Analiza statystyczna wybranych patologii w obrębie szyjki macicy w populacji kobiet z południowej części województwa lubuskiego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Analiza statystyczna wybranych patologii w obrębie szyjki macicy w populacji kobiet z południowej części województwa lubuskiego"

Transkrypt

1 prace oryginalne Piel. Zdr. Publ. 2011, 1, 2, ISSN Copyright by Wroclaw Medical University Irena Kichewko, Agnieszka Strama, Barbara Grześ, Elżbieta Kawecka-Janik, Jerzy Heimrath Analiza statystyczna wybranych patologii w obrębie szyjki macicy w populacji kobiet z południowej części województwa lubuskiego Statistical Analysis of the Selected Cervical Pathology in the Female Population of the South Part of Lubuskie Voivodeship/Province Katedra Ginekologii i Położnictwa, Akademia Medyczna im. Piastów Śląskich we Wrocławiu Streszczenie Cel pracy. Retrospektywna ocena wynikow badań przesiewowych za pomocą analizy porównawczej badań cytologicznych i histopatologicznych w odniesieniu do wyników uzyskanych w III etapie pogłębionej diagnostyki Populacyjnego Programu Wczesnego Wykrywania Raka Szyjki Macicy. Materiał i metody. Badania przeprowadzono w 2007 r. w Poradni Patologii Szyjki Macicy Szpitala Wojewódzkiego w Zielonej Górze. Analizowany materiał obejmował wyniki cytologiczne, z którymi pacjentki zgłaszały się do poradni oraz wyniki histopatologiczne wycinków z szyjki macicy i wyskrobin z kanału szyjki macicy. Dane zostały opracowane pod względem statystycznym. Wyniki przedstawiono w sposób liczbowy i procentowy. Wyniki. U pacjentek z rozpoznaniem cytologicznym ASC w badaniu histopatologicznym zmiany o typie zapalnym występowały w 55%. W rozpoznaniach LSIL także największa grupa to zmiany zapalne, potwierdzone badaniem histopatologicznym w 43%. Nieprawidłowe rozpoznania cytologiczne stanowiły w HSIL 41%. Wyniki wstępnego badania cytologicznego korelowały z wynikiem badania histopatologicznego. Wnioski. Analiza badanego materiału wykazała, że badania cytologiczne znalazły potwierdzenie w wynikach badań rozszerzonej diagnostyki zmian chorobowych szyjki macicy (Piel. Zdr. Publ. 2011, 1, 2, ). Słowa kluczowe: dysplazja szyjki macicy, cytologiczne badania przesiewowe, badania kolposkopowe. Abstract Objectives. The aim of this work was to retrospectively evaluate effects of screening through comparative analysis of cervical smears and histopathology with reference to results gathered in the third stage of detailed diagnosis of Cervical Cancer Early Detection Program. Material and Methods. The research was conducted in 2007 in Cervix Pathology Clinic at regional hospital in Zielona Góra. The material comprised cytological results provided by the clinics patients and histopathological findings from cervix impressions and endocervical curettages. The data were processed statistically. The results were presented numerically and in percentages. Results. 55% patients with atypical squamous cell (ASC) diagnosed in histopathology displayed inflammatory changes. In diagnosed low grade squamous intraepithelial lesions (LSILs) the largest group (43%) displayed inflammatory changes proved in histopathology. Abnormal cytological smears with high grade squamous intraepithelial lesion (HSIL) constituted 41%. The results from preliminary cervical smears correlated with the results from histopathology. Conclusions. The analysis of the material proved that cervical smears were confirmed by the results from extended diagnosis of cervix pathology (Piel. Zdr. Publ. 2011, 1, 2, ). Key words: uterine cervical neoplasms, cytological screening, colposcopy research.

2 136 I. Kichewko et al. Zachorowania na raka szyjki macicy od wielu lat są nierozwiązanym problemem epidemiologicznym w naszym kraju. Należy podkreślić, że nowotwór tego typu można wykryć w stadium bezobjawowym, na wczesnym etapie rozwoju dzięki zastosowaniu metod nieinwazyjnych, a wprowadzone w tym czasie leczenie jest bardzo skuteczne. Bez wątpienia dużą rolę w profilaktyce odgrywają badania przesiewowe, w wyniku których znacznie zmniejsza się śmiertelność pacjentek [1, 2]. Do głównych czynników epidemiologicznych mających wpływ na powstawanie stanów przednowotworowych i raka szyjki macicy zalicza się: przewlekłe zakażenie wirusem HPV 16/18 lub innymi typami wysokoonkogennymi, wiek, wczesne rozpoczęcie współżycia płciowego, dużą liczbę partnerów płciowych, liczbę porodów (powyżej 3), czynnik genetyczny (np. mutacja genu p53), wieloletnie palenie papierosów, niski status socjoekonomiczny, wieloletnie stosowanie hormonalnych środków antykoncepcyjnych, dietę ubogą w antyoksydanty, zakażenie HIV, infekcję wirusem opryszczki, przewlekłe stany zapalne pochwy wywołane m.in. przez Chlamydia trachomatis, Neisseria gonorhhoea, bakteryjną waginozę pochwy, narażenie w życiu płodowym na działanie dwuetylstilbestrolu. Analiza zachorowań dowodzi, iż wiele czynników wpływa na duże zróżnicowanie częstości występowania i umieralności z powodu nowotworów [3 9]. Udowodniono, że utrzymujące się przewlekłe zakażenie wirusem HPV 16/18 jest głównym czynnikiem sprawczym rozwoju raka szyjki macicy. Jednak na tym etapie kończy się możliwość przewidywania progresji, która nie wystąpi u wszystkich kobiet z utrzymującym się przewlekłym zakażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego. Prace badawcze zmierzają w kierunku znalezienia dodatkowych, oprócz obecności DNA HPV 16/18, czynników umożliwiających precyzyjne monitorowanie rozwoju przekształceń komórkowych charakterystycznych dla neoplazji w obrębie szyjki macicy. Ryzyko przeniesienia zakażenia HPV w związku partnerskim wynosi 65% [9]. HPV powodują miejscowe infekcje w obrębie nabłonka bez wywoływania stanu zapalnego, nasilonej odpowiedzi immunologicznej, wiremii i rozprzestrzeniania się zakażenia do odległych narządów. Reakcje immunologiczne organizmu obejmują swoistą i nieswoistą odpowiedź immunologiczną. Możliwe są wielokrotne reinfekcje, gdyż przebycie zakażenia nie pozostawia trwałej odporności. W obrębie szyjki macicy wyróżnia się trzy klasyczne postacie infekcji HPV, tj.: I, postać klinicznie jawną zmiany brodawczakowate, w szczególności brodawczaki oraz kłykciny kończyste, II, postać subkliniczna brak makroskopowych cech zakażenia, zmiany są widoczne w obrazach cytologicznych i kolposkopowych. Klasycznym morfologicznym wykładnikiem tej postaci w rozmazie cytologicznym są koilocyty; czynnikiem wywołującym zmiany koilocytarne jest gen E4 wirusa brodawczaka, III, postać utajona obecność wirusa jest potwierdzona za pomocą metod molekularnych, nie ma żadnych zmian morfologicznych infekcji. Taki stan trwa do wystąpienia warunków uaktywniających wirus. Rozwój nowotworu szyjki macicy od chwili zakażenia nabłonka przez HPV trwa średnio 14 lat, wystarczająco długo, aby prowadząc badania przesiewowe, wykryć wszystkie zmiany chorobowe szyjki macicy we wczesnym stadium klinicznego zaawansowania. Powstawanie raka inwazyjnego jest poprzedzone występowaniem różnie nasilonych zmian dysplastycznych w obrębie zarówno nabłonka płaskiego, jak i gruczołowego szyjki macicy. Definicja dysplazji zaproponowana przez Światową Organizację Zdrowia w 1975 r. określa ten stan jako zmianę, w której część warstw nabłonka płaskiego jest zastąpiona przez komórki wykazujące różne stopnie atypii. W zależności od nasilenia i rozległości zmian histopatologicznych dysplazję podzielono na trzy stopnie: I dysplazja małego stopnia CIN 1 (zaburzenia architektury zajmujące 1/3 nabłonka; również zmiany typowe dla zakażenia wirusowego atypia koilocytarna), 10% przechodzi w CIN 3, aż 60% ulega samoistnej remisji, II dysplazja średniego stopnia CIN 2 (charakteryzuje się większą atypią, gęstością komórkową i dużą liczbą figur podziału, zajmuje 2/3 nabłonka), 20% przechodzi w CIN 3, a około 40% ulega samoistnej remisji, III dysplazja dużego stopnia CIN 3 jest synonimem raka wewnątrznabłonkowego (carcinoma intraepitheliale, carcinoma in situ CIS, carcinoma praeinvasivum); zmiany dysplastyczne obejmują całą grubość nabłonka; ryzyko rozwinięcia się raka inwazyjnego wynosi 40% w ciągu 20 lat; według klasyfikacji FIGO jest to rak szyjki macicy w stopniu 0 [4, 10 13]. Celem pracy była retrospektywna ocena wyników badań przesiewowych, za pomocą analizy porównawczej badań cytologicznych i histopatologicznych w odniesieniu do wyników uzyskanych w III etapie pogłębionej diagnostyki. Materiał i metody Wybrano losowo 184 respondentki. Badania przeprowadzono w Poradni Patologii Szyjki Macicy w Szpitalu Wojewódzkim SP ZOZ w Zielonej

3 Analiza statystyczna patologii w obrębie szyjki macicy 137 Górze, od stycznia do grudnia 2007 r. Poradnia wykonuje badania w ramach III etapu diagnostycznego Programu Wczesnego Wykrywania Raka Szyjki Macicy. Do poradni są kierowane pacjentki z całego rejonu południowej części województwa lubuskiego, u których na I etapie podstawowym stwierdzono nieprawidłowy wynik badania cytologicznego. Pacjentka na poziomie poradni, w której jest wykonywane badanie przesiewowe jest informowana o konieczności i celowości badań dodatkowych, a następnie uzyskuje skierowanie do III etapu pogłębionej diagnostyki. W zakres tej diagnostyki wchodzi badanie kolposkopowe. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości jest pobierany materiał do badania histopatologicznego z tarczy szyjki macicy (wycinki celowane) oraz kanału szyjki macicy (wyskrobiny). Po ok. 2 tygodniach kobieta zgłasza się kolejny raz po wynik badania. Wynik nieprawidłowy jest podstawą skierowania do dalszego leczenia szpitalnego. Wybór szpitala zależy od pacjentki. Badaniami objęto kobiety, które leczyły się na oddziale ginekologii i ginekologii onkologicznej Szpitala Wojewódzkiego w Zielonej Górze. Metodą badawczą była analiza dokumentacji szpitalnej indywidualnych przypadków umożliwiająca określenie stopnia korelacji wyników cytologicznych i histopatologicznych. Wyniki Najliczniej reprezentowaną grupą były kobiety w przedziale wiekowym lat, stanowiły 44% badanej grupy. Kobiety rodzące 2 i więcej dzieci stanowiły 65%. W 2007 r. w Polsce wykonano łącznie rozmazy cytologiczne [14]. W województwie lubuskim do badania przesiewowego zgłosiło się kobiety. Jest to 14% rocznej populacji do zbadania. Wynik ten jest niezadowalający, ponieważ do kobiet w wieku lat wysyłano od marca do czerwca 2007 r. imienne zaproszenia. Tego typu działania wykonano po raz pierwszy od 50 lat. Należy mieć nadzieję, że ponowne wysłanie zaproszeń, które zostało wznowione w 2008 r., znacznie poprawiło zgłaszalność kobiet. Dodatnie wyniki cytologiczne stanowiły 2,2% wszystkich badań z południowej części województwa lubuskiego. Mała liczba nieprawidłowych wyników cytologicznych może świadczyć o tym, że do badań profilaktycznych nadal zgłasza się tzw. zdrowa część populacji, a kobiety potencjalnie chore nie korzystają z badań. Zwiększenie świadomości i wiedzy całego społeczeństwa może mieć wpływ na podjęcie decyzji uczestnictwa w badaniach profilaktycznych. Do dalszej diagnostyki w rejonie objętym badaniem zgłosiło się w 82% wszystkich kobiet, które otrzymały informację o potrzebie kontynuowania diagnostyki w III etapie i był to zadowalający stopień. Jest to satysfakcjonujące, gdyż średnio w Polsce diagnostykę w ramach programu realizowało zaledwie 21% kobiet z nieprawidłowym wynikiem cytologicznym [14]. Należy mieć nadzieję, że pozostałe 78% kobiet było diagnozowanych w gabinetach prywatnych lub innych placówkach. Najliczniej reprezentowaną grupą III etapu pogłębionej diagnostyki szyjki macicy były kobiety, u których badaniem cytologicznym stwierdzono dysplazję dużego stopnia HSIL CIN 2, CIN 3/ CIS. Stanowiło to prawie 41% wszystkich kobiet, które zgłosiły się do Poradni Patologii Szyjki Macicy. Niepokojące jest wykrycie już na I etapie podstawowej diagnostyki raka płaskonabłonkowego (2,17%). W badaniach na trzecim etapie diagnostycznym wykazano duży odsetek nieprawidłowości wykrytych w badaniach kolposkopowych. Obrazy nieprawidłowe stanowiły 73,9% wszystkich badań. U kobiet, u których stwierdzono zmiany w obrazie kolposkopowym pobrano wycinki i wyskrobiny z kanału szyjki macicy w celu oceny histopatologicznej. Analiza badań pogłębionej diagnostyki wykazała zgłoszenie się 62 kobiet z cytologicznym rozpoznaniem atypowych zmian w komórkach nabłonka płaskiego ASC (atypical squamous cells). W tej grupie u 66% badanych wykonano tylko badanie kolposkopowe, u 44% stwierdzono nieprawidłowy obraz kolposkopowy i dodatkowo wykonano biopsję celowaną z tarczy części pochwowej. Na ryc. 1 przedstawiono procentowy udział wyników histologicznych wycinków pobranych u pacjentek z rozpoznaniem cytologicznym ASC. Z poniższych danych wynika, że zmiany zapalne stanowiły 55% wyników, zmiany o typie CIN 1 26%, CIN 2 8%, a CIN 3 11% z całości. Kolejna grupa kobiet zgłaszających się do poradni to 34 pacjentki z cytologicznym rozpoznaniem śródnabłonkowych zmian dysplastycznych małego stopnia odpowiadającym CIN 1 i infekcji wirusem brodawczaka ludzkiego, tzw. LSIL (low grade squamous intraepithelial lesion). Około 39% pacjentek z tej grupy miało wykonane tylko badanie kolposkopowe, a u ok. 62% stwierdzono nieprawidłowy obraz kolposkopowy i poszerzono diagnostykę o biopsję celowaną z oceną histopatologiczną. Pacjentki z rozszerzoną diagnostyką stanowiły 62% wszystkich, które zgłosiły się do poradni z wynikiem cytologicznym LSIL HPV/CIN 1. Na ryc. 2 przedstawiono liczbowy udział poszczególnych wyników histologicznych wycinków pobranych u pacjentek z rozpoznaniem cytologicznym LSIL HPV/CIN 1.

4 138 I. Kichewko et al. 26% Ryc. 1. Procentowy udział wyników histopatologicznych uzyskanych z cyt. ASC Fig. 1. Percentage of histopathological findings obtained from the ASC cytology 0% 8% 38% 19% 11% zmiany zapalne CIN 1 CIN 2 CIN 3 55% zmiany zapalne CIN 1 CIN 2 CIN 3 43% Ryc. 2. Procentowy udział wyników histopatologicznych uzyskanych z cyt. LSIL HPV/CIN 1 Fig. 2. Percentage of histopathological findings obtained from the LSIL HPV/CIN 1 cytology Z nieprawidłowym wynikiem cytologicznym, odpowiadającym śródnabłonkowym zmianom dysplastycznym dużego stopnia (CIN 2/CIN 3), tzw. HSIL (high grade SIL), do poradni zgłosiło się 75 kobiet. U wszystkich w badaniu kolposkopowym wykryto nieprawidłowości i pobrano materiał diagnostyczny z tarczy i kanału szyjki macicy. W zbadanym histopatologicznie materiale w 10% przypadków stwierdzono zmiany zapalne, CIN 1 i CIN 2 stanowiły po 8%, CIN 3 64%, natomiast rak in situ wykryto w 5% przypadków, a rak inwazyjny stanowił 4% ogółu. Analizując powyższe wyniki, należy podkreślić bardzo dużą korelację między wynikiem cytologicznym, z którym pacjentka zgłosiła się do poradni, a wynikiem histopatologicznym wycinków. W czasie badań diagnostycznych wykryto aż 64% zmian typu CIN 3. Kolejną grupę zgłaszających się do poradni kobiet stanowiło 9 pacjentek, u których badaniem cytologicznym stwierdzono obecność atypowych komórek gruczołowych, tzw. AGC (atypical glandular cells). U wszystkich w badaniu kolposkopowym wykryto nieprawidłowości i pobrano materiał diagnostyczny z tarczy i kanału szyjki macicy. W wynikach histopatologicznych w 89% stwierdzono zmiany zapalne, a w 11% zmiany typu CIN 3. Ostatnią grupę badawczą stanowiły 4 pacjentki, u których na etapie podstawowym wykryto zmiany nowotworowe. Pacjentkom pobrano wycinki i wyskrobiny z kanału szyjki macicy do badania histopatologicznego. W analizie procentowej tej grupy stwierdzono w 25% zmiany odpowiadające CIN 3, a w 75% raka inwazyjnego. Pacjentki z nieprawidłowymi zmianami, wymagające dalszego postępowania leczniczego, miały możliwość wyboru miejsca leczenia. Cztery kobiety z wcześniejszym rozpoznaniem cytologicznym ASC były leczone w Szpitalu Wojewódzkim w Zielonej Górze. Z analizy operacyjnego materiału histopatologicznego wynika, że zmiany zapalne to 25%, zmiany o typie CIN 2 również 25%, pozostałe 50% to nieprawidłowości o typie CIN. Najliczniej reprezentowaną grupą, leczoną w Szpitalu Wojewódzkim były kobiety, u których stwierdzono dysplazję dużego stopnia CIN 3 i wynosiła ona 68% całości. Pozostałe procentowe dane przedstawiają się następująco: zmiany zapalne 8%, CIN I 4%, CIN II 8%, rak in situ 4%, rak inwazyjny 8%. Dwie z czterech pacjentek, u których na etapie diagnostycznym rozpoznano raka płaskonabłonkowego były operowane w Szpitalu Wojewódzkim w Zielonej Górze. W obu przypadkach w materiale operacyjnym rozpoznano zmiany typu CIN 3. Omówienie Rak szyjki macicy nadal pozostaje wyzwaniem dla lekarzy. Każdego roku w Polsce notuje się ok. 13 przypadków raka szyjki macicy na 100 tys. kobiet [15]. Aby poprawić tę niekorzystną sytuację, wprowadzono masowe badania przesiewowe. Mają one na celu wykrycie zmian chorobowych we wczesnym stadium za pomocą badania cytologicznego. Badanie kolposkopowe i histopatologiczne z biopsją są badaniami uzupełniającymi i pozwalają na potwierdzenie zmiany patologicznej stwierdzonej w rozmazie cytologicznym. W ramach Populacyjnego Programu Wczesnego Wykrywania Raka Szyjki Macicy w 2007 r. łącznie wykonano rozmazy cytologiczne. W województwie lubuskim do badania zgłosiło się zaledwie 14% populacji objętej badaniami. W południowej części województwa nieprawidłowe rozpoznania cytologiczne stanowiły 2,2%. W tym rejonie do III etapu diagnostycznego zgłosiło się 82% kobiet, które otrzymały informację o konieczności kontynuowania diagnostyki. Na tle innych województw jest to znaczny procent.

5 Analiza statystyczna patologii w obrębie szyjki macicy 139 Podczas badania pacjentek z rozpoznaniem cytologicznym ASC w badaniu histopatologicznym największą grupę stanowiły zmiany o typie zapalnym (55%), lecz stwierdzono w tej grupie również nieprawidłowości o charakterze CIN 1, które stanowiły 26%, dodatkowo w 8% i 11% potwierdzono zmiany o typie CIN 2 i CIN 3. U pacjentek z rozpoznaniem LSIL również największą grupę stanowiły zmiany zapalne, potwierdzone badaniem histopatologicznym w 43%. Śródnabłonkowe zmiany o typie CIN 1 CIN 3 potwierdzono odpowiednio w 38 i 19%. Największa liczbą nieprawidłowych rozpoznań cytologicznych stanowiły rozpoznania HSIL 41%. Wyniki wstępnego badania cytologicznego korelowały z wynikiem badania histopatologicznego CIN 3 stwierdzono w 65%. Niepokojące jest wykrycie w tej grupie zmian o charakterze raka in situ 5% i raka inwazyjnego 4%. W grupie pacjentek z cytologicznym rozpoznaniem atypowych komórek gruczołowych dominowały zmiany zapalne, które w badaniu histopatologicznym stanowiły 89%, lecz stwierdzono również w 11% zmiany o charakterze CIN 3. Pacjentki ze wstępnym rozpoznaniem raka płaskonabłonkowego uzyskały potwierdzenie histopatologiczne wstępnego rozpoznania w 75%. Wnioski Jest duża korelacja wstępnego, przesiewowego badania cytologicznego z ostatecznym rozpoznaniem histopatologicznym, uzyskanym na III etapie diagnostycznym Populacyjnego Programu Wczesnego Wykrywania Raka Szyjki Macicy. Warunkiem powodzenia badań przesiewowych jest: poddanie badaniu jak największej populacji kobiet, duża liczba kobiet, które zgłosiły się do badań, prawidłowo prowadzona dalsza diagnostyka oraz odpowiednie leczenie zmian chorobowych szyjki macicy. Piśmiennictwo [1] Knypl K.: Profilaktyka przeszłość, teraźniejszość, przyszłość. Med. Rodz. 2000, 10, [2] Łoś J.: Skryning cytologiczny raka szyjki macicy. Ginekol. Prakt. 2006, 88, [3] Bąk B.: Poradnictwo, edukacja, skrining. Mag. Piel. Położ. 2007, 12, 15. [4] Ball C., Madden J.E.: Badania przesiewowe w kierunku raka szyjki macicy. Medycyna po dyplomie 2003, 12, [5] Lenczewski A.J., Terlikowski S.J., Kulikowski M.: Molekularne czynniki prognostyczne w raku szyjki macicy. Ginekologia po dyplomie 2006, 8, [6] Przestrzelska M., Knihinicka-Mercik Z., Kazimierczak I., Mess E.: Zachowania zdrowotne kobiet w profilaktyce nowotworu szyjki macicy i sutka. Onkol. Pol. 2006, 9, [7] Knihinicka-Mercik Z., Kazimierczak I., Mess E., Przestrzelska M.: Styl życia kobiet przed rozpoznaniem raka szyjki macicy. Onkol. Pol. 2006, 9, [8] Reroń A., Trojnar-Podleśny M.: Zapalenia pochwy i szyjki macicy problem wciąż aktualny. Ginekol. Prakt. 78, [9] Wilk M., Równicka J., Sylla J., Zubik-Skupień I., Sułkowska A.: Rak szyjki macicy (RSM). Onkologia Info 2007, 4, [10] Krasnodębski J., Dawid P., Chudyba R.: Współczesne sposoby profilaktyki raka szyjki macicy. Ginekol. Prakt. 2007, 93, [11] Nowakowski A., Kotarski J.: Kliniczne postacie zakażeń HPV. Ginekol. Pol. 2007, 78, [12] Majewski S., Sikorski M.: Szczepienia przeciw HPV. Profilaktyka raka szyjki macicy i innych zmian związanych z zakażeniami HIV. Czelej, Lublin 2006, 165. [13] Pęczek A., Bobkiewicz P.: Histopatologia. [W:] Diagnostyka szyjki macicy. Red.: Szamborski J. PZWL, Warszawa 2001, 54. [14] Spaczyński M., Małkowska-Walczak B.: Podsumowanie Populacyjnego Programu Profilaktyki Raka Szyjki Macicy. Ginekol. Pol. 2008, 79, [15] Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 86/2005 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Adres do korespondencji: Agnieszka Strama Katedra Ginekologii i Położnictwa Akademia Medyczna im. Piastów Śląskich ul. K. Bartla Wrocław tel.: Konflikt interesów: nie występuje Praca wpłynęła do Redakcji: r. Po recenzji: r. Zaakceptowano do druku: r. Received: Revised: Accepted:

6

Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka szyjki macicy

Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka szyjki macicy Program profilaktyki raka szyjki macicy 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego Rak szyjki macicy jest drugim,

Bardziej szczegółowo

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY Załącznik nr 3 do zarządzenia nr 66/2007/DSOZ ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY 1. Opis problemu zdrowotnego Rak szyjki macicy jest szóstym*, co do częstości, nowotworem u kobiet

Bardziej szczegółowo

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 57/2009/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 29 października 2009 r. I. CZĘŚĆ A. ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY 1. Opis problemu

Bardziej szczegółowo

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 81/2013/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 17grudnia 2013 r. ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY I. CZĘŚĆ A. 1. Opis problemu zdrowotnego

Bardziej szczegółowo

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 84/2014/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 16 grudnia 2014r. I. CZĘŚĆ A. ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY 1. Opis problemu zdrowotnego

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka szyjki macicy

Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka szyjki macicy Program profilaktyki raka szyjki macicy 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego Rak szyjki macicy jest drugim,

Bardziej szczegółowo

3. Profilaktyka raka szyjki macicy

3. Profilaktyka raka szyjki macicy 3. Profilaktyka raka szyjki macicy Rak szyjki macicy Na świecie, każdego roku, na raka szyjki macicy zapada około 500 000 kobiet. W Europie, co 18 minut z powodu raka szyjki macicy umiera kobieta. Co roku

Bardziej szczegółowo

Wczesna diagnostyka chorób nowotworowych Rak szyjki macicy. lek. Agnieszka Wrzesińska

Wczesna diagnostyka chorób nowotworowych Rak szyjki macicy. lek. Agnieszka Wrzesińska Wczesna diagnostyka chorób nowotworowych Rak szyjki macicy lek. Agnieszka Wrzesińska Sytuacja epidemiologiczna na świecie i w Polsce Epidemiologia raka szyjki macicy Rak szyjki macicy jest DRUGIM po raku

Bardziej szczegółowo

DIGITAL MEDICINE IN THE FUTURE

DIGITAL MEDICINE IN THE FUTURE 1 I Gdańskie prezentacje kolposkopowe- atlas multimedialny XIV. Konrad Florczak, Janusz Emerich, Ewa Żmudzińska Wcześnie wykryty rak szyjki macicy w zdecydowanej większości przypadków jest wyleczalny.

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka raka szyjki macicy

Profilaktyka raka szyjki macicy Profilaktyka raka szyjki macicy Lek. Dominika Jasińska-Stasiaczek Katowice, 04.07.2015 Co to jest szyjka macicy? Macica zbudowana jest z trzonu i szyjki. Szyjka macicy składa się z części brzusznej i z

Bardziej szczegółowo

III Lubuski Kongres Kobiet. 22 października 2011 r.

III Lubuski Kongres Kobiet. 22 października 2011 r. III Lubuski Kongres Kobiet 22 października 2011 r. Marek Spaczyński Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademia Medyczna im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Fakty rak szyjki macicy 500 000 nowych przypadków

Bardziej szczegółowo

Kobieta współczesna - O CZYM WIEDZIEĆ POWINNA BEZPŁATNE BADANIE CYTOLOGICZNE DLA KAŻDEJ POLKI

Kobieta współczesna - O CZYM WIEDZIEĆ POWINNA BEZPŁATNE BADANIE CYTOLOGICZNE DLA KAŻDEJ POLKI POPULACYJNY PROGRAM PROFILAKTYKI I WCZESNEGO WYKRYWANIA RAKA SZYJKI MACICY Kobieta współczesna - O CZYM WIEDZIEĆ POWINNA KAMPANIA SPOŁECZNA BEZPŁATNE BADANIE CYTOLOGICZNE DLA KAŻDEJ POLKI w wieku od 25-59

Bardziej szczegółowo

Program wczesnego wykrywania zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego HPV Łódź, 2013 roku

Program wczesnego wykrywania zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego HPV Łódź, 2013 roku Załącznik do Uchwały nr Zarządu Województwa Łódzkiego z dnia Program wczesnego wykrywania zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego HPV Łódź, 2013 roku Diagnoza problemu Nowotwory złośliwe stanowią zarówno

Bardziej szczegółowo

Weronika Dmuchowska I Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej-Curie w Starogardzie Gdańskim

Weronika Dmuchowska I Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej-Curie w Starogardzie Gdańskim Weronika Dmuchowska I Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej-Curie w Starogardzie Gdańskim Szeroko rozpowszechniony wirus, który występuje w około 100 typach, z czego 30 może być niebezpieczne

Bardziej szczegółowo

I Katedra i Klinika Ginekologii Onkologicznej i Ginekologii Uniwersytetu Medycznego w Lublinie

I Katedra i Klinika Ginekologii Onkologicznej i Ginekologii Uniwersytetu Medycznego w Lublinie PRZEGL EPIDEMIOL 2011; 65: 75-79 Problemy zakażeń Andrzej Marcin Nowakowski, Jan Kotarski rak szyjki macicy w polsce i na świecie - W ŚWIETLE DANYCH O ZAPADALNOŚCI I UMIERALNOŚCI cervical cancer in poland

Bardziej szczegółowo

dokształcającego prowadzonego przez Centralny Ośrodek Koordynujący lub wojewódzki ośrodek koordynujący w latach 2007 2010 w zakresie

dokształcającego prowadzonego przez Centralny Ośrodek Koordynujący lub wojewódzki ośrodek koordynujący w latach 2007 2010 w zakresie Dziennik Ustaw Nr 52 3302 Poz. 271 2. Program profilaktyki raka szyjki macicy macicy etap podstawowy pobranie materiału z szyjki macicy do przesiewowego badania cytologicznego. macicy etap diagnostyczny

Bardziej szczegółowo

Kodeks Profilaktyki Raka Szyjki Macicy

Kodeks Profilaktyki Raka Szyjki Macicy Kodeks Profilaktyki Raka Szyjki Macicy Spis treści Wstęp 3 Cele Kodeksu Profilaktyki RSM 4 Zasady skutecznej komunikacji z kobietami 5 Czynniki ryzyka rozwoju raka szyjki macicy 6 Badanie cytologiczne

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 5 do materiałów informacyjnych PRO

Załącznik nr 5 do materiałów informacyjnych PRO SZCZEGÓŁOWY OPIS ŚWIADCZEŃ I ZASAD ICH UDZIELANIA ORAZ WYMAGANIA WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW W PROGRAMIE PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY 1. OPIS ŚWIADCZEŃ Porada na etapie podstawowym obejmuje: 1) zarejestrowanie

Bardziej szczegółowo

Uratuj swoje zdrowie i życie!

Uratuj swoje zdrowie i życie! PRZECZYTAJ, PRZEKONAJ SIĘ! Zrób badanie cytologiczne. Uratuj swoje zdrowie i życie! MATERIAŁY INFORMACYJNE NA TEMAT PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY www.wok.wroclaw.pl W wielu krajach dzięki zorganizowanym,

Bardziej szczegółowo

PILOTAŻOWY PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE ZAGNAŃSK NA LATA 2013-2017

PILOTAŻOWY PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE ZAGNAŃSK NA LATA 2013-2017 Załącznik nr 1 do Uchwały nr 68/2013 Rady Gminy Zagnańsk z dnia 26 sierpnia 2013 roku PILOTAŻOWY PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE ZAGNAŃSK NA LATA 2013-2017 Autor

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA Załącznik do Zarządzenia Prezesa Funduszu nr 19/2004 NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA SZCZEGÓŁOWE MATERIAŁY INFORMACYJNE O PRZEDMIOCIE POSTĘPOWANIA W SPRAWIE ZAWARCIA UMÓW O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka piersi

Załącznik nr 4 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka piersi Program profilaktyki raka piersi 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA PIERSI, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Rak piersi jest najczęściej występującym

Bardziej szczegółowo

Śródnabłonkowa neoplazja raka szyjki macicy diagnoza, profilaktyka

Śródnabłonkowa neoplazja raka szyjki macicy diagnoza, profilaktyka Janiszewska Hygeia Public M Health i wsp. 2015, Śródnabłonkowa 50(1): 63-69 neoplazja raka szyjki macicy diagnoza, profilaktyka 63 Śródnabłonkowa neoplazja raka szyjki macicy diagnoza, profilaktyka Diagnosis

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015 PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015 Autor programu: Miasto Kielce, ul. Rynek 1, 25-303 Kielce 1 I. Opis problemu zdrowotnego Rak

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka, profilaktyka i wczesne wykrywanie raka szyjki macicy -rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego

Diagnostyka, profilaktyka i wczesne wykrywanie raka szyjki macicy -rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego Diagnostyka, profilaktyka i wczesne wykrywanie raka szyjki macicy -rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego Powołana z polecenia Zarządu Głównego PTG Grupa Ekspertów dokonała oceny aktualnej

Bardziej szczegółowo

PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY

PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY W.S.H.E w Łodzi Kierunek Pielęgniarstwo Poziom B Mariola Krakowska Nr Albumu 42300 PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY TEMAT PRACY: UDZIAŁ PIELĘGNIARKI W PROFILAKTYCE

Bardziej szczegółowo

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ Przewodnik po programach profilaktycznych finansowanych przez NFZ Lepiej zapobiegać niż leczyć Program profilaktyki chorób układu krążenia Choroby układu krążenia są główną

Bardziej szczegółowo

Hanna Giezowska 1/, Jerzy T. Marcinkowski 2/ 136 Hygeia Public Health 2015, 50(1): 136-141

Hanna Giezowska 1/, Jerzy T. Marcinkowski 2/ 136 Hygeia Public Health 2015, 50(1): 136-141 136 Hygeia Public Health 215, 5(1): 136-141 Możliwości optymalizacji cytologicznych badań profilaktycznych w kierunku wczesnego wykrywania raka szyjki macicy w oparciu o analizę retrospektywną tych badań

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE DRZEWICA NA LATA 2013-2016

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE DRZEWICA NA LATA 2013-2016 PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE DRZEWICA NA LATA 2013-2016 Okres realizacji: wrzesień 2013 czerwiec 2016 Autor programu: Gmina i Miasto Drzewica, ul. Stanisława

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 22/2014 z dnia 25 lutego 2014 r. o projekcie programu Program wczesnej identyfikacji zakażenia wirusem brodawczaka

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyki zakażeń wirusem HPV. Urząd Miejski w Koszalinie Wydział Kultury i Spraw Społecznych, Referat Spraw Społecznych i Ochrony Zdrowia

Program profilaktyki zakażeń wirusem HPV. Urząd Miejski w Koszalinie Wydział Kultury i Spraw Społecznych, Referat Spraw Społecznych i Ochrony Zdrowia Program profilaktyki zakażeń wirusem HPV Urząd Miejski w Koszalinie Wydział Kultury i Spraw Społecznych, Referat Spraw Społecznych i Ochrony Zdrowia 1 1. Opis problemu zdrowotnego Problem zdrowotny Ustawa

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 OPIS PROGRAMU

Załącznik nr 1 OPIS PROGRAMU Załącznik nr 1 OPIS PROGRAMU STRESZCZENIE Programem populacyjnej, aktywnej profilaktyki raka szyjki macicy zostaną objęte kobiety w wieku 25-59 lat. Celem ogólnym niniejszego programu jest obniżenie zachorowalności

Bardziej szczegółowo

Badania. przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka szyjki macicy. zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN)

Badania. przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka szyjki macicy. zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN) Badania przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka szyjki macicy zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN) Zalecenia dotyczące badań przesiewowych stosowanych w celu wczesnego wykrycia

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA / /2015 RADY MIEJSKIEJ W OPALENICY

UCHWAŁA / /2015 RADY MIEJSKIEJ W OPALENICY UCHWAŁA Nr / /2015 RADY MIEJSKIEJ W OPALENICY z dnia kwietnia 2015 r. w sprawie Programu profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) na lata 2015 2018, realizowanego przez Gminę Opalenica

Bardziej szczegółowo

Zapewniamy indywidualny tryb szkolenia praktycznego na dwu i wielostanowiskowych mikroskopach.

Zapewniamy indywidualny tryb szkolenia praktycznego na dwu i wielostanowiskowych mikroskopach. Zakład Patologii Nowotworów Centrum Onkologii w Gliwicach oraz Polskie Towarzystwo Patologów organizują kurs podstawowy, cytologiczny kierowany do Diagnostów Laboratoryjnych, zainteresowanych nabyciem

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Program Edukacyjny w zakresie profilaktyki HPV i raka szyjki macicy

Wojewódzki Program Edukacyjny w zakresie profilaktyki HPV i raka szyjki macicy WYBIERZ śycie PIERWSZY KROK Wojewódzki Program Edukacyjny w zakresie profilaktyki HPV i raka szyjki macicy POWSTANIE PROGRAMU Rada programowa programu edukacyjnego Wybierz śycie Pierwszy Krok, w skład

Bardziej szczegółowo

CENTRALNY OŚRODEK KOORDYNACYJNY. Szczegółowa struktura, zasady działania i organizacja centralnego ośrodka koordynującego.

CENTRALNY OŚRODEK KOORDYNACYJNY. Szczegółowa struktura, zasady działania i organizacja centralnego ośrodka koordynującego. Załącznik nr 2b CENTRALNY OŚRODEK KOORDYNACYJNY Szczegółowa struktura, zasady działania i organizacja centralnego ośrodka koordynującego. Centralny Ośrodek Koordynujący (nazywany dalej COK) nadzoruje realizację

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KURSU DOKSZTAŁCAJACEGO W ZAKRESIE POBIERANIA ROZMAZÓW CYTOLOGICZNYCH W SKRYNINGU RAKA SZYJKI MACICY

PROGRAM KURSU DOKSZTAŁCAJACEGO W ZAKRESIE POBIERANIA ROZMAZÓW CYTOLOGICZNYCH W SKRYNINGU RAKA SZYJKI MACICY PROGRAM OPRACOWANY PRZEZ CENTRALNY OŚRODEK KOORDYNUJĄCY POPULACYJNE PROGRAMY WCZESNEGO WYKRYWANIA RAKA PIERSI ORAZ PROFILAKTYKI I WCZESNEGO WYKRYWANIA RAKA SZYJKI MACIY Centrum Onkologii- Instytut im.

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A nr XLII/ 291 /2014 RADY GMINY BIERAWA z dnia 27 marca 2014 r.

U C H W A Ł A nr XLII/ 291 /2014 RADY GMINY BIERAWA z dnia 27 marca 2014 r. U C H W A Ł A nr XLII/ 291 /2014 RADY GMINY BIERAWA z dnia 27 marca 2014 r. W sprawie: przyjęcia Programu szczepień profilaktycznych przeciwko wirusowi HPV wywołującego raka szyjki macicy na lata 2014-2016

Bardziej szczegółowo

Rak piersi. Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu. Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu

Rak piersi. Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu. Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu Rak piersi dr drn. n.med. med.agnieszka AgnieszkaIgnatowicz Ignatowicz-Pacyna - Pacyna Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu Dolnośląskie Centrum Onkologii

Bardziej szczegółowo

Program wczesnego wykrywania zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego HPV Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego

Program wczesnego wykrywania zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego HPV Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego Załącznik do Uchwały Nr Zarządu Województwa Łódzkiego z dnia Program wczesnego wykrywania zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego HPV Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego Diagnoza problemu zdrowotnego

Bardziej szczegółowo

DYSPLAZJA I RAK SZYJKI MACICY

DYSPLAZJA I RAK SZYJKI MACICY DYSPLAZJA I RAK SZYJKI MACICY Dr n. med. Barbara Suchońska I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii WUM Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. Mirosław Wielgoś RAK SZYJKI MACICY MODEL ROZWOJU RAKA 1. Infekcja

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka, profilaktyka i wczesne wykrywanie raka szyjki macicy - rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego

Diagnostyka, profilaktyka i wczesne wykrywanie raka szyjki macicy - rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego Diagnostyka, profilaktyka i wczesne wykrywanie raka szyjki macicy - rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego Poznań, dnia 7 lipca 2006 r. Dnia 7 lipca 2006 roku w Poznaniu odbyło się zebranie

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia... 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia... 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia... 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych Na podstawie art. 31d ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r.

Bardziej szczegółowo

Nazwa i adres Wojewódzkiego Ośrodka Koordynującego. Data, miejscowość. Numer protokołu kontroli. Nazwa i adres świadczeniodawcy.

Nazwa i adres Wojewódzkiego Ośrodka Koordynującego. Data, miejscowość. Numer protokołu kontroli. Nazwa i adres świadczeniodawcy. PROTOKÓŁ Z KONTROLI JAKOŚCI BADAŃ CYTOLOGICZNYCH ETAPU DIAGNOSTYCZNEGO WYKONYWANEJ W RAMACH POPULACYJNEGO PROGRAMU PROFILAKTYKI I WCZESNEGO WYKRYWANIA RAKA SZYJKI MACICY Nazwa i adres Wojewódzkiego Ośrodka

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XIX/155/2012 RADY GMINY W ŚWIERCZOWIE Z DNIA 28 GRUDNIA 2012 R.

UCHWAŁA NR XIX/155/2012 RADY GMINY W ŚWIERCZOWIE Z DNIA 28 GRUDNIA 2012 R. UCHWAŁA NR XIX/155/2012 RADY GMINY W ŚWIERCZOWIE Z DNIA 28 GRUDNIA 2012 R. w sprawie uchwalenia na lata 2013-2015 programu zdrowotnego pod nazwą Program Zdrowotny w Zakresie Profilaktyki Zakażeń Wirusami

Bardziej szczegółowo

Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000. Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi. Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk

Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000. Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi. Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000 Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk Korzystny wpływ skryningu na zmniejszenie umieralności z powodu raka

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Szanowni Koledzy

Spis treści. Szanowni Koledzy Spis treści Wstęp 3 Epidemiologia 5 Rozwój choroby 5 Czynniki ryzyka rozwoju raka szyjki macicy: 5 Zakażenie HPV a rak szyjki macicy 6 Drogi przenoszenia wirusa HPV 7 Profilaktyka raka szyjki macicy 8

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr 21/2015 z dnia 9 lutego 2015 r. o projekcie programu Program wczesnego

Bardziej szczegółowo

Zalecenia grupy ekspertów dotyczące pierwotnej profilaktyki raka szyjki macicy u dziewcząt i młodych kobiet

Zalecenia grupy ekspertów dotyczące pierwotnej profilaktyki raka szyjki macicy u dziewcząt i młodych kobiet 360 Zalecenia grupy ekspertów dotyczące pierwotnej profilaktyki raka szyjki macicy u dziewcząt i młodych kobiet Primary prevention of cervical cancer in adolescent girls and young women recommendations

Bardziej szczegółowo

S T R E S Z C Z E N I E

S T R E S Z C Z E N I E STRESZCZENIE Cel pracy: Celem pracy jest ocena wyników leczenia napromienianiem chorych z rozpoznaniem raka szyjki macicy w Świętokrzyskim Centrum Onkologii, porównanie wyników leczenia chorych napromienianych

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych

Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych 2015-02-03 1 opracowała: Agnieszka Podlaszczak Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna

Bardziej szczegółowo

Bezp³atne badania dla kobiet w ramach programów profilaktycznych 02.05.2016.

Bezp³atne badania dla kobiet w ramach programów profilaktycznych 02.05.2016. Bezp³atne badania dla kobiet w ramach programów profilaktycznych 02.05.2016. Bezp³atne badania dla kobiet w ramach programów profilaktycznych- MAMMOGRAFIA I CYTOLOGIA Ma³opolski Oddzia³ Wojewódzki Narodowego

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 186 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 186 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 186 SECTIO D 2004 Klinika Ginekologii Akademii Medycznej w Gdańsku Department of Gynaecology Medical University of Gdańsk

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZDROWOTNY W ZAKRESIE PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSAMI BRODAWCZAKA LUDZKIEGO( HPV )

PROGRAM ZDROWOTNY W ZAKRESIE PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSAMI BRODAWCZAKA LUDZKIEGO( HPV ) Załącznik Nr 1 do Uchwały Rady Miejskiej w Polanicy-Zdroju z dnia 28 lutego 2012 r. Nr XVIII/98/2012 PROGRAM ZDROWOTNY W ZAKRESIE PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSAMI BRODAWCZAKA LUDZKIEGO( HPV ) W GMINIE POLANICA-ZDRÓJ

Bardziej szczegółowo

r Vlp/. 2012-09- '1 2

r Vlp/. 2012-09- '1 2 to PROJEKT UCHWAL y Uchwala nr. Rady Miasta Katowice z dnia. I BIURO RADY MIASTA KATOWICE f;'.:.;~_i r Vlp/. 2012 09 '1 2 BRM w sprawie przyjęcia "Programu profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego

Program profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego Załącznik nr 1 do Programu Ochrony Zdrowia na lata 2014-2016 Program profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego 2014r. 2016r. Wydział Polityki Mieszkaniowej, Spraw Socjalnych i Zdrowia Urzędu Miasta

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr XXV/206/2013 Rady Gminy Stawiguda z dnia 21 maja 2013 r.

Uchwała nr XXV/206/2013 Rady Gminy Stawiguda z dnia 21 maja 2013 r. Uchwała nr XXV/206/2013 Rady Gminy Stawiguda z dnia 21 maja 2013 r. w sprawie przyjęcia Programu profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego HPV na lata 2013 2018 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt

Bardziej szczegółowo

2.3. Profilaktyczne programy zdrowotne w województwie

2.3. Profilaktyczne programy zdrowotne w województwie 1 S t r o n a podkarpackim 2.3. Profilaktyczne programy zdrowotne w województwie Podobnie jak w całej Polsce, bezpłatne programy profilaktyczne refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia realizowane są

Bardziej szczegółowo

Co mogę zrobić, aby ochronić się przed rakiem szyjki macicy i innymi chorobami powodowanymi przez HPV*? Wszystko, co mogę

Co mogę zrobić, aby ochronić się przed rakiem szyjki macicy i innymi chorobami powodowanymi przez HPV*? Wszystko, co mogę Co mogę zrobić, aby ochronić się przed rakiem szyjki macicy i innymi chorobami powodowanymi przez HPV*? Wszystko, co mogę Mam tyle marzeń co zrobić, aby je ochronić? Wszystko, co mogę. Marzenia są po to,

Bardziej szczegółowo

MAM HAKA NA CHŁONIAKA

MAM HAKA NA CHŁONIAKA MAM HAKA NA CHŁONIAKA CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA Chłoniaki są to choroby nowotworowe, w których następuje nieprawidłowy wzrost komórek układu limfatycznego (chłonnego). Podobnie jak inne nowotwory, chłoniaki

Bardziej szczegółowo

Wybierz Życie Pierwszy Krok

Wybierz Życie Pierwszy Krok Wybierz Życie Pierwszy Krok Spotkanie dla Koordynatorów Szkolnych Leszno, 12 października 2015 Rak szyjki macicy w Polsce RSM to drugi co do częstości występowania nowotwór złośliwy narządów rodnych u

Bardziej szczegółowo

Wirus HPV w ciąży. 1. Co to jest HPV?

Wirus HPV w ciąży. 1. Co to jest HPV? Wirus HPV w ciąży Czy zdajesz sobie sprawę z tego, że rak szyjki macicy jest drugą, najczęstszą chorobą nowotworową u kobiet na świecie a piąta wśród kobiet i mężczyzn łącznie? W samej Polsce, jak donosi

Bardziej szczegółowo

HPV......co to jest?

HPV......co to jest? HPV......co to jest? HPV- wirus brodawczaka ludzkiego Wirus z rodziny papillomawirusów. Szacuje się, że istnieje od 100 do 200 typów tego wirusa, które wywołują różne choroby. CHOROBY WYWOŁYWANE PRZEZ

Bardziej szczegółowo

Dolny Śląsk: przeŝycia 5-letnie 1985-2001

Dolny Śląsk: przeŝycia 5-letnie 1985-2001 OCENA SKRYNINGU CYTOLOGICZNEGO W POLSCE dr n. med. Rafał Matkowski Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu Programy screeningowe na przełomie wieków, 25.11.2009

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka piersi

Załącznik nr 4 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka piersi Program profilaktyki raka piersi 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA PIERSI, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Rak piersi jest najczęściej występującym

Bardziej szczegółowo

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej Pakiet onkologiczny w podstawowej opiece zdrowotnej Agnieszka Jankowska-Zduńczyk Specjalista medycyny rodzinnej Konsultant krajowy w dziedzinie medycyny rodzinnej Profilaktyka chorób nowotworowych Pakiet

Bardziej szczegółowo

NIEPŁODNOŚĆ I TECHNIKI ROZRODU WSPOMAGANEGO

NIEPŁODNOŚĆ I TECHNIKI ROZRODU WSPOMAGANEGO NIEPŁODNOŚĆ I TECHNIKI ROZRODU WSPOMAGANEGO Eli A. Rybak i Edward E. Wallach 31 I. Niepłodność A. Definicja. Mianem niepłodności określa się niemożność poczęcia przez parę w wieku rozrodczym, po co najmniej

Bardziej szczegółowo

Sytuacja w zakresie zachorowań na raka szyjki macicy w woj. dolnośląskim w latach 2005-2011

Sytuacja w zakresie zachorowań na raka szyjki macicy w woj. dolnośląskim w latach 2005-2011 Sytuacja w zakresie zachorowań na raka szyjki macicy w woj. dolnośląskim w latach 25-211 Ostatnie, opublikowane w roku 212 dane dla Polski [1] wskazują, że w latach 28-29 w woj. dolnośląskim stwierdzano

Bardziej szczegółowo

AUDYT DIAGNOSTYCZNY W PROGRAMIE PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM

AUDYT DIAGNOSTYCZNY W PROGRAMIE PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM AUDYT DIAGNOSTYCZNY W PROGRAMIE PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM PIOTR BOBKIEWICZ MAZOWIECKI OŚRODEK KOORDYNUJĄCY POPULACYJNY PROGRAM PROFILAKTYKI I WCZESNEGO WYKRYWANIA RAKA

Bardziej szczegółowo

Kolposkopia - wspólczesna technika diagnostyki zmian w obrębie szyjki macicy

Kolposkopia - wspólczesna technika diagnostyki zmian w obrębie szyjki macicy Kolposkopia - wspólczesna technika diagnostyki zmian w obrębie szyjki macicy Kolposkopia jest znakomitym narzędziem diagnostycznym drugiego rzutu u kobiet, u których stwierdzono nieprawidłowości w badaniu

Bardziej szczegółowo

Uchwała w sprawie przyjecia "Programu profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV 6,11,16 i 18) w Gminie Wolsztyn na lata 2014-2017"

Uchwała w sprawie przyjecia Programu profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV 6,11,16 i 18) w Gminie Wolsztyn na lata 2014-2017 Uchwała w sprawie przyjecia "Programu profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV 6,11,16 i 18) w Gminie Wolsztyn na lata 2014-2017" Uchwała nr XLI/383/2014 Rady Miejskiej w Wolsztynie z dnia

Bardziej szczegółowo

Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu?

Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu? Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu? Wiele czynników na które mamy bezpośredni wpływ, zwiększa ryzyko zachorowania

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE WILKÓW NA LATA

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE WILKÓW NA LATA Załącznik do uchwały Nr 14 Rady Gminy w Wilkowie z dnia..2014 r. GMINA WILKÓW PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE WILKÓW NA LATA 2013-2015 Wilków 2013 1 Program obejmuje

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XVIII/212/2015 RADY MIEJSKIEJ KALISZA. z dnia 29 grudnia 2015 r.

UCHWAŁA NR XVIII/212/2015 RADY MIEJSKIEJ KALISZA. z dnia 29 grudnia 2015 r. UCHWAŁA NR XVIII/212/2015 RADY MIEJSKIEJ KALISZA z dnia 29 grudnia 2015 r. w sprawie przyjęcia Programu profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) na lata 2015-2017. Na podstawie art. 7 ust.

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ORGANIZACYJNY Spółki Ośrodek Profilaktyki i Epidemiologii Nowotworów im. Aliny Pienkowskiej Spółka akcyjna z siedzibą w Poznaniu

REGULAMIN ORGANIZACYJNY Spółki Ośrodek Profilaktyki i Epidemiologii Nowotworów im. Aliny Pienkowskiej Spółka akcyjna z siedzibą w Poznaniu REGULAMIN ORGANIZACYJNY Spółki Ośrodek Profilaktyki i Epidemiologii Nowotworów im. Aliny Pienkowskiej Spółka akcyjna z siedzibą w Poznaniu Rozdział 1 Postanowienia ogólne 1. Regulamin organizacyjny spółki

Bardziej szczegółowo

Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk

Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk Płacę składki, więc mi się należy! Nie wszystko Nie od razu Świadczeniodawca też ma obowiązki Obowiązki świadczeniodawcy

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) na lata 2013-2017

Program profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) na lata 2013-2017 Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XXXV/258/2013 Rady Gminy w Sulmierzycach z dnia 18 września 2013 r. Program profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) na lata 2013-2017 Wstęp Zaspokajanie zbiorowych

Bardziej szczegółowo

PROGRAM. PROFILAKTYKI ZAKAśEŃ WIRUSEM HPV W MIEŚCIE KONINIE

PROGRAM. PROFILAKTYKI ZAKAśEŃ WIRUSEM HPV W MIEŚCIE KONINIE Załącznik do Uchwały Nr 823 Rady Miasta Konina z dnia 25 czerwca 2014 roku w sprawie przyjęcia Programu Profilaktyki ZakaŜeń Wirusem HPV w mieście Koninie na lata 2014-2017 PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAśEŃ

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI OŚRODEK KOORDYNACYJNY.

WOJEWÓDZKI OŚRODEK KOORDYNACYJNY. WOJEWÓDZKI OŚRODEK KOORDYNACYJNY. Załącznik nr 2a Wojewódzki Ośrodek Koordynujący (WOK), który nadzoruje realizację programu profilaktyki w podległym regionie-województwie tworzą: A/ kierownik WOK Pracą

Bardziej szczegółowo

Warto wiedzieć więcej o swojej chorobie, aby z nią walczyć

Warto wiedzieć więcej o swojej chorobie, aby z nią walczyć Warto wiedzieć więcej o swojej chorobie, aby z nią walczyć Kilka ważnych porad dla kobiet chorych na raka piersi Konsultacja merytoryczna: dr hab. n. med. Lubomir Bodnar Warto wiedzieć więcej o swojej

Bardziej szczegółowo

www.aotm.gov.pl Agencja Oceny Technologii Medycznych

www.aotm.gov.pl Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych www.aotm.gov.pl Rekomendacja nr 171/2013 z dnia 9 grudnia 2013 r. Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych w sprawie objęcia refundacją produktu leczniczego Silgard,

Bardziej szczegółowo

Styl życia a nowotwory złośliwe w świetle Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem. Jadwiga Zapała

Styl życia a nowotwory złośliwe w świetle Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem. Jadwiga Zapała Styl życia a nowotwory złośliwe w świetle Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem Jadwiga Zapała CHOROBY CYWILIZACYJNE Nowotwory Choroby układu krążenia Choroby metaboliczne Schorzenia układu nerwowego EUROPEJSKI

Bardziej szczegółowo

Badania. przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka sutka. zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN)

Badania. przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka sutka. zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN) Badania przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka sutka zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN) Cel wykonywania badań przesiewowych Jak powinna postępować każda kobieta? U jakich

Bardziej szczegółowo

Wiedza o czynnikach ryzyka i metodach profilaktyki raka szyjki macicy wśród studentek szkół wyższych w Lublinie

Wiedza o czynnikach ryzyka i metodach profilaktyki raka szyjki macicy wśród studentek szkół wyższych w Lublinie 460 Probl Hig Epidemiol 2014, 95(2): 460-464 Wiedza o czynnikach ryzyka i metodach profilaktyki raka szyjki macicy wśród studentek szkół wyższych w Lublinie Knowledge on risk factors and prophylaxis of

Bardziej szczegółowo

WIEDZA STUDENTEK PIELĘGNIARSTWA NA TEMAT PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY STUDENT NURSES KNOWLEDGE ABOUT THE PREVENTION OF THE CERVICAL CANCER

WIEDZA STUDENTEK PIELĘGNIARSTWA NA TEMAT PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY STUDENT NURSES KNOWLEDGE ABOUT THE PREVENTION OF THE CERVICAL CANCER Pielęgniarstwo Polskie 2013, 3 (49), 157 161 WIEDZA STUDENTEK PIELĘGNIARSTWA NA TEMAT PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY STUDENT NURSES KNOWLEDGE ABOUT THE PREVENTION OF THE CERVICAL CANCER Anita Szykuła,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXI / 239 / 2009 RADY MIEJSKIEJ BORKU WLKP. Z DNIA 23 KWIETNIA 2009 ROKU

UCHWAŁA NR XXXI / 239 / 2009 RADY MIEJSKIEJ BORKU WLKP. Z DNIA 23 KWIETNIA 2009 ROKU UCHWAŁA NR XXXI / 239 / 2009 RADY MIEJSKIEJ BORKU WLKP. Z DNIA 23 KWIETNIA 2009 ROKU w sprawie: przyjęcia,, Programu profilaktyki raka szyjki macicy na lata 2009-2013. Na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 15

Bardziej szczegółowo

Nowotwory złośliwe piersi - ryzyko zachorowania, zaawansowanie, przeŝycia pięcioletnie. Dolny Śląsk, Dolnośląskie Centrum Onkologii.

Nowotwory złośliwe piersi - ryzyko zachorowania, zaawansowanie, przeŝycia pięcioletnie. Dolny Śląsk, Dolnośląskie Centrum Onkologii. Nowotwory złośliwe piersi - ryzyko zachorowania, zaawansowanie, przeŝycia pięcioletnie. Dolny Śląsk, Dolnośląskie Centrum Onkologii. Przygotowali: Komitet ds. Epidemiologii Beata Hawro, Maria Wolny-Łątka,

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA ROZDZIA 4 NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE Arkadiusz Jeziorski W Polsce do lekarzy onkologów zgłasza się rocznie ponad 130 tysięcy nowych pacjentów; około 80 tysięcy

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego HPV na lata 2014-2018

Program profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego HPV na lata 2014-2018 Załącznik do Uchwały Nr LXV/661/2014 Rady Miejskiej Wałbrzycha z dnia 29 sierpnia 2014r. Program profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego HPV na lata 2014-2018 I. Opis problemu zdrowotnego Wirus

Bardziej szczegółowo

NARODOWY PROGRAM ZWALCZANIA CHORÓB NOWOTWOROWYCH.

NARODOWY PROGRAM ZWALCZANIA CHORÓB NOWOTWOROWYCH. Załącznik nr 1a Opis programu Nazwa programu: NARODOWY PROGRAM ZWALCZANIA CHORÓB NOWOTWOROWYCH. Nazwa zadania: PROGRAM OPIEKI NAD RODZINAMI WYSOKIEGO, DZIEDZICZNIE UWARUNKOWANEGO RYZYKA ZACHOROWANIA NA

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr 138/2015 z dnia 24 sierpnia 2015 r. o projekcie programu Program

Bardziej szczegółowo

Kurs dla studentów i absolwentów

Kurs dla studentów i absolwentów Kurs dla studentów i absolwentów Profilaktyka, rozpoznanie i leczenie raka piersi. Etapy postępowania fizjoterapeutycznego u pacjentek po mastektomii Cel główny kursu: Przygotowanie do praktycznej pracy

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 12b - Warunki realizacji przedsięwzięć w ramach Populacyjnego programu wczesnego wykrywania raka szyjki macicy

Załącznik nr 12b - Warunki realizacji przedsięwzięć w ramach Populacyjnego programu wczesnego wykrywania raka szyjki macicy Załącznik nr 12b - Warunki realizacji przedsięwzięć w ramach Populacyjnego programu wczesnego wykrywania raka szyjki macicy Warunki realizacji przedsięwzięć w ramach Programu profilaktyki raka szyjki macicy

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET MEDYCZNY W ŁODZI R E C E N Z J A

UNIWERSYTET MEDYCZNY W ŁODZI R E C E N Z J A UNIWERSYTET MEDYCZNY W ŁODZI ODDZIAŁ KLINICZNY GINEKOLOGII ONKOLOGICZNEJ Kierownik Oddziału:. prof. dr hab. med. Andrzej Bieńkiewicz 93-513 Łódź, ul. Pabianicka 62; tel. 42 689 55 11, 42 689 55 12; fax.

Bardziej szczegółowo

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA PIERSI

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA PIERSI I. CZĘŚĆ A. Załącznik nr 4 do zarządzenia Nr 57/2009/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 29 października 2009 r. ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA PIERSI 1. Opis problemu zdrowotnego.

Bardziej szczegółowo