Wpływ inwestorów zagranicznych na rozwój regionalny i lokalny na przykładzie GlaxoSmithKline Pharmaceuticals S.A. w Poznaniu

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wpływ inwestorów zagranicznych na rozwój regionalny i lokalny na przykładzie GlaxoSmithKline Pharmaceuticals S.A. w Poznaniu"

Transkrypt

1 Wpływ inwestorów zagranicznych na rozwój regionalny i lokalny na przykładzie GlaxoSmithKline Pharmaceuticals S.A. w Poznaniu Praca zbiorowa pod redakcją Tadeusza Stryjakiewicza

2 Wpływ inwestorów zagranicznych na rozwój regionalny i lokalny na przykładzie GlaxoSmithKline Pharmaceuticals S.A. w Poznaniu

3 Impact of foreign investors on regional and local development: The case of GlaxoSmithKline Pharmaceuticals S.A. in Poznań edited by Tadeusz Stryjakiewicz Poznań 2004

4 Wpływ inwestorów zagranicznych na rozwój regionalny i lokalny na przykładzie GlaxoSmithKline Pharmaceuticals S.A. w Poznaniu Praca zbiorowa pod redakcją Tadeusza Stryjakiewicza Poznań 2004

5 Projekt badawczy wykonany przez zespół pracowników naukowych i doktorantów Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza oraz Akademii Ekonomicznej w Poznaniu Autorzy opracowania: prof. UAM dr hab. Tadeusz Stryjakiewicz (kierownik projektu) prof. dr hab. Lucyna Wojtasiewicz dr Anna Tobolska dr Justyna Weltrowska mgr Michał Męczyński mgr Krzysztof Stachowiak mgr Jacek Wajda Jarosław Jurkiewicz (współpraca) Bartosz Stępiński (współpraca) Recenzent: prof. dr hab. Henryk Rogacki Tłumaczenie: mgr Maria Kawińska ISBN X Bogucki Wydanictwo Naukowe Druk i oprawa: Uni-druk Poznań

6 Spis treści 1. Wprowadzenie Początki i rozwój GlaxoSmithKline Pharmaceuticals (GSK) w Poznaniu Miejsce GSK na tle innych przedsiębiorstw Poznania i województwa wielkopolskiego w świetle podstawowych wskaźników ekonomicznych Regionalny efekt mnożnikowy lokalizacji GSK w Poznaniu Powiązania uprzednie sieci powiązań z dostawcami surowców, materiałów i półproduktów Powiązania następcze sieci powiązań z odbiorcami produktów Sieci powiązań z firmami świadczącymi usługi na rzecz GSK Sieci powiązań z placówkami naukowymi i badawczo-rozwojowymi, szpitalami oraz systemem szkolnictwa Powiązania GlaxoSmithKline Pharmaceuticals S.A. (GSK) z przedsiębiorstwami i instytucjami na obszarze województwa wielkopolskiego w świetle wyników badań ankietowych Wpływ GSK na regionalny rynek pracy Liczba i struktura zatrudnienia Przemiany jakościowe na rynku pracy Dojazdy do pracy Poziom płac na tle średniej płacy w regionie Poziom działalności socjalnej Konkurencyjność GSK na regionalnym rynku pracy Rola GSK w działalności innowacyjnej i badawczo-rozwojowej Działalność badawczo-rozwojowa GSK Działalność innowacyjna, modernizacyjna i standaryzacyjna Badania kliniczne Regionalny wymiar działalności innowacyjnej i badawczo-rozwojowej Miejsce inwestorów zagranicznych (w tym GlaxoSmithKline) w sieci regionalnych i lokalnych powiązań instytucjonalnych Programy rozwoju miasta i regionu główne przesłanki dla inwestorów zagranicznych Polityka miasta i regionu wobec inwestorów zagranicznych i jej realizacja Miejsce i rola GSK w sieci powiązań z instytucjami samorządu terytorialnego i lokalnymi instytucjami otoczenia biznesu Miejsce inwestorów zagranicznych (w tym GlaxoSmithKline) w strategii rozwoju województwa wielkopolskiego Priorytety rozwoju województwa wielkopolskiego i oczekiwania wobec dużych przedsiębiorstw z udziałem zagranicznym Wnioski i propozycje względem GSK Podsumowanie Literatura i publikowane materiały źródłowe Summary Załącznik wzór ankiety Spis rycin Spis tabel

7 Contents 1. Introduction Beginnings and growth of GlaxoSmithKline Pharmaceuticals S.A. (GSK) in Poznań Place of GSK among other enterprises in Poznań and Wielkopolska voivodeship in the light of basic economic indicators Regional multiplier effect of GSK location in Poznań Supplier networks materials and semi-finished products Customer networks Networks of service providers to GSK Networks of links with scientific and R&D institutions, hospitals, and the educational system Linkages connecting GSK with enterprises and institutions in Wielkopolska voivodeship in the light of a survey research Impact of GSK on the regional labour market Employment figures and structure Qualitative changes in the labour market Commuting Comparison of GSK wages with the regional mean wage Social activity Competitiveness of GSK on the local labour market Role of GSK in innovative and R&D activity GSK s R&D activity GSK s innovative, modernising and standardising activity GSK s clinical research Regional dimension of GSK s innovative and R&D activity Place of foreign investors (including GSK) in the network of regional and local institutional links Development programmes of the city and region main implications for foreign investors Policy of the city and region towards foreign investors and its implementation Place and role of GSK in networks involving local government and business institutions Place of foreign investors (including GSK) in the development strategy of Wielkopolska voivodeship Development priorities of Wielkopolska voivodeship and its expectations towards large foreign corporations Conclusions and proposals concerning GSK Summing up References and published source materials Summary Appendix a sample questionnaire List of figures List of tables

8 1. Wprowadzenie Od początku procesu transformacji ustrojowej przedsiębiorstwa zagraniczne stają się coraz bardziej znaczącym elementem gospodarki Polski. Ocena ich roli w rozwoju gospodarczym jest przedmiotem wielu dyskusji, a także badań naukowych (patrz np. M. Bąk, P. Kulawczuk 1996; J. Błuszkowski, J. Garlicki 1997; Z. Olesiński 1998; B. Domański 2001; B. Durka 2002). Badania te odnoszą się jednak najczęściej do gospodarki narodowej jako całości i opierają się na podstawowych wskaźnikach ekonomicznych. W mniejszym stopniu odpowiadają natomiast na pytanie: jaki jest wpływ firm zagranicznych na rozwój miast i regionów, w których są zlokalizowane? Chodzi tu zatem o kwestię zakorzenienia/umocowania (embeddedness) tych firm w gospodarce regionalnej i lokalnej (por. P. Dicken, M. Forsgren, A. Malmberg 1994; P. Pavlinek, A. Smith 1998; N.A. Phelps 2000). W literaturze światowej istnieją sprzeczne poglądy na temat znaczenia przedsiębiorstw zagranicznych w gospodarce regionów je goszczących. Z jednej strony postrzega się je jako tzw. katedry na pustyni, tj. enklawy produkcyjne bez istotnych więzi z lokalnym systemem gospodarczym (patrz np. G. Grabher 1994; J. Hardy 1998), z drugiej strony wiele studiów wskazuje na wysoki stopień integracji firm zagranicznych z ich regionalnym i lokalnym otoczeniem. Z tego względu istnieje potrzeba szeroko zakrojonych badań ukazujących rolę inwestorów zagranicznych w rozwoju regionalnym i lokalnym, widzianą nie tylko z punktu widzenia przedsiębiorstwa, ale także miasta i regionu, zwłaszcza w krajach przechodzących proces transformacji systemowej. Potrzeba ta skłoniła zespół pracowników naukowych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza i Akademii Ekonomicznej w Poznaniu do sformułowania projektu badawczego, którego celem było określenie wpływu GlaxoSmithKline Pharmaceuticals S.A. (GSK) na rozwój gospodarczy regionu wielkopolskiego 1. Projekt ten spotkał się z dużym zainteresowaniem i życzliwością ze strony Zarządu GSK, któremu w tym miejscu pragniemy podziękować za grant badawczy i pomoc w zbieraniu danych. Fabryka GSK to jedna z największych inwestycji zagranicznych w Wielkopolsce, powstała w wyniku sprzedaży r. Poznańskich Zakładów Farmaceutycznych Polfa brytyjskiemu koncernowi Glaxo Wellcome. Sześcioletni okres działalności koncernu w regionie stanowi wystarczającą perspektywę czasową do podjęcia próby oceny, w jakim stopniu firma ta zakorzeniła się w lokalnej gospodarce i jaka jest jej rola w strukturze przestrzenno-ekonomicznej województwa wielkopolskiego. Badania empiryczne stanowiące podstawę tej oceny przeprowadzone zostały w 1. półroczu 2004 r. przez kilkuosobową grupę pracowników naukowych i doktorantów Instytutu Geografii Społeczno-Ekonomiczej i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (dr Anna Tobolska, dr Justyna Weltrowska, mgr Michał Męczyński, mgr Krzysztof Stachowiak, mgr Jacek Wajda) pod kierunkiem dra hab. Tadeusza Stryjakiewicza, prof. UAM i AE, kierownika Zakładu Polityki Regionalnej i Integracji Europejskiej. Ze względu na regionalny wymiar analizy i potrzebę kontaktów z wysokimi przedstawicielami samorządu terytorialnego szczególnie ważny z punktu widzenia realizacji celów projektu był udział prof. dr hab. Lucyny Wojtasiewicz Dyrektora Centrum Badania Gospodarki Regionalnej Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, kierującej zespołem, który opracował strategię rozwoju województwa wielkopolskiego. Realizacja projektu badawczego obejmowała trzy etapy: 1. Zebranie danych z następujących źródeł: a) odpowiednie komórki organizacyjne GSK, według shopping list dostarczonej przez wykonawców projektu; b) firmy i instytucje kooperujące z GSK, do których została rozesłana ankieta z pytaniami dotyczącymi roli GSK w całokształcie ich działalności oraz oceny i perspektyw wzajemnych relacji (według listy tych firm i instytucji udostępnionej przez GSK 2 ; wzór ankiety patrz załącznik); 1 Pojęcia region wielkopolski i Wielkopolska są w niniejszej pracy utożsamiane z obszarem województwa wielkopolskiego, utworzonego 1 stycznia 1999 r. 7

9 c) instytucje samorządu terytorialnego (strategie i programy rozwoju społeczno-gospodarczego miasta Poznania i województwa wielkopolskiego; wywiady z przedstawicielami władzy lokalnej i osobami odpowiedzialnymi za rozwój gospodarczy regionu); d) regionalne i lokalne instytucje otoczenia biznesu ; e) literatura przedmiotu (w tym studia porównawcze); publikowane materiały statystyczne. 2. Opracowanie analityczne zebranych materiałów i wizualizacja wyników badań w formie tabelarycznej oraz za pomocą wykresów, map i kartodiagramów. 3. Sporządzenie raportu finalnego, przygotowanie go do druku i wydanie w formie publikacji książkowej. Kolejnym etapem będzie upowszechnienie wyników badań na środowiskowej sesji naukowej (z udziałem m. in. przedstawicieli GSK, władz samorządowych i lokalnych mediów), a także na innych seminariach i konferencjach naukowych (np. Komisji Organizacji Przestrzeni Przemysłowej Międzynarodowej Unii Geograficznej, Regional Studies Association, Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN) oraz forach biznesu. Zarys treści niniejszego opracowania odpowiada merytorycznemu zakresowi problemów, których dotyczył zrealizowany projekt badawczy. Obejmuje on następujące zagadnienia: 1. Początki i rozwój GSK w Poznaniu. 2. Miejsce GSK na tle innych przedsiębiorstw Poznania i województwa wielkopolskiego w świetle podstawowych wskaźników ekonomicznych. 3. Identyfikacja regionalnego efektu mnożnikowego lokalizacji GSK w Poznaniu z punktu widzenia: sieci powiązań z dostawcami surowców i materiałów; sieci powiązań z odbiorcami produktów; sieci powiązań z firmami świadczącymi usługi na rzecz GSK; sieci powiązań z placówkami naukowymi i badawczo-rozwojowymi, szpitalami oraz systemem szkolnictwa. 4. Wpływ GSK na regionalny rynek pracy: liczba i struktura zatrudnienia oraz ich zmiany; poziom płac na tle średniej płacy w regionie; poziom działalności socjalnej; przemiany jakościowe na rynku pracy (w tym działania mające na celu przekwalifikowanie pracowników, szkolenia); konkurencyjność GSK na regionalnym rynku pracy. 5. Rola GSK w działalności innowacyjnej i badawczo-rozwojowej. 6. Miejsce GSK w sieci regionalnych i lokalnych powiązań instytucjonalnych. 7. Miejsce GSK w strategii rozwoju województwa wielkopolskiego. Przeprowadzenie tak szczegółowych badań było możliwe dzięki zaangażowaniu i pomocy w zbieraniu materiałów licznych osób, zarówno w Biurze GSK w Warszawie, jak i w poznańskim zakładzie GSK, firm kooperujących z GSK, które odpowiedziały na ankietę, przedstawicieli władz lokalnych i instytucji, którzy zgodzili się na udzielenie wywiadu oraz studentów UAM, którzy pomagali w ankietowaniu mieszkańców Poznania i statystycznym opracowaniu części wyników badań. Dziękując wszystkim wymienionym osobom i instytucjom autorzy opracowania wyrażają przekonanie, że przyczyni się ono nie tylko do pogłębionego spojrzenia na efekty działalności GlaxoSmithKline Pharmaceuticals S.A. w Poznaniu i województwie wielkopolskim, ale także do dyskusji na temat możliwości i warunków wzmacniania więzi między inwestorami zagranicznymi a miastem i regionem. 2 Ze względu na tajemnicę handlową w niniejszej publikacji nie wymienia się nazw kooperantów, ani szpitali i ośrodków badań. 8

10 2. Początki i rozwój GlaxoSmithKline Pharmaceuticals (GSK) w Poznaniu Sprzedaż Poznańskich Zakładów Farmaceutycznych Polfa brytyjskiemu koncernowi Glaxo Wellcome była największą transakcją kapitałową skarbu państwa w okresie transformacji w latach Transakcja ta stanowi zarazem dobrą ilustrację strategii wielkich koncernów globalnych w odniesieniu do tzw. wschodzących rynków Europy Środkowo-Wschodniej. Rozdział ten opiera się na wywiadzie udzielonym T. Stryjakiewiczowi przez Simona C. Davidsona dyrektora Obszaru Europy Środkowowschodniej Glaxo Wellcome w dniu 20 kwietnia 1998 r. w siedzibie koncernu w Greenford, Middlesex i materiałach informacyjnych tam uzyskanych (przede wszystkim Glaxo Wellcome Annual Report and Accounts oraz Glaxo Wellcome Key Facts), na materiałach Biura GlaxoSmithKline Pharmaceuticals S.A. w Warszawie z 2003 r., a także na materiałach zebranych w czasie ćwiczeń terenowych studentów III roku geografii Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu w 1996 r. Wykorzystano w nim ponadto prace J. Weltrowskiej (1996), P. Górskiego (1998), A. Olbrot (1998) oraz A. Cylwika (2002). W ocenie Banku Światowego (cyt. za P. Górskim 1998) w 1996 r. polski rynek farmaceutyków wart był 1,6 mld USD, przy stosunkowo niskim wskaźniku spożycia leków na 1 mieszkańca (49 USD), a zatem dużej potencjalnej dynamice wzrostu (średnio ok. 10% rocznie) 3. Rynek ten zaopatrywany był w przeważającej części przez ponad 300 krajowych przedsiębiorstw, wśród których dominujący udział miało 14 największych, należących niegdyś do zrzeszenia Polfa (ich szczegółową charakterystykę przedstawiła J. Weltrowska 1996). Do 1997 r. 4 z nich zostały sprywatyzowane bądź poprzez sprzedaż inwestorom strategicznym, bądź w publicznej ofercie akcji (nie licząc przedsiębiorstw wchodzących do programu Narodowych Funduszy Inwestycyjnych). W latach 90. coraz większą konkurencję dla krajowych producentów leków zaczął stanowić import, którego wartość w 2002 r. osiągnęła ponad 2 mld USD. Jedną z firm, która była obecna na polskim rynku leków już od 1978 r., a w latach 90. znacznie zwiększyła swe zainteresowanie tym regionem, była Glaxo Wellcome (od 2001 r. GlaxoSmithKline). W 1984 r. powstało przedstawicielstwo handlowe Glaxo, a w 1992 r. przedsiębiorstwo Glaxo Wellcome Polska sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, zajmujące się tworzeniem sieci dystrybucji i promocją produktów koncernu w naszym kraju. W 1997 r. firma otworzyła zakład konfekcjonowania leków i magazyn w Duchnicach koło Warszawy. Potwierdziła się tu zatem typowa ścieżka rozwoju przedsiębiorstwa wielonarodowego wcześniejsza penetracja rynku poprzez kontakty eksportowe i utworzenie przedstawicielstwa sprzedaży, poprzedzająca uruchomienie własnego zakładu produkcyjnego. Rozważano wzięcie udziału w prywatyzacji jednej z Polf. Dla Glaxo Wellcome nie było jednak obojętne, który z polskich zakładów zostanie przez firmę zakupiony. S.C. Davidson stwierdził wręcz w swej wypowiedzi: Mieliśmy wytypowane w Polsce trzy zakłady, które były przedmiotem naszego zainteresowania, ale przede wszystkim czekaliśmy na ofertę sprzedaży zakładu w Poznaniu. Element przestrzenny odgrywał tu więc istotną rolę, ale nie w sensie tradycyjnie pojmowanych czynników lokalizacji (jak np. koszt transportu lub siły roboczej) czy też innych zlokalizowanych terytorialnie zachęt inwestycyjnych (np. ulgi podatkowe). Decydujące dla koncernu były następujące czynniki: 1. Profil (specjalizacja) produkcji. Poznański zakład był jedynym w kraju producentem aerozoli przeciwastmatycznych. Produkował je stosunkowo tanio, ale w oparciu o nieco przestarzałe (wykorzystujące freon) technologie. Glaxo Wellcome wytwarzał aerozole nowocześniejsze (bezfreonowe). Chodziło więc o szczególnego rodzaju komplementarność: połączenie niższych kosztów wytwarzania ze zmodernizowanymi technologiami, co w efekcie miało umożliwić również rozszerzenie rynków zbytu na inne kraje Europy Środkowowschodniej. 3 W 2001 r. wg danych IMS Health wartość polskiego rynku farmaceutycznego wynosiła 2,88 mln USD. 9

11 2. Dotychczasowe dobre wyniki produkcyjne: duża rentowność, przeważająca część produktów posiadających międzynarodowe certyfikaty jakości (GMP Good Manufacturing Practice) oraz relatywnie wysoka wydajność pracy. Koncern co wydaje się zrozumiałe nie miał zamiaru kupować zakładu, który przysparzałby mu jedynie problemów (nawet za cenę szerszego wejścia na rynek). 3. Prorynkowa orientacja środowiska lokalnego. Organa zarządzające poznańską Polfą wyrażały chęć posiadania dynamicznego inwestora strategicznego z branży (a nie jak wiele innych przedsiębiorstw jedynie inwestora, który zasili je kapitałowo, np. banki). 4. Komplementarność sieci dystrybucji. Podczas gdy Polfa miała dobrze rozwiniętą sieć zaopatrzenia aptek, to Glaxo Wellcome rozwinął w Polsce w latach 90. również sieć bezpośredniego zaopatrzenia szpitali (działalność Polfy w tym zakresie była w przeszłości ograniczona scentralizowanym systemem zaopatrzenia szpitali poprzez Cefarm ). Ponadto Polfa miała dobrze rozwiniętą sieć powiązań z krajami Europy Środkowowschodniej w czasach RWPG, podczas gdy Glaxo Wellcome rozwinął nową sieć na tym obszarze. Obok powyższych czynników odnoszących się przede wszystkim do zakładu i jego miejsca w sieci przedsiębiorstwa, na uwagę zasługuje również motywacja wyboru Polski jako kraju największego zaangażowania kapitałowego Glaxo Wellcome w Europie Środkowowschodniej (poznański zakład był pierwszym zakupionym przez koncern w tej części Europy). Według S.C. Davidsona oprócz chłonnego i szybko rozwijającego się rynku wewnętrznego czynnikiem tym był znaczny stopień transformacji polskiej gospodarki. Sprzedaż poznańskiej Polfy koncernowi Glaxo Wellcome wyróżniała się wśród dotychczas przeprowadzonych transakcji prywatyzacyjnych najlepszym zabezpieczeniem socjalnym pracowników. Koncern zobowiązał się do utrzymania zatrudnienia (ok osób) przez okres 4 lat, wszystkich istniejących składników płac i świadczeń (w tym premii wakacyjnej w wysokości 100% pensji oraz wzrostu wynagrodzeń o co najmniej wskaźnik inflacji), a także przywilejów socjalnych (w tym pokrycia kosztów modernizacji ośrodków wypoczynkowych w Ustroniu Morskim i Sierakowie). Ponadto każdy z pracowników obok ustawowych 15% darmowych akcji otrzymał swoistą premię prywatyzacyjną w wysokości 10 i pół miesięcznej płacy liczonej jak za urlop wychowawczy. Na terenie zakładu powstał również fitness-club dla pracowników. Wszystkie te działania wynikały z dwóch powodów: a) chęci wytworzenia korzystnej atmosfery wokół prywatyzacji i nowego właściciela wśród załogi (jak pokazują przedstawione w tabeli 1 wyniki badań przeprowadzonych przez A. Tobolską, w 1996 r. ponad 1/3 pracowników Polfy nie miała wyrobionego zdania na temat korzyści prywatyzacji i jej wpływu na przyszłość zakładu); b) niskiego udziału kosztów siły roboczej w ogólnych kosztach produkcji branży farmaceutycznej (w porównaniu np. z wydatkami na badania i rozwój oraz zakup surowców i opakowań), dzięki czemu Tabela 1. Stosunek pracowników do prywatyzacji Zakładów Farmaceutycznych Polfa w Poznaniu (w % ogółu odpowiedzi) Table 1. Employee attitudes towards the privatisation of the Polfa Pharmaceutical Works in Poznań (per cent of responses) Teza Przyszłość przedsiębiorstwa zależy przede wszystkim od udanej prywatyzacji Wykupienie przez zachodnią firmę farmaceutyczną to szansa uzyskania nowych technologii i rynków Zgadzam się Raczej zgadzam się Trudno powiedzieć Raczej nie zgadzam się Zdecydowanie nie zgadzam się Źródło: Wyniki badań ankietowych przeprowadzonych przez A. Tobolską w 1996 r. wśród załogi Zakładów Farmaceutycznych Polfa w Poznaniu (niepublikowane) 10

12 koncern mógł sobie pozwolić na powyższy pakiet socjalny i gwarancje zatrudnienia, zwłaszcza w kontekście przewidywanego wzrostu produkcji. W 2001 r. w wyniku połączenia firm Glaxo Wellcome i SmithKline Beecham powstała korporacja GlaxoSmithKline (GSK). W Polsce zarejestrowano spółkę pod nazwą GlaxoSmithKline Pharmaceuticals S.A., w której GSK posiada ponad 97% akcji, a skarb państwa 2,73% (wraz ze złotą akcją). Tym samym Polska znalazła się w globalnej sieci jednego z największych producentów leków i środków ochrony zdrowia (udział GSK w światowym rynku farmaceutycznym szacuje się na ok. 7%). Sieć ta obejmuje m.in. 108 fabryk zlokalizowanych w 41 krajach oraz 16 ośrodków badawczo-rozwojowych w 8 krajach (w tym ośrodek w Poznaniu). Kupno Polfy Poznań przez Glaxo Wellcome dało brytyjskiej firmie kontrolę nad ok. 7 11% (wg różnych wskaźników) polskiego rynku leków. Taki udział w rynku utrzymuje się do dziś. Inwestor w pełni wywiązał się ze zobowiązań prywatyzacyjnych, realizując w latach inwestycje o wartości ponad 106 mln USD. W tym samym okresie do produkcji poznańskiego zakładu zostało wprowadzonych ogółem 99 nowych wyrobów, z czego 49 stanowiły leki opracowane przez miejscowy Dział Badań i Rozwoju, a 50 transfery z GSK (A. Cylwik 2002). Dzięki wspomnianym inwestycjom oraz transferowi technologii zakład GSK w Poznaniu stał się jedynym w tej części Europy i jednym z czterech na świecie producentów aerozoli bezfreonowych oraz wiodącym producentem kapsułek żelatynowych w całej grupie GSK. Zagraniczny inwestor odegrał ponadto dużą rolę w dziedzinie certyfikacji produkcji według standardów GMP (Dobrej Praktyki Wytwarzania Produktów Farmaceutycznych) oraz dostosowania procesu rejestracji leków do standardów Unii Europejskiej. 28 czerwca 2004 r. w poznańskiej fabryce GlaxoSmithKline Pharmaceuticals S.A. zostało uruchomione Regionalne Centrum Indywidualizacji i Dystrybucji Leków. Dzięki tej inwestycji wzrosło znaczenie stolicy Wielkopolski jako jednego z ważnych europejskich ośrodków GSK, odpowiedzialnego za produkcję, przygotowanie i dystrybucję leków na rynki Europy Środkowowschodniej. 11

13 3. Miejsce GSK na tle innych przedsiębiorstw Poznania i województwa wielkopolskiego w świetle podstawowych wskaźników ekonomicznych Określenie miejsca GlaxoSmithKline Pharmaceuticals wśród innych przedsiębiorstw Poznania i województwa wielkopolskiego z punktu widzenia porównywalnych wskaźników ekonomicznych nie jest łatwe. Przyczyną są trudności dwojakiego rodzaju: a) nie wszystkie firmy ujawniają corocznie pełny zestaw tych wskaźników (dotyczy to zwłaszcza wskaźników finansowych); b) nawet w przypadku najprostszych i najczęściej używanych w analizach porównawczych wskaźników (takich jak np. zatrudnienie lub przychody ze sprzedaży) brak jest danych zbieranych tzw. metodą zakładową, co uniemożliwia powiązanie efektów działalności gospodarczej z konkretną lokalizacją (dane przypisywane są do siedziby przedsiębiorstwa). Drugi z wymienionych powodów sprawia, że regionalne oddziaływanie przedsiębiorstw mających siedzibę w Poznaniu, ale posiadających rozległe sieci swych placówek na terenie całego kraju (jak np. największe przedsiębiorstwo w województwie wielkopolskim Jeronimo Martins Dystrybucja sp. z o.o.) jest znacznie mniejsze niż wynikałoby to z wartości prezentowanych wskaźników. Należy to mieć na uwadze, interpretując dane zamieszczone w tym rozdziale (w tabelach i na wykresach przedsiębiorstwa te oznaczono gwiazdką). Podstawę analizy stanowią dane publikowane corocznie na łamach Rzeczpospolitej i Polityki (Listy 500 największych firm w Polsce), w prasie regionalnej (np. Listy największych firm Wielkopolski w Głosie Wielkopolskim ), w materiałach PAIZ, prospektach spółek giełdowych oraz w Internecie. Dane te (tab. 3 7 oraz ryc. 1 12) obejmują okres od 2001 r. (pierwszy rok działania GSK w Poznaniu po fuzji Glaxo Wellcome i SmithKline Beecham) do 2003 r. (najnowsze dostępne dane). Skala ich agregacji przestrzennej odnosi się do dwóch poziomów: a) lokalnego miasto Poznań; b) regionalnego województwo wielkopolskie. Tabela 2 pokazuje, że pozycja GSK wśród przedsiębiorstw Poznania i województwa wielkopolskiego w świetle dwóch wskaźników najczęściej używanych w regionalnych analizach porównawczych (tj. przychodów ze sprzedaży i zatrudnienia) jest wysoka. W latach przychody ze sprzedaży plasowały GlaxoSmithKline Pharmaceuticals na 7 8 miejscu w mieście Poznaniu. W regionie wielkopolskim pozycja GSK wzrosła z 12 w 2001 r. do 9 w 2003 r. Jest to wynikiem relatywnie wyższego wzrostu przychodów ze sprzedaży GSK w porównaniu z niektórymi innymi przedsiębiorstwami województwa wielkopolskiego (np. Amica Wronki S.A., Konsorcjum Dystrybutorów Wyrobów Tytoniowych S.A. w Tabela 2. Pozycja GSK wśród przedsiębiorstw miasta Poznania i województwa wielkopolskiego w latach Table 2. GSK s position among enterprises in Poznań and the Wielkopolska voivodeship in the years Przychody ze sprzedaży Zatrudnienie Poznań Województwo wielkopolskie Źródło: Obliczenia własne na podstawie tabel

14 Luboniu). Inaczej wygląda sytuacja w odniesieniu do liczby zatrudnionych. W mieście Poznaniu GSK spadło z wysokiej 5 pozycji w 2001 r. na 9 w 2003 r., a w regionie odpowiednio z 10 na 13. Wyższa jest natomiast pozycja GSK z punktu widzenia tak istotnych dla rozwoju regionalnego wskaźników, jak nakłady inwestycyjne lub odprowadzany do skarbu państwa podatek dochodowy (zarówno w wartościach bezwzględnych, jak i w przeliczeniu na 1 zatrudnionego). Przedsiębiorstwo będące przedmiotem naszej analizy zajmowało pod względem nakładów inwestycyjnych 5 8 miejsce w Wielkopolsce (ryc. 13 i 14), podobnie jak w wysokości płaconego podatku dochodowego. Jakościowa charakterystyka i ocena działalności inwestycyjnej GSK przestawiona zostanie w dalszej części pracy. 13

15 Tabela 3. Największe przedsiębiorstwa w Poznaniu w 2001 r. Table 3. Poznań s largest enterprises in 2001 Przedsiębiorstwo Przychody ze sprzedaży (w tys. zł) Wynik finansowy brutto (w tys. zł) Podatek dochodowy (w tys. zł) Wynik finansowy netto (w tys. zł) Nakłady inwestycyjne (w tys. zł) Zatrudnienie (etaty) 1 Jeronimo Martins Dystrybucja sp. z o.o.* ,0 b.d. b.d. b.d. b.d Kompania Piwowarska S.A , , , , , Volkswagen Poznań sp. z o.o , , , , , Selgros sp. z o.o.* , , , ,9 b.d. b.d. 5 Energetyka Poznańska S.A , , , , , Skoda Auto Polska S.A , , , , , Aral Polska sp. z o.o.* ,0 b.d. b.d. b.d. b.d Glaxo Wellcome S.A , , , , , Preem Polska sp. z o.o , ,6 0, , , H. Cegielski-Poznań S.A , , , , , Bestfoods Polska sp. z o.o , ,7 b.d. b.d. b.d Wrigley Poland sp. z o.o , , , , , Orlen Petrozachód sp. z o.o ,9 574,0 288,9 285, , Beiersdorf Lechia S.A , , , , , Dea Mineraloel Polska sp. z o.o , ,1 0, , ,40 b.d. 16 SCA PR Polska sp. z o.o ,0 b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. 17 Jedynka Poznań GK , , , , , Zespól Elektrociepłowni Poznańskich S.A , , , , , Tadmar S.A.* ,4 43,8 22,5 66, , Hydrobudowa-9 Przed. Inż.-Bud. sp. z o.o , , , , , * przedsiębiorstwo z siedzibą w Poznaniu o rozległej sieci placówek na terenie całego kraju Źródło: Lista 500, Rzeczpospolita i Polityka, 2002 Tabela 4. Największe przedsiębiorstwa w województwie wielkopolskim w 2001 r. Table 4. Largest enterprises in Wielkopolska voivodeship in 2001 Przedsiębiorstwo Przychody ze sprzedaży (w tys. zł) Wynik finansowy brutto (w tys. zł) Podatek dochodowy (w tys. zł) Wynik finansowy netto (w tys. zł) Nakłady inwestycyjne (w tys. zł) Zatrudnienie (etaty) 1 Jeronimo Martins Dystrybucja sp. z o.o., Poznań * ,0 b.d. b.d. b.d. b.d Kompania Piwowarska S.A., Poznań , , , , , Volkswagen Poznań sp. z o.o., Poznań , , , , , Reemtsma Polska S.A., Tarnowo Podgórne , , , ,7 b.d Selgros sp. z o.o., Poznań * , , , ,9 b.d. b.d. 6 Energetyka Poznańska S.A., Poznań , , , , , Zespół Elektr. Pątnów-Adamów-Konin S.A., Konin , , , , , Skoda Auto Polska S.A., Poznań , , , , , Aral Polska sp. z o.o., Poznań * ,0 b.d. b.d. b.d. b.d Konsor. Dystr. Wyrobów Tytoniowych S.A., Luboń ,7 907,3 211,6 695,7 b.d Amica Wronki S.A., Wronki , , , , , Glaxo Wellcome S.A., Poznań , , , , , Preem Polska sp. z o.o., Poznań , ,6 0, , , Energetyka Kaliska S.A., Kalisz , , , , , Farmutil HS Holding S.A., Śmiłowo , ,7 0, ,0 b.d. b.d. 16 Kopalnia Węgla Brunatnego Konin SA, Kleczew , , , , , H. Cegielski-Poznań S.A., Poznań , , , , , Huta Aluminium Konin S.A., Konin , ,8 35, , , Bestfoods Polska sp. z o.o., Poznań , ,7 b.d. b.d. b.d Wrigley Poland sp. z o.o., Poznań , , , , , * przedsiębiorstwo z siedzibą w Poznaniu o rozległej sieci placówek na terenie całego kraju Źródło: Lista 500, Rzeczpospolita i Polityka,

16 Tabela 5. Największe przedsiębiorstwa w Poznaniu w 2002 r. Table 5. Poznań s largest enterprises in 2002 Przedsiębiorstwo Przychody ze sprzedaży (w tys. zł) Wynik finansowy brutto (w tys. zł) Podatek dochodowy (w tys. zł) Wynik finasowy netto (w tys. zł) Nakłady Zatrudnienie inwestycyjne (w tys. zł) (etaty) 1 Jeronimo Martins sp. z o.o.* Volkswagen Polska sp. z o.o Kompania Piwowarska S.A Selgros Cash&Carrry sp. z o.o.* b.d. b.d. 5 Grupa Energetyczna ENEA S.A Skoda Auto Polska S.A GlaxoSmithKline Pharmaceuticals S.A Wrigley Poland sp.z o.o minimal sp. z o.o.* Żabka Polska S.A.* Cukrownie Pfeifer&Langen GK b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. 12 SCA PR Polska sp. z o.o b.d. b.d. b.d. b.d Beiersdorf-Lechia S.A Orlen Petrozachód sp. z o.o b.d. b.d b.d. b.d. 15 Grupa Raben b.d. b.d. b.d. b.d Zespół Elektrociepłowni Poznańskich S.A Aluplast sp.z o.o b.d b.d Maxer S.A MAR-OL sp. z o.o.* b.d Centra S.A * przedsiębiorstwo z siedzibą w Poznaniu o rozległej sieci placówek na terenie całego kraju Źródło: Lista 500, Rzeczpospolita i Polityka, 2003 Tabela 6. Największe przedsiębiorstwa w województwie wielkopolskim w 2002 r. Table 6. Largest enterprises in Wielkopolska voivodeship in 2002 Przedsiębiorstwo Przychody ze sprzedaży (w tys. zł) Wynik finansowy brutto (w tys. zł) Podatek dochodowy (w tys. zł) Wynik finasowy netto (w tys. zł) Nakłady Zatrudnienie inwestycyjne (w tys. zł) (etaty) 1 Jeronimo Martins sp. z o.o., Poznań* Volkswagen Polska sp.z o.o., Poznań Kompania Piwowarska S.A., Poznań Reemtsma Polska S.A., Jankowice Selgros Cash&Carrry sp. z o.o., Poznań* Zespół Elektr. Pątnów Adamów Konin S.A., Konin Grupa Energetyczna ENEA S.A., Poznań Philips Lighting Poland S.A., Piła Skoda Auto Polska S.A., Poznań GlaxoSmithKline Pharmaceuticals S.A., Poznań Konsor. Dystr. Wyrobów Tytoniowych S.A., Luboń Amica Wronki S.A., Wronki Energetyka Kaliska S.A., Kalisz Inter Groclin Trading sp. z o.o., Grodzisk Wlkp Farmutil HS Holding S.A., Śmiłowo Wrigley Poland sp. z o.o., Poznań KWB Konin S.A., Kleczew minimal sp. z o.o., Poznań * Żabka Polska S.A., Poznań* Cukrownie Pfeifer&Langen GK, Poznań* b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. * przedsiębiorstwo z siedzibą w Poznaniu o rozległej sieci placówek na terenie całego kraju Źródło: Lista 500, Rzeczpospolita i Polityka,

17 Tabela 7. Największe przedsiębiorstwa w Poznaniu w 2003 r. Table 7. Poznań s largest enterprises in 2003 Przedsiębiorstwo Przychody ze sprzedaży (w tys. zł) Wynik finansowy brutto (w tys. zł) Podatek dochodowy (w tys. zł) Wynik finasowy netto (w tys. zł) Nakłady Zatrudnienie inwestycyjne (w tys. zł) (etaty) 1 Jeronimo Martins Dystrybucja sp. z o.o.* Grupa Energetyczna ENEA S.A Volkswagen Polska sp. z o.o Kompania Piwowarska S.A Selgros Cash&Carrry sp. z o.o.* Skoda Auto Polska S.A Eurocash sp. z o.o.* GlaxoSmithKline Pharmaceuticals S.A Żabka Polska S.A.* b.d. b.d Wrigley Poland sp. z o.o minimal sp. z o.o.* b.d. b.d. b.d Grupa Raben b.d. b.d. b.d. b.d Beiersdorf-Lechia S.A b.d b.d Aluplast sp. z o.o Apexim AB S.A Zespół Elektrociepłowni Poznańskich S.A Hydrobudowa 9 sp. z o.o H. Cegielski-Poznań S.A b.d Maxer S.A Centra S.A * przedsiębiorstwo z siedzibą w Poznaniu o rozległej sieci placówek na terenie całego kraju Źródło: Lista 500, Rzeczpospolita i Polityka, 2004 Tabela 8. Największe przedsiębiorstwa w województwie wielkopolskim w 2003 r. Table 8. Largest enterprises in Wielkopolska voivodeship in 2003 Przedsiębiorstwo Przychody ze sprzedaży (w tys.zł) Wynik finansowy brutto (w tys. zł) Podatek dochodowy (w tys. zł) Wynik finasowy netto (w tys. zł) Nakłady Zatrudnienie inwestycyjne (w tys. zł) (etaty) 1 Jeronimo Martins Dystrubucja sp. z o.o., Poznań* Grupa Energetyczna ENEA S.A., Poznań Volkswagen Polska sp. z o.o., Poznań Kompania Piwowarska S.A., Poznań Selgros Cash&Carrry sp. z o.o., Poznań* Skoda Auto Polska S.A., Poznań Philips Lighting Poland S.A., Piła Eurocash sp. z o.o., Poznań* GlaxoSmithKline Pharmaceuticals S.A., Poznań Konsor. Dystr. Wyrobów Tytoniowych S.A., Luboń Amica Wronki, S.A Żabka Polska S.A., Poznań* b.d. b.d Wrigley Poland sp. z o.o., Poznań Farmutil HS Holding S.A., Śmiłowo Aluminium Konin-Impexmetal S.A., Konin Wistil S.A. GK, Kalisz minimal sp. z o.o., Poznań * b.d. b.d. b.d Man Star Trucks & Buses sp. z o.o., Sady Grupa Raben, Poznań b.d. b.d. b.d. b.d Grupa Mahle GK, Krotoszyn * przedsiębiorstwo z siedzibą w Poznaniu o rozległej sieci placówek na terenie całego kraju Źródło: Lista 500, Rzeczpospolita i Polityka,

18 Ryc. 1. Największe przedsiębiorstwa w Poznaniu w 2001 r. (wg wielkości przychodów ze sprzedaży) Fig. 1. Poznań s largest enterprises in 2001 (by sales) Ryc. 2. Największe przedsiębiorstwa w Poznaniu w 2001 r. (wg liczby zatrudnionych) Fig. 2. Poznań s largest enterprises in 2001 (by employment) 17

19 Ryc. 3. Największe przedsiębiorstwa w Poznaniu w 2002 r. (wg wielkości przychodów ze sprzedaży) Fig. 3. Poznań s largest enterprises in 2002 (by sales) Ryc. 4. Największe przedsiębiorstwa w Poznaniu w 2002 r. (wg liczby zatrudnionych) Fig. 4. Poznań s largest enterprises in 2002 (by employment) 18

20 Ryc. 5. Największe przedsiębiorstwa w Poznaniu w 2003 r. (wg wielkości przychodów ze sprzedaży) Fig. 5. Poznań s largest enterprises in 2003 (by sales) Ryc. 6. Największe przedsiębiorstwa w Poznaniu w 2003 r. (wg wielkości zatrudnienia) Fig. 6. Poznań s largest enterprises in 2003 (by employment) 19

Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010

Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010 Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010 Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010 Plan prezentacji 1. Metody badań 2. Dynamika napływu inwestycji 3. Typy inwestycji 4. Struktura branżowa inwestycji

Bardziej szczegółowo

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SKALA I CHARAKTER UMIĘDZYNARODOWIENIA NA PODSTAWIE DZIAŁALNOŚCI SPÓŁEK GIEŁDOWYCH prezentacja wyników Dlaczego zdecydowaliśmy się przeprowadzić badanie?

Bardziej szczegółowo

Działalnośd GlaxoSmithKline w Polsce. Krzysztof Kępioski Dyrektor Relacji Zewnętrznych

Działalnośd GlaxoSmithKline w Polsce. Krzysztof Kępioski Dyrektor Relacji Zewnętrznych Działalnośd GlaxoSmithKline w Polsce Krzysztof Kępioski Dyrektor Relacji Zewnętrznych GSK na świecie Globalna firma farmaceutyczna, działająca w blisko 100 krajach 96 tys. pracowników, w tym 12 tys. naukowców

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE

URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE Opracowania sygnalne Szczecin, styczeń 2010 r. DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA PRZEDSIĘBIORSTW W LATACH 2006-2008 W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM Wyniki badania działalności innowacyjnej

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU I. STRESZCZENIE to krótkie, zwięzłe i rzeczowe podsumowanie całego dokumentu, które powinno zawierać odpowiedzi na następujące tezy: Cel opracowania planu (np. założenie

Bardziej szczegółowo

Kompilacja pojęć stosowanych w badaniach statystycznych statystyki publicznej na temat innowacyjności przez Główny Urząd Statystyczny (GUS).

Kompilacja pojęć stosowanych w badaniach statystycznych statystyki publicznej na temat innowacyjności przez Główny Urząd Statystyczny (GUS). Kompilacja pojęć stosowanych w badaniach statystycznych statystyki publicznej na temat innowacyjności przez Główny Urząd Statystyczny (GUS). (Kompilacja dokonana przez Fundację Centrum Analiz Transportowych

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SKALA I CHARAKTER UMIĘDZYNARODOWIENIA NA PODSTAWIE DZIAŁALNOŚCI SPÓŁEK GIEŁDOWYCH prezentacja wyników Dlaczego zdecydowaliśmy się przeprowadzić badanie?

Bardziej szczegółowo

Niezależny Ośrodek Badań Ekonomicznych NOBE Szkoła Biznesu Politechniki Warszawskiej

Niezależny Ośrodek Badań Ekonomicznych NOBE Szkoła Biznesu Politechniki Warszawskiej str.1 Niezależny Ośrodek Badań Ekonomicznych NOBE Szkoła Biznesu Politechniki Warszawskiej Rola inwestorów z przemysłu farmaceutycznego w rozwoju gospodarczym Polski Synteza raportu Raport przygotowany

Bardziej szczegółowo

Prezentacja inwestorska

Prezentacja inwestorska Prezentacja inwestorska Profil biznesu kooperacja w zakresie produkcji elementów wykonanych z blach + PRODUKCJA SYSTEMÓW ODPROWADZANIA SPALIN WYKONANYCH ZE STALI NIERDZEWNYCH + handel akcesoriami i elementami

Bardziej szczegółowo

2011-04-08. Konsorcjum grupa partnerów wspólnie składająca wniosek i odpowiedzialna za jego realizację.

2011-04-08. Konsorcjum grupa partnerów wspólnie składająca wniosek i odpowiedzialna za jego realizację. Określenie potrzeb do realizacji projektu Poszukiwanie partnerów do projektu i tworzenie dobrego konsorcjum Nasz pomysł co chcemy robić? Jakie są nasze cele? (analiza możliwości, terminów, sposobu wykonania

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości DEFINICJE KLASTRA: Klastry to geograficzne skupiska wzajemnie powiązanych firm, wyspecjalizowanych dostawców, jednostek świadczących

Bardziej szczegółowo

PMR. Stabilizacja koniunktury w branży budowlanej FREE ARTICLE. www.rynekbudowlany.com

PMR. Stabilizacja koniunktury w branży budowlanej FREE ARTICLE. www.rynekbudowlany.com FREE ARTICLE Stabilizacja koniunktury w branży budowlanej Źródło: Raport Sektor budowlany w Polsce I połowa 2010 Prognozy na lata 2010-2012 Bartłomiej Sosna Kwiecień 2010 PMR P U B L I C A T I O N S Bartłomiej

Bardziej szczegółowo

CEL GŁÓWNY BADANIA CELE SZCZEGÓŁOWE BADANIA

CEL GŁÓWNY BADANIA CELE SZCZEGÓŁOWE BADANIA Załącznik nr 1 do SIWZ SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Analiza efektywności inicjatywy JEREMIE na terenie województwa wielkopolskiego wraz z oceną jej oddziaływania na sytuację gospodarczą regionu,

Bardziej szczegółowo

List intencyjny o strategicznym partnerstwie między AC SA. a Politechniką Białostocką

List intencyjny o strategicznym partnerstwie między AC SA. a Politechniką Białostocką Informacja prasowa Białystok, 1 grudnia 2012 List intencyjny o strategicznym partnerstwie między AC SA a Politechniką Białostocką W dniu 30.11.2012 r. w siedzibie Politechniki Białostockiej doszło do podpisania

Bardziej szczegółowo

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej 2012 System B2B jako element przewagi konkurencyjnej dr inż. Janusz Dorożyński ZETO Bydgoszcz S.A. Analiza biznesowa integracji B2B Bydgoszcz, 26 września 2012 Kilka słów o sobie główny specjalista ds.

Bardziej szczegółowo

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu AUTOEVENT 2014 2 PRZEMYSŁ MOTORYZACYJNY Jeden z największych producentów samochodów i komponentów motoryzacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Bardziej szczegółowo

Kongres Świata Przemysłu Farmaceutycznego. Prezentacja Honorowego Gospodarza. 8 października 2013

Kongres Świata Przemysłu Farmaceutycznego. Prezentacja Honorowego Gospodarza. 8 października 2013 Kongres Świata Przemysłu Farmaceutycznego Prezentacja Honorowego Gospodarza 8 października 2013 Kluczowe fakty 1 - Jedna z 25 największych firm generycznych na świecie Pozycja rynkowa - Ponad 1 mld $ obrotu

Bardziej szczegółowo

Debiut Summa Linguae S.A. na rynku New Connect. Warszawa, 6 maja 2015

Debiut Summa Linguae S.A. na rynku New Connect. Warszawa, 6 maja 2015 Debiut Summa Linguae S.A. na rynku New Connect Warszawa, 6 maja 2015 Agenda Historia działalności Przedmiot działalności oferta Wybrane projekty i najważniejsze osiągnięcia Wybrani Klienci Spółki Silne

Bardziej szczegółowo

Specjalne strefy ekonomiczne, klastry i co dalej

Specjalne strefy ekonomiczne, klastry i co dalej 1 Specjalne strefy ekonomiczne, klastry i co dalej Seminarium naukowe Instytut Przedsiębiorstwa Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie Warszawa, 11 marca 2014r. Atrakcyjne miejsce dla 2 obecnych i przyszłych

Bardziej szczegółowo

Rynek szpitali publicznych w Polsce 2015. Plany inwestycyjne i analiza porównawcza województw

Rynek szpitali publicznych w Polsce 2015. Plany inwestycyjne i analiza porównawcza województw 2 Język: polski, angielski Data publikacji: Grudzień 2015 Format: pdf Cena od: 1900 Sprawdź w raporcie Które podmioty uruchomią szpitale publiczne w Polsce? Jakie są przewidywania odnośnie kolejnych przekształceń

Bardziej szczegółowo

KARTA PROJEKTU. 1.12.2010 do 31.12.2013 r.

KARTA PROJEKTU. 1.12.2010 do 31.12.2013 r. KARTA PROJEKTU Informacje o projekcie Tytuł projektu Okres realizacji Utworzenie sieci firm w sektorze budownictwa w południowo-zachodniej Wielkopolsce jako szansa wzrostu ich konkurencyjności i innowacyjności

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz. dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012. 1. Nazwa klastra...

Kwestionariusz. dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012. 1. Nazwa klastra... Załącznik nr 2 do ZZW Kwestionariusz dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012 A. CHARAKTERYSTYKA KLASTRA 1. Nazwa klastra... 2. Rok utworzenia klastra (podjęcia inicjatywy lub

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a. Redaktor naukowy Teresa Kupczyk

Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a. Redaktor naukowy Teresa Kupczyk Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a w perspektywie roku 2020 Redaktor naukowy Teresa Kupczyk Wrocław 2010 Spis treści Wprowadzenie...7 1. Szanse i zagrożenia dla rozwoju Polski

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Olsztyn, 24 marca 2014

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Olsztyn, 24 marca 2014 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Olsztyn, 24 marca 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

1.4. Podmioty wspierające przedsiębiorczość w regionie i źródła jej finansowania 22

1.4. Podmioty wspierające przedsiębiorczość w regionie i źródła jej finansowania 22 Wprowadzenie 9 Część I Rozwój regionalny i lokalny w warunkach kryzysu 1. Klimat przedsiębiorczości w rozwoju społeczno-gospodarczym regionu - wyniki badania ankietowego mieszkańców Litwy, Łotwy i Polski

Bardziej szczegółowo

ANKIETA DOTYCZĄCA CZYNNIKÓW KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW SEKTORA MOTORYZACYJNEGO DZIAŁAJĄCYCH W POLSCE I EUROPIE ...

ANKIETA DOTYCZĄCA CZYNNIKÓW KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW SEKTORA MOTORYZACYJNEGO DZIAŁAJĄCYCH W POLSCE I EUROPIE ... ANKIETA DOTYCZĄCA CZYNNIKÓW KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW SEKTORA MOTORYZACYJNEGO DZIAŁAJĄCYCH W POLSCE I EUROPIE 1. Co Państwa zdaniem stanowi największą szansę rozwoju rynku motoryzacyjnego w Polsce

Bardziej szczegółowo

Formy współpracy samorządowej jako kryterium delimitacji obszaru metropolitalnego Poznania

Formy współpracy samorządowej jako kryterium delimitacji obszaru metropolitalnego Poznania Łukasz Mikuła Formy współpracy samorządowej jako kryterium delimitacji obszaru metropolitalnego Poznania Konferencja Naukowo-Samorządowa Delimitacja obszarów metropolitalnych zagadnienia metodyczne i praktyczne

Bardziej szczegółowo

KOALICJA NA RZECZ ODPOWIEDZIALNEGO BIZNESU

KOALICJA NA RZECZ ODPOWIEDZIALNEGO BIZNESU KOALICJA NA RZECZ ODPOWIEDZIALNEGO BIZNESU Prezentacja wyników badania świadomości CSR: badanie wśród pracowników (na przykładzie branży teleinformatycznej) Przygotowano dla: Przygotowali: Marta Kudrewicz,

Bardziej szczegółowo

5. WARUNKI REALIZACJI ZADAŃ LOGISTYCZNYCH

5. WARUNKI REALIZACJI ZADAŃ LOGISTYCZNYCH 5. WARUNKI REALIZACJI ZADAŃ LOGISTYCZNYCH Praktyka działania udowadnia, że funkcjonowanie organizacji w sektorze publicznym, jak i poza nim, oparte jest o jej zasoby. Logistyka organizacji wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

Możliwości inwestycyjne w Łódzkiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej

Możliwości inwestycyjne w Łódzkiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej Możliwości inwestycyjne w Łódzkiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej Czerwiec 2014 POLSKA* wiodąca destynacja dla bezpośrednich inwestycji zagranicznych w 2012 roku silny gracz w Europie w 2012 roku 3. miejsce

Bardziej szczegółowo

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Kwiecień 2013 Katarzyna Bednarz Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Jedną z najważniejszych cech polskiego sektora energetycznego jest struktura produkcji

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Warszawa, 11 kwiecień 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

Trudne czasy dla polskiego budownictwa

Trudne czasy dla polskiego budownictwa Warszawa, 21 maja 2013 r. Informacja prasowa Trudne czasy dla polskiego budownictwa Budownictwo w Polsce. Edycja 2013 - raport firmy doradczej KPMG, CEEC Research i Norstat Polska. W 2013 roku zarządzający

Bardziej szczegółowo

opis zawartości raportu RYNEK DRZWI W POLSCE 2012-2015 prognoza na II półrocze 2015 oraz 2016

opis zawartości raportu RYNEK DRZWI W POLSCE 2012-2015 prognoza na II półrocze 2015 oraz 2016 opis zawartości raportu RYNEK DRZWI W POLSCE 2012-2015 prognoza na II półrocze 2015 oraz 2016 O raporcie Raport Rynek drzwi w Polsce 2012-2015. Prognoza na II półrocze 2015 oraz 2016 jest rocznym opracowaniem

Bardziej szczegółowo

Kapitał zagraniczny w przemyśle Polski

Kapitał zagraniczny w przemyśle Polski Bolesław Domański Kapitał zagraniczny w przemyśle Polski Prawidłowości rozmieszczenia, uwarunkowania i skutki Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego Kraków 2001 Spis

Bardziej szczegółowo

Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia

Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia Leona Koźmińskiego Wprowadzenie (1) Celem artykułu jest

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym OCENA EFEKTYWNOŚCI I FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO WSPÓŁFINANSOWANYCH FUNDUSZAMI UNII EUROPEJSKIEJ Autor: Jacek Sierak, Remigiusz Górniak, Wstęp Jednostki samorządu

Bardziej szczegółowo

Michał Zdziarski Tomasz Ludwicki

Michał Zdziarski Tomasz Ludwicki Prezentacja wyników badań Michał Zdziarski Tomasz Ludwicki Uniwersytet Warszawski PERSPEKTYWA PREZESÓW Badanie zrealizowane w okresie marzec-kwiecień 2014. Skierowane do prezesów 500 największych firm

Bardziej szczegółowo

SEKTOR METALOWO-ODLEWNICZY W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM

SEKTOR METALOWO-ODLEWNICZY W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM Ankieta na potrzeby raportu pt.: Opracowanie analizy i rekomendacji dot. Rozwoju innowacyjnych gałęzi gospodarki regionu branży metalowo- odlewniczej SEKTOR METALOWO-ODLEWNICZY W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM

Bardziej szczegółowo

UBOJNIA DROBIU Inwestycja WIPASZ SA w Międzyrzecu Podlaskim

UBOJNIA DROBIU Inwestycja WIPASZ SA w Międzyrzecu Podlaskim UBOJNIA DROBIU Inwestycja WIPASZ SA w Międzyrzecu Podlaskim WIPASZ SA PODSTAWOWE INFORMACJE WIPASZ SA funkcjonuje na rynku od 20 lat i jest w 100% polskim przedsiębiorstwem. Spółka jest największym polskim

Bardziej szczegółowo

OD GORZOWSKIEGO OŚRODKA TECHNOLOGICZNEGO DO PARKU NAUKOWO-PRZEMYSŁOWEGO

OD GORZOWSKIEGO OŚRODKA TECHNOLOGICZNEGO DO PARKU NAUKOWO-PRZEMYSŁOWEGO OD GORZOWSKIEGO OŚRODKA TECHNOLOGICZNEGO DO PARKU NAUKOWO-PRZEMYSŁOWEGO idea - elementy - perspektywy Gorzów Wlkp. 4 marca 2013 1 Gorzów miasto przemysłu 2 Inspiracje Świadomość przemian rynku pracy Zmiana

Bardziej szczegółowo

Budynki biurowe w Polsce 2015-2020. Inwestycje - Firmy - Statystyki - Prognozy - Ceny

Budynki biurowe w Polsce 2015-2020. Inwestycje - Firmy - Statystyki - Prognozy - Ceny 2 Język: polski, angielski Data publikacji: kwiecień 2015 Format: pdf Cena od: 1000 Sprawdź w raporcie Jaka jest obecna wartość rynku budownictwa biurowego? Jakie są perspektywy rozwoju rynku na najbliższe

Bardziej szczegółowo

ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI

ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI 2012-04-24 Jacek Woźniak Pełnomocnik Zarządu WM ds. planowania strategicznego WYZWANIA ORAZ SILNE STRONY MIAST KRAKÓW KATOWICE Źródło: Raport

Bardziej szczegółowo

Analiza największych firm budowlanych w Polsce 2015. Kontrakty - Portfele zamówień - Dane finansowe - Rankingi

Analiza największych firm budowlanych w Polsce 2015. Kontrakty - Portfele zamówień - Dane finansowe - Rankingi Analiza największych firm budowlanych w Polsce 2015 Analiza największych firm budowlanych w Polsce 2015 2 Język: polski, angielski Data publikacji: Q4 2015 Format: pdf Cena od: 1700 Możesz mieć wpływ na

Bardziej szczegółowo

Działalność innowacyjna w Polsce

Działalność innowacyjna w Polsce GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Szczecinie Warszawa, październik 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS AKTYWNOŚĆ INNOWACYJNA Działalność innowacyjna to całokształt działań naukowych,

Bardziej szczegółowo

RECENZJA. rozprawy doktorskiej Jolanty GRZEBIELUCH nt. "Znaczenie strategii marketingowej w

RECENZJA. rozprawy doktorskiej Jolanty GRZEBIELUCH nt. Znaczenie strategii marketingowej w Prof. zw. dr hab. Marian Noga Wyższa Szkota Bankowa we Wrocławiu RECENZJA rozprawy doktorskiej Jolanty GRZEBIELUCH nt. "Znaczenie strategii marketingowej w zarządzaniu podmiotem leczniczym będącym spółką

Bardziej szczegółowo

Rozwijanie współpracy dla innowacji

Rozwijanie współpracy dla innowacji Rozwijanie współpracy dla innowacji Warsztat dr inż. Anna Sworowska na zlecenie Górnośląskiej Agencji Przedsiębiorczości i Rozwoju Sp. z o.o. Radlin, 14 marca 2014 r. Cel spotkania Po co to wszystko? uzasadnienie

Bardziej szczegółowo

Raport ewaluacyjny z praktyk organizowanych w 2012r w ramach projektu Edukacja dla rynku pracy.

Raport ewaluacyjny z praktyk organizowanych w 2012r w ramach projektu Edukacja dla rynku pracy. Raport ewaluacyjny z praktyk organizowanych w 2012r w ramach projektu Edukacja dla rynku pracy. Kielce, marzec 2013 Spis treści 1.Informacja o projekcie... 2 1.1. Informacja o praktykach... 3 1.2 Statystyki

Bardziej szczegółowo

Ekonomia jako nauka ukształtowała się dopiero w drugiej połowie XVIII w. Od czasów starożytnych (np. Biblia) przejawiały się różne poglądy

Ekonomia jako nauka ukształtowała się dopiero w drugiej połowie XVIII w. Od czasów starożytnych (np. Biblia) przejawiały się różne poglądy Ekonomia jako nauka ukształtowała się dopiero w drugiej połowie XVIII w. Od czasów starożytnych (np. Biblia) przejawiały się różne poglądy ekonomiczne (np. podatki). Z kolei zarządzanie (a dokładniej nauki

Bardziej szczegółowo

Plany rozwoju na lata 2010-2012 realizowane w ramach nowej struktury Grupy Kapitałowej. Warszawa, 10 lutego 2010 r.

Plany rozwoju na lata 2010-2012 realizowane w ramach nowej struktury Grupy Kapitałowej. Warszawa, 10 lutego 2010 r. Plany rozwoju na lata 2010-2012 realizowane w ramach nowej struktury Grupy Kapitałowej Warszawa, 10 lutego 2010 r. 2000 2005 Dynamiczny rozwój niekonkurowanie ze swoimi klientami brak własnych aptek wzrost

Bardziej szczegółowo

2010-11-25 PROGRAM WSPIERANIA PROJEKTÓW INNOWACYJNYCH: Międzyuczelniana Sieć Promotorów Przedsiębiorczości Akademickiej (MSPPA)

2010-11-25 PROGRAM WSPIERANIA PROJEKTÓW INNOWACYJNYCH: Międzyuczelniana Sieć Promotorów Przedsiębiorczości Akademickiej (MSPPA) wiemy, jak połączyć naukę z biznesem PROGRAM WSPIERANIA PROJEKTÓW INNOWACYJNYCH: Międzyuczelniana Sieć Promotorów Przedsiębiorczości Akademickiej (MSPPA) Wielkopolska Platforma Innowacyjna (WPI) Kontekst

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

POLITYKA ZAKUPU SPRZĘTÓW I USŁUG ZRÓWNOWAŻONY ŁAŃCUCH DOSTAW

POLITYKA ZAKUPU SPRZĘTÓW I USŁUG ZRÓWNOWAŻONY ŁAŃCUCH DOSTAW POLITYKA ZAKUPU SPRZĘTÓW I USŁUG ZRÓWNOWAŻONY ŁAŃCUCH DOSTAW WSTĘP Jednym z długoterminowych celów Fabryki Komunikacji Społecznej jest korzystanie z usług dostawców spełniających wymogi bezpieczeństwa,

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Szczecin, 16 kwietnia 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Szczecin, 16 kwietnia 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Szczecin, 16 kwietnia 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Poznań, 9 kwietnia 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Poznań, 9 kwietnia 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Poznań, 9 kwietnia 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

MAŁE I ŚREDNIE PRZEDSIĘBIORSTWA W POLSCE W OKRESIE ŚWIATOWEGO KRYZYSU EKONOMICZNEGO

MAŁE I ŚREDNIE PRZEDSIĘBIORSTWA W POLSCE W OKRESIE ŚWIATOWEGO KRYZYSU EKONOMICZNEGO ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 677 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 43 2011 MARIA KOLA-BEZKA Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu MAŁE I ŚREDNIE PRZEDSIĘBIORSTWA W POLSCE

Bardziej szczegółowo

Dlaczego Projekt Integracji?

Dlaczego Projekt Integracji? Integracja obszaru wytwarzania w Grupie Kapitałowej ENEA pozwoli na stworzenie silnego podmiotu wytwórczego na krajowym rynku energii, a tym samym korzystnie wpłynie na ekonomiczną sytuację Grupy. Wzrost

Bardziej szczegółowo

Rynek HoReCa w Polsce 2013. Analiza rynku i prognozy rozwoju na lata 2013-2015

Rynek HoReCa w Polsce 2013. Analiza rynku i prognozy rozwoju na lata 2013-2015 Analiza rynku i prognozy rozwoju na lata 2013-2015 2 Język: polski, angielski Data publikacji: Q2 Format: pdf Cena od: 2500 Sprawdź w raporcie Które rodzaje placówek gastronomicznych mają największe perspektywy

Bardziej szczegółowo

IDEA KLASTRA. M. E. Porter The Competitive Advantage of Nations 1990. Geograficzna koncentracja firm

IDEA KLASTRA. M. E. Porter The Competitive Advantage of Nations 1990. Geograficzna koncentracja firm TRZYśYŁOWY ŁAŃCUCH WARTOŚCI IDEA KLASTRA Klastry przemysłowe to geograficzna koncentracja konkurencyjnych firm powiązanych w sieć [ ] przedsiębiorstw, dostawców, usług, instytucji akademickich oraz producentów.

Bardziej szczegółowo

Budownictwo kolejowe w Polsce 2015-2020. Inwestycje - Firmy - Statystyki - Prognozy - Ceny

Budownictwo kolejowe w Polsce 2015-2020. Inwestycje - Firmy - Statystyki - Prognozy - Ceny 2 Język: polski, angielski Data publikacji: czerwiec 2015 Format: pdf Cena od: 1000 Sprawdź w raporcie Jaka jest obecna wartość rynku budownictwa kolejowego? Jakie są perspektywy rozwoju rynku budownictwa

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Wydział Innowacyjności i Rozwoju Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Siedlce,

Bardziej szczegółowo

Omówienie specyfiki i zasad przyznawania punktów w ramach kryteriów merytorycznych fakultatywnych

Omówienie specyfiki i zasad przyznawania punktów w ramach kryteriów merytorycznych fakultatywnych Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Działanie 8.1 Wspieranie działalności gospodarczej w dziedzinie gospodarki elektronicznej Omówienie specyfiki i zasad przyznawania punktów w ramach kryteriów merytorycznych

Bardziej szczegółowo

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030 Warszawa, 1 marca 2012 Kierunki wspierania innowacyjności ci przedsiębiorstw. Wyniki projektu Insight 2030 Beata Lubos, Naczelnik Wydziału Polityki Innowacyjności, Departament Rozwoju Gospodarki, Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU

ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU maj-czerwiec, 2013 ul. Hoża 20 \ ul. Wspólna 1/3 \ 00-529 Warszawa \ tel. +48 (22) 529 27 18 \ fax +48 (22) 628 09 22 ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA

Bardziej szczegółowo

Seminarium informacyjno naukowe

Seminarium informacyjno naukowe Seminarium informacyjno naukowe Budownictwo na Lubelszczyźnie w statystyce perspektywy dla nauki Przemiany budownictwa ostatniej dekady w woj. lubelskim na tle kraju w świetle badań statystycznych Zofia

Bardziej szczegółowo

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata 2011-2020 Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego.

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności systemu motywowania menedżerów w Fortis Bank Polska SA

Ocena skuteczności systemu motywowania menedżerów w Fortis Bank Polska SA Agnieszka Rzenno 23 luty 2007 1 Ocena skuteczności systemu motywowania menedżerów w Fortis Bank Polska SA Konferencja Wynagradzanie menedżerów 21 March 2007 Designator author 1 Agnieszka Rzenno 23 luty

Bardziej szczegółowo

Efektywne kształtowanie relacji B2B w kanałach dystrybucji

Efektywne kształtowanie relacji B2B w kanałach dystrybucji Efektywne kształtowanie relacji B2B w kanałach dystrybucji Nowy Sącz, 3 grudnia 2010 dr Marek Rutkowski Relacje to stosunki zachodzące między dwoma (lub więcej) osobami, organizacjami, przedmiotami, zdarzeniami;

Bardziej szczegółowo

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Maciej Cieślik Korzyści płynące z wprowadzania strategii społecznej odpowiedzialności biznesu w przedsiębiorstwach mają wymiar nie tylko wizerunkowy.

Bardziej szczegółowo

Obsługa inwestorów w zakresie Odnawialnych Źródeł Energii w Szczecinie

Obsługa inwestorów w zakresie Odnawialnych Źródeł Energii w Szczecinie Obsługa inwestorów w zakresie Odnawialnych Źródeł Energii w Szczecinie Marek Kubik p.o. Dyrektor Wydziału Obsługi Inwestorów i Biznesu Urząd Miasta Szczecin Szczecin, dnia 09.10.2014 r. Stolica Euroregionu

Bardziej szczegółowo

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony.

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Jedną z metod sfinansowania biznesowego przedsięwzięcia jest skorzystanie z funduszy

Bardziej szczegółowo

Warszawa, wrzesień 2014 ISSN 2353-5822 NR 123/2014 OPINIE O MINIMALNEJ GODZINOWEJ STAWCE WYNAGRODZENIA

Warszawa, wrzesień 2014 ISSN 2353-5822 NR 123/2014 OPINIE O MINIMALNEJ GODZINOWEJ STAWCE WYNAGRODZENIA Warszawa, wrzesień 2014 ISSN 2353-5822 NR 123/2014 OPINIE O MINIMALNEJ GODZINOWEJ STAWCE WYNAGRODZENIA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE: PRZYGOTOWUJĄCE DO PODJĘCIA PRACY NA STANOWISKU JUNIOR ACCOUNTANT W MIĘDZYNARODOWYCH CENTRACH USŁUG BPO BPO/SSC

SZKOLENIE: PRZYGOTOWUJĄCE DO PODJĘCIA PRACY NA STANOWISKU JUNIOR ACCOUNTANT W MIĘDZYNARODOWYCH CENTRACH USŁUG BPO BPO/SSC BEZPŁATNE SZKOLENIE Przygotowujące do podjęcia pracy na stanowisku Junior Accountant w międzynarodowych centrach usług BPO/SSC WWW.WSB.PL DOWIEDZ SIĘ CZYM ZAJMUJĄ SIĘ DZIAŁY BPO I SSC I DLACZEGO POSZUKUJĄ

Bardziej szczegółowo

Zintegrowany System Informatyczny (ZSI)

Zintegrowany System Informatyczny (ZSI) Zintegrowany System Informatyczny (ZSI) ZSI MARKETING Modułowo zorganizowany system informatyczny, obsługujący wszystkie sfery działalności przedsiębiorstwa PLANOWANIE ZAOPATRZENIE TECHNICZNE PRZYGOTOWANIE

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ...

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... Spis treści Wstęp... 9 Rozdział I KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 Rozdział II ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... 33 Rozdział III ROLA SERWISU INTERNETOWEGO UCZELNI

Bardziej szczegółowo

SPECJALNOŚĆ: Menedżer finansowy

SPECJALNOŚĆ: Menedżer finansowy SPECJALNOŚĆ: Menedżer finansowy Nowa sytuacja gospodarki polskiej i europejskiej po kryzysie: Bussines as usual is impossible ( generuje nierównowagi finansowe, gospodarcze, środowiskowe i społeczne) Nowe

Bardziej szczegółowo

Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2013 roku

Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2013 roku GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 10 września 2014 r. Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2013 roku Badaniem objęte zostały 123 przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Znaczenie badania due diligence w transakcjach fuzji i przejęć 1 7. 0 4. 2 0 1 2

Znaczenie badania due diligence w transakcjach fuzji i przejęć 1 7. 0 4. 2 0 1 2 Znaczenie badania due diligence w transakcjach fuzji i przejęć D Z I E Ń M Ł O D E G O N A U K O W C A 1 7. 0 4. 2 0 1 2 E W A W R Ó B E L Istota badania due diligence Definicja Due diligence = należyta

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 10 września 2013 r. Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2012 roku W badaniu uczestniczyło 125 przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Rynek oświetlenia w budownictwie w Polsce Prognozy rozwoju na lata

Rynek oświetlenia w budownictwie w Polsce Prognozy rozwoju na lata Rynek oświetlenia w budownictwie w Polsce 2014 2 Język: polski, angielski Data publikacji: Q2 Format: pdf Cena od: 1700 Sprawdź w raporcie Jaka jest obecna wartość rynku oświetlenia w budownictwie w Polsce?

Bardziej szczegółowo

Jak zdobywać rynki zagraniczne

Jak zdobywać rynki zagraniczne Jak zdobywać rynki zagraniczne Nagroda Emerging Market Champions 2014 *Cytowanie bez ograniczeń za podaniem źródła: Jak zdobywać rynki zagraniczne. Badanie Fundacji Kronenberga przy Citi Handlowy zrealizowane

Bardziej szczegółowo

Ocena realizacji celu strategicznego RIS: Integracja środowisk społecznogospodarczych. Wanda M. Gaczek Józef Komorowski Rober Romanowski

Ocena realizacji celu strategicznego RIS: Integracja środowisk społecznogospodarczych. Wanda M. Gaczek Józef Komorowski Rober Romanowski Ocena realizacji celu strategicznego RIS: Integracja środowisk społecznogospodarczych regionu Wanda M. Gaczek Józef Komorowski Rober Romanowski Struktura opracowania 1. Źródła informacji, metoda oceny

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYBORCZY. Kandydata na Rektora Prof. dr. hab. Bronisława Marciniaka

PROGRAM WYBORCZY. Kandydata na Rektora Prof. dr. hab. Bronisława Marciniaka PROGRAM WYBORCZY Kandydata na Rektora Prof. dr. hab. Bronisława Marciniaka MIJAJĄCA KADENCJA 2008-2012 2/38 MIJAJĄCA KADENCJA LICZBA STUDENTÓW I DOKTORANTÓW [tys.] STUDENCI RAZEM: 46,8 RAZEM: 48,4 DOKTORANCI

Bardziej szczegółowo

Rozwiń skrzydła przy wsparciu Akademickich Inkubatorów Przedsiębiorczości

Rozwiń skrzydła przy wsparciu Akademickich Inkubatorów Przedsiębiorczości Rozwiń skrzydła przy wsparciu Akademickich Inkubatorów Przedsiębiorczości 1 Akademickie Inkubatory Przedsiębiorczości (API) są odpowiedzią na potrzeby rynku dotyczące prowadzenia własnej działalności gospodarczej.

Bardziej szczegółowo

IX Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości

IX Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości W imieniu Świętokrzyskiego Centrum Innowacji i Transferu Technologii Sp. z o.o. oraz Targów Kielce pragnę Państwa serdecznie zaprosić do bezpłatnego udziału w IX Świętokrzyskiej Giełdzie Kooperacyjnej

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z BADAŃ EWALUACYJNYCH EFEKTYWNOŚCI EKOLOGICZNEJ PRZEDSIĘBIORSTW/ORGANIZACJI/INSTYTUCJI W RAMACH PROJEKTU

RAPORT Z BADAŃ EWALUACYJNYCH EFEKTYWNOŚCI EKOLOGICZNEJ PRZEDSIĘBIORSTW/ORGANIZACJI/INSTYTUCJI W RAMACH PROJEKTU Ewelina Ciaputa RAPORT Z BADAŃ EWALUACYJNYCH EFEKTYWNOŚCI EKOLOGICZNEJ PRZEDSIĘBIORSTW/ORGANIZACJI/INSTYTUCJI W RAMACH PROJEKTU ZIELONA INICJATYWA GOSPODARCZA. PARTNERSTWO NA RZECZ EFEKTYWNOŚCI EKOLOGICZNEJ

Bardziej szczegółowo

Fiszka oferty usług proinnowacyjnych

Fiszka oferty usług proinnowacyjnych Fiszka oferty usług proinnowacyjnych I. Akredytowany wykonawca 1. Nazwa wykonawcy "MERITUM" LUBELSKA GRUPA DORADCZA SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ 2. Forma prawna prowadzonej działalności Spółka

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW

ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW Wacław Jarmołowicz Dawid Piątek ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW Wprowadzenie Celem opracowania jest ogólna charakterystyka przemian w tym przede wszystkim

Bardziej szczegółowo

WIELKOPOLSKA A VI EUROPEJSKI KORYTARZ TRANSPORTOWY

WIELKOPOLSKA A VI EUROPEJSKI KORYTARZ TRANSPORTOWY URZĄD MARSZAŁKOWSKI WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO WIELKOPOLSKA A VI EUROPEJSKI KORYTARZ TRANSPORTOWY WOJCIECH JANKOWIAK WICEMARSZAŁEK WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO Rola korytarza VI w strategicznych dokumentach

Bardziej szczegółowo

Połączenie Grupy TORFARM oraz PROSPER S.A. Warszawa, 16 kwietnia 2009

Połączenie Grupy TORFARM oraz PROSPER S.A. Warszawa, 16 kwietnia 2009 Połączenie Grupy TORFARM oraz PROSPER S.A. Warszawa, 16 kwietnia 2009 Połączone Grupy TORFARM oraz PROSPER z przychodami ok. 6 miliardów zł znalazłyby się w pierwszej 30 największych firm w Polsce, wyprzedzając

Bardziej szczegółowo

Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski

Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski Dr inż. MBA Janusz Marszalec Centrum Edisona, Warszawa 8 kwietnia 2014

Bardziej szczegółowo