MARIA KWIATKOWSKA, ANITA CHUDZIK, MAŁGORZATA POKRZYWNICKA, PAWEŁ KRAJEWSKI

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "MARIA KWIATKOWSKA, ANITA CHUDZIK, MAŁGORZATA POKRZYWNICKA, PAWEŁ KRAJEWSKI"

Transkrypt

1 Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia, tom 3, zeszyt 1, 53-57, 2010 Analiza wcześniactwa, zaburzeń klinicznych i wewnątrzmacicznego ograniczenia wzrastania u noworodków w przypadkach histopatologicznych zmian zapalnych w łożyskach MARIA KWIATKOWSKA, ANITA CHUDZIK, MAŁGORZATA POKRZYWNICKA, PAWEŁ KRAJEWSKI Streszczenie Cel, materiał i metody: Celem pracy była analiza problemów klinicznych u noworodków w przypadkach obecności komórek zapalnych w łożyskach w porównaniu z przypadkami bez histopatologicznych zmian zapalnych. Grupę badaną stanowiło 45 noworodków, które urodziły się w latach w I Katedrze Ginekologii i Położnictwa w Łodzi, z histopatologicznie stwierdzanymi naciekami zapalnymi w łożyskach. Grupę kontrolną tworzyło 90 noworodków bez komórek zapalnych w łożyskach. Praca jest retrospektywna dane uzyskano z dokumentacji medycznej. Uzyskane dane dotyczące wcześniactwa, hipotrofii i zaburzeń klinicznych opracowano statystycznie testem Manna-Whitneya oraz testem dokładnym Fishera z przyjętym poziomem istotności p < 0,05. Wyniki: W grupie badanej w porównaniu z kontrolną obserwowano: istotnie większy odsetek wcześniaków o wieku płodowym # 28 tygodni (p = 0,0009), znamiennie niższą średnią urodzeniową masę ciała wcześniaków (p = 0,0155) oraz istotnie dłuższy czas ich hospitalizacji (p = 0,0206). Różnice odsetkowe o istotności statystycznej dotyczyły skrajnej hipotrofii, którą częściej obserwowano wśród donoszonych noworodków z grupy kontrolnej (p = 0,0291). W grupie z zapalnymi naciekami w łożyskach znamiennie częściej występowały: infekcja wrodzona (p = 0,0384), krwawienie do ośrodkowego układu nerwowego (p = 0,0079), głęboka niedokrwistość (p = 0,0066), zespół zaburzeń oddechowych (p = 0,0037). Wnioski: 1) Wysoki odsetek wcześniactwa w przypadkach z histopatologicznymi cechami zapalenia łożysk pokazuje, że proces infekcyjny jest ważnym czynnikiem ryzyka porodu przedwczesnego. 2) Znaczna chorobowość noworodków przy współistnieniu zmian zapalnych łożysk wynika z ich wyraźnej niedojrzałości oraz częstego zakażenia wewnątrzowodniowego. Słowa kluczowe: łożysko, badanie histopatologiczne, zakażenie wewnątrzowodniowe, zaburzenia kliniczne, noworodek Wstęp Łożysko jest odzwierciedleniem środowiska płodu, a prawidłowa funkcja łożyska ma ogromne znaczenie dla właściwego rozwoju wewnątrzmacicznego płodu [1-3]. Poprzez niezaburzony przepływ maciczno-łożyskowopłodowy krwi dostarczone są do płodu substancje odżywcze oraz tlen, a usunięte zostają zbędne produkty przemiany materii oraz dwutlenek węgla. Łożysko pełni także niezwykle ważną funkcję o charakterze immunologicznym stanowi barierę dla antygenów płodowych, przez co obcy dla matki organizm płodu może rozwijać się wewnątrzmacicznie [4]. Nieprawidłowości w budowie i funkcji łożyska odbijają się niekorzystnie na wzroście, rozwoju i dobrostanie płodu. Zmiany zapalne łożyska i błon płodowych są odzwierciedleniem procesu infekcyjnego dotyczącego także rozwijającego się wewnątrzmacicznie płodu. Cel pracy Celem doniesienia było przeanalizowanie problemów klinicznych u noworodków w tych przypadkach, gdy w popłodzie stwierdzono histopatologicznie nacieki zapalne w porównaniu z przypadkami bez zmian zapalnych. Materiał i metody Analiza dotyczyła zaburzeń klinicznych u noworodków w przypadkach zmian zapalnych łożysk. Grupę badaną stanowiło 45 noworodków, które urodziły się w latach w I Katedrze Ginekologii i Położnictwa w Łodzi, z histopatologicznie stwierdzanymi naciekami zapalnymi (nacieki z granulocytów lub limfocytów) w łożyskach. Tę grupę porównano z dwukrotnie liczniejszą grupą 90 noworodków, urodzonych w tych samych latach, w przypadkach, gdy badaniem mikrowidowym nie stwierdzono zmian o charakterze zapalnym w popłodzie. Praca jest retrospektywna dane uzyskano na podstawie analizy historii rozwoju noworodków, wyników badania histopatologicznego oraz protokołów badania autopsyjnego. Ocenę histopatologiczną łożyska przeprowadzano w przypadkach porodów przedwczesnych oraz w przypadkach urodzeń noworodków z wewnątrzmacicznym ograniczeniem wzrastania (intrauterine growth restriction IUGR) oraz przy obecności makroskopowych zmian w łożyskach lub pępowinie. Histopatologiczna ocena obejmowała nacieki komórkowe, martwicę, zwapnienia, zakrzepy, złogi włóknika. Zaburzenia kliniczne u noworodków rozpoznawane były poprzez objawy kliniczne, badania przedmiotowe lekarskie oraz dodatkowe badania takie jak; morfologia Oddział Neonatologii Kliniki Perinatologii I Katedry Ginekologii i Położnictwa, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Łódź

2 54 M. Kwiatkowska, A. Chudzik, M. Pokrzywnicka, P. Krajewski krwi, biochemiczne wskaźniki infekcji i żółtaczki, badania rentgenowskie, badania bakteriologiczne, badania przezciemieniowe ultrasonograficzne, badanie echokardiograficzne serca, badania okulistyczne w 4. tygodniu życia u wcześniaków o dojrzałości < 34 hbd. Uzyskane dane opracowano statystycznie testem Manna-Whitneya oraz testem dokładnym Fishera z przyjętym poziomem istotności p < 0,05. Wyniki i omówienie wyników Średnia masa ciała, średnia ocena w skali Apgar i średni czas hospitalizacji noworodków donoszonych i urodzonych przedwcześnie w obydwu grupach przedstawiona jest w tabeli 1. Zwraca uwagę odsetkowa przewaga wcześniaków w grupie noworodków ze zmianami zapalnymi popłodu 69%, (31 z 45), podczas gdy w grupie kontrolnej wcześniactwo dotyczyło 50% noworodków (45 z 90). Ocena noworodków testem Apgar jest podobna w obydwu grupach. Dłuższy jest wyraźnie średni czas hospitalizacji wcześniaków w grupie badanej ponad 33 dni, podczas gdy w kontrolnej 20 dni; różnica w długości hospitalizacji wcześniaków jest istotna statystycznie (p = 0,0206). Średnia masa ciała wcześniaków z grupy badanej była istotnie niższa niż średnia masa ciała wcześniaków z grupy kontrolnej (p = 0,0155). W tabeli 2 ukazano wcześniactwo w obydwu grupach z podziałem według wieku płodowego oraz noworodki donoszone w obydwu grupach. W grupie badanej odsetek wcześniaków skrajnie niedojrzałych # 28 tygodni jest istotnie wyższy niż w grupie kontrolnej (p = 0,0009), natomiast odsetek noworodków donoszonych wśród badanych jest istotnie niższy wśród kontroli (p = 0,0278). Zaburzenia kliniczne obserwowane u noworodków z grupy badanej i kontrolnej przedstawia tabela 3. W przypadkach urodzeń z zapalnymi naciekami w łożyskach istotnie częściej niż w przypadkach bez zmian zapalnych występowały: infekcja wrodzona (p = 0,0384), krwawienie do ośrodkowego układu nerwowego (p = 0,0079), głęboka niedokrwistość (p = 0,0066), zespół zaburzeń oddechowych (p = 0,0037) w tym częstsza konieczność leczenia surfaktantem (p = 0,0013). Tabela 1. Średnia masa ciała, średnia ocena w skali Apgar i średni czas hospitalizacji noworodków donoszonych i urodzonych przedwcześnie w grupie badanej i kontrolnej Średnia masy ciała noworodków (gramy) Średnia ocena Apgar po 1. min (punkty) Średni czas hospitalizacji (dni) (łożyska ze zmianami zapalnymi) N = ,39* , ,97P 1-96 Noworodki donoszone N = , , , (łożyska bez zmian zapalnych) N = ,98* , ,07P 1-70 Noworodki donoszone 3005, , , * średnia masa ciała wcześniaków z grupy badanej była istotnie niższa niż średnia masa ciała wcześniaków z grupy kontrolnej p = 0,0155; P średni czas hospitalizacji wcześniaków z grupy badanej był istotnie dłuższy niż średni czas hospitalizacji wcześniaków z grupy kontrolnej p = 0,0206 Tabela 2. (podział na grupy według wieku płodowego) oraz noworodki donoszone w obydwu analizowanych grupach Grupy noworodków (łożyska ze zmianami zapalnymi) (łożyska bez zmian zapalnych) (100%) N = 90 (100%) statystyczna (p) #28 hbd n 12 5 % 26,67 5,56 n ,0009 N = hbd % 26,67 16,67 n , hbd % 15,56 27,78 0,0848 N = hbd n % 31,11 50,00 0,0278

3 Analiza wcześniactwa, zaburzeń klinicznych i wewnątrzmacicznego ograniczenia wzrastania Zaburzenia kliniczne Tabela 3. Zaburzenia kliniczne u noworodków z grupy badanej i kontrolnej (nacieki zapalne w łożyskach) (100%) (łożyska bez nacieków zapalnych) N = 90 (100%) statystyczna (p) n (%) n (%) Infekcja wrodzona 29 (64,44%) 41 (45,56%) 0,0384 Infekcja wtórna 9 (20,00%) 8 (8,89%) 0,0967 Krwawienie dokomorowe 25 (55,56%) 29 (32,22%) 0,0079 Zespół zaburzeń oddychania * 20 (44,44%) 17 (18,89%) 0,0037 Hiperbilirubinemia 10 (22,22%) 18 (20,00%) 0,8231 Retinopatia wcześniacza 2 (4,44%) 1 (1,11%) 0,2576 Martwicze zapalenie jelit 2 (4,44%) 3 (3,33%) 0,9999 Przetrwały przewód tętniczy (istotny hemodynamicznie) 2 (4,44%) 2 (2,22%) 0,6004 Niedokrwistość (transfuzje uzupełniające) 18 (40,00%) 16 (17,78%) 0,0066 Wady wrodzone 3 (6,67%) 9 (10,00%) 0,7503 Zgon 3 (6,67%) 3 (3,33%) 0,3999 * Dotchawicza podaż surfaktantu 17 (37,78%) 11 (12,22%) 0,0013 Tabela 4. Wewnątrzmaciczne ograniczenie wzrastania (IUGR) wśród noworodków donoszonych w grupie badanej i kontrolnej (łożyska ze zmianami zapalnymi) N = 14 (100%) (łożyska bez zmian zapalnych) (100%) statystyczna (p) IUGR 5-10c n (%) 1 (7,14%) 2 (4,44%) 0,9999 IUGR < 5c n (%) 0 (0,00%) 9 (20,00%) 0,0291 Razem n (%) 1 (7,14%) 11 (24,44%) 0,0609 Przedmiotem zainteresowania była także hipotrofia wewnątrzmaciczna, którą częściej obserwowano wśród donoszonych noworodków w grupie kontrolnej niż w grupie badanej. Różnice odsetkowe o znacznej istotności statystycznej dotyczyły skrajnej hipotrofii wśród donoszonych noworodków w grupie kontrolnej (p = 0,0291). Dane przedstawia tabela 4. Dyskusja W procesie zapalenia histopatologicznymi zmianami w łożysku są nacieki z granulocytów czy limfocytów, które jako mikrofagi i makrofagi koncentrują się w przestrzeni doczesnowo-kosmówkowej, błonach płodowych, pępowinie i/lub w kosmkach łożyska [1, 2, 5-8]. Według Bręborowicza i wsp. najbardziej właściwym określeniem procesu zapalnego jest zakażenie wewnątrzowodniowe [5]. Histopatologiczne rozpoznanie zakażenia wewnątrzowodniowego poprzez stwierdzenie nacieków leukocytarnych sięga 11-16% przypadków [5]. Zmiany zapalne w łożysku i błonach płodowych współistnieją z zakażeniem wewnątrzowodniowym, które jest istotnym czynnikiem etiologicznym porodu przedwczesnego [2-4, 6, 7, 9], a także wewnątrzmacicznego ograniczenia wzrastania płodu [4, 8]. W obserwacjach autorów amerykańskich częstość histopatologicznych zmian zapalnych w łożyskach była wprost proporcjonalna do krótkiego czasu ciąży i znacznego wcześniactwa, natomiast zmiany o charakterze waskulopatii przeważały w ciążach donoszonych [2]. Według Bręborowicza i wsp. zakażenia wewnątrzowodniowe postawione na podstawie oceny popłodu badaniem histopatologicznym potwierdza się w 95% przypadków, jeżeli ciąża trwa tygodnie w porównaniu z 10% potwierdzeniem w przypadkach porodów między 33. a 36. tygodniem [5]. W badaniach autorów z Wrocławia zmiany zapalne w popłodzie współistniały w 52,6% infekcji wrodzonych stwierdzanych u noworodków [3]. Histopatologicznie zmiany naciekowe dotyczące błon płodowych, przestrzeni międzykosmkowej i pępowiny występują głównie przy zakażeniu wstępującym, a nacieki zapalne w kosmkach łożyska przemawiają raczej za

4 56 M. Kwiatkowska, A. Chudzik, M. Pokrzywnicka, P. Krajewski zakażeniem krwiopochodnym [5]. Nacieki leukocytarne sznura pępowiny są najczęściej skutkiem zakażenia wewnątrzowodniowego [1, 8]. Czynnikiem wywołującym zakażenie wewnątrzowodniowe są mikroorganizmy w drogach rodnych kobiety ciężarnej, jak podaje Bręborowicz paciorkowce grupy B w 12% przypadków [5], Escherichia coli w 10% przypadków [5]. Według piśmiennictwa silnie związane z chorioamnionitis są zakażenia bakteryjne pochwy wywołane przez chlamydie, gonokoki, mykoplazmy, paciorkowce grupy B oraz ureaplazmy i listerie [1, 6]. Według Romero i wsp. zakażenie wewnątrzowodniowe wynika z czterech etapów zapalenia, a proces zapalny kosmówki, błon płodowych i naczyń pępowiny jest trzecim etapem, który prowadzi do zakażenia płodu (czwarty etap) [10]. Mechanizm doprowadzający do przedwczesnej czynności skurczowej macicy wynika ze wzrostu stężenia wewnątrzmacicznego prostaglandyn, których produkcja stymulowana jest przez szereg uwalnianych z makrofagów cytokin interleukinę 6 (IL-6), interleukinę 8 (IL-8), interleukinę 1 (IL-1),czynnik nekrotyzujący (tumor necrotizing factor TNF) i inne [4-6, 9, 11]. Infekcja błon płodowych (chorioamnionitis) może być procesem pierwotnym, a uwalniane przez leukocyty elastazy i kolagenazy sprzyjają wtórnemu przerwaniu ciągłości błon płodowych [4, 6, 9]. Enzymy proteolityczne zaliczane są do metaloproteinaz, które powodują degradację kolagenu i elastyny, warunkując mechanizm pękania błon płodowych [4, 5, 9]. Enzymy proteolityczne uwalniane są także przez same komórki bakteryjne [4]. Nacieki granulocytarne w naczyniach kosmówki i wokół naczyń pępowiny (funisitis) potwierdzają płodową odpowiedź na infekcję fetal inflammatory response syndrome (FIRS) [4, 5, 9]. Oznaczanie interleukin zapalnych w surowicy matczynej, w płynie owodniowym, w surowicy płodu i krwi noworodka ma duże znaczenie w diagnostyce patologii infekcyjnej u płodów i noworodków [5, 11-15]. Wartość stężenia IL-6 w surowicy płodu >11 pg/ml znajduje zastosowanie w diagnostyce płodowego zespołu odpowiedzi zapalnej FIRS, który wiąże się ze znaczną chorobowością w okresie noworodkowym [1, 5, 14]. Zespół płodowej odpowiedzi zapalnej dotyczy szczególnie skrajnie niedojrzałych wcześniaków urodzonych znacznie przed terminem. Autorzy z Torunia obserwowali funisitis u 23% wcześniaków [8]. Gomez i wsp. obserwowali u noworodków z FIRS posocznice, zapalenia płuc, dysplazję oskrzelowo-płucną, krwawienie dokomorowe, leukomalację okołokomorową czy martwicze zapalenie jelita [12]. Występujący w zakażeniu wewnątrzowodniowym obrzęk kosmków zaburza przepływ krwi przez łożyska przyczyniając się do wewnątrzmacicznego niedotlenienia płodu [5]. Endotoksyny bakteryjne wpływają toksycznie na płód, a negatywne następstwa dotyczą szczególnie tkanki płucnej i ośrodkowego układu nerwowego [6, 9]. Chorobowość u noworodków z FIRS wynika z wcześniactwa, zwiększonego ryzyka posocznicy, zespołu zaburzeń oddychania, dysplazji oskrzelowo-płucnej, mózgowego porażenia dziecięcego [5, 14].Według aktualnych doniesień istnieje korelacja między zakażeniem wewnątrzowodniowym a okołokomorową leukomalacją, która jest czynnikiem przyczynowym mózgowego porażenia dziecięcego [5]. Wcześniactwo jest stanem związanym ze znaczną chorobowością noworodka, zależną od jego niedojrzałości anatomicznej oraz funkcjonalnej wielu narządów i układów organizmu. Niedojrzałość dotyczy także układu odpornościowego, co sprzyja infekcjom wrodzonym, które zwłaszcza u wcześniaków o krótkim wieku płodowym przebiegają ekspansywnie i dynamicznie. W przypadkach chorioamnionitis znaczny odsetek przedwcześnie urodzonych noworodków rozwija pełnoobjawowy obraz zakażenia czy posocznicy [6, 15]. Wiele zaburzeń klinicznych u wcześniaków takich jak: posocznica, zapalenie płuc, niewydolność oddechowa, hiperbilirubinemia, niedokrwistość, martwicze zapalenie jelita jest następstwem infekcji wewnątrzowodniowej [15]. W naszym materiale odsetek głębokiego wcześniactwa w grupie noworodków ze zmianami zapalnymi łożysk był istotnie wyższy. Chorobowość noworodków wynikała z głębokiej niedojrzałości wielonarządowej oraz w dużej mierze z infekcji wewnątrzowodniowych i była wyraźniej zaznaczona w grupie noworodków z histopatologicznymi naciekami zapalnymi w łożyskach. Uważa się także, że proces zapalny kosmków, mimo że nie zmniejsza funkcji czynnościowej łożyska, może sprzyjać deficytowi wzrastania płodu, gdyż proces zapalny ma hamujący wpływ na syntezę płodowego DNA [4]. Proces zapalny w sznurze pępowinowym może prowadzić do skurczu naczyń i następowej hipoperfuzji oraz hipoksji płodu [8]. Według Taylora zarówno bezobjawowa bakteriuria, jak i objawowe zakażenie układu moczowego u kobiet ciężarnych wiąże się z dużym ryzykiem urodzenia dziecka o niskiej masie urodzeniowej [6]. Patologia łożyska ma znaczenie kluczowe dla wcześniactwa, IUGR, martwych urodzeń czy niedotlenienia okołoporodowego [16]. Autorzy z Torunia stan zapalny pępowiny stwierdzali u 42% noworodków z hipotrofią wewnątrzmaciczną [8]. W naszym materiale nie znaleźliśmy związku między hipotrofią płodu a zmianami naciekowymi w łożyskach. Wnioski Wysoki odsetek skrajnego wcześniactwa w przypadkach urodzeń z histopatologicznymi oznakami zapalenia popłodu pokazuje, że proces infekcyjny jest kluczowym czynnikiem ryzyka porodu przedwczesnego. Znaczna chorobowość noworodków przy współistnieniu zmian zapalnych popłodu wynika zarówno z ich wyraźnej niedojrzałości, jak i ze znamiennie częstego zakażenia wewnątrzowodniowego.

5 Analiza wcześniactwa, zaburzeń klinicznych i wewnątrzmacicznego ograniczenia wzrastania Piśmiennictwo [1] Redline R.W. (2006) Inflammatory responses in the placenta and umbilical cord. Semin. Fetal. Neonatal. Med. 11(5): [2] Hecht J.L., Allred E.N., Kliman H.J. i wsp. (2008) Histological characteristics of singleton placentas delivered before the 28 th week of gestation. Pathology 40(4): [3] Hirnie L., Czyżewska M., Rabczyński J. i wsp. (2002) Ocena przydatności badań histopatologicznych popłodów w aspekcie infekcji wewnątrzmacicznych. Postępy Neonatologii, Supl. II: [4] Fox H. Nieprawidłowy rozwój łożyska. http//www. libramed.com.pl [5] Bręborowicz H., Drews K. i wsp. (2010) Zakażenie wewnątrzowodniowe. [W:] Ciąża wysokiego ryzyka Bręborowicz G.H. (Red.) Ośrodek Wydawnictw Naukowych, Poznań, wyd. 3: [6] Taylor D.J. Zakażenie bakteryjne a poród przedwczesny. http//www.libramed.com.pl [7] Drucilla J., OlivaR & E. (2006) Clinical significance of placental examination in perinatal medicine. J. Matern. Fetal. Neonatal. Med. 19(5): [8] Bernatowicz-Łojko U., Hermanowska J., Jezierska A. i wsp. (2002) Wpływ zmian zapalnych w pępowinie na stan zdrowia noworodka. Postępy Neonatologii, Supl. II: [9] Czajka R. (2010) Poród przedwczesny. [W:] Ciąża wysokiego ryzyka. Bręborowicz G.H. (Red.) Ośrodek Wydawnictw Naukowych. Poznań, wyd. 3: [10] Romero R., Mazor M. (1988) Infection and preterm labour. Clin. Obstet. Gynecol. 31: [11] Kwinta P. (2002) Porównanie wiarygodności wybranych badań immunologicznych i hematologicznych w diagnostyce posocznicy u noworodków z bardzo niską urodzeniową masą ciała. Postępy Neonatologii Supl. II: [12] Gomez R., Romero R., Ghezzi F. i wsp. (1998) The fetal inflammatory Response syndrome. Am. J. Obstet. Gynecol. 179(1): [13] Buscher U., Chen F.C., Pitzen A. i wsp. (2000) Il-1beta, Il-6, Il-8, G-CSF in the diagnosis of early-onset neonatal infections. J. Perinat. Med. 28(5): [14] Pacora P., Chaiworapongsa T., Maymon E. i wsp. (2002) Funisitis and chronic vasculitis: the histological counterpart of fetal inflammatory response syndrome. J. Matern. Fetal. Neonatal. Med. 11(1): [15] Wojsyk-Banaszak I., Szczapa J. (2002) Ocena wybranych wskaźników prozapalnych we wczesnej diagnostyce zakażeń wewnątrzmacicznych u noworodków doniesienie wstępne. Postępy Neonatologii 2(IV): [16] Salafia C.M., Vintzileos A.M. (1990) Why all placentas should be examined by a pathologist in Am. J. Obstet. Gynecol. 163(4Pt1): J Maria Kwiatkowska Oddział Neonatologii Kliniki Perinatologii I Katedry Ginekologii i Położnictwa Uniwersytetu Medycznego w Łodzi Łódź, ul. Wileńska 37 Analysis of prematurity, clinical disorders and intrauterine growth inhibition in newborn infants in cases of histological inflammatory changes in the placenta The purpose, material and methods: The aim of this study was to analyze clinical problems in neonates in cases of inflammatory cells present in the placenta compared to cases without histological inflammation. The study group consisted of 45 infants who were born in the years in the I Department of Gynaecology and Obstetrics in Łódź, with histologically diagnosed inflammatory infiltrates in the placenta. The control group consisted of 90 newborns with no inflammatory cells in the placenta. The paper is of retrospective character the data was obtained from medical records. The acquired data on prematurity, hypotrophy, and clinical disorders was statistically elaborated with the use of the Mann-Whitney test and the Fisher s exact test with the accepted level of significance p < Results: In the test group, in comparison to the control one, the following issues were observed: more premature infants (69% vs. 50%), significantly higher percentage of premature infants with gestational age # 28 weeks (p = ), significantly lower average birth body weight of the premature infants (p = ) and significantly longer duration of their hospitalization (p = ). The differences in the percentages with statistical significance related to the extreme hypotrophy that was more often observed among full term newborns from the control group (p = ). In the group with inflammatory infiltrates in the placenta, the significantly more frequent occurrence was noted of the following clinical problems: congenital infection (p = ), bleeding into the central nervous system (p = ), profound anaemia (p = ), respiratory distress syndrome (p = ). Conclusions: 1) High prematurity rate in cases with histological features of placenta inflammation shows that the infectious process is an important risk factor for preterm delivery. 2) Significant neonatal morbidity in the coexistence of inflammatory changes in the placenta results from their explicit immaturity and frequent intrauterine infection. Keywords: placenta, histological examination, intrauterine infection, clinical disorders, newborn

Ocena ryzyka nieprawidłowego neurologicznego rozwoju dzieci urodzonych przedwcześnie w zależności od drogi porodu

Ocena ryzyka nieprawidłowego neurologicznego rozwoju dzieci urodzonych przedwcześnie w zależności od drogi porodu Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia, tom 1, zeszyt 2, 98-102, 2008 Ocena ryzyka nieprawidłowego neurologicznego rozwoju dzieci urodzonych przedwcześnie w zależności od drogi porodu TOMASZ MACIEJEWSKI

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i terapia porodu przedwczesnego

Diagnostyka i terapia porodu przedwczesnego ROZDZIAŁ VI ZDROWIE I DOBROSTAN 1/2015 DOBROSTAN I ZDROWIE 1 Wydział Nauk o Zdrowiu w Katowicach, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach, Zakład Propedeutyki Położnictwa Katedry Zdrowia Kobiety School

Bardziej szczegółowo

Anna Zmelonek, Miros³awa Dudyñska, Karolina Ziaja

Anna Zmelonek, Miros³awa Dudyñska, Karolina Ziaja Studia Medyczne Akademii Œwiêtokrzyskiej tom 4 Kielce 2006 Anna Zmelonek, Miros³awa Dudyñska, Karolina Ziaja Klinika Neonatologii Katedry Ginekologii i Po³o nictwa Collegium Medicum Uniwersytetu Jagielloñskiego

Bardziej szczegółowo

Wpływ przedwczesnego pęknięcia błon płodowych (PROM) na stan noworodka

Wpływ przedwczesnego pęknięcia błon płodowych (PROM) na stan noworodka Ginekol Pol. 2010, 81, 277-282 P R A C E O R Y G I N A L N E Wpływ przedwczesnego pęknięcia błon płodowych (PROM) na stan noworodka The impact of premature rupture of membranes (PROM) on neonatal outcome

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT MATKI I DZIECKA w Warszawie, Klinika Patologii i Intensywnej Terapii Noworodka

INSTYTUT MATKI I DZIECKA w Warszawie, Klinika Patologii i Intensywnej Terapii Noworodka Ocena ryzyka nieprawidłowego rozwoju dzieci urodzonych przedwcześnie Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka i pomoc rodzinie doświadczenia i rekomendacje Warszawa, 10 12 grudnia 2007 Ewa Helwich Klinika Neonatologii

Bardziej szczegółowo

PRZYCZYNY MÓZGOWEGO PORAŻENIA DZIECIĘCEGO

PRZYCZYNY MÓZGOWEGO PORAŻENIA DZIECIĘCEGO PRZYCZYNY MÓZGOWEGO PORAŻENIA DZIECIĘCEGO Układ nerwowy dzięki swoim specyficznym właściwościom pobudliwości i przewodnictwu ma możliwość przyjmowania bodźców ze środowiska zewnętrznego oraz wewnętrznego

Bardziej szczegółowo

IUGR. prof. dr hab. n. med. Krzysztof Sodowski

IUGR. prof. dr hab. n. med. Krzysztof Sodowski IUGR prof. dr hab. n. med. Krzysztof Sodowski definicja postacie znaczenie diagnostyka monitoring decyzje porodowe mały płód - SGA prawidłowy - brak cech wad, chorób genetycznych, infekcji nieprawidłowy

Bardziej szczegółowo

Maksymalne stężenie tlenu w mieszaninie oddechowej a retinopatia wcześniaków wymagająca laseroterapii doświadczenia własne

Maksymalne stężenie tlenu w mieszaninie oddechowej a retinopatia wcześniaków wymagająca laseroterapii doświadczenia własne Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia, tom 4, zeszyt 3, 149-153, 211 Maksymalne stężenie tlenu w mieszaninie oddechowej a retinopatia wcześniaków wymagająca laseroterapii doświadczenia własne JUSTYNA

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

dr hab n. med. Piotr Węgrzyn dr n. med. Robert Bartkowiak lek. Robert Brawura-Biskupski-Samaha I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii

dr hab n. med. Piotr Węgrzyn dr n. med. Robert Bartkowiak lek. Robert Brawura-Biskupski-Samaha I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii dr hab n. med. Piotr Węgrzyn dr n. med. Robert Bartkowiak lek. Robert Brawura-Biskupski-Samaha I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii najbardziej popularna metoda wizualizacji duża dostępność względnie

Bardziej szczegółowo

WSTĘP. Anna Bury, Ewa Meissner, Stefan Szram 1, Jarosław Berent

WSTĘP. Anna Bury, Ewa Meissner, Stefan Szram 1, Jarosław Berent ARCH. MED. SĄD. KRYMINOL., 2011, LXI, 360-366 PRACE ORYGINALNE / ORIGINAL PAPERS Anna Bury, Ewa Meissner, Stefan Szram 1, Jarosław Berent Analiza przyczyn zgonów płodów, noworodków i niemowląt w materiale

Bardziej szczegółowo

Noworodki SGA w oddziale intensywnej terapii grupa ryzyka przewlekłych zaburzeń wzrastania.

Noworodki SGA w oddziale intensywnej terapii grupa ryzyka przewlekłych zaburzeń wzrastania. Noworodki SGA w oddziale intensywnej terapii grupa ryzyka przewlekłych zaburzeń wzrastania. M. Kęsiak, A. Stolarczyk, T. Talar, B. Cyranowicz, E. Gulczyńska Klinika Neonatologii ICZMP, kierownik kliniki

Bardziej szczegółowo

Rozdział 2. Organizacja opieki nad noworodkiem wymagającym intensywnego nadzoru... 26

Rozdział 2. Organizacja opieki nad noworodkiem wymagającym intensywnego nadzoru... 26 Spis treści Przedmowa... 9 Rozdział 1. Wcześniactwo jako problem medyczny, rodzinny i społeczny... 17 Jan Oleszczuk, Henryka Sawulicka-Oleszczuk Czynniki ryzyka porodu przedwczesnego.... 17 Profilaktyka

Bardziej szczegółowo

Wanda Siemiątkowska - Stengert

Wanda Siemiątkowska - Stengert Wanda Siemiątkowska - Stengert Wpływ zabiegu odsysania z tchawicy na ciśnienie śródczaszkowe i układ krążenia noworodków wymagających wentylacji zastępczej, po zastosowaniu różnej premedykacji farmakologicznej.

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT MATKI I DZIECKA w Warszawie, Klinika Patologii i Intensywnej Terapii Noworodka

INSTYTUT MATKI I DZIECKA w Warszawie, Klinika Patologii i Intensywnej Terapii Noworodka Leczenie pod znakiem zapytania, czyli kontrowersje w intensywnej terapii noworodka, Pałac Sulisław; 15-1616 maja 2015 Wrodzone wytrzewienie od prenatalnej diagnozy do decyzji terapeutycznych Magdalena

Bardziej szczegółowo

Prace oryginalne Original papers

Prace oryginalne Original papers Prace oryginalne Original papers Borgis Analiza czynników ryzyka mózgowego porażenia dziecięcego *Agnieszka Milewska 1, Beata Anna Mileańczuk-Lubecka 1, Jan Kochanowski 1, Bożena Werner 2 1 Klinika Neurologii

Bardziej szczegółowo

Wewnątrzmaciczne ograniczenie wzrastania jako objaw czy przyczyna przewlekłego niedotlenienia- - konsekwencje neurologiczne dla noworodka

Wewnątrzmaciczne ograniczenie wzrastania jako objaw czy przyczyna przewlekłego niedotlenienia- - konsekwencje neurologiczne dla noworodka Wewnątrzmaciczne ograniczenie wzrastania jako objaw czy przyczyna przewlekłego niedotlenienia- - konsekwencje neurologiczne dla noworodka Barbara Strzałko- Głoskowska Klinika Neonatologii Oddział Patologii

Bardziej szczegółowo

Brzozowska Maria, Kowalska-Koprek Urszula, Kuś Ewa, Berner-Trąbska Marlena, Karowicz-Bilińska Agata

Brzozowska Maria, Kowalska-Koprek Urszula, Kuś Ewa, Berner-Trąbska Marlena, Karowicz-Bilińska Agata P R A C E O R Y G I N A L N E Ginekol Pol. 2011, 82, 592-597 Analiza wskazań do porodu drogą cięcia cesarskiego noworodków ze skrajnie niską masą urodzeniową (

Bardziej szczegółowo

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci.

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. dr n. med. Agnieszka Ołdakowska Klinika Chorób Zakaźnych Wieku Dziecięcego Warszawski Uniwersytet Medyczny Wojewódzki Szpital Zakaźny w Warszawie

Bardziej szczegółowo

STEROIDOTERAPIA PRENATALNA

STEROIDOTERAPIA PRENATALNA I KATEDRA I KLINIKA POŁOŻNICTWA I GINEKOLOGII UNIWERSYTECKIE CENTRUM ZDROWIA KOBIETY I NOWORODKA STEROIDOTERAPIA PRENATALNA Mirosław Wielgoś Poród przedwczesny znaczenie problemu Podstawowy medyczno-społeczny

Bardziej szczegółowo

Standardy prowadzenia ciąży

Standardy prowadzenia ciąży Standardy prowadzenia ciąży Gdańsk 2015 Redaktor prowadzący: Olga Strzelec Redakcja: Joanna Fiuk, Olga Strzelec Korekta: Joanna Fiuk, Olga Strzelec Projekt okładki: Andrzej Owsiany Skład: Iwona Łytkowska

Bardziej szczegółowo

Prace nadesłane w ramach sesji Doniesienia badań własnych. Praca nr 1:

Prace nadesłane w ramach sesji Doniesienia badań własnych. Praca nr 1: Prace nadesłane w ramach sesji Doniesienia badań własnych. Praca nr 1: Postępowanie przeciwbólowe u noworodków w wybranych ośrodkach neonatologicznych w Polsce Autor: Magdalena Panek Klinika Chorób Dzieci

Bardziej szczegółowo

PRZEDWCZESNE PĘKNIĘCIE BŁON PŁODOWYCH (PPBP) (oocystoruptura praecox)

PRZEDWCZESNE PĘKNIĘCIE BŁON PŁODOWYCH (PPBP) (oocystoruptura praecox) PRZEDWCZESNE PĘKNIĘCIE BŁON PŁODOWYCH (PPBP) (oocystoruptura praecox) 1. Przedwczesne pęknięcie błon płodowych (PPBP) przerwanie ciągłości pęcherza płodowego przed rozpoczęciem akcji porodowej Czasowe

Bardziej szczegółowo

NOWORODEK Z EKSTREMALNIE MAŁĄ URODZENIOWĄ MASĄ CIAŁA. Bożena Kociszewska-Najman

NOWORODEK Z EKSTREMALNIE MAŁĄ URODZENIOWĄ MASĄ CIAŁA. Bożena Kociszewska-Najman NOWORODEK Z EKSTREMALNIE MAŁĄ URODZENIOWĄ MASĄ CIAŁA Bożena Kociszewska-Najman WCZEŚNIACTWO - poród przed ukończeniem 37 tygodnia ciąży, po 22 tygodniu ciąży ( 5-20%, w Polsce 6%) SKRAJNE WCZEŚNIACTWO

Bardziej szczegółowo

Czy noworodki urodzone blisko terminu porodu mają więcej problemów od noworodków donoszonych?

Czy noworodki urodzone blisko terminu porodu mają więcej problemów od noworodków donoszonych? PRACA ORYGINALNA Czy noworodki urodzone blisko terminu porodu mają więcej problemów od noworodków donoszonych? Do newborns babies who were born before expected date of delivery have more problems than

Bardziej szczegółowo

Z Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Kierownik: dr hab. n. med. P. Krajewski WSTĘP CEL PRACY

Z Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Kierownik: dr hab. n. med. P. Krajewski WSTĘP CEL PRACY ARCH. MED. SĄD. KRYMINOL., 2011, LXI, 139-145 PRACE ORYGINALNE / ORIGINAL PAPERS Aleksandra Borowska-Solonynko, Paweł Krajewski Przyczyny zgonów dzieci w okresie okołoporodowym, w warunkach pozaszpitalnych

Bardziej szczegółowo

Maria Katarzyna Borszewska- Kornacka Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Maria Katarzyna Borszewska- Kornacka Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Maria Katarzyna Borszewska- Kornacka Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego 1.ZARZĄDZENIE MINISTRA 2.REKOMENDACJE TOWARZYSTW NAUKOWYCH 3.OPINIE EKSPERTÓW

Bardziej szczegółowo

Poradnia Immunologiczna

Poradnia Immunologiczna Poradnia Immunologiczna Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 Szanowni Państwo, Uprzejmie informujemy, że w Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli funkcjonuje

Bardziej szczegółowo

Ultrasonografia diagnostyczna i interwencyjna

Ultrasonografia diagnostyczna i interwencyjna Ultrasonografia diagnostyczna i interwencyjna Click to edit Master subtitle style dr hab n. med. Piotr Węgrzyn dr n. med. Robert Bartkowiak lek. Robert Brawura-Biskupski-Samaha I Katedra i Klinika Położnictwa

Bardziej szczegółowo

Wpływ zakażenia Ureaplasma urealyticum na występowanie powikłań położniczych oraz stan zdrowia noworodków

Wpływ zakażenia Ureaplasma urealyticum na występowanie powikłań położniczych oraz stan zdrowia noworodków ROZDZIAŁ XV ZDROWIE I DOBROSTAN 1/2015 DOBROSTAN I ZDROWIE Department of Obstetrics Medical University of Gdansk Klinika Położnictwa Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego DARIUSZ LAUTENBACH, KAROLINA KOZUBOWSKA,

Bardziej szczegółowo

Wiedza ciężarnych kobiet na temat przedwczesnych porodów

Wiedza ciężarnych kobiet na temat przedwczesnych porodów PRACE ORYGINALNE Piel. Zdr. Publ. 2014, 4, 4, 371 375 ISSN 2082-9876 Copyright by Wroclaw Medical University Piotr Hańczyc e, f, Marta Pakuła a d Wiedza ciężarnych kobiet na temat przedwczesnych porodów

Bardziej szczegółowo

CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO. Program specjalizacji w NEONATOLOGII. Warszawa 2000

CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO. Program specjalizacji w NEONATOLOGII. Warszawa 2000 CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO Program specjalizacji w NEONATOLOGII Warszawa 2000 (c) Copyright by Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawa 2000 Program specjalizacji przygotował

Bardziej szczegółowo

ZAKAŻENIA UOGÓLNIONE I MIEJSCOWE ORAZ CHOROBY ZAKAŹNE W CIĄŻY. I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii AM w Warszawie

ZAKAŻENIA UOGÓLNIONE I MIEJSCOWE ORAZ CHOROBY ZAKAŹNE W CIĄŻY. I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii AM w Warszawie ZAKAŻENIA UOGÓLNIONE I MIEJSCOWE ORAZ CHOROBY ZAKAŹNE W CIĄŻY I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii AM w Warszawie ZAKAŻENIA najczęstsza przyczyna powikłań w ciąży, porodzie i połogu w 70% przyczyna

Bardziej szczegółowo

Wewnątrzmaciczne ograniczenie wzrastania płodu (IUGR)

Wewnątrzmaciczne ograniczenie wzrastania płodu (IUGR) Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia, tom 7, zeszyt 2, 112-116, 2014 SYTUACJA KLINICZNA #18 Wewnątrzmaciczne ograniczenie wzrastania płodu (IUGR) Pacjentka l. 36 przyjęta została do szpitala w 32.

Bardziej szczegółowo

Stężenie IL-6 przed i po porodzie w prognozowaniu wrodzonego zakażenia noworodka u kobiet z PPROM

Stężenie IL-6 przed i po porodzie w prognozowaniu wrodzonego zakażenia noworodka u kobiet z PPROM Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia, tom 6, zeszyt 2, 81-87, 2013 Stężenie IL-6 przed i po porodzie w prognozowaniu wrodzonego zakażenia noworodka u kobiet z PPROM TOMASZ ŁUKASZEWSKI 1, KRZYSZTOF

Bardziej szczegółowo

Wpływ różnych metod postępowania w porodzie przedwczesnym na przeżywalność i zachorowalność noworodków z ciąży wielopłodowej

Wpływ różnych metod postępowania w porodzie przedwczesnym na przeżywalność i zachorowalność noworodków z ciąży wielopłodowej ROZDZIAŁ XXVII ZDROWIE I DOBROSTAN 1/2015 DOBROSTAN I ZDROWIE 1 Klinika Położnictwa Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego Department of Obstetrics Medical University of Gdansk 2 Wydział Nauk Społecznych Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

3. Wykrywanie wad serca przed urodzeniem rola diagnostyki prenatalnej

3. Wykrywanie wad serca przed urodzeniem rola diagnostyki prenatalnej 3. Wykrywanie wad serca przed urodzeniem rola diagnostyki prenatalnej Joanna Dangel Badania ultrasonograficzne i echokardiograficzne W 1998 roku pojawiły się pierwsze doniesienia wskazujące na to, że prenatalne

Bardziej szczegółowo

Ocena zmian hemodynamicznych układu krąŝ

Ocena zmian hemodynamicznych układu krąŝ Ocena zmian hemodynamicznych układu krąŝ ąŝenia u noworodków. w. Renata Bokiniec Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka WUM Adaptacja Stabilizacja i utrzymanie prawidłowej wymiany gazowej

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Zdrowie i płodność kobiety. Cele operacyjne rozdziału Celina Łepecka-Klusek... 45

Spis treści. Zdrowie i płodność kobiety. Cele operacyjne rozdziału Celina Łepecka-Klusek... 45 Rozdział I Zdrowie i płodność kobiety Cele operacyjne rozdziału Celina Łepecka-Klusek... 1 1. Okresy życia kobiety Michał Bokiniec... 2 1.1. Okres dojrzewania, pokwitania... 2 1.2. Okres dojrzałości płciowej...

Bardziej szczegółowo

Krwotoki okołoporodowe. Dotyczą 5 do15%rodzących

Krwotoki okołoporodowe. Dotyczą 5 do15%rodzących Krwotoki okołoporodowe Dotyczą 5 do15%rodzących Najczęstsze przyczyny Urazy Nieprawidłowe oddzielanie i wydalanie łożyska Niedowład macicy - atonia Zaburzenia krzepliwości krwi Urazy okołoporodowe W trzonie

Bardziej szczegółowo

STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI. Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii

STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI. Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii W trosce o młode pokolenie. Jak wychować zdrowe dziecko? Konferencja prasowa 09.09.2015 Sytuacja demograficzna

Bardziej szczegółowo

Metody monitorowania stanu płodu. I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii WUM

Metody monitorowania stanu płodu. I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii WUM Metody monitorowania stanu płodu I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii WUM MONITOROWANIE DOBROSTANU PŁODU Rozpoznawanie stanów zagrożenia płodu, objawów ostrego lub przewlekłego niedotlenienia

Bardziej szczegółowo

PLAN ZAJĘĆ DYDAKTYCZNYCH

PLAN ZAJĘĆ DYDAKTYCZNYCH ZAKŁAD PIELĘGNIARSTWA W GINEKOLOGII I POŁOŻNICTWIE KATEDRY ZDROWIA KOBIETY Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach 8 00-15 30 PLAN ZAJĘĆ DYDAKTYCZNYCH Z PRZEDMIOTU PIELĘGNIARSTWO POŁOŻNICZO-GINEKOLOGICZNE

Bardziej szczegółowo

Czynniki ryzyka niepowodzenia planowej indukcji porodu u ciężarnych po 41. tygodniu ciąży

Czynniki ryzyka niepowodzenia planowej indukcji porodu u ciężarnych po 41. tygodniu ciąży Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia, tom 4, zeszyt 3, 137-142, 2011 Czynniki ryzyka niepowodzenia planowej indukcji porodu u ciężarnych po 41. tygodniu ciąży MARTA KOSTRZEWA 1, WALDEMAR KRZESZOWSKI

Bardziej szczegółowo

Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży w 2009 i 2012 roku Przedstawione poniżej wyniki badań opracowano na podstawie: Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży. Ekspertyza oparta na wynikach ogólnopolskich badań

Bardziej szczegółowo

Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży w 2009 i 2012 roku

Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży w 2009 i 2012 roku Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży w 2009 i 2012 roku Przedstawione poniżej wyniki badań opracowano na podstawie: Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży. Ekspertyza oparta na wynikach ogólnopolskich badań

Bardziej szczegółowo

SEMESTR LETNI 2014/2015 HARMONOGRAM ZAJEC KIERUNEK LEKARSKI ROK III PL

SEMESTR LETNI 2014/2015 HARMONOGRAM ZAJEC KIERUNEK LEKARSKI ROK III PL 3B 3A Grupa Data Godzina miejsce Przedmiot/tematyka Prowadzący czwartek 8.00-8.45 8.45-11.45 Mieszanki mlekozastępcze. Zaburzenia karmienia u dzieci. Cyrta 4 h Rozwój psychomotoryczny dziecka do 3 roku

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

Ciąże, porody i noworodki u kobiet poniżej 18 lat studium socjomedyczne przypadków z Grodna na Białorusi

Ciąże, porody i noworodki u kobiet poniżej 18 lat studium socjomedyczne przypadków z Grodna na Białorusi 3 Artykuły oryginalne Probl Hig Epidemiol / original, 93(): papers 3-37 Ciąże, porody i noworodki u kobiet poniżej 8 lat studium socjomedyczne przypadków z Grodna na Białorusi Pregnancies, childbirths

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU OPIS

KARTA PRZEDMIOTU OPIS CECHA PRZEDMIOTU KARTA PRZEDMIOTU OPIS INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIODCIE Nazwa przedmiotu POŁOŻNICTWO I GINEKOLOGIA Poziom realizacji Studia pierwszego stopnia stacjonarne przedmiotu Jednostka realizująca

Bardziej szczegółowo

I. STRESZCZENIE Cele pracy:

I. STRESZCZENIE Cele pracy: I. STRESZCZENIE Przewlekłe zapalenie trzustki (PZT) jest przewlekłym procesem zapalnym, powodującym postępujące i nieodwracalne włóknienie trzustki. Choroba przebiega z okresami remisji i zaostrzeń, prowadząc

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI CZĘŚĆ TEORETYCZNA DLA KIERUNKU POŁOŻNICTWO rok akademicki 2014/2015. Wybrane zagadnienia z nauk społecznych

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI CZĘŚĆ TEORETYCZNA DLA KIERUNKU POŁOŻNICTWO rok akademicki 2014/2015. Wybrane zagadnienia z nauk społecznych ZAGADNIENIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI CZĘŚĆ TEORETYCZNA DLA KIERUNKU POŁOŻNICTWO rok akademicki 2014/2015 Wybrane zagadnienia z nauk społecznych I. Psychoterapia 1. Mechanizmy powstawania zaburzeń psychicznych

Bardziej szczegółowo

1. Informacje nt. matki

1. Informacje nt. matki Zwracamy się z uprzejmą prośbą o wypełnienie anonimowej ankiety, dotyczącej stanu zdrowia i rozwoju psychomotorycznego Państwa dziecka. Jesteśmy pierwszym ośrodkiem leczenia niepłodności w Polsce, wprowadzającym

Bardziej szczegółowo

Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży Picie alkoholu

Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży Picie alkoholu Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży Picie alkoholu prof. dr hab. Marcin Wojnar mgr Marek Fudała, Krzysztof Brzózka Katedra i Klinika Psychiatryczna, Warszawski Uniwersytet Medyczny Państwowa Agencja Rozwiązywania

Bardziej szczegółowo

Lek. Katarzyna Podsiadło

Lek. Katarzyna Podsiadło Analiza czynników ryzyka i epidemiologia porodu przedwczesnego oraz jego wpływ na dobrostan płodu Lek. Katarzyna Podsiadło Praca na stopień doktora nauk medycznych Promotor: prof. dr hab. n. med. Krzysztof

Bardziej szczegółowo

Jakie są przyczyny uszkodzenia słuchu?

Jakie są przyczyny uszkodzenia słuchu? Jakie są przyczyny uszkodzenia słuchu? Pruszewicz według kryterium etiologicznego podzielił zaburzenia słuchu u dzieci na trzy grupy: 1. głuchota dziedziczna i wady rozwojowe, 2. głuchota wrodzona, 3.

Bardziej szczegółowo

ZAKRES PROFILAKTYCZNYCH ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ U DZIECI DO UKOŃCZENIA 6 ROKU ŻYCIA WRAZ Z OKRESAMI ICH PRZEPROWADZANIA

ZAKRES PROFILAKTYCZNYCH ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ U DZIECI DO UKOŃCZENIA 6 ROKU ŻYCIA WRAZ Z OKRESAMI ICH PRZEPROWADZANIA Załącznik nr 2 ZAKRES PROFILAKTYCZNYCH ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ U DZIECI DO UKOŃCZENIA 6 ROKU ŻYCIA WRAZ Z OKRESAMI ICH PRZEPROWADZANIA Termin badania (wiek) Badania (testy) przesiewowe oraz świadczenia

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki 2015/2016

Rok akademicki 2015/2016 Rok akademicki 2015/2016 (1) Nazwa przedmiotu Opieka nad noworodkiem z grupy wysokiego ryzyka (2) Nazwa jednostki prowadzącej Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego przedmiot Katedra: Położnictwa

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ PORADNI NR 3 Specjalistyczna Poradnia Wczesnej Diagnozy i Rehabilitacji GAZETKA NR 9 Renata Zygan Małgorzata Sendrowicz

ZESPÓŁ PORADNI NR 3 Specjalistyczna Poradnia Wczesnej Diagnozy i Rehabilitacji  GAZETKA NR 9 Renata Zygan Małgorzata Sendrowicz ZESPÓŁ PORADNI NR 3 Poradnia Psychologiczno - Pedagogiczna nr 6 Specjalistyczna Poradnia Wczesnej Diagnozy i Rehabilitacji 20-863 Lublin, ul. Młodej Polski 30 tel./ fax (81) 741-09- 30; 0-501-37-00-90

Bardziej szczegółowo

1. Studia Doktoranckie Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Zakład Genetyki Klinicznej i Laboratoryjnej w Łodzi, UM w Łodzi

1. Studia Doktoranckie Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Zakład Genetyki Klinicznej i Laboratoryjnej w Łodzi, UM w Łodzi Płód w płodzie fetus in fetu. Hanna Moczulska 1, Maria Respondek-Liberska 2 1. Studia Doktoranckie Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Zakład Genetyki Klinicznej i Laboratoryjnej w Łodzi, UM w Łodzi 2. Zakład

Bardziej szczegółowo

DIALIZY OTRZEWNOWE JAKO LECZENIE NERKOZASTĘPCZE U NOWORODKÓW DOŚWIADCZENIA WŁASNE

DIALIZY OTRZEWNOWE JAKO LECZENIE NERKOZASTĘPCZE U NOWORODKÓW DOŚWIADCZENIA WŁASNE DIALIZY OTRZEWNOWE JAKO LECZENIE NERKOZASTĘPCZE U NOWORODKÓW DOŚWIADCZENIA WŁASNE Dorota Bulsiewicz, Dariusz Gruszfeld, Sylwester Prokurat, Anna Dobrzańska Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka WSTĘP

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 5 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program badań prenatalnych

Załącznik nr 5 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program badań prenatalnych Program badań prenatalnych 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU BADAŃ PRENATALNYCH, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego W ostatnich latach wzrasta systematycznie średni wiek

Bardziej szczegółowo

Obecność paciorkowców grupy B (GBS) u noworodków w aspekcie profilaktyki śródporodowej

Obecność paciorkowców grupy B (GBS) u noworodków w aspekcie profilaktyki śródporodowej Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia, tom 7, zeszyt 1, 31-36, 2014 Obecność paciorkowców grupy B (GBS) u noworodków w aspekcie profilaktyki śródporodowej MARTA SIBILSKA 1, MARTA SZYMANKIEWICZ 1, JANUSZ

Bardziej szczegółowo

Analiza rozwoju ruchowego dzieci urodzonych z niską masą urodzeniową usprawnianych metodą Vojty

Analiza rozwoju ruchowego dzieci urodzonych z niską masą urodzeniową usprawnianych metodą Vojty Analiza rozwoju ruchowego dzieci urodzonych z niską masą urodzeniową usprawnianych metodą Vojty Analysis of motor development of premature born children with low body weight rehabilitated with the Vojta

Bardziej szczegółowo

2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16

2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16 INTENSYWNA TERAPIA STANU ASTMATYCZNEGO 1. Definicja... 13 2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16 3. Obraz kliniczny... 17 3.1. Rozpoznanie... 17 3.2. Diagnostyka

Bardziej szczegółowo

Jolanta Glińska 1, Anna Bera 2, Beata Brosowska 1, Jerzy Stańczyk 3 STRESZCZENIE ABSTRACT

Jolanta Glińska 1, Anna Bera 2, Beata Brosowska 1, Jerzy Stańczyk 3 STRESZCZENIE ABSTRACT P R A C A O R Y G I N A L N A Jolanta Glińska 1, Anna Bera 2, Beata Brosowska 1, Jerzy Stańczyk 3 1 Katedra Nauczania Pielęgniarstwa Uniwersytetu Medycznego w Łodzi 2 Oddział Patologii i Intensywnej Terapii

Bardziej szczegółowo

NEONATOLOGIA I OPIEKA NEONATOLOGICZNA

NEONATOLOGIA I OPIEKA NEONATOLOGICZNA NEONATOLOGIA I OPIEKA NEONATOLOGICZNA 1. Szczegółowe cele kształcenia wykaz umiejętności: W wyniku zorganizowanego procesu kształcenia student potrafi: Omówić założenia opieki neonatologicznej w oddziale

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i leczenie ciąży ektopowej. Klinika Położnictwa i Chorób Kobiecych

Diagnostyka i leczenie ciąży ektopowej. Klinika Położnictwa i Chorób Kobiecych Diagnostyka i leczenie ciąży ektopowej Klinika Położnictwa i Chorób Kobiecych Co to jest ciąża ektopowa? Ciąża ektopowa- lokalizacja Ciąża ektopowa - lokalizacja Najczęstsza lokalizacja bańka jajowodu

Bardziej szczegółowo

Wyniki leczenia noworodków ELBW w Klinice Neonatologii ICZMP w 2013 roku

Wyniki leczenia noworodków ELBW w Klinice Neonatologii ICZMP w 2013 roku Wyniki leczenia noworodków ELBW w Klinice Neonatologii ICZMP w 2013 roku Marcin Kęsiak Kierownik Kliniki: Dr hab. n. med. Prof. ICZMP Ewa Gulczyńska Dane statystyczne kompletowali: M. Kęsiak, P. Kiciński

Bardziej szczegółowo

poło nictwo Kopyra Paweł, Seremak-Mrozikiewicz Agnieszka, Drews Krzysztof

poło nictwo Kopyra Paweł, Seremak-Mrozikiewicz Agnieszka, Drews Krzysztof poło nictwo Przydatność oznaczenia PCT, IL-6 oraz CRP w prognozowaniu zakażenia wewnątrzowodniowego i stanu noworodka u ciężarnych z przedwczesnym pęknięciem błon płodowych Usefulness of PCT, IL-6, CRP

Bardziej szczegółowo

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok ZAKAŻENIA SZPITALNE Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok REGULACJE PRAWNE WHO Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi Rozporządzenie Ministra

Bardziej szczegółowo

Dz. U. z 2013 poz. 1347 Brzmienie od 5 grudnia 2013. I. Osoby dorosłe

Dz. U. z 2013 poz. 1347 Brzmienie od 5 grudnia 2013. I. Osoby dorosłe Dz. U. z 2013 poz. 1347 Brzmienie od 5 grudnia 2013 Załącznik nr 1 WYKAZ NIEULECZALNYCH, POSTĘPUJĄCYCH, OGRANICZAJĄCYCH ŻYCIE CHORÓB NOWOTWOROWYCH INIENOWOTWOROWYCH, W KTÓRYCH SĄ UDZIELANE ŚWIADCZENIA

Bardziej szczegółowo

Universitäts-Frauenklinik Essen. Medycyna prenatalna i medycyna płodowa Centrum perinatologiczne I. Stopnia

Universitäts-Frauenklinik Essen. Medycyna prenatalna i medycyna płodowa Centrum perinatologiczne I. Stopnia Universitäts-Frauenklinik Essen Medycyna prenatalna i medycyna płodowa Centrum perinatologiczne I. Stopnia Szanowni Państwo, Drodzy Rodzice, Nasze Centrum medycyny prenatalnej oferuje Państwu pełne spektrum

Bardziej szczegółowo

PŁEĆ A ROZWÓJ FUNKCJONALNY DZIECI W WIEKU DO 2 LAT GENDER AND THE FUNCTIONAL DEVELOPMENT OF CHILDREN AGED 0 2 YEARS

PŁEĆ A ROZWÓJ FUNKCJONALNY DZIECI W WIEKU DO 2 LAT GENDER AND THE FUNCTIONAL DEVELOPMENT OF CHILDREN AGED 0 2 YEARS Nowiny Lekarskie 2012, 81, 4, 316 320 JULIA JAJOR PŁEĆ A ROZWÓJ FUNKCJONALNY DZIECI W WIEKU DO 2 LAT GENDER AND THE FUNCTIONAL DEVELOPMENT OF CHILDREN AGED 0 2 YEARS Katedra Fizjoterapii, Reumatologii

Bardziej szczegółowo

Przyrost masy ciała w ciąży a wybrane elementy oceny stanu noworodka

Przyrost masy ciała w ciąży a wybrane elementy oceny stanu noworodka Wdowiak Probl Hig A Epidemiol i wsp. Przyrost 2011, 92(2): masy ciała 281-285 w ciąży a wybrane elementy oceny stanu noworodka 281 Przyrost masy ciała w ciąży a wybrane elementy oceny stanu noworodka Women

Bardziej szczegółowo

Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez:

Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez: 2 Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez: Prof. dr hab. med. Katarzyna Cypryk Klinika Diabetologii i Chorób Przemiany Materii Uniwersytet Medyczny w Łodzi,

Bardziej szczegółowo

UPOŚLEDZENIE UMYSŁOWE. Bartłomiej Gmaj Andrzej Wakarow

UPOŚLEDZENIE UMYSŁOWE. Bartłomiej Gmaj Andrzej Wakarow UPOŚLEDZENIE UMYSŁOWE Bartłomiej Gmaj Andrzej Wakarow Upośledzenie umysłowe Obniżenie sprawności umysłowej powstałe w okresie rozwojowym. Stan charakteryzujący się istotnie niższą od przeciętnej ogólną

Bardziej szczegółowo

NIFTY TM Nieinwazyjny, Genetyczny Test Prenataly określający ryzyko wystąpienia zespołu Downa, Edwardsa i Patau

NIFTY TM Nieinwazyjny, Genetyczny Test Prenataly określający ryzyko wystąpienia zespołu Downa, Edwardsa i Patau NIFTY TM Nieinwazyjny, Genetyczny Test Prenataly określający ryzyko wystąpienia zespołu Downa, Edwardsa i Patau Nieinwazyjne badania prenatalne, polegające na ocenia parametrów biochemicznych, takie jak

Bardziej szczegółowo

Okres noworodkowy. Pourodzeniowa ocena czasu trwania ciąży. Hipotrofia (wewnątrzmaciczne opóźnienie rozwoju - IUGR)

Okres noworodkowy. Pourodzeniowa ocena czasu trwania ciąży. Hipotrofia (wewnątrzmaciczne opóźnienie rozwoju - IUGR) Okres noworodkowy dr n. med. Jolanta Meller Pourodzeniowa ocena czasu trwania ciąży Noworodek donoszony: 38-42 tyg.ciąży Noworodek przedwcześnie urodzony: z ciąży od 23-37 tyg. jej trwania Noworodek przenoszony:

Bardziej szczegółowo

NIEDOKRWISTOŚĆ W CIĄŻY JULIA ZARĘBA-SZCZUDLIK

NIEDOKRWISTOŚĆ W CIĄŻY JULIA ZARĘBA-SZCZUDLIK NIEDOKRWISTOŚĆ W CIĄŻY JULIA ZARĘBA-SZCZUDLIK Niedokrwistość Stan charakteryzujący się obniżeniem stężenia hemoglobiny w jednostce objętości krwi, poniżej normy uzależnionej od wieku i płci K: 11-15 mg%

Bardziej szczegółowo

WPŁYW ALKOHOLU NA DZIECKO W ŁONIE MATKI

WPŁYW ALKOHOLU NA DZIECKO W ŁONIE MATKI ZOFIA PANKRAC Doktor nauk medycznych, specjalista II stopnia w dziedzinie położnictwa i ginekologii. Kierownik Izby Przyjęć Kliniki Położnictwa Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. Bierze czynny udział

Bardziej szczegółowo

HALINA KONEFAŁ 1, ELŻBIETA GAWRYCH 2, MARIA BEATA CZESZYŃSKA 1, ZBIGNIEW CELEWICZ 3

HALINA KONEFAŁ 1, ELŻBIETA GAWRYCH 2, MARIA BEATA CZESZYŃSKA 1, ZBIGNIEW CELEWICZ 3 Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia, tom 5, zeszyt 2, 105-109, 2012 Wyniki leczenia noworodków urodzonych z ciężkimi wadami wrodzonymi wymagającymi wczesnej interwencji chirurgicznej w referencyjnym

Bardziej szczegółowo

Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez:

Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez: 2 Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez: Prof. dr hab. med. Katarzyna Cypryk Klinika Diabetologii i Chorób Przemiany Materii Uniwersytet Medyczny w Łodzi,

Bardziej szczegółowo

Jak długo wcześniak jest wcześniakiem?

Jak długo wcześniak jest wcześniakiem? Jak długo wcześniak jest wcześniakiem? Marek Szczepański Klinika Neonatologii i intensywnej Terapii Noworodka Uniwersytet Medyczny w Białymstoku Interdyscyplinarna Szkoła Zimowa 2014 Bielsko-Biała O czy

Bardziej szczegółowo

KRWAWIENIA W II POŁOWIE CIĄŻY KRWAWIENIA W II POŁOWIE CIĄŻY

KRWAWIENIA W II POŁOWIE CIĄŻY KRWAWIENIA W II POŁOWIE CIĄŻY KRWAWIENIA W II POŁOWIE CIĄŻY Przedwczesne odklejenie łożyska prawidłowo usadowionego Łożysko przodujące Nowotwór szyjki macicy Polip szyjki macicy Nadżerka części pochwowej Zatoka brzeżna łożyska Żylaki

Bardziej szczegółowo

Mózgowe Porażenie Dziecięce ce mgr Ewa Żak Physiotherapy & Medicine www.pandm.org Definicja MPD Mózgowe porażenie dziecięce opisywane jest jako grupa zaburzeń rozwoju ruchu oraz postawy ciała wynikających

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I PROBLEMY KLINICZNO-DIAGNOSTYCZNE... 15. 1. Definicja, obraz kliniczny, podział Roman Michałowicz... 17 Piśmiennictwo...

Spis treści. Część I PROBLEMY KLINICZNO-DIAGNOSTYCZNE... 15. 1. Definicja, obraz kliniczny, podział Roman Michałowicz... 17 Piśmiennictwo... 9 Spis treści Część I PROBLEMY KLINICZNO-DIAGNOSTYCZNE............ 15 1. Definicja, obraz kliniczny, podział Roman Michałowicz........ 17 Piśmiennictwo................................ 26 2. Wady rozwojowe

Bardziej szczegółowo

dystrybucji serotypów powodujących zakażenia inwazyjne w poszczególnych grupach wiekowych zapadalność na IChP w poszczególnych grupach wiekowych

dystrybucji serotypów powodujących zakażenia inwazyjne w poszczególnych grupach wiekowych zapadalność na IChP w poszczególnych grupach wiekowych Warszawa, 15.06.2015 Rekomendacje Pediatrycznego Zespołu Ekspertów ds. Programu Szczepień Ochronnych (PZEdsPSO) dotyczące realizacji szczepień obowiązkowych, skoniugowaną szczepionką przeciwko pneumokokom;

Bardziej szczegółowo

Gorączka niejasnego pochodzenia w grupie niemowląt i młodszych dzieci

Gorączka niejasnego pochodzenia w grupie niemowląt i młodszych dzieci wymaga gorączka niejasnego pochodzenia (również FWS fever without source) zarówno przedłużająca się, jak i ostra u dzieci najmłodszych (w wieku poniżej 3 lat). Odrębności symptomatologii wczesnego okresu

Bardziej szczegółowo

w sprawie sposobu prowadzenia badań klinicznych z udziałem małoletnich

w sprawie sposobu prowadzenia badań klinicznych z udziałem małoletnich ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie sposobu prowadzenia badań klinicznych z udziałem małoletnich (Dz. U. z dnia 1 maja 2004 r.) Na podstawie art. 37h ust. 2 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Analiza związku wybranych parametrów ciężarnych z wyselekcjonowanymi cechami urodzeń noworodków

Analiza związku wybranych parametrów ciężarnych z wyselekcjonowanymi cechami urodzeń noworodków ROZDZIAŁ XXIV ZDROWIE I DOBROSTAN 2/2015 DOBROSTAN I SPOŁECZEŃSTWO Uniwersytet Medyczny Wydział Nauk o Zdrowiu im. Piastów Śląskich we Wrocławiu University of Medicine in Wrocław AGNIESZKA STRAMA, MAŁGORZATA

Bardziej szczegółowo

PRZEBIEG ZAKAŻENIA DRÓG ODDECHOWYCH WIRUSEM RS U DZIECI DO 5 r.ż. A DYNAMIKA ODPOWIEDZI IMMUNOLOGICZNEJ Th1/Th2 i IgE

PRZEBIEG ZAKAŻENIA DRÓG ODDECHOWYCH WIRUSEM RS U DZIECI DO 5 r.ż. A DYNAMIKA ODPOWIEDZI IMMUNOLOGICZNEJ Th1/Th2 i IgE PRZEGL EPIDEMIOL 2013; 67: 105-109 Problemy zakażeń Włodzimierz Gut 1, Katarzyna Pancer 1, Edyta Abramczuk 1, Agnieszka Częścik 1, Milena Dunal-Szczepaniak, 1 Bożena Lipka 2, Bogumiła Litwińska 1 PRZEBIEG

Bardziej szczegółowo

Rodzaj bakterii patogennych u noworodków donoszonych i urodzonych przedwcześnie, hospitalizowanych na Oddziale Patologii Noworodka w latach 2003-2007

Rodzaj bakterii patogennych u noworodków donoszonych i urodzonych przedwcześnie, hospitalizowanych na Oddziale Patologii Noworodka w latach 2003-2007 Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia, tom 3, zeszyt 4, 262-267, 2010 Rodzaj bakterii patogennych u donoszonych i urodzonych przedwcześnie, hospitalizowanych na Oddziale Patologii Noworodka w latach

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI Załącznik nr 11 do Zarządzenia Nr 41/2009 Prezesa NFZ z dnia 15 września 2009 roku Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI ICD 10 D80 w tym D80.0, D80.1, D80.3, D80.4, D80.5,

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Karta przedmiotu Instytut Zdrowia obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Profil: Praktyczny Forma studiów: Stacjonarne Kod

Bardziej szczegółowo

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Lek. Marcin Polok Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych w zakresie medycyny

Bardziej szczegółowo

CMV ZAGROŻENIE DLA NOWORODKA PRZEDWCZEŚNIE URODZONEGO

CMV ZAGROŻENIE DLA NOWORODKA PRZEDWCZEŚNIE URODZONEGO CMV ZAGROŻENIE DLA NOWORODKA PRZEDWCZEŚNIE URODZONEGO M.Katarzyna Kornacka Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka WUM Różyczka Opryszczka Grypa WIRUSY Ospa Cytomegalia Parwowirosa B19 ZAKAŻENIA

Bardziej szczegółowo

Opis:... ... ... 22. Zgon matki: a. podczas ciąŝy: ciąŝa ektopowa, poronienie wczesne do 12 t.c.

Opis:... ... ... 22. Zgon matki: a. podczas ciąŝy: ciąŝa ektopowa, poronienie wczesne do 12 t.c. Pieczęć oddziału/kliniki Miejscowość, dnia... adres, tel./fax Analiza zgonu kobiety w okresie ciąŝy, porodu i połogu I. DANE OGÓLNE: 1. Imię i nazwisko matki :... 2. Data urodzenia:... Wiek:... 3. Miejsce

Bardziej szczegółowo