Nr 2/269 Gdańsk kwiecień 2008 Wizyta w Syrii

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Nr 2/269 Gdańsk kwiecień 2008 Wizyta w Syrii"

Transkrypt

1 REJESTR POLSKI STATKÓW Nr 2/269 Gdańsk kwiecień 2008 Wizyta w Syrii 3 marca 2008 roku w Tartous (Syria) odbyło się uroczyste spotkanie, na które na zaproszenie Polskiego Rejestru Statków przybyło grono znakomitych gości. Obecni byli m.in. Ambasador RP w Syrii Jacek Chodorowicz, Konsul Artur Deluga, Radca Handlowy Piotr Poraziński, burmistrz Tartous Wahib Zein Eddin, przedstawiciele syryjskiego Ministerstwa Transportu i Ministerstwa Przemysłu, jak również armatorzy i przedstawiciele lokalnego środowiska związanego z działalnością morską. 57

2 PRS reprezentowali Prezes Zarządu Jan Jankowski, Dyrektor Handlowy Dariusz Rudziński oraz M.K. Bader Chahout, agent PRS w Syrii, współorganizator spotkania. Podczas spotkania PRS zaprezentował niektóre z prowadzonych prac badawczo-rozwojowych, związane z rozwojem przepisów, a także specjalistyczne oprogramowanie statecznościowe. Rozmawiano również o pozycji firmy na międzynarodowym rynku morskim i o perspektywach rozwoju współpracy z syryjskim środowiskiem żeglugowym. Jednym z punktów programu było uroczyste wręczenie nagrody PRS, którą otrzymał Pan Abdul Kader Sabr (Riamar Shipping) (na zdjęciu) w uznaniu jego starań o zapewnienie wysokiego poziomu bezpieczeństwa eksploatowanej floty (PRS obecnie klasyfikuje 4 statki Riamar Shipping). Należy podkreślić, iż Polski Rejestr Statków już od kilkunastu lat z powodzeniem współpracuje z armatorami w regionie, klasyfikując kilkadziesiąt statków z Syrii i państw sąsiednich, posiada również pełne uznanie Administracji syryjskiej w zakresie nadzorów konwencyjnych. Informacje o spotkaniu przekazały syryjska telewizja i prasa. PRS w prasie syryjskiej Drugie doroczne przyjęcie Polskiego Towarzystwa Klasyfikacyjnego PRS w Tartous Cel bardziej bezpieczne statki i czystsze morza Mohammed Hussain Alwatan Tartous W drugim dorocznym spotkaniu zorganizowanym przez Polski Rejestr Statków w Tartous uczestniczyli: burmistrz miasta Tartous, Kontradmirał Mouhsen Hassan z Dyrektoriatu Generalnego Portów Syryjskich, prezes Syryjskiej Izby Żeglugowej, Pan Mohammad Khaled Bader Chahout przedstawiciel PRS w Syrii, businessmani, armatorzy i agenci morscy. Dr Jacek Chodorowicz, ambasador Rzeczpospolitej Polskiej w Syrii, zapewnił w swym wystąpieniu, że Rząd Polski pragnie współpracować z Rządem Syryjskim uznając, że gospodarka syryjska rozwija się pomyślnie zgodnie z założeniami polityki wolności ekonomicznej i wolnego rynku. Jego ekscelencja wskazał także na znaczenie obecności PRS w Syrii, co w jego mniemaniu odzwierciedla fakt, że syryjski sektor żeglugowy rozwija się pomyślnie. Dr inż. Wahib Hasan Zein Eddin, burmistrz miasta Tartous wyraził także swe zadowolenie z faktu zorganizowania spotkania dotyczącego jakości, co wyraża zainteresowanie przeglądem i wdrażaniem standardów jakości, które stają się istotną właściwością naszych czasów. Jego ekscelencja wyraził także życzenie zwiększenia wysiłków związanych z wprowadzaniem standardów jakości. 58

3 Admirał Mouhsen Hassan, z Dyrektoriatu Generalnego Portów Syryjskich, podkreślił zaangażowanie Dyrektoriatu we wdrażanie standardów jakości, przedstawiając związane z tym działania prowadzone w Syrii przez PRS. Pan Abd Alkadem wyraził życzenie by Syria korzystała ze swego położenia geograficznego nad Morzem Śródziemnym i także on zaapelował o wdrażanie międzynarodowych standardów jakości. Pan Jan Jankowski, prezes PRS, wskazał na to, że PRS jest obecny w Syrii od 15 lat. Wspomniał także niektóre z obszarów działalności, które PRS prowadzi, m.in.: opracowywanie standardów jakości, bezpieczeństwa statków, nadzorowanie wdrażania systemów zarządzania jakością, wystawianie certyfikatów zgodności oraz zarządzanie ryzykiem. Podkreślił także to, że związki między towarzystwami klasyfikacyjnymi i armatorami powinny być oparte na wzajemnym zaufaniu. Pan Chahout przedstawiciel PRS w Syrii zwrócił uwagę na znaczenie zorganizowania ponownego spotkania w Tartous, które jest ważnym ośrodkiem handlowym na wybrzeżu Morza Śródziemnego. Wspomniał także cel spotkania, którym jest organizacja komunikowania się oraz współpracy między Polskim Rejestrem Statków z jednej strony a morską administracja Syrii oraz Syryjską Izbą Żeglugową z drugiej strony. Celem tych zabiegów jest zapewnienie bezpieczeństwa statków oraz konstrukcji morskich, wdrożenie systemu zarządzania jakością, zarządzanie ryzykiem, wdrożenie standardów jakości, nadzór przemysłowy, prowadzenie szkoleń i kursów dokształcających, ochrona środowiska i zapobieganie zanieczyszczania wód. Należy także wspomnieć, że PRS wręczył swą doroczną nagrodę za rok 2007 firmie RIAMAR SHIPPING Co. ltd, w uznaniu jej wkładu we wzajemne wysiłki mające na celu uczynienie mórz bardziej czystymi, a statków bardziej bezpiecznymi. 59

4 1 kwietnia 2008 roku rozpoczęła swoją działalność Placówka Polskiego Rejestru Statków w Kairze. PRS już od kilku lat aktywnie działa na rynku egipskim, współpracując z odpowiednimi organami lokalnej Administracji. Klasyfikuje zarówno statki morskie, jak i śródlądowe statki pasażerskie żeglujące po Nilu. Aby zapewnić jak najlepszą obsługę tej różnorodnej floty, zadecydowano, iż działalność Polskiego Rejestru Statków w tym rejonie skoncentrowana zostanie właśnie w Kairze. Umożliwi to sprawną komunikację z armatorami i kontrahentami, co z pewnością przyczyni się do umacniania pozycji PRS na rynku egipskim. Do prowadzenia Placówki wydelegowany został p. Michał Czabajski Adres Placówki jest następujący: Placówka PRS Kair 27 El Mariutia St. Apartment 701 Giza, Kair, Egipt Spotkanie konsorcjum projektowego w PRS W dniach 3 4 kwietnia 2008 r. w siedzibie Polskiego Rejestru Statków S.A. w Gdańsku odbyło się spotkanie międzynarodowego konsorcjum projektowego dotyczącego bezpieczniejszych statków w warunkach fal ekstremalnych. Spotkanie miało charakter przygotowujący do złożenia projektu naukowo-badawczego na drugi konkurs ogłoszony przez Komisję Europejską w ramach 7. Programu Ramowego Badań i Rozwoju UE dla Priorytetu Transport. 60

5 W spotkaniu uczestniczyli reprezentanci 9 instytucji europejskich zaproszonych przez PRS do udziału w projekcie. Są to przedstawiciele środowisk akademickich, towarzystw klasyfikacyjnych, firm oraz ośrodków naukowo-badawczych z Europy. Partnerzy, na wstępie, podpisali Deklarację Członków Konsorcjum, w której zobowiązali się przede wszystkim do dołożenia wszelkich starań co do jakości prac, na etapie przygotowywania projektu. Głównym celem spotkania było uzgodnienie kierunków działań nowego konsorcjum, a w szczególności: określenie pakietów zadaniowych (work packages) i zadań w ramach tych pakietów (tasks) dla PRS i pozostałych członków konsorcjum, wytypowanie liderów pakietów zadaniowych, określenie harmonogramu prac związanych z przygotowaniem propozycji projektu, uzgodnienie tytułu i wybór akronimu dla projektu, ustalenie nowego składu konsorcjum z uwzględnieniem ewentualnego rozszerzenia o firmy z sektora małych i średnich przedsiębiorstw, administracji morskiej; przeanalizowanie uwag ewaluatorów projektu SOSVIEW zawartych w Evaluation Summary Report. Polski Rejestr Statków pełni rolę koordynatora konsorcjum projektowego. Przyjęto wstępnie, że projekt będzie miał tytuł: Safer Vessels in Extreme Seas (SAVES). Przed datą zamknięcia konkursu 7 maja 2008 r. propozycja projektu została przekazana do Komisji Europejskiej. IMO 57 Sesja Komitetu Ochrony Środowiska MEPC IMO W dniach odbyła się w Londynie w Horticultural Hall 57 Sesja Komitetu Ochrony Środowiska MEPC IMO. W skład delegacji weszli ze strony polskiej: Agnieszka Zapłatka Departament Bezpieczeństwa Morskiego, Ministerstwo Gospodarki Morskiej (przewodniczący delegacji), Andrzej Kossowski Stały Przedstawiciel RP przy Międzynarodowej Organizacji Morskiej, Wojciech Szułczyński Radca z Ministerstwa Infrastruktury, Stanisław Łunkiewicz 61

6 Główny Inspektor i Leszek Czerwiński Starszy Inspektor Wydziału Ochrony Środowiska Morskiego w Urzędzie Morskim w Gdyni, Magdalena Wesołowska z Urzędu Morskiego w Szczecinie, Edward Tymiński - Główny Inspektor Ochrony Środowiska Morskiego w Urzędzie Morskim w Słupsku oraz jako ekspert Krzysztof Kołwzan przewodniczący sekcji MEPC przy Ośrodku IMO przy PRS z Inspektoratu Konwencyjnego PRS. Delegacja polska brała udział w posiedzeniach plenarnych Komitetu, a wybrani przedstawiciele delegacji wzięli udział w pracach powołanych na 57 sesji grup roboczych i redakcyjnych: ds. technologii obróbki wód balastowych, ds. złomowania statków, ds. zanieczyszczania powietrza przez statki. Ponadto członkowie delegacji uczestniczyli w spotkaniach, na których prezentowano najnowsze dokonania w dziedzinie ochrony środowiska morskiego oraz raporty grup ekspertów. Delegacja kierowała się uzgodnieniami ze spotkania konsultacyjnego Państw Członkowskich UE w Brukseli, oraz wzięła udział w spotkaniach konsultacyjnych Państw członkowskich UE, które odbywały się podczas posiedzenia MEPC. Komitet IMO MEPC na 57 sesji skupił się głównie na pracach związanych z następującymi problemami: I. Szkodliwe mikroorganizmy w wodach balastowych Komitet przypomniał, że liczba państw, które ratyfikowały Międzynarodową konwencję o kontroli i postępowaniu ze statkowymi wodami balastowymi i osadami, BWM 2004 wynosi 13, co stanowi 3,62 % światowego tonażu, przy wymaganych do jej wejścia w życie ilości państw wynoszącej 30 lub 35 % tonażu światowego. Przyjęto projekt Wytycznych dla pobierania próbek wód balastowych (G2) oraz Znowelizowane procedury dla zatwierdzania systemów obróbki wód balastowych z użyciem substancji aktywnych (G9), a także rozpatrzono zmiany do Wytycznych w sprawie zatwierdzania systemów obróbki wód balastowych (G8) w części dotyczącej testów takich systemów na statkach. 62

7 Komitet zapoznał się również z wnioskami ze spotkania Międzynarodowej Grupy Ekspertów GESAMP i Grupy Roboczej ds. Wód balastowych dotyczacego podstawowego i końcowego zatwierdzenia systemów do obróbki wód balastowych z zastosowaniem substancji aktywnych. Podczas sesji prezentowano dokumenty związane z zatwierdzaniem nowych systemów do obróbki wód balastowych: Electro-Clean Electrolytic Disinfection Korea; ClearBallast/ Hitachi Ballast Water Purification System Japonia; CleanBallast! Niemcy; Glo-En-Patrol TM Korea; PERACLEAN OCEAN Niemcy; OCEANSAVER Norwegia; Greenship Ltd Ballast Water Management System Holandia; TG Ballastcleaner and TG Environmentalguard Japonia. II. Złomowanie statków Komitet zapoznał się z wynikami prac 3. miedzysesyjnego spotkania grupy roboczej, które miało miejsce w Nantes we Francji, a ponadto z: S Raportem Korespondencyjnej Grupy Roboczej odzwierciedlającym prace nad projektem Konwencji o bezpiecznym i ekologicznym złomowaniu statków poczynione w okresie międzysesyjnym oraz wypracowanym w tym okresie dotychczasowym tekstem projektu Konwencji; S Stanowiskami organizacji współpracujących przy tworzeniu konwencji: ILO i Basel Convention; S Opiniami organizacji ekologicznych w sprawie braku w projekcie konwencji mechanizmów kategorycznie zabraniających złomowania niezgodnego z przepisami konwencji. Podczas prac dokonano kolejnych uzgodnień w treści przyszłej konwencji, zwracając szczególną uwagę na fakt, że brak jest w niej mechanizmów prawnych zabraniających jej Stronom transferu statków przed złomowaniem, który może prowadzić do omijania jej przepisów i poszukiwania tanich i nie spełniających zasad bezpiecznego dla środowiska miejsc dla złomowania. Potwierdzono sfinalizowanie prac nad Konwencją na następnej 58. sesji MEPC oraz datę jej przyjęcia na konferencji dyplomatycznej, która odbędzie się w dniach maja 2009 r. w Hong Kongu. III. Zapobieganie zanieczyszczaniu powietrza przez statki Komitet rozpatrzył raporty z prac Podkomitetu BLG 12 w sprawie poprawek do Załącznika VI do Konwencji MARPOL 73/78 i Kodeksu technicznego NO X (kontrola emisji tlenków azotu); oraz raporty nieformalnej Międzyrządowo - Przemysłowej Naukowej Grupy Ekspertów powołanej celem oszacowania skutków stosowania na statkach paliw o różnej jakości na zanieczyszczenie powietrza oraz Sekretariatu w sprawie monitoringu zawartości siarki w paliwach statkowych. 63

8 Podczas prac Komitetu uzgodniono zmiany do Załącznika VI do Konwencji MARPOL, które mają być przyjęte na następnej sesji w październiku br. Najważniejszymi zmianami w Załączniku są: 1. Wymóg posiadania przez statki o nośności powyżej 400 BRT Książki zapisów substancji zubażających warstwę ozonową; 2. Wyłączenie ze stosowania wymogów prawidła 12 dla stale uszczelnionych i nie mających możliwości uzupełniania urządzeń zawierających w/w substancje; 3. Wprowadzenie w przepisach dotyczących emisji tlenków azotu NO X 3 poziomów emisji: S poziom I dla silników zainstalowanych na statkach zbudowanych w okresie od do r. dopuszczalne wartości emisji NO X pozostaną na poziomie identycznym, jak w dotychczas obo-wiązujących przepisach. S poziom II dla silników zainstalowanych na statkach zbudowanych po r. dopuszczalne wartości emisji NO X zostają obniżone. S poziom III dla silników zainstalowanych na statkach zbudowanych po r. dalsze obniżenie dopuszczalnych wartość emisji NO X. 4. Wymóg utrzymywania dopuszczalnych wartości emisji NO X na poziomie identycznym jak w obowiązujących dotychczas przepisach, dla silników o mocy ponad 5000 kw i pojemności cylindra większej niż 90 litrów, zainstalowanych na statkach zbudowanych w okresie od do r. 5. Nowe wartości zawartości siarki w paliwach żeglugowych: S do będzie obowiązywać 4,5 % dopuszczalnej zawartości siarki; S od będzie obowiązywać 3,5 % dopuszczalnej zawartości siarki; i S od ,5%. 6. Zmiana nazwy obszarów kontroli siarki z SOx Emision Control Area - SECA na Emission Control Area - ECA w związku z wprowadzeniem w prawidle 14 pojęcia Particular Matter (PM) zanieczyszczeń stałych. 7. Określenie nowych norm zawartości siarki w paliwie na Obszarach Kontroli Emisji, które będą wynosić: S 1,5% do ; S 1,00% od ; S 0,10% od Wymóg posiadania przez statek pisemnej procedury, przedstawiającej sposób przełączania paliwa podczas wchodzenia i wychodzenia z Obszarów Kontroli Emisji (ECA). 9. Wymóg posiadania Planu postępowania z lotnymi związkami organicznymi dla zbiornikowców. 64

9 10. Powstanie nowej wersji Kodeksu technicznego kontroli emisji tlenków azotu z okrętowych silników wysokoprężnych (Kodeks techniczny NO X 2008). Przyjęto też zmienione Wytyczne dla systemów oczyszczania spalin zawierające tymczasowe kryteria dla wód pozostających po oczyszczaniu spalin w tych systemach. Komitet zajmował się również szeroko problematyką związaną z emisją gazów cieplarnianych ze statków. IV. Interpretacje i poprawki do Konwencji MARPOL 73/78 Komitet rozpatrzył ponadto: S Ujednolicone interpretacje IACS MPC 90 i 91 dotyczące wyjaśnienia terminu podobne stadium budowy do prawidła 1 Załącznika I; S Raport Grupy Korespondencyjnej ds. nowelizacji Załącznika V do MARPOL 73/78: zrzut pozostałości poładunkowych w różnych obszarach; S Propozycje stopniowego wycofywania odolejaczy wód zęzowych spełniających wymagania rez. MEPC.60(33) na rzecz odolejaczy nowego typu zgodnych z rez. MEPC.107 i 108(48). W czasie sesji omówione zostały miedzy innymi: S status Konwencji międzynarodowych; S sprawy związane z Konferencjami poświęconymi problemom ochrony Środowiska UNCED oraz WSSD; oraz S program współpracy technicznej. Pięciodniowe obrady zakończyło przyjęcie Raportu Komitetu. Krzysztof Kołwzan TC 65

10 WYSTAWY Fotorelacja z Targów Wiatr i Woda W dniach marca 2008 r. w Warszawie odbyły się jubileuszowe XX Targi Sportów Wodnych i Rekreacji WIATR i WODA. W warszawskim Centrum EXPO XXI spotkali się wystawcy, przedstawiciele branży i miłośnicy sportów i rekreacji na wodzie z Polski i ze świata. Poniżej relacja fotograficzna Ewy Markowskiej z komentarzem Rafała Wojtyry z Inpektoratu Jachtów i Łodzi Producenci zaprezentowali szeroką gamę łodzi motorowych od małych po duże superluksusowe jachty morskie Coraz częściej na wystawach można zobaczyć skutery wodne 66

11 Sport i rekreacja to także kajakarstwo Turystyka wodna połączona z lądową czyli jak zabrać rower na jacht. 67

12 Superszybki ślizg sportowy Tradycją Targów stały się spotkania z projektanmtami i budowniczymi poświęcone certyfikacji 68

13 CERTYFIKACJA Postęp w systemowym zarządzaniu bezpieczeństwem żywności prof. zw. dr hab. Jacek Kijowski, Katedra Zarządzania Jakością Żywności Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu Wprowadzenie do systemowych rozwiązań zapewnienia bezpieczeństwa żywności Ludzie mają prawo oczekiwać, że żywność przeznaczona do konsumpcji jest zdrowotnie bezpieczna. Schorzenia układu pokarmowego, będące wynikiem zatruć pokarmowych, są uciążliwe i nieprzyjemne dla pacjentów, mogą nieść ze sobą różne komplikacje lub też mogą być przyczyną strat finansowych, zwolnień, utraty pracy, przyczyną sporów prawnych. Bezpieczeństwo żywności (BŻ) jak podaje Codex Alimentarius to zapewnienie, że żywność nie spowoduje szkody na zdrowiu i życiu konsumenta, jeśli jest przygotowana i/lub spożywana zgodnie z jej zamierzonym przeznaczeniem. Bezpieczeństwo żywności odnosi się do obecności i poziomów zagrożeń związanych z żywnością w momencie jej konsumpcji i nie jest związane z innymi aspektami mającymi wpływ na zdrowie człowieka, np. z niewłaściwym odżywianiem. To ostatnie bowiem należałoby określać jako bezpieczeństwo żywieniowe. Polepszenie stanu zdrowia społeczeństw wchodzących w skład Unii Europejskiej to jedno z głównych strategicznych zadań Parlamentu Europejskiego i Rady na najbliższe lata. Produkcja i obrót żywnością bezpieczną, która nie szkodzi zdrowiu i życiu konsumenta jest jednym z istotnych elementów tej polityki. Po licznych przypadkach, które zdarzyły się na rynku europejskim związanych z zagrożeniami żywności typu chemicznego czy biologicznego, w tym mikrobiologicznego, jak: zanieczyszczenia dioksynami, BSE gąbczasta encefalopatia bydła, ptasia grypa, zakażenia patogenami, świadome zafałszowania żywności, bezpieczeństwo żywności stało się jednym z priorytetowych działań UE. Alergeny, w tym żywność modyfikowana genetycznie, to kolejne ważne wyzwania dla produkcji bezpiecznej żywności. W konsekwencji tych wydarzeń i faktów Komisja Europejska przedstawiła w nowym podejściu strategie bezpieczeństwa żywności w Białej Księdze opublikowanej w 2000 roku. 69

14 Brakowało jednolitego, międzynarodowego standardu dla wszystkich firm operujących w łańcuchu żywnościowym, będącego podstawą zarówno do zarządzania jakością i bezpieczeństwem, jak i do certyfikacji systemu. Łańcuch żywnościowy zgodnie z normą ISO należy rozumieć jako sekwencję etapów i procesów w produkcji, przetwórstwie, obrocie oraz dystrybucji żywności, począwszy od produkcji pierwotnej (surowców) aż po konsumpcję. Stosunkowo niedawno ustaliło się przekonanie, że zapewnienie bezpiecznej żywności, które może być zagrożone na dowolnym etapie łańcucha produkcyjnego i dystrybucyjnego, jest możliwe na drodze konsekwentnie stosowanych zintegrowanych systemowych i kompleksowych rozwiązań. Droga do takiego przekonania była ewolucją poprzez prostsze rozwiązania systemowe aż do najbardziej dojrzałej formy zarządzania systemami bezpieczeństwa, która zawarta jest w nowym międzynarodowym standardzie ISO 22000, wydanym we wrześniu 2005, z polskojęzyczną normą wymagań systemowych z 2006 roku tj. PN-EN ISO 22000:2006 ( Rys. 1). Elementy GAP, GMP, GHP, PRP, o-prp HACCP ISO 9001 ISO 2000 Rys 1. Ewolucja systemów do zintegrowanego standardu zarządzania bezpieczeństwem żywności ISO

15 Geneza systemu HACCP Systemowe zapewnienia bezpieczeństwa zdrowotnego związane są z genezą systemu HACCP. Jest on też zasadniczym elementem standardu ISO System HACCP powstał w latach 60. w USA. Początkowo była to propozycja 3, potem 5, a w finalnej fazie 7 zasad, w której to postaci funkcjonuje do dziś. Jego podstawowe zasady opracowała Kompania Pillsbury na zlecenie NASA (National Aeronautics and Space Administration) oraz US ANL (US Army Nautic Laboratories) by zapewnić astronautom zdrowotnie bezpieczną żywność. Kolejne etapy rozwoju systemu przedstawiono w Tabeli 1. Tabela 1 Etapy rozwoju systemu HACCP Rok Rozwój systemu HACCP /95 USA, Pillsbury Co. przedstawia koncepcję systemu na konferencji dla przemysłu żywnościowego Aprobata systemu przez ekspertów WHO USA, zastosowanie systemu HACCP do nisko-kwaśnej żywności konserwowanej Przedstawienie ogólnych zasad i terminologii w zakresie HACCP przez Międzynarodową Komisję ds. Wymagań Mikrobiologicznych dla Żywności ICMSFO, WHO Włączenie koncepcji HACCP do zasad postępowania higienicznego (Codex of Hygiene Practices) przez Kodeks Higieny Żywności USA, publikacja przewodnika z 7 zasadami HACCP przez NACMCF (National Advisory Committee on Microbiological Criteria for Foods ) NACMCF ustala 12 etapów wdrażania systemu uzupełniając 7 zasad HACCP o 5 wstępnych etapów oraz wprowadza programy wstępne (PRP- prerequsite programs) Komisja Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO (Codex Alimentarius) opublikowała przewodnik stosowania HACCP; nałożenie obowiązku stosowania HACCP w sektorze żywnościowym przez dyrektywę Unii Europejskiej (93/43) dotyczącą higieny żywności USA, wprowadzenie obowiązku stosowania HACCP w zakładach produkujących żywność pochodzenia morskiego (ryby, owoce morza) 71

16 USA, wprowadzenie obowiązku wdrożenia HACCP kolejno w dużych, średnich i małych zakładach mięsnych i drobiarskich Australia, Irlandia, Holandia, Dania i USA opracowują normy HACCP i certyfikację systemu przez tzw. trzecią stronę Rozporządzenie EC Nr 178/2002 z 28 stycznia 2002, dotyczące ogólnych zasad i wymagań prawa żywnościowego, powołujące Europejski Komitet ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustalające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności Publikacja Normy ISO 22000: Systemy zarządzania bezpieczeństwem żywności Wymagania (w tym zarządzanie HACCP) Publikacja Normy ISO 22005: Identyfikowalność w łańcuchu pasz i żywności. Ogólne zasady i podstawowe wymagania przy projektowaniu i wdrażaniu systemu Relacje między środkami nadzoru zagrożeń Dobra Praktyka Wytwarzania (Good Manufacturing Practice GMP) to działania, które muszą być podjęte i warunki, które muszą być spełniane, aby produkcja żywności oraz materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością odbywały się w sposób zapewniający jej właściwą jakość zdrowotną, zgodnie z jej przeznaczeniem. Celowo użyłem w tej definicji pojęcia jakości zdrowotnej z wcześniejszej wersji ustawy, a nie pojęcia bezpieczeństwa, gdyż jest ona bardziej trafna. Wskazuje ona bowiem na składowe elementy tego terminu tj.: bezpieczeństwo zdrowotne, jakość żywieniową (odżywczą) oraz organoleptyczną (sensoryczną), które można świadomie i celowo kształtować postępowaniem w ramach GMP. Stosując GHP nie można tego zrealizować. Dobra Praktyka Higieniczna (Good Hygiene Practice GHP) to działania, które muszą być podjęte, i warunki higieniczne, które muszą być spełniane i kontrolowane na wszystkich etapach produkcji lub obrotu, aby zapewnić bezpieczeństwo żywności. Norma ISO wyróżnia GMP i GPP (Good Production Practice), co należy tłumaczyć jako Dobrą Praktykę Produkcyjną, która odnosi się w większym stopniu do produkcji pierwotnej i do produkcji surowców. Z powyższych definicji wynika, że GHP można traktować jako element działań zapewniający pożądany standard higieniczny, bardzo istotny dla bezpieczeństwa żywnościowego. Natomiast GMP obejmuje pozostałe zasady i ich realizację w celu 72

17 zapewnienia odpowiedniej jakości zdrowotnej. Zgodnie z definicją tego pojęcia podanego w ustawie, obejmuje ono wartość żywieniową, jakość organoleptyczną oraz bezpieczeństwo zdrowotne żywności. Może więc dotyczyć rozwiązań w sferze produkcji, technologii oraz działań pomocniczych, które te elementy jakości zapewnią. GMP obejmuje, jak już wspomniano, szerszy zakres niż GHP i dotyczy przede wszystkim procesu technologicznego, tak jak definicję tego podsystemu podaje Brytyjski Instytut Nauk o Żywności i Technologii: GMP to komplet procedur opisujących wszystkie elementy procesu produkcyjnego oraz sposób kontroli i zapewnienia jakości produktu. Przestrzeganie tych procedur daje gwarancję, że wytwarzany produkt spełnia określone wymagania jakościowe, w tym bezpieczeństwa. Realizacja zasad GMP/GHP tworzy właściwe, higieniczne warunki środowiskowe dla produkcji bezpiecznej żywności. Nie jest to całkowicie nowy obszar, gdyż od wielu lat realizowano w kraju pod urzędowym nadzorem Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz WIS-u, obecnie Inspekcji Weterynaryjnej, wymagania sformułowane w obowiązujących przepisach. Stosowanie tych zasad w różnym zakresie i z różną konsekwencją było i jest faktem w krajowym przemyśle spożywczym. GMP/GHP są to zbiory, kodeksy zasad i reguł optymalnego postępowania, bazowe elementy, których realizacja powinna wyprzedzać poprawne wdrażanie systemu HACCP czy ISO Brak prawidłowo realizowanych i nadzorowanych dobrych praktyk postępowania może powodować zagrożenia, które należałoby dodatkowo kontrolować w ramach systemu HACCP. GMP pozwala uporządkować i przestrzegać uznawane, podstawowe zasady produkcji zgodnie z postępem wiedzy technologicznej i nowocześnie rozwiązywanych aspektów higienicznych produkcji. Wdrożenie GHP pozwala uporządkować wszystkie sprawy związane z higienizacją zakładu. Podział obszarów na te z zakresu GMP i GHP nie zawsze jest potrzebny, gdyż często wzajemnie się one przenikają i są współzależne, dlatego proponuję używać również akronimu GMP/GHP. W standardzie ISO GMP i GHP są wymieniane jako terminy równoważne z programami wstępnymi PRP. Norma ISO 22000:2005 Cały szereg potrzeb przyczynił się do zaprojektowania, a ostatecznie przygotowania i opublikowania tego standardu. Wśród nich można wymienić następujące: w produkcji żywności najważniejszym wymaganiem jest wytwarzanie, w sposób ekonomiczny, żywności o oczekiwanej jakości, która w momencie konsumpcji jest bezpieczna; 73

18 potrzeba wykazania dbałości i należytej staranności w zapewnianiu bezpieczeństwa żywności, jak też deklarowanej jakości żywności, co jest podstawą zdobycia zaufania konsumentów; stosowany HACCP jest tylko narzędziem, instrumentem, systemem zapewnienia bezpieczeństwa, a nie metodą zarządzania bezpieczeństwem; dotychczas stosowane rozwiązania, np. wymagania GHP, GDP, nie były wzajemnie powiązane z HACCP; zagrożenia związane z bezpieczeństwem żywności mogą powstawać na każdym z etapów łańcucha żywnościowego od pola do stołu, a brak było standardu obejmującego cały łańcuch żywnościowy; standardy BŻ wymagały ujednoliconych wymagań; narasta potrzeba kompatybilności zarządzania bepieczeństwem żywności z innymi systemami jak ISO serii 9000 czy ISO 14000; brakowało standardu wymagań, które znają obie zainteresowane strony (firma z obszaru branży żywnościowej i biuro certyfikujące), a w procesie certyfikacji stanowiłby dokument odniesienia. Celem opracowania normy ISO 22000:2005 była harmonizacja w skali międzynarodowej wymagań w zakresie zarządzania bezpieczeństwem żywności w całym przemyśle żywnościowym. Jest ona przygotowana dla wszystkich, którzy chcą wdrożyć zintegrowany system zarządzania bezpieczeństwem zdrowotnym. Dodatkowym motywem opracowania standardu zarządzania bezpieczeństwem żywności wg ISO był również postulat jego zgodności z obowiązującymi wymaganiami prawnymi, poszczególnymi normami krajowymi, przewodnikami branżowymi oraz specyficznymi standardami przygotowanymi przez różne organizacje, włączając w to również te działające w obszarze handlu żywnością. Istotnymi cechami tego nowego standardu są: ważkość problematyki BŻ, która w UE znalazła odzwierciedlenie w kluczowych wymaganiach prawa żywnościowego, które ten system nakazuje respektować; jego struktura, która oparta jest na normie ISO 9001, tj. normie zarządzania jakością w organizacji, niezależnie od specyfiki produkcji żywności/ pasz, a elementy tej normy zastosowano do zarządzania BŻ w omawianym standardzie ISO 22000; zintegrowanie wymagań z różnych obszarów zapewnienia BŻ, to jest warunków wstępnych jak GMP, GHP i innych uznanych praktyk postępowania, HACCP, identyfikowalności, gotowości reagowania na sytuacje kryzysowe, wymagań prawnych z zakresu BŻ i innych. 74

19 Prace nad opracowaniem normy ISO rozpoczęto w lipcu 2001 roku. Sekretariat do prac nad tą normą ulokowany został przy Duńskim Komitecie Normalizacyjnym. W grupie roboczej uczestniczyli eksperci z 14 krajów o największym udziale w rynku produkcji żywności na świecie, a dodatkowo przedstawiciele Codex Alimentarius, Global Food Safety Initiative (GFSI), European Food Industry Ogranization. Pierwszy projekt normy został wysłany do konsultacji w 2003 r. Ostateczny projekt został przygotowany na wiosnę 2005 r., a norma została wydana przez ISO we wrześniu 2005 r. Polsko-języczna wersja tego standardu ukazała się w 2006 roku. Norma może być zastosowana we wszystkich organizacjach uczestniczących i powiązanych z łańcuchem dostawców żywności od pola do stołu. Na rysunku 2 przedstawiono uczestników łańcucha żywnościowego oraz połączenia komunikacyjne (kanały przekazywania informacji) pomiędzy nimi, czyli tzw. komunikację interaktywną. Ustawodawcy i urzędowy nadzór nad realizacją ustaw oraz przepisów Producenci płodów rolnych Producenci pasz Producenci surowców (pierwotni) Przetwórcy żywności Wtórni przetwórcy żywności Hurtownicy Detaliści, uczestnicy serwisu żywnościowego i prowadzący catering Producenci pestycydów, nawozów i leków weterynaryjnych Producenci składników i dodatków do żywności Operatorzy magazynowania i transportu Producenci maszyn i urządzeń.. Producenci środków czyszczących i dezynfekcyjnych Producenci materiałów opakowaniowych Dostawcy usług Konsumenci Rys. 2 75

20 Ponieważ zagrożenia mogą występować (lub wzrastać np. mikroorganizmy) na każdym z etapów łańcucha żywnościowego ( od pola do stołu ) istotna jest zarówno odpowiednia kontrola i dbałość o surowce oraz środowisko w całym obszarze produkcji i przetwarzania, jak i nadzór nad sposobem operowania oraz higieną obrotu żywnością (transport, magazynowanie i dystrybucja), a także jej składnikami. Tak więc, zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego staje się zasadniczym celem, za osiągnięcie którego współodpowiedzialne są wszystkie strony uczestniczące w łańcuchu od produkcji początkowej do konsumpcji. W tym zarówno bezpośrednio zaangażowani w łańcuch żywnościowy jak: producenci płodów rolnych, pasz, przetwórcy, wtórni przetwórcy, hurtownicy, sprzedawcy detaliczni, świadczący usługi żywieniowe, prowadzący catering oraz konsumenci. Także pośrednio zaangażowani w łańcuch żywnościowy jak: producenci składników i dodatków do żywności, środków ochrony roślin, nawozów, leków weterynaryjnych, środków myjąco-dezynfekujących, materiałów opakowaniowych i opakowań, firmy świadczące usługi sprzątania i dezynfekcji w przemysłowej produkcji żywności, producenci maszyn i urządzeń produkcyjnych, czy operatorzy działający w obszarze magazynowania i transportu. W 2004 zdecydowano, że projekt normy ISO nie będzie miał aneksu stanowiącego wytyczne dla jego stosowania, ale będzie posiadał seryjny charakter. Opracowano więc specyfikację techniczną ISO/TS w 2005 roku, która w tłumaczeniu stanowi polski dokument PKN-ISO/TS 22004:2007 Systemy zarządzania bezpieczeństwem żywności wytyczne stosowania ISO Kolejny standard z tej serii przyjęty przez ISO w 2007 roku to ISO/TS 22003, dotyczący wymagań dla jednostek przeprowadzających audyt i certyfikację pt.: Systemy zarządzania bezpieczeństwem żywności wymagania dla jednostek prowadzących audit i certyfikacje systemów zarządzania bezpieczeństwem żywności. W lipcu 2007 roku ISO opracowało standard 22005:2007 Identyfikowalność w łańcuchu paszowym i żywnościowym ogólne zasady i podstawowe wymagania do projektowania i wdrażania systemu. Standard ten będzie tłumaczony i ukaże się jako polska norma (PN). Z kolei piątym dokumentem przygotowanym przez komitet ISO jest przewodnik opublikowany w j. angielskim pt: ISO Systemy zarządzania bezpieczeństwem żywności łatwy w użyciu przewodnik dla małego biznesu czy jesteś gotowy. Składa się z 13 części, z których każda dotyczy konkretnego aspektu ISO W normie ISO 22000: 2005 zostały ze sobą powiązane: System Zarządzania Jakością (wg normy ISO 9001:2000 standard dla zarządzania jakością) oraz System HACCP standard dla bezpieczeństwa wyprodukowanej żywności. 76

HACCP- zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego żywności Strona 1

HACCP- zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego żywności Strona 1 CO TO JEST HACCP? HACCP ANALIZA ZAGROŻEŃ I KRYTYCZNE PUNKTY KONTROLI HAZARD ryzyko, niebezpieczeństwo, potencjalne zagrożenie przez wyroby dla zdrowia konsumenta ANALYSIS ocena, analiza, kontrola zagrożenia

Bardziej szczegółowo

TÜVRheinland Polska. Niezgodności w dokumentowaniu systemów zarządzania bezpieczeństwem

TÜVRheinland Polska. Niezgodności w dokumentowaniu systemów zarządzania bezpieczeństwem TÜVRheinland Polska Niezgodności w dokumentowaniu systemów zarządzania bezpieczeństwem żywności HACCP, BRC, IFS, ISO 22000 podsumowanie doświadczeń wdrożeniowych i auditorskich mgr inż. Zbigniew Oczadły

Bardziej szczegółowo

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP System HACCP Od przystąpienia Polski do Unii Europejskiej wszystkie firmy zajmujące się produkcją i dystrybucją żywności muszą wdrożyć i stosować zasady systemu HACCP. Przed opisaniem podstaw prawnych

Bardziej szczegółowo

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie:

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: TECHNIK ŻYWIENIA I USŁUG GASTRONOMICZNYCH przygotowany w ramach projektu Praktyczne kształcenie nauczycieli zawodów branży hotelarsko-turystycznej

Bardziej szczegółowo

CEL SZKOLENIA: DO KOGO SKIEROWANE JEST SZKOLENIE:

CEL SZKOLENIA: DO KOGO SKIEROWANE JEST SZKOLENIE: Audytor Wewnętrzny systemu HACCP oraz standardów IFS w wersji 6 (International Food Standard version 6) i BRC w nowej wersji 7 (Global Standard for Food Safety issue 7) - AWIFSBRC CEL SZKOLENIA: zrozumienie

Bardziej szczegółowo

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com.

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com. Normy ISO serii 9000 dr inż. Tomasz Greber www.greber.com.pl www.greber.com.pl 1 Droga do jakości ISO 9001 Organizacja tradycyjna TQM/PNJ KAIZEN Organizacja jakościowa SIX SIGMA Ewolucja systemów jakości

Bardziej szczegółowo

Etapy wdrażania systemu zarządzania bezpieczeństwem żywności (SZBŻ) wg ISO 22000

Etapy wdrażania systemu zarządzania bezpieczeństwem żywności (SZBŻ) wg ISO 22000 BIURO USŁUG DOSKONALENIA ZARZĄDZANIA I ORGANIZACJI SYSTEM SP.J. ul. Faradaya 53 lok. 44, 42-200 Częstochowa tel.: 34-321 43 80 e-mail: sekretariat@biuro-system.com www.biuro-system.com Etapy wdrażania

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie jakością, środowiskiem oraz bezpieczeństwem w praktyce gospodarczej. Maciej Urbaniak.

Zarządzanie jakością, środowiskiem oraz bezpieczeństwem w praktyce gospodarczej. Maciej Urbaniak. Zarządzanie jakością, środowiskiem oraz bezpieczeństwem w praktyce gospodarczej. Maciej Urbaniak. Książka stanowi szerokie kompendium wiedzy z zakresu systemów zarządzania. Stanowić ona może cenną pomoc

Bardziej szczegółowo

Standardy zarządzania jakością dla producentów żywności aktualne zagadnienia. dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka

Standardy zarządzania jakością dla producentów żywności aktualne zagadnienia. dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka Standardy zarządzania jakością dla producentów żywności aktualne zagadnienia dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka 1 Zagadnienia: - Nowelizacja normy ISO 9001 (DIS Stage) - Rewizja normy ISO 22000:2005

Bardziej szczegółowo

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015 Wykorzystanie elementów systemu EMAS w SZŚ według ISO 14001:2015 dr hab. inż. Alina Matuszak-Flejszman, prof. nadzw. UEP Agenda Elementy SZŚ według EMAS (Rozporządzenie UE 1221/2009) i odpowiadające im

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA DLA ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI

WYMAGANIA DLA ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI Instytut Odlewnictwa Biuro Certyfikacji i Normalizacji u l. Z a k o p i a ń s k a 7 3 30-418 Kraków, Polska tel. +48 (12) 26 18 442 fax. +48 (12) 26 60 870 bcw@iod.krakow.pl w w w.i o d.k r ak ow. p l

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 2023/2006. z dnia 22 grudnia 2006 r.

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 2023/2006. z dnia 22 grudnia 2006 r. Dz.U.UE.L.06.384.75 2008.04.17 zm. Dz.U.UE.L.2008.86.9 art. 15 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 2023/2006 z dnia 22 grudnia 2006 r. w sprawie dobrej praktyki produkcyjnej w odniesieniu do materiałów i wyrobów

Bardziej szczegółowo

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ ISO Jakość samą w sobie trudno jest zdefiniować, tak naprawdę pod tym pojęciem kryje się wszystko to co ma związek z pewnymi cechami - wyrobu lub usługi - mającymi wpływ na

Bardziej szczegółowo

Księga Zintegrowanego Systemu Zarządzania ODPOWIEDZIALNOŚĆ KIEROWNICTWA

Księga Zintegrowanego Systemu Zarządzania ODPOWIEDZIALNOŚĆ KIEROWNICTWA Strona: 1 z 6 1. Zaangażowanie kierownictwa Najwyższe kierownictwo SZPZLO Warszawa Ochota przejęło pełną odpowiedzialność za rozwój i ciągłe doskonalenie ustanowionego i wdrożonego zintegrowanego systemu

Bardziej szczegółowo

ISO 14000 w przedsiębiorstwie

ISO 14000 w przedsiębiorstwie ISO 14000 w przedsiębiorstwie Rodzina norm ISO 14000 TC 207 ZARZADZANIE ŚRODOWISKOWE SC1 System zarządzania środowiskowego SC2 Audity środowiskowe SC3 Ekoetykietowanie SC4 Ocena wyników ekologicznych SC5

Bardziej szczegółowo

OCENA SPEŁNIENIA WYMAGAŃ DOTYCZĄCYCH NADZORU NAD KRYTYCZNYMI PUNKTAMI KONTROLI PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA NALEŻĄCEDO ŁAŃCUCHA ŻYWNOŚCIOWEGO

OCENA SPEŁNIENIA WYMAGAŃ DOTYCZĄCYCH NADZORU NAD KRYTYCZNYMI PUNKTAMI KONTROLI PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA NALEŻĄCEDO ŁAŃCUCHA ŻYWNOŚCIOWEGO BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 349 353 Agata Szkiel OCENA SPEŁNIENIA WYMAGAŃ DOTYCZĄCYCH NADZORU NAD KRYTYCZNYMI PUNKTAMI KONTROLI PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA NALEŻĄCEDO ŁAŃCUCHA ŻYWNOŚCIOWEGO Katedra

Bardziej szczegółowo

Zmiany wymagań normy ISO 14001

Zmiany wymagań normy ISO 14001 Zmiany wymagań normy ISO 14001 Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO) opublikowała 15 listopada br. zweryfikowane i poprawione wersje norm ISO 14001 i ISO 14004. Od tego dnia są one wersjami obowiązującymi.

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa Strona 1 1. Księga Środowiskowa Księga Środowiskowa to podstawowy dokument opisujący strukturę i funkcjonowanie wdrożonego w Urzędzie Systemu Zarządzania Środowiskowego zgodnego z wymaganiami normy PN-EN

Bardziej szczegółowo

Obligatoryjne i nieobligatoryjne systemy zarządzania jakością stosowane w produkcji i przetwórstwie surowców rolnych

Obligatoryjne i nieobligatoryjne systemy zarządzania jakością stosowane w produkcji i przetwórstwie surowców rolnych Zakład Towaroznawstwa mgr inż. Sławomir Stec Obligatoryjne i nieobligatoryjne systemy zarządzania jakością stosowane w produkcji i przetwórstwie surowców rolnych Badania realizowane w ramach Programu:

Bardziej szczegółowo

Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001. Mariola Witek

Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001. Mariola Witek Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001 Mariola Witek Przedmiot wykładu 1.Rozwój systemów zarządzania jakością (SZJ) 2.Potrzeba posiadania formalnych SZJ 3.Korzyści

Bardziej szczegółowo

WSPÓLNA POLITYKA ROLNA NA RZECZ ZAPEWNIENIENIA KONSUMENTOWI ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI. Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi

WSPÓLNA POLITYKA ROLNA NA RZECZ ZAPEWNIENIENIA KONSUMENTOWI ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI. Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi WSPÓLNA POLITYKA ROLNA NA RZECZ ZAPEWNIENIENIA KONSUMENTOWI ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Warszawa, 09.09.2011 Wprowadzenie Ewolucja WPR - od zabezpieczenia potrzeb

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie jakością wg norm serii ISO 9000:2000 cz.1 system, kierownictwo i zasoby

Zarządzanie jakością wg norm serii ISO 9000:2000 cz.1 system, kierownictwo i zasoby Jakub Wierciak Zagadnienia jakości i niezawodności w projektowaniu Zarządzanie jakością wg norm serii ISO 9000:2000 cz.1 system, kierownictwo i zasoby System zarządzania jakością (ISO 9000:2000) System

Bardziej szczegółowo

Stan wdrażania systemów zapewnienia bezpieczeństwa i zarządzania jakością żywności w przedsiębiorstwach przemysłu spożywczego.

Stan wdrażania systemów zapewnienia bezpieczeństwa i zarządzania jakością żywności w przedsiębiorstwach przemysłu spożywczego. Stan wdrażania systemów zapewnienia bezpieczeństwa i zarządzania jakością żywności w przedsiębiorstwach przemysłu spożywczego dr Grażyna Morkis Wprowadzenie Jakość i bezpieczeństwo żywności są bardzo ważne

Bardziej szczegółowo

w stołówkach szkolnych

w stołówkach szkolnych Zasady Dobrej Praktyki Higienicznej w stołówkach szkolnych Magdalena Chojnowska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku SYSTEMY BEZPIECZEŃSTWA ŻYWNOŚCI Główny cel prawa żywnościowego zdefiniowany w Preambule

Bardziej szczegółowo

Wymagania prawne w zakresie bezpieczeństwa żywności ze specjalnym uwzględnieniem legislacji europejskiej

Wymagania prawne w zakresie bezpieczeństwa żywności ze specjalnym uwzględnieniem legislacji europejskiej Wymagania prawne w zakresie bezpieczeństwa żywności ze specjalnym uwzględnieniem legislacji europejskiej dr Paweł Wojciechowski Katedra Prawa Rolnego i Systemu Ochrony Żywności Wydział Prawa i Administracji

Bardziej szczegółowo

System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001

System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001 System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001 Informacje ogólne ISO 50001 to standard umożliwiający ustanowienie systemu i procesów niezbędnych do osiągnięcia poprawy efektywności energetycznej.

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja i identyfikowalność artykułów spożywczych. Bronisze, 04.12.2015 r.

Identyfikacja i identyfikowalność artykułów spożywczych. Bronisze, 04.12.2015 r. Identyfikacja i identyfikowalność artykułów spożywczych Bronisze, 04.12.2015 r. 1 Zadaniem Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest m.in. sprawowanie nadzoru nad warunkami zdrowotnymi żywności i żywienia,

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2. Bezpieczeństwo i higiena żywności

Ćwiczenie 2. Bezpieczeństwo i higiena żywności Ćwiczenie 2. Bezpieczeństwo i higiena żywności Bezpieczeństwo żywności stanowi jeden z priorytetów polityki żywieniowej i zajmuje centralne miejsce w obszarze ochrony zdrowia publicznego. Organizacja Narodów

Bardziej szczegółowo

Program szkoleń - Zarządzanie Jakoscią w branży spożywczej

Program szkoleń - Zarządzanie Jakoscią w branży spożywczej 20 11 - Zarządzanie Jakoscią w branży spożywczej SZKOLENIA OGÓLNE WARUNKI SZKOLEO kod: QA_F1 Dobra praktyka higieniczna i dobra praktyka produkcyjna (GHP i GMP) kod: QA_F2 System HACCP zasady, wdrażanie

Bardziej szczegółowo

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez KONCEPCJA SYSTEMU JAKOŚCI zgodnie z wymaganiami norm ISO serii 9000 dr Lesław Lisak Co to jest norma? Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez upoważnioną

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Jakością. System jakości jako narzędzie zarządzania przedsiębiorstwem. Dr Mariusz Maciejczak

Zarządzanie Jakością. System jakości jako narzędzie zarządzania przedsiębiorstwem. Dr Mariusz Maciejczak Zarządzanie Jakością System jakości jako narzędzie zarządzania przedsiębiorstwem Dr Mariusz Maciejczak SYSTEM System to zespół powiązanych ze sobą elementów, które stanowią pewną całość. Istotną cechą

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Wszelkie prawa zastrzeżone. Rozpowszechnianie całości lub fragmentów niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci bez zgody wydawcy zabronione. Autor oraz wydawca dołożyli wszelkich starań aby zawarte

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 20 czerwca 2016 r. Poz. 878 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA CYFRYZACJI 1) z dnia 17 czerwca 2016 r. w sprawie dokonywania oceny zgodności urządzeń radiowych

Bardziej szczegółowo

JAKOŚĆ I BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCI W SEKTORZE USŁUG. Zagadnienia: Systemy zapewnienia bezpieczeństwa żywności i żywienia;

JAKOŚĆ I BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCI W SEKTORZE USŁUG. Zagadnienia: Systemy zapewnienia bezpieczeństwa żywności i żywienia; JAKOŚĆ I BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCI W SEKTORZE USŁUG Zagadnienia: Czynniki ryzyka zdrowia i jakości żywności; Systemy zapewnienia bezpieczeństwa żywności i żywienia; Ustawodawstwo w zakresie bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Omówienie obowiązujących aktów prawnych, spodziewanych zmian prawa dotyczącego żeglugi oraz planowanych działań w ramach UE dot.

Omówienie obowiązujących aktów prawnych, spodziewanych zmian prawa dotyczącego żeglugi oraz planowanych działań w ramach UE dot. Omówienie obowiązujących aktów prawnych, spodziewanych zmian prawa dotyczącego żeglugi oraz planowanych działań w ramach UE dot. siarki Agnieszka Zapłatka Naczelnik Wydziału Ochrony Środowiska Morskiego

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż.

Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż. Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż. Sławomir Stec Zakład Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich Państwowa Wyższa

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Normy ISO serii 9000 Zostały uznane za podstawę wyznaczania standardów zarządzania jakością Opublikowane po raz

Bardziej szczegółowo

GMP w wytwarzaniu produktu chemicznego

GMP w wytwarzaniu produktu chemicznego GMP w wytwarzaniu produktu chemicznego Good Manufacturing Practice - GMP Good Manufacturing Practice - GMP (Dobra Praktyka Wytwarzania/Produkcji) połączenie efektywnych procedur produkcyjnych oraz skutecznej

Bardziej szczegółowo

Zakład Certyfikacji 03-042 Warszawa, ul. Kupiecka 4 Sekcja Ceramiki i Szkła ul. Postępu 9 02-676 Warszawa PROGRAM CERTYFIKACJI

Zakład Certyfikacji 03-042 Warszawa, ul. Kupiecka 4 Sekcja Ceramiki i Szkła ul. Postępu 9 02-676 Warszawa PROGRAM CERTYFIKACJI Zakład Certyfikacji 03-042 Warszawa, ul. Kupiecka 4 Sekcja Ceramiki i Szkła ul. Postępu 9 02-676 Warszawa PC-04 PROGRAM CERTYFIKACJA ZGODNOŚCI WYROBU Z KRYTERIAMI TECHNICZNYMI certyfikacja dobrowolna Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Instytut Spawalnictwa w Gliwicach Ośrodek Certyfikacji

Instytut Spawalnictwa w Gliwicach Ośrodek Certyfikacji 1 Wymagania ogólne Wytwórca powinien ustanowić, dokumentować i utrzymywać system ZKP, aby zapewnić, że wyroby wprowadzone na rynek są zgodne z określoną i przedstawioną charakterystyką. System ZKP powinien

Bardziej szczegółowo

ZAKŁADOWA ADOWA KONTROLA PRODUKCJI W ŚWIETLE WYMAGAŃ CPR

ZAKŁADOWA ADOWA KONTROLA PRODUKCJI W ŚWIETLE WYMAGAŃ CPR ZAKŁADOWA ADOWA KONTROLA PRODUKCJI W ŚWIETLE WYMAGAŃ CPR Alicja Papier Warszawa, kwiecień 2014 Wprowadzanie wyrobów w budowlanych wg CPR Wszystkie podmioty gospodarcze w łańcuchu dostaw i dystrybucji powinny

Bardziej szczegółowo

Zmiany w standardzie ISO dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka

Zmiany w standardzie ISO dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka Zmiany w standardzie ISO 9001 dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka 1 W prezentacji przedstawiono zmiany w normie ISO 9001 w oparciu o projekt komitetu. 2 3 4 5 6 Zmiany w zakresie terminów używanych

Bardziej szczegółowo

Skrót wymagań normy ISO 9001/2:1994, PN-ISO 9001/2:1996

Skrót wymagań normy ISO 9001/2:1994, PN-ISO 9001/2:1996 Skrót wymagań normy ISO 9001/2:1994, PN-ISO 9001/2:1996 (pojęcie wyrób dotyczy też usług, w tym, o charakterze badań) 4.1. Odpowiedzialność kierownictwa. 4.1.1. Polityka Jakości (krótki dokument sygnowany

Bardziej szczegółowo

WZ PW Norma ISO/IEC 27001:2013 najnowsze zmiany w systemach zarzadzania bezpieczeństwem informacji IT security trends

WZ PW Norma ISO/IEC 27001:2013 najnowsze zmiany w systemach zarzadzania bezpieczeństwem informacji IT security trends Norma ISO/IEC 27001:2013 najnowsze zmiany w systemach zarzadzania bezpieczeństwem informacji dr inż. Bolesław Szomański Wydział Zarządzania Politechnika Warszawska b.szomański@wz.pw.edu.pl Plan Prezentacji

Bardziej szczegółowo

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r.

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r. Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie Warszawa 8 maja 2013 r. Efektywne zarządzanie energią jest jednym z warunków krytycznych do osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia z auditów GMP+ (B2, B4.1) w Polsce. Konferencja PDV. Poznań 20.11.2008. Jacek ŁASAK Bureau Veritas Certification Polska

Doświadczenia z auditów GMP+ (B2, B4.1) w Polsce. Konferencja PDV. Poznań 20.11.2008. Jacek ŁASAK Bureau Veritas Certification Polska Doświadczenia z auditów GMP+ (B2, B4.1) w Polsce. Konferencja PDV. Poznań 20.11.2008. Jacek ŁASAK Bureau Veritas Certification Polska Wymagania prawa paszowego wspólnotowe, krajowe Q&A B2, B4.1 Standard

Bardziej szczegółowo

LISTA KONTROLNA SPIWET PASZE H stosowanie procedur opartych na zasadach HACCP

LISTA KONTROLNA SPIWET PASZE H stosowanie procedur opartych na zasadach HACCP Pieczęć Inspektoratu Weterynarii LISTA KONTROLNA SPIWET PASZE H stosowanie procedur opartych na zasadach HACCP PROTOKÓŁ Z KONTROLI Nr... Data inspekcji.. Godzina rozpoczęcia inspekcji.. Godzina zakończenia

Bardziej szczegółowo

Kwalifikacja wykonawców różnych etapów wytwarzania

Kwalifikacja wykonawców różnych etapów wytwarzania Kwalifikacja wykonawców różnych etapów wytwarzania Dorota Prokopczyk Warszawskie Zakłady Farmaceutyczne Polfa S.A. wytwarzaniem produktów leczniczych -jest każde działanie prowadzące do powstania produktu

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Janusz Bronisław Berdowski EUROPEJSKA UCZELNIA INFORMATYCZNO-EKONOMICZNA W WARSZAWIE ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Od jakości nie ma odwrotu, gdyż na rynku globalnym nie walczy się tylko ceną

Bardziej szczegółowo

DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2014-04-29

DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2014-04-29 DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2014-04-29 2 ELEMENTY KSIĘGI JAKOŚCI 1. Terminologia 2. Informacja o Firmie 3. Podejście procesowe 4. Zakres Systemu Zarządzania Jakością

Bardziej szczegółowo

ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001

ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001 ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001 ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA W TRAKCJA PRKiI S.A. Warszawa, maj 2015 SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Od 1999 roku Trakcja PRKiI S.A. mając na uwadze satysfakcję Klienta i

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy

Zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy Ewa Górska Zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy EWOLUCJA POGLĄDÓW NA ZAGADNIENIA BEZPIECZEŃSTWA PRACY Hand from root of finger to fingertip Hand frim wist to fingertip Arm from elbow to fingertip

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE 2. Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju.

SZKOLENIE 2. Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. SZKOLENIE 2 Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. FAMED Żywiec S.A. Dokumentacja Systemu Zarządzania zgodnego z PN-EN ISO

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WEDŁUG

SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WEDŁUG Wykład 10. SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WEDŁUG NORM ISO 9000 1 1. Rodzina norm ISO 9000: Normy ISO 9000 są od 1987r., a trzecia rodzina norm ISO 9000 z 2000 r. (doskonalona w kolejnych latach) składa się

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Certyfikacji Wyrobów

Ośrodek Certyfikacji Wyrobów Ośrodek Certyfikacji Wyrobów Strona/stron: 1/12 I-01 INSTRUKCJA WYMAGANIA ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI DLA WYROBÓW BUDOWLANYCH Nr wydania: 3 Data wydania: 08.04.2013 Zmiana: A B C SPIS TREŚCI 1 Cel i

Bardziej szczegółowo

Etapy wdraŝania Systemu Zarządzania Jakością zgodnego z ISO 9001:2008

Etapy wdraŝania Systemu Zarządzania Jakością zgodnego z ISO 9001:2008 1 2 Etapy wdraŝania Systemu Zarządzania Jakością zgodnego z ISO 9001:2008 Etapy wdraŝania Systemu Zarządzania Jakością zgodnego z ISO 9001:2008 3 Agenda 4 Jaki powinien być System Zarządzania wg norm serii

Bardziej szczegółowo

Zmiany i nowe wymagania w normie ISO 9001:2008

Zmiany i nowe wymagania w normie ISO 9001:2008 FORUM WYMIANY DOŚWIADCZEŃ DLA KONSULTANTÓW 19-20 listopada 2007r. Zmiany i nowe wymagania w normie ISO 9001:2008 Grzegorz Grabka Dyrektor Działu Certyfikacji Systemów, Auditor Senior TÜV CERT 1 Zmiany

Bardziej szczegółowo

Systemy Zapewnienia Jakości (HACCP i ISO 22000)

Systemy Zapewnienia Jakości (HACCP i ISO 22000) Projekt Nr POKL.08.01.01-635/10 pt. Szerzenie wiedzy pracowników sektora spożywczego kluczem do sukcesu przedsiębiorstw. współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Certyfikacji i Normalizacji KA - 07. INSTYTU CERAMIKI i MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH. ODDZIAŁ SZKŁA i MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH W KRAKOWIE KA - 07

Ośrodek Certyfikacji i Normalizacji KA - 07. INSTYTU CERAMIKI i MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH. ODDZIAŁ SZKŁA i MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH W KRAKOWIE KA - 07 INSTYTU CERAMIKI i MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH ODDZIAŁ SZKŁA i MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH W KRAKOWIE KA - 07 ZAKŁADOWA KONTROLA PRODUKCJI (ZKP) Wymagania dla producentów stosowane w procesach oceny i certyfikacji

Bardziej szczegółowo

Matryca efektów kształcenia dla programu studiów podyplomowych ZARZĄDZANIE I SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

Matryca efektów kształcenia dla programu studiów podyplomowych ZARZĄDZANIE I SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Podstawy firmą Marketingowe aspekty jakością Podstawy prawa gospodarczego w SZJ Zarządzanie Jakością (TQM) Zarządzanie logistyczne w SZJ Wymagania norm ISO serii 9000 Dokumentacja w SZJ Metody i Techniki

Bardziej szczegółowo

DCT/ISO/SC/1.02 Podręcznika Zintegrowanego Systemu Zarządzania w DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2016-04-08

DCT/ISO/SC/1.02 Podręcznika Zintegrowanego Systemu Zarządzania w DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2016-04-08 DCT/ISO/SC/1.02 Podręcznika Zintegrowanego Systemu Zarządzania w DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2016-04-08 2 ELEMENTY KSIĘGI JAKOŚCI 1. Terminologia 2. Informacja o Firmie 3. Podejście procesowe

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu Wydział Nauk o Bezpieczeństwie obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Kierunek studiów: Bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

Akredytacja laboratoriów wg PN-EN ISO/IEC 17025:2005

Akredytacja laboratoriów wg PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Akredytacja laboratoriów wg PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Marek Misztal ENERGOPOMIAR Sp. z o.o. Biuro Systemów Zarządzania i Ocen Nowe Brzesko, 26 września 2006 r. Czy systemy zarządzania są nadal dobrowolne?

Bardziej szczegółowo

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński 2012 Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą dr Adam Jabłoński GENEZA POWSTANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO Konferencja w Rio de Janeiro 1992 r. 27 Zasad Zrównoważonego Rozwoju Karta Biznesu Zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych.

Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych. Norma PN-EN ISO 9001:2009 System Zarządzania Jakością w usługach medycznych Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych. www.isomed.pl Grzegorz Dobrakowski Uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

Wymagania wobec dostawców: jakościowe, środowiskowe, bhp i etyczne

Wymagania wobec dostawców: jakościowe, środowiskowe, bhp i etyczne VI Konferencja nt. systemów zarządzania w energetyce Nowe Czarnowo Świnoujście, 21-23 X 2008 Wymagania wobec dostawców: jakościowe, środowiskowe, bhp i etyczne Grzegorz Ścibisz Łańcuch dostaw DOSTAWCA

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego Strona 2 PLAN DZIAŁANIA KT 270 ds. Zarządzania Środowiskowego STRESZCZENIE Komitet Techniczny ds. Zarządzania Środowiskowego został powołany 27.02.1997 r. w ramach Polskiego Komitetu Normalizacyjnego.

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ZAGADNIENIA Z PRAWOZNAWSTWA W ASPEKCIE PRAWA ŻYWNOŚCIOWEGO

WYBRANE ZAGADNIENIA Z PRAWOZNAWSTWA W ASPEKCIE PRAWA ŻYWNOŚCIOWEGO SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 11 Przedmowa... 13 Rozdział I WYBRANE ZAGADNIENIA Z PRAWOZNAWSTWA W ASPEKCIE PRAWA ŻYWNOŚCIOWEGO... 15 1. Pojęcie prawa... 15 1.1. Prawo a inne systemy normujące stosunki społeczne...

Bardziej szczegółowo

OFERTA SZKOLENIOWA nr 01/09/2014

OFERTA SZKOLENIOWA nr 01/09/2014 Strona 1 z 5 OFERTA SZKOLENIOWA nr 01/09/2014 SYSTEM ZARZĄDZANIA BEZPIECZEŃSTWEM ŻYWNOŚCI WG ISO 22000. KURS DLA AUDITORÓW WEWNĘTRZNYCH, PEŁNOMOCNIKÓW ORAZ WARSZTATY PRAKTYCZNE Strona 2 z 5 Biuro Handlowe

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie zmianą - rozwój zarządzania procesowego wg ISO 9001:2015

Zarządzanie zmianą - rozwój zarządzania procesowego wg ISO 9001:2015 Zarządzanie zmianą - rozwój zarządzania procesowego wg ISO 9001:2015 ZAPEWNIAMY BEZPIECZEŃSTWO Piotr Błoński, Warszawa, 17.03.2016 r. Program 1. Zarządzanie zmianą - zmiany w normie ISO 9001:2015 2. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

UDT a Utrzymanie Ruchu

UDT a Utrzymanie Ruchu Oferta UDT dla Służb Utrzymania Ruchu Misja UDT Misją Urzędu Dozoru Technicznego jest ograniczanie ryzyka związanego z eksploatacją urządzeń technicznych w Polsce do poziomu akceptowalnego przez społeczeństwo.

Bardziej szczegółowo

Jakie są dotychczasowe efekty prac Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO w zakresie Genetycznie Modyfikowanych Organizmów (GMO)?

Jakie są dotychczasowe efekty prac Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO w zakresie Genetycznie Modyfikowanych Organizmów (GMO)? Jakie są dotychczasowe efekty prac Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO w zakresie Genetycznie Modyfikowanych Organizmów (GMO)? W latach 2000-2007 kwestie związane z GMO omawiane były na forum, powołanej

Bardziej szczegółowo

POLITYKA ZAKUPU SPRZĘTÓW I USŁUG ZRÓWNOWAŻONY ŁAŃCUCH DOSTAW

POLITYKA ZAKUPU SPRZĘTÓW I USŁUG ZRÓWNOWAŻONY ŁAŃCUCH DOSTAW POLITYKA ZAKUPU SPRZĘTÓW I USŁUG ZRÓWNOWAŻONY ŁAŃCUCH DOSTAW WSTĘP Jednym z długoterminowych celów Fabryki Komunikacji Społecznej jest korzystanie z usług dostawców spełniających wymogi bezpieczeństwa,

Bardziej szczegółowo

Szkolenia DQS Polska 2006

Szkolenia DQS Polska 2006 AW Auditor wewnętrzny DQS I edycja szkolenia 20-22.02.2006 II edycja szkolenia 02-04.10.2006 Szkolenie skierowane jest do kandydatów na auditorów wewnętrznych oraz dla auditorów wewnętrznych systemu zarządzania

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. Europejski program bezpieczeństwa lotniczego

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. Europejski program bezpieczeństwa lotniczego KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 7.12.2015 r. COM(2015) 599 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Europejski program bezpieczeństwa lotniczego PL PL 1. KOMUNIKAT KOMISJI Z 2011

Bardziej szczegółowo

ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ENERGIĄ

ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ENERGIĄ ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ENERGIĄ Standardowe etapy wdrażania systemu zarzadzania energią ETAP I: Przeprowadzenie przeglądu wstępnego zarządzania energią ETAP II: Opracowanie zakresu działań

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO. z dnia 21 czerwca 2013 r.

Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO. z dnia 21 czerwca 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE z dnia 21 czerwca 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały Nr 384/2008 Komisji Nadzoru Finansowego w sprawie wymagań

Bardziej szczegółowo

Opracowanie i wdrożenie zarządzania bezpieczeństwem wody w systemie zbiorowego zaopatrzenia wody dla miasta Słupska

Opracowanie i wdrożenie zarządzania bezpieczeństwem wody w systemie zbiorowego zaopatrzenia wody dla miasta Słupska Opracowanie i wdrożenie zarządzania bezpieczeństwem wody w systemie zbiorowego zaopatrzenia wody dla miasta Słupska PREWENCJA W Polsce w chwili obecnej brakuje odpowiednich przepisów, norm i wytycznych,

Bardziej szczegółowo

ZKP gwarancją jakości

ZKP gwarancją jakości dr inż. Jadwiga Szuba Zielonogórskie Kopalnie Surowców Mineralnych S.A. gwarancją jakości kruszyw dla ich użytkowników Państwa członkowskie Unii Europejskiej zobowiązane są do stosowania ujednoliconych

Bardziej szczegółowo

Audyt techniczny w laboratorium widziane okiem audytora. Piotr Pasławski 2008

Audyt techniczny w laboratorium widziane okiem audytora. Piotr Pasławski 2008 Audyt techniczny w laboratorium widziane okiem audytora Piotr Pasławski 2008 Odniesienie do wymagań normy PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Pkt. 4.4 normy Przegląd zapytań, ofert i umów - procedura przeglądu zleceń

Bardziej szczegółowo

GMP gwarancją bezpieczeństwa i jakości produktu kosmetycznego

GMP gwarancją bezpieczeństwa i jakości produktu kosmetycznego GMP gwarancją bezpieczeństwa i jakości produktu kosmetycznego Wyczekiwana data - 11 lipca 2013 roku, kiedy to zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1223/2009r. dotyczące

Bardziej szczegółowo

Metodologia weryfikacji wymagań IRIS w obszarze Projektowania i Rozwoju w teorii i praktyce. Szymon Wapienik TUV NORD Polska

Metodologia weryfikacji wymagań IRIS w obszarze Projektowania i Rozwoju w teorii i praktyce. Szymon Wapienik TUV NORD Polska Metodologia weryfikacji wymagań IRIS w obszarze Projektowania i Rozwoju w teorii i praktyce Szymon Wapienik TUV NORD Polska WARSZTATY SIRTS Metodologia weryfikacji wymagań IRIS Warszawa 25 listopada 2009r.

Bardziej szczegółowo

System Zarządzania Jakością ISO 9001:2008

System Zarządzania Jakością ISO 9001:2008 System Zarządzania Jakością ISO 9001:2008 Każda firma ma w sobie wielką zdolność działania. Kierownictwo musi tylko znaleźć sposób, by ten potencjał wykorzystać w dojściu do postawionego przed firmą celu

Bardziej szczegółowo

V Ogólnopolska Konferencja nt. Systemów Zarządzania w Energetyce. Forum ISO 14000 INEM Polska. Polskie Forum ISO 14000 INEM Polska

V Ogólnopolska Konferencja nt. Systemów Zarządzania w Energetyce. Forum ISO 14000 INEM Polska. Polskie Forum ISO 14000 INEM Polska Forum ISO 14000 INEM Polska Polskie Forum ISO 14000 INEM Polska Wymagania norm: ISO 9001, ISO 14001 oraz PN-N-18001 dotyczące dostawców i podwykonawców. Szczyrk, 24 27. 09. 2006r. Maciej Kostrzanowski

Bardziej szczegółowo

Janusz Związek Główny Lekarz Weterynarii

Janusz Związek Główny Lekarz Weterynarii Wytwarzanie mięsa i produktów mięsnych w zakładach o małej zdolności produkcyjnej, krajowe regulacje obowiązujące w Polsce, kontrola i przejrzystość łańcucha produkcyjnego Janusz Związek Główny Lekarz

Bardziej szczegółowo

DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2015-04-27

DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2015-04-27 DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2015-04-27 2 ELEMENTY KSIĘGI JAKOŚCI 1. Terminologia 2. Informacja o Firmie 3. Podejście procesowe 4. Zakres Systemu Zarządzania Jakością

Bardziej szczegółowo

HIGIENA PASZ PYT. i ODP.

HIGIENA PASZ PYT. i ODP. SANCO/3655/2005 HIGIENA PASZ PYT. i ODP. 1. Czy rolnicy, którzy sami nie produkują paszy, ale podają ją zwierzętom a) są objęci rozporządzeniem? Tak. Zakres rozporządzenia (rozporządzenie (WE) nr 183/2005)

Bardziej szczegółowo

Zalecenie nr 197 dotyczące struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy

Zalecenie nr 197 dotyczące struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy Zalecenie nr 197 dotyczące struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy, zwołana do Genewy przez Radę Administracyjną Międzynarodowego Biura

Bardziej szczegółowo

Wdrożenie systemu zarządzania energią wg norm PN-EN 16001 i ISO 50001 na przykładzie Koksowni Przyjaźń Sp. z o.o.

Wdrożenie systemu zarządzania energią wg norm PN-EN 16001 i ISO 50001 na przykładzie Koksowni Przyjaźń Sp. z o.o. Wdrożenie systemu zarządzania energią wg norm PN-EN 16001 i ISO 50001 na przykładzie Koksowni Przyjaźń Sp. z o.o. Konferencja Klubu Polskie Forum ISO 14000 Warszawa, 17-18 kwietnia 2012 Krzysztof Lebdowicz

Bardziej szczegółowo

ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Standardowe etapy wdrażania systemu zarzadzania jakością ETAP I: Audit wstępny zapoznanie się z organizacją ETAP II: Szkolenie dla Kierownictwa i grupy wdrożeniowej

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo zdrowotne i jakość żywności

Bezpieczeństwo zdrowotne i jakość żywności Projekt Nr POKL.08.01.01-635/10 pt. Szerzenie wiedzy pracowników sektora spożywczego kluczem do sukcesu przedsiębiorstw. współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Bardziej szczegółowo

TOWAROZNAWSTWO SPOŻYWCZE. Praca zbiorowa pod red. Ewy Czarnieckiej-Skubina SPIS TREŚCI. Rozdział 1. Wiadomości wstępne

TOWAROZNAWSTWO SPOŻYWCZE. Praca zbiorowa pod red. Ewy Czarnieckiej-Skubina SPIS TREŚCI. Rozdział 1. Wiadomości wstępne TOWAROZNAWSTWO SPOŻYWCZE Praca zbiorowa pod red. Ewy Czarnieckiej-Skubina SPIS TREŚCI Rozdział 1. Wiadomości wstępne 1.1. Podstawowe pojęcia i określenia z zakresu towaroznawstwa żywności 1.2. Klasyfikacja

Bardziej szczegółowo

8. Kompetencje i szkolenie pracowników w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

8. Kompetencje i szkolenie pracowników w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 8. Kompetencje i szkolenie pracowników w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 8.1. Jakie wymagania i zalecenia dotyczące kompetencji i szkoleń sformułowano w normach serii PN-N-18001? Zgodnie

Bardziej szczegółowo

Jakub Wierciak Zagadnienia jakości i niezawodności w projektowaniu. Zarządzanie procesami

Jakub Wierciak Zagadnienia jakości i niezawodności w projektowaniu. Zarządzanie procesami Jakub Wierciak Zagadnienia jakości i niezawodności w projektowaniu Zarządzanie procesami Polityka jakości (ISO 9000:2000) Polityka jakości - ogół zamierzeń i ukierunkowanie organizacji, dotyczące jakości

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 90/2008 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 09.05. 2008

Zarządzenie Nr 90/2008 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 09.05. 2008 Zarządzenie Nr 90/2008 Burmistrza Miasta Czeladź z dnia 09.05. 2008 w sprawie : wprowadzenia procedury Identyfikacji zagrożeń oraz oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy w Urzędzie Miasta Czeladź

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo żywności i żywienia w prawie unijnym i polskim oraz normach ISO integracja systemów

Bezpieczeństwo żywności i żywienia w prawie unijnym i polskim oraz normach ISO integracja systemów Zeszyty Naukowe nr 815 Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie 2010 Piotr Kafel Katedra Zarządzania Jakością Paweł Nowicki Katedra Zarządzania Jakością Bezpieczeństwo żywności i żywienia w prawie unijnym

Bardziej szczegółowo

14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 14.1. Co to jest monitorowanie bezpieczeństwa i higieny pracy? Funkcjonowanie systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną

Bardziej szczegółowo

Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO

Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO UKatalog Szkoleń: Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO UBlok I Podejście procesowe: Zarządzanie procesowe (2 dni) Definicje procesu, zarządzanie procesami, podział i identyfikowanie

Bardziej szczegółowo

UWAGA INFORMACJA DLA OSÓB PROWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚC W ZAKRESIE PRODUKCJI PIERWOTNEJ (np. uprawa owoców, warzyw, ziół, zbóż, zbiór runa leśnego)

UWAGA INFORMACJA DLA OSÓB PROWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚC W ZAKRESIE PRODUKCJI PIERWOTNEJ (np. uprawa owoców, warzyw, ziół, zbóż, zbiór runa leśnego) UWAGA INFORMACJA DLA OSÓB PROWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚC W ZAKRESIE PRODUKCJI PIERWOTNEJ (np. uprawa owoców, warzyw, ziół, zbóż, zbiór runa leśnego) Produkcja pierwotna obejmuje działalność na poziomie gospodarstw

Bardziej szczegółowo