER SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOSCIĄ Ul. ZAKŁADOWA, nr 17, PLEWISKA, kod 62-064, Spółka wchodząca w skład Grupy Kapitałowej Komputronik 1 Czy Państwa obecny produkt (produkty) spełniają

Bardziej szczegółowo

Galileo - encyklopedia internetowa Plan testów

Galileo - encyklopedia internetowa Plan testów Galileo - encyklopedia internetowa Plan testów Sławomir Pawlewicz Alan Pilawa Joanna Sobczyk Matek Sobierajski 5 czerwca 2006 1 Spis treści 1 Wprowadzenie 3 1.1 Cel..........................................

Bardziej szczegółowo

Cechy systemu X Window: otwartość niezależność od producentów i od sprzętu, dostępny kod źródłowy; architektura klient-serwer;

Cechy systemu X Window: otwartość niezależność od producentów i od sprzętu, dostępny kod źródłowy; architektura klient-serwer; 14.3. Podstawy obsługi X Window 14.3. Podstawy obsługi X Window W przeciwieństwie do systemów Windows system Linux nie jest systemem graficznym. W systemach Windows z rodziny NT powłokę systemową stanowi

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe zasady anulowania transakcji. Zatwierdzone Uchwałą Zarządu Towarowej Giełdy Energii S.A. Nr 395/72/13 z dnia z 20 grudnia 2014 r.

Szczegółowe zasady anulowania transakcji. Zatwierdzone Uchwałą Zarządu Towarowej Giełdy Energii S.A. Nr 395/72/13 z dnia z 20 grudnia 2014 r. Szczegółowe zasady anulowania transakcji. Zatwierdzone Uchwałą Zarządu Towarowej Giełdy Energii S.A. Nr 395/72/13 z dnia z 20 grudnia 2014 r. Szczegółowe zasady anulowania transakcji. I. Tryb postępowania

Bardziej szczegółowo

ABC rynku kapitałowego

ABC rynku kapitałowego Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości Ministerstwo Skarbu Państwa ABC rynku kapitałowego wiedza o społeczeństwie podstawy przedsiębiorczości lekcje do dyspozycji wychowawcy przedmioty ekonomiczne 25

Bardziej szczegółowo

DM BPS STATICA opis funkcjonalności programu

DM BPS STATICA opis funkcjonalności programu DM BPS STATICA opis funkcjonalności programu DM BPS STATICA, to wszechstronna i równocześnie prosta w obsłudze aplikacja zapewniająca pełen dostęp do notowań. Jest to zintegrowana z naszym systemem wersja

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część pierwsza WPROWADZENIE DO PRAWA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH

Spis treści. Część pierwsza WPROWADZENIE DO PRAWA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH Wykaz skrótów......................................... 11 Słowo wstępne......................................... 13 Część pierwsza WPROWADZENIE DO PRAWA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH ROZDZIAŁ I. Pojęcie, rodzaje

Bardziej szczegółowo

Opis administracji terminali ABA-X3 v.1.5.0

Opis administracji terminali ABA-X3 v.1.5.0 Opis administracji terminali v.1.5.0 System terminalowy jest scentralizowany oznacza to, że Użytkownik stacji roboczej (terminala) jest całkowicie uzależniony od konfiguracji wprowadzonej przez Administratora.

Bardziej szczegółowo

Procedura wdrożeniowa program MERKURY QUATTRO wer. 1.0

Procedura wdrożeniowa program MERKURY QUATTRO wer. 1.0 Syriusz sp. z o.o. Rzeszów, 2009 Procedura wdrożeniowa program MERKURY QUATTRO wer. 1.0 POSTANOWIENIA OGÓLNE Minimalna, sugerowana ilość godzin wdrożenia programu to: bez przenoszenia danych 8 godzin +

Bardziej szczegółowo

SYSTEM INFORMATYCZNY KS-SEW

SYSTEM INFORMATYCZNY KS-SEW DOKUMENTACJA TECHNICZNA KAMSOFT S.A. 40-235 Katowice ul. 1-Maja 133 Tel. (032) 2090705, Fax. (032) 2090715 http://www.kamsoft.pl, e-mail: 5420@kamsoft.pl SYSTEM INFORMATYCZNY NR KATALOGOWY 2334PI06.00

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I Diagramy języka UML 2.1 11. Wstęp 7. Rozdział 1. Studia przypadków 13. Rozdział 2. Diagramy przypadków użycia 29

Spis treści. Część I Diagramy języka UML 2.1 11. Wstęp 7. Rozdział 1. Studia przypadków 13. Rozdział 2. Diagramy przypadków użycia 29 Spis treści Wstęp 7 Część I Diagramy języka UML 2.1 11 Rozdział 1. Studia przypadków 13 1.1. Składanie zleceń przez Dom Maklerski 13 1.2. System Informatyczny GPW 16 1.3. Integracja systemów firm z systemem

Bardziej szczegółowo

3.8.2. Harmonogram notowań Praw majątkowych na RPM. Notowania Praw majątkowych na RPM odbywają się wg poniższego harmonogramu:

3.8.2. Harmonogram notowań Praw majątkowych na RPM. Notowania Praw majątkowych na RPM odbywają się wg poniższego harmonogramu: 3.8.1. Godziny notowań. Notowania odbywają się dwa dni w tygodniu: wtorek Pierwszy Dzień i czwartek Drugi Dzień (z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy) w godzinach 11:00 13:30, o ile Zarząd Giełdy

Bardziej szczegółowo

Usługi GPW. Dział Rozwoju Rynku

Usługi GPW. Dział Rozwoju Rynku Usługi GPW Dział Rozwoju Rynku Usługi GPW Podstawowe informacje Struktura Usługi GPW Order Management 1 3 CoD (on NYSE CCG) RMA WebPAM 5 RTS Gateway (on NYSE XDP) RFS Drop Copy (on NYSE CCG DC) 4 PAM Workstation

Bardziej szczegółowo

Jednolite zarządzanie użytkownikami systemów Windows i Linux

Jednolite zarządzanie użytkownikami systemów Windows i Linux Uniwersytet Mikołaja Kopernika Wydział Matematyki i Informatyki Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Paweł Gliwiński Nr albumu: 168470 Praca magisterska na kierunku Informatyka Jednolite

Bardziej szczegółowo

WSE goes global with UTP

WSE goes global with UTP GIEŁDAPAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH WARSZAWIE WSE goes global with UTP UTP - nowy system transakcyjny na GPW System transakcyjny UTP (Universal Trading Platform) to nowa jakość w dziedzinie technologii na warszawskiej

Bardziej szczegółowo

Wzorcowy załącznik techniczny, do umowy w sprawie przesyłania faktur elektronicznych pomiędzy Firmą A oraz Firmą B

Wzorcowy załącznik techniczny, do umowy w sprawie przesyłania faktur elektronicznych pomiędzy Firmą A oraz Firmą B Załącznik Nr 1 Wzorcowy załącznik techniczny, do umowy w sprawie przesyłania faktur elektronicznych pomiędzy Firmą A oraz Firmą B Wersja 1.0 Na podstawie: Europejskiej Modelowej Umowy o EDI (w skrócie:

Bardziej szczegółowo

PEKAO24MAKLER SERWIS MOBILNY PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA. Cz. VIII NOTOWANIA

PEKAO24MAKLER SERWIS MOBILNY PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA. Cz. VIII NOTOWANIA PEKAO24MAKLER SERWIS MOBILNY PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA Cz. VIII NOTOWANIA Spis treści: 1. NOTOWANIA... 2 1.1. DODAWANIE INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH WYŚWIETLANYCH W NOTOWANIACH... 3 1.2. USUWANIE INSTRUMENTÓW

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE: STRUKTURY I FUNKCJE (opracowano na podstawie skryptu PP: Królikowski Z., Sajkowski M. 1992: Użytkowanie systemu operacyjnego UNIX)

SYSTEMY OPERACYJNE: STRUKTURY I FUNKCJE (opracowano na podstawie skryptu PP: Królikowski Z., Sajkowski M. 1992: Użytkowanie systemu operacyjnego UNIX) (opracowano na podstawie skryptu PP: Królikowski Z., Sajkowski M. 1992: Użytkowanie systemu operacyjnego UNIX) W informatyce występują ściśle obok siebie dwa pojęcia: sprzęt (ang. hardware) i oprogramowanie

Bardziej szczegółowo

Elektroniczna Ewidencja Materiałów Wybuchowych

Elektroniczna Ewidencja Materiałów Wybuchowych Elektroniczna Ewidencja Materiałów Wybuchowych Dyrektywa Dyrektywa Komisji Europejskiej 2012/4/UE z dnia 22 lutego 2012 określa obowiązek wprowadzenia w życie elektronicznej ewidencji materiałów wybuchowych

Bardziej szczegółowo

Barcinek, 04.08.2014 (miejsce i data)

Barcinek, 04.08.2014 (miejsce i data) Barcinek, 04.08.2014 (miejsce i data) Zapytanie ofertowe dotyczące projektu realizowanego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla województwa Dolnośląskiego na lata 2007-2013 Priorytet 1 Wzrost

Bardziej szczegółowo

Nazwy skrócone opcji notowanych na GPW tworzy się w następujący sposób: OXYZkrccc, gdzie:

Nazwy skrócone opcji notowanych na GPW tworzy się w następujący sposób: OXYZkrccc, gdzie: Opcje na GPW (III) Na warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych notuje się opcje na WIG20 i akcje niektórych spółek o najwyższej płynności. Każdy rodzaj opcji notowany jest w kilku, czasem nawet kilkunastu

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Dzień 1. I Wprowadzenie (wersja 0906) II Dostęp do danych bieżących specyfikacja OPC Data Access (wersja 0906) Kurs OPC S7

Spis treści. Dzień 1. I Wprowadzenie (wersja 0906) II Dostęp do danych bieżących specyfikacja OPC Data Access (wersja 0906) Kurs OPC S7 I Wprowadzenie (wersja 0906) Kurs OPC S7 Spis treści Dzień 1 I-3 O czym będziemy mówić? I-4 Typowe sytuacje I-5 Klasyczne podejście do komunikacji z urządzeniami automatyki I-6 Cechy podejścia dedykowanego

Bardziej szczegółowo

System Kancelaris. Zdalny dostęp do danych

System Kancelaris. Zdalny dostęp do danych Kancelaris krok po kroku System Kancelaris Zdalny dostęp do danych Data modyfikacji: 2008-07-10 Z czego składaj adają się systemy informatyczne? System Kancelaris składa się z dwóch części: danych oprogramowania,

Bardziej szczegółowo

SYSTEM INFORMATYCZNY KS-SEW

SYSTEM INFORMATYCZNY KS-SEW DOKUMENTACJA TECHNICZNA KAMSOFT S.A. 40-235 Katowice ul. 1-Maja 133 Tel. (032) 2090705, Fax. (032) 2090715 http:www.kamsoft.pl, e-mail: 5420@kamsoft.pl SYSTEM INFORMATYCZNY NR KATALOGOWY 2334PI06.00 WYDANIE

Bardziej szczegółowo

INWESTORZY W OBROTACH GIEŁDOWYCH 2008 ROKU

INWESTORZY W OBROTACH GIEŁDOWYCH 2008 ROKU GPW 27 NOWA JAKOŚĆ INWESTORZY W OBROTACH GIEŁDOWYCH 28 ROKU - podsumowanie 1 RYNEK AKCJI W 28 ROKU ŚREDNIA WARTOŚĆ TRANSAKCJI (PLN) 2 UDZIAŁ TRANSAKCJI W OBROTACH 1 18 8 16 6 14 4 2 12 24 25 26 27 28 24

Bardziej szczegółowo

SM-EX System Multipłatności - EX

SM-EX System Multipłatności - EX SM-EX System Multipłatności - EX Opis systemu Czym jest SM-EX? SM-EX to oprogramowanie komputerowe przygotowane do obsługi punktów przyjmowania opłat za rachunki od ludności tzw. punktów kasowych. System

Bardziej szczegółowo

NIEZAWODNE ROZWIĄZANIA SYSTEMÓW AUTOMATYKI. asix. Aktualizacja pakietu asix 4 do wersji 5 lub 6. Pomoc techniczna

NIEZAWODNE ROZWIĄZANIA SYSTEMÓW AUTOMATYKI. asix. Aktualizacja pakietu asix 4 do wersji 5 lub 6. Pomoc techniczna NIEZAWODNE ROZWIĄZANIA SYSTEMÓW AUTOMATYKI asix Aktualizacja pakietu asix 4 do wersji 5 lub 6 Pomoc techniczna Dok. Nr PLP0016 Wersja:08-12-2010 ASKOM i asix to zastrzeżony znak firmy ASKOM Sp. z o. o.,

Bardziej szczegółowo

Polityka prywatności i bezpieczeństwa przetwarzania danych osobowych w zbiorze czas-na-przeglad.pl

Polityka prywatności i bezpieczeństwa przetwarzania danych osobowych w zbiorze czas-na-przeglad.pl Poznań, 24.01.2011 Polityka prywatności i bezpieczeństwa przetwarzania danych osobowych w zbiorze czas-na-przeglad.pl Realizując postanowienia ustawy z dnia 29.08.1997r. o ochronie danych osobowych (Dz.

Bardziej szczegółowo

Harmonogram sesji. This presentation or any of its parts cannot be used without prior written permission of Dom Inwestycyjny BRE Banku S..A.

Harmonogram sesji. This presentation or any of its parts cannot be used without prior written permission of Dom Inwestycyjny BRE Banku S..A. Harmonogram sesji Zarówno na rynku podstawowym, jak i równoległym, instrumenty finansowe notowane mogą być w jednym z dwóch systemów notowań: w systemie notowań jednolitych w systemie notowań ciągłych.

Bardziej szczegółowo

Interfejs do potwierdzania produkcji w SAP ze skanerem ELZAB

Interfejs do potwierdzania produkcji w SAP ze skanerem ELZAB Interfejs do potwierdzania produkcji w SAP ze skanerem ELZAB Główne zalety rozwiązania Potwierdzenia wykonywane przez pracowników produkcji (lub kontroli jakości) bez konieczności logowania do SAP za pomocą

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe na dostawę:

Zapytanie ofertowe na dostawę: Wrocław, dnia 09.08.2010 r. Zapytanie ofertowe na dostawę: Systemu składającego się z aplikacji modułowej, która zapewni zautomatyzowany, swobodny i bezpieczny przepływ danych i informacji finansowo księgowych

Bardziej szczegółowo

Do wersji 7.91.0 Warszawa, 09-21-2013

Do wersji 7.91.0 Warszawa, 09-21-2013 Moduł Zarządzania Biurem instrukcja użytkownika Do wersji 7.91.0 Warszawa, 09-21-2013 Spis treści 1. Instalacja oprogramowania... 3 2. Rejestracja klienta w Portalu dla Biur Rachunkowych... 4 3. Pierwsze

Bardziej szczegółowo

Instrukcja konfiguracji programu Fakt z modułem lanfakt

Instrukcja konfiguracji programu Fakt z modułem lanfakt Instrukcja konfiguracji programu Fakt z modułem lanfakt (wersja 2016.04) Fakt Dystrybucja Sp. z o. o. 81-552 Gdynia, ul. Wielkopolska 21/2 www.fakt.com.pl serwis@fakt.com.pl Spis treści 1.Moduł lanfakt...

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 871/2013 Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z dnia 6 sierpnia 2013 r. (z późn. zm.)

Uchwała Nr 871/2013 Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z dnia 6 sierpnia 2013 r. (z późn. zm.) Załącznik do Uchwały Nr 893/2013 Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z dnia 8 sierpnia 2013 r. Uchwała Nr 871/2013 Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z dnia 6 sierpnia

Bardziej szczegółowo

Zdalne monitorowanie i zarządzanie urządzeniami sieciowymi

Zdalne monitorowanie i zarządzanie urządzeniami sieciowymi Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Wydział Matematyki i Informatyki Wydział Fizyki, Astronomii i Infomatyki Stosowanej Piotr Benetkiewicz Nr albumu: 168455 Praca magisterska na kierunku Informatyka

Bardziej szczegółowo

Informacja o stosowaniu przez Emitenta zasad dobrych praktyk spółek notowanych na NewConnect.

Informacja o stosowaniu przez Emitenta zasad dobrych praktyk spółek notowanych na NewConnect. Informacja o stosowaniu przez Emitenta zasad dobrych praktyk spółek notowanych na NewConnect. Spółka jako uczestnik ASO NewConnect dokłada starań aby się stosować zasady określone w zbiorze Dobre Praktyki

Bardziej szczegółowo

System realizacji prezentacji multimedialnych i zarządzania treścią. MODUS S.J. Wadowicka 12 30-415 Kraków, Polska. www.modus.pl

System realizacji prezentacji multimedialnych i zarządzania treścią. MODUS S.J. Wadowicka 12 30-415 Kraków, Polska. www.modus.pl System realizacji prezentacji multimedialnych i zarządzania treścią 1 1. O systemie DISPLAYER jest systemem audiowizualnej prezentacji informacji multimedialnej na ekranach plazmowych, LCD, monitorach

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe na akcje

Kontrakty terminowe na akcje Kontrakty terminowe na akcje Zawartość prezentacji podstawowe informacje o kontraktach terminowych na akcje, zasady notowania, wysokość depozytów zabezpieczających, przykłady wykorzystania kontraktów,

Bardziej szczegółowo

System komputerowy. Sprzęt. System komputerowy. Oprogramowanie

System komputerowy. Sprzęt. System komputerowy. Oprogramowanie System komputerowy System komputerowy (ang. computer system) to układ współdziałaniadwóch składowych: sprzętu komputerowegooraz oprogramowania, działających coraz częściej również w ramach sieci komputerowej.

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) zwraca się z prośbą o złożenie oferty cenowej zgodnie z przedstawionymi wymogami:

ZAPYTANIE OFERTOWE. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) zwraca się z prośbą o złożenie oferty cenowej zgodnie z przedstawionymi wymogami: ZAPYTANIE OFERTOWE Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) zwraca się z prośbą o złożenie oferty cenowej zgodnie z przedstawionymi wymogami: 1. Przedmiot zamówienia: Przedmiotem zamówienia jest migracja

Bardziej szczegółowo

Polityka wykonywania zleceń w Banku Millennium S.A. Postanowienia ogólne

Polityka wykonywania zleceń w Banku Millennium S.A. Postanowienia ogólne Polityka wykonywania zleceń w Banku Millennium S.A. Postanowienia ogólne 1. Polityka wykonywania zleceń w Banku Millennium S.A., zwana dalej Polityką, określa zasady, którymi kieruje się Bank Millennium

Bardziej szczegółowo

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi Sukces Każdy z nas przychodzi na świat z sekretnym zadaniem. Jak myślisz, jakie jest Twoje? Czy jesteś gotowy wykorzystać w pełni swój potencjał? Do czego masz talent? Jakie zdolności, zainteresowania

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO SERWISIE BRe BROKERS Rozdział 8

PRZEWODNIK PO SERWISIE BRe BROKERS Rozdział 8 Spis treści PRZEWODNIK PO SERWISIE BRe BROKERS Rozdział 8 MobiBReBrokers mobilna wersja serwisu BReBrokers 1. Informacja o aplikacji MobiBReBrokers 2. Instalacja 3. Korzystanie z systemu MobiBReBrokers

Bardziej szczegółowo

SYSTEM UTP NA GPW W WARSZAWIE

SYSTEM UTP NA GPW W WARSZAWIE Biuro Maklerskie SYSTEM UTP NA GPW W WARSZAWIE 1/7 15 kwietnia 2013 roku Warset system informatyczny dotychczas obsługujący GPW zastąpiony zostaje przez UTP (Universal Trading Platform - Uniwersalna Platforma

Bardziej szczegółowo

System automatycznego wysyłania SMSów SaldoSMS

System automatycznego wysyłania SMSów SaldoSMS KWSOFT Pleszew 8-03-2005 Ul. Witkiewicza 9 63-300 Pleszew tel. 0509 370 429 http://www.kwsoft.com.pl kwsoft@kwsoft.com.pl System automatycznego wysyłania SMSów SaldoSMS Przygotowali: Krzysztof Juśkiewicz

Bardziej szczegółowo

Załącznik 1. Platforma komunikacyjna powinna posiadać następującą funkcjonalność:

Załącznik 1. Platforma komunikacyjna powinna posiadać następującą funkcjonalność: Załącznik 1 Wytyczne dotyczące funkcjonalności platformy komunikacyjnej umożliwiającej wymianę danych o wspólnych beneficjentach powiatowych urzędów pracy, jednostek organizacyjnych pomocy społecznej i

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Młody inwestor na giełdzie Strategie inwestycyjne Grzegorz Kowerda EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Młody inwestor na giełdzie Strategie inwestycyjne Grzegorz Kowerda EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Młody inwestor na giełdzie Strategie inwestycyjne Grzegorz Kowerda Uniwersytet w Białymstoku 8 maja 2014 r. Początki giełdy przodek współczesnych giełd to rynek (jarmark,

Bardziej szczegółowo

Autorytatywne serwery DNS w technologii Anycast + IPv6 DNS NOVA. Dlaczego DNS jest tak ważny?

Autorytatywne serwery DNS w technologii Anycast + IPv6 DNS NOVA. Dlaczego DNS jest tak ważny? Autorytatywne serwery DNS w technologii Anycast + IPv6 DNS NOVA Dlaczego DNS jest tak ważny? DNS - System Nazw Domenowych to globalnie rozmieszczona usługa Internetowa. Zapewnia tłumaczenie nazw domen

Bardziej szczegółowo

GIEŁDA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH

GIEŁDA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH GIEŁDA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH W WARSZAWIE S.A. KONTRAKTY TERMINOWE NA INDEKS WIG20 Z MNOŻNIKIEM 20 ZŁ -1- Zmiany w kontraktach terminowych na WIG20 W dniu 23 września 2013 r. GPW wprowadziła do obrotu

Bardziej szczegółowo

Informacje Giełdowe w Aplikacji Mobilnej. Instrukcja dla użytkowników

Informacje Giełdowe w Aplikacji Mobilnej. Instrukcja dla użytkowników Informacje Giełdowe w Aplikacji Mobilnej Instrukcja dla użytkowników 2 Informacje giełdowe Informacje giełdowe umożliwiają obserwację opóźnionych o co najmniej 15 minut notowań instrumentów finansowych

Bardziej szczegółowo

Inżynieria oprogramowania- Grupa dra inż. Leszka Grocholskiego II UWr 2009/2010. Aleksandra Kloc, Adam Grycner, Mateusz Łyczek. Wasza-fota.

Inżynieria oprogramowania- Grupa dra inż. Leszka Grocholskiego II UWr 2009/2010. Aleksandra Kloc, Adam Grycner, Mateusz Łyczek. Wasza-fota. Inżynieria oprogramowania- Grupa dra inż. Leszka Grocholskiego II UWr 2009/2010 Aleksandra Kloc, Adam Grycner, Mateusz Łyczek Wasza-fota.pl Projekt struktury systemu Historia zmian tego dokumentu Data

Bardziej szczegółowo

Instytucje rynku kapitałowego

Instytucje rynku kapitałowego Instytucje rynku kapitałowego Współczesny, regulowany rynek kapitałowy nie mógłby istnieć bez instytucji, które zajmują się jego nadzorowaniem, zapewnieniem bezpieczeństwa obrotu, a także pośredniczeniem.

Bardziej szczegółowo

Prowizja dla zleceń składanych osobiście lub telefonicznie

Prowizja dla zleceń składanych osobiście lub telefonicznie Taryfa prowizji i opłat pobieranych przez Biuro Maklerskie Banku BGŻ BNP Paribas S.A. za świadczenie usług maklerskich A. PROWIZJE W OBROCIE ZORGANIZOWANYM NA RYNKU KRAJOWYM I. Prowizje od transakcji akcjami,

Bardziej szczegółowo

Dobór systemów klasy ERP

Dobór systemów klasy ERP klasy ERP - z uwzględnieniem wymagań normy ISO 9001 Prezentacja w Klubie Menedżera Jakości, 19 marzec 2008 Zagadnienia ogólne związane z doborem systemu klasy ERP Podstawowe podziały klasyfikujące systemy

Bardziej szczegółowo

Komunikat nr 21/DM/DRPiKO/2014

Komunikat nr 21/DM/DRPiKO/2014 Komunikat nr 21/DM/DRPiKO/2014 z dnia 22-09-2014 r. w sprawie określenia zasad obsługi zleceń zaawansowanych w Domu Maklerskim Pekao W związku z 34a ust. 3 Regulaminu świadczenia usług maklerskich przez

Bardziej szczegółowo

Numeron. System ienergia

Numeron. System ienergia System ienergia - efektywne zarządzanie mediami SEMINARIUM POPRAWA EFEKTYWNOŚCI WYKORZYSTANIA ENERGII - WZORCOWA ROLA SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO DWÓR W TOMASZOWICACH K/KRAKOWA Profil firmy Tworzenie innowacyjnych

Bardziej szczegółowo

Najlepsze miejsce. do obrotu obligacjami w Polsce

Najlepsze miejsce. do obrotu obligacjami w Polsce Najlepsze miejsce do obrotu obligacjami w Polsce GRUPAKAPITAŁOWAGPW BondSpot S.A. doświadczenie i rozwój BondSpot S.A. jest drugą, obok Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A., instytucją na polskim

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 DZIENNIK URZĘDOWY KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 TREŚĆ: Poz.: KOMUNIKATY KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA AGENTÓW FIRM INWESTYCYJNYCH: 27 Komunikat Nr 20 Komisji Egzaminacyjnej

Bardziej szczegółowo

Cena powinna zawierać koszt użytkowania niezbędnego oprogramowania serwera i bazy danych na okres obowiązywania umowy.

Cena powinna zawierać koszt użytkowania niezbędnego oprogramowania serwera i bazy danych na okres obowiązywania umowy. ZAPYTANIE OFERTOWE Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) zwraca się z prośbą o złożenie oferty cenowej zgodnie z przedstawionymi wymogami: 1. Przedmiot zamówienia: Przedmiotem zamówienia jest hosting

Bardziej szczegółowo

Forum Client - Spring in Swing

Forum Client - Spring in Swing Forum Client - Spring in Swing Paweł Charkowski. 0. Cel projektu Celem projektu jest próba integracji Spring Framework z różnymi technologiami realizacji interfejsu użytkownika, oraz jej ocena. Niniejszy

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA POSTĘPOWANIA I TRYB REALIZACJI TRANSAKCJI

PROCEDURA POSTĘPOWANIA I TRYB REALIZACJI TRANSAKCJI PROCEDURA POSTĘPOWANIA I TRYB REALIZACJI TRANSAKCJI w związku z ogłoszeniem wezwania do zapisywania się na sprzedaż akcji spółki Trion S.A. ogłoszonym 16 lutego 2011 r., zgodnie z art. 73 ust. 1 pkt. 1

Bardziej szczegółowo