metody, formy i programy kształcenia e-edukacja w kraju zarządzanie wiedzą kształcenie ustawiczne e-biznes e-edukacja na świecie

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "metody, formy i programy kształcenia e-edukacja w kraju zarządzanie wiedzą kształcenie ustawiczne e-biznes e-edukacja na świecie"

Transkrypt

1

2 3 Od redakcji 3 Aktualności metody, formy i programy kształcenia 4 Koncepcja open access z perspektywy ekonomicznej analizy prawa doświadczenia niemieckie Włodzimierz Szpringer 14 Własność intelektualna cenne niematerialne aktywa organizacji Waldemar Walczak 24 Silna kultura zarządzania ryzykiem jako cecha nowoczesnych organizacji Zbigniew Krysiak 34 Marketing szkoły recenzja Barbara Trzcińska 36 Kompetencje społeczne dyrektorów szkół recenzja Anna Stolińska 38 Przedsiębiorczość jako przedmiot nauczania na wyższej uczelni wyzwania merytoryczne i metodyczne Anita Richert-Kaźmierska e-edukacja w kraju 44 Projektowanie i produkcja kursów e-learningowych dla dydaktyki akademickiej na przykładzie Uniwersytetu Gdańskiego Stanisław Wrycza, Michał Kuciapski 50 Dorastanie w Second Life recenzja książki Toma Boellstorffa Coming of Age in Second Life: An Anthropologist Explores the Virtually Human Paweł Topol 54 Jakość bibliotek cyfrowych aspekty i kryteria oceny Ewa Głowacka zarządzanie wiedzą 59 Asymetria wiedzy w przedsiębiorstwie sieciowym Mateusz Strychalski 64 Mądrość tłumów dobre praktyki w crowdsourcingu Katarzyna Królak-Wyszyńska kształcenie ustawiczne 69 Jak uczą się dorośli, czyli co powinien wiedzieć trener o specyfice kształcenia uczestników szkolenia Katarzyna Mikołajczyk 78 Zrównoważony rozwój w edukacji konsumenckiej projekt Dolceta Anna Kobylińska, Anna Zbierzchowska e-biznes 84 Zastosowanie nowoczesnych technologii dla zwiększenia efektywności zarządzania magazynem Izabela Malanowska, Paweł Fajfer e-edukacja na świecie 90 The Users Manual to the Unconscious Mind Jayshiro Tashiro, Kamilla Jóhannsdóttir, Miguel Vargas Martin, Gerardo B. Reynaga, Julie Thorpe

3 Od re dak cji Szanowni Czytelnicy e-mentora, Tematyka praw autorskich i własności intelektualnej budzi wiele emocji, zarówno w środowisku akademickim, jak i w świecie biznesu. Era cyfrowego rozwoju i budowy społeczeństwa informacyjnego niesie ze sobą rosnące potrzeby zarówno na gruncie ochrony twórczości, jak i swobodnego dzielenia się zasobami. Konieczność pogodzenia tych, na pozór sprzecznych, postulatów jest problemem, który znacząco wykracza poza dyskurs prawny, przenosząc analizy na grunt efektów ekonomicznych. Gorąco namawiam do lektury artykułów otwierających bieżące wydanie, koncentrujących się na niniejszych zagadnieniach. Szczególnej uwadze Czytelników e-mentora polecam opracowania zawarte w dziale zarządzania wiedzą poświęcone tematyce asymetrii wiedzy w przedsiębiorstwie sieciowym oraz koncepcji crowdsourcingu. Ta nowa koncepcja zarządzania procesami innowacyjnymi skłania organizacje do większej otwartości oraz zapewniania swobodnego przepływu informacji i wiedzy. Rekomenduję również recenzję książki szczególnie ważnej dla wszystkich, którzy chcą zrozumieć fenomen popularności wirtualnych światów, poznać ich dobre i słabe strony, a zwłaszcza zalety ich stosowania w procesach kształcenia. Jak wskazuje tytuł Coming of Age in Second Life: An Anthropologist Explores the Virtually Human publikacja koncentruje się na analizie Second Life, niemniej jednak prezentowane wnioski mogą być z powodzeniem uogólnione także na inne tzw. serious virtual worlds. Zachęcam do lektury. Marcin Dąbrowski redaktor naczelny Aktualności Rzeczpospolita: Jak przez internet zostać magistrem rolnictwa? Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego rozpoczyna nabór na magisterskie studia z rolnictwa prowadzone przez internet. Edunews.pl: Nie wszyscy studenci wybierają e-podręczniki Wyniki badania przeprowadzonego w 2010 r. w amerykańskich college ach przez organizację NACS (National Association of College Stores) wskazują, że studenci wcale nie są otwarci na elektroniczne podręczniki. Aż 74 proc. z nich preferowało drukowane podręczniki jako bardziej wygodne do nauki, pomimo że mogli na studiach korzystać również z ich wersji elektronicznych. Interklasa.pl: Do matury z matematyki z Facebookiem Na Facebooku pojawiła się aplikacja Dziś matura umożliwiająca przygotowanie do egzaminu dojrzałości z matematyki. Stworzony przez Polaków program jest dostępny dla użytkowników portalu całkowicie za darmo. Gazeta Wyborcza: Laptop dla ucznia. Drugie podejście Za miliard złotych rząd planuje ponowny zakup netbooków dla uczniów. Tym razem dla pierwszoklasistów z podstawówek. Computerworld: UE finansuje rozwój technologii semantycznych Unia Europejska sfinansuje ponad 75 proc. kosztów projektu zakładającego opracowanie rozwiązań semantycznych usprawniających przetwarzanie informacji zgromadzonych w cyfrowych repozytoriach danych. W realizację projektu zaangażowana jest m.in. trójmiejska spółka Knowledge Hives. PAP: AGH udostępnia w internecie swoje czasopisma Pełne artykuły zamieszczane na łamach czasopism elektronicznych Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie od 1 marca br. są bezpłatnie dostępne w internecie poinformował rzecznik AGH, Bartosz Dembiński. The Wall Street Journal: Here, Tweeting Is a Class Requirement Big consumer-products companies are going back to school. Businesses including Sprint Nextel Corp., Levi Strauss & Co. and Mattel Inc. are sponsoring college classes and graduate-level research to get help with their online marketing from the young and hyperconnected. Sprint, for example, supplies a class at Boston s Emerson College with smartphones and unlimited service in exchange for students working gratis on the company s local Internet push. Więcej doniesień z najważniejszych wydarzeń w e-learningu i ICT dostępnych jest w serwisie: wioska.net codziennie nowe informacje nt. e-edukacji. kwiecień

4 metody, formy i programy kształcenia Koncepcja open access z perspektywy ekonomicznej analizy prawa doświadczenia niemieckie Włodzimierz Szpringer Rozwój internetu i quasi-monopolistyczna pozycja rynkowa wydawców dyktujących ceny i limitujących dostęp do wydawnictw naukowych, edukacyjnych i kulturalnych, a także coraz bardziej ograniczone możliwości budżetowe instytucji publicznych odpowiedzialnych za upowszechnianie wyników badań naukowych i dóbr kultury stanowią kluczowe przesłanki powstania inicjatywy open access. Informacja i wiedza (a zwłaszcza badania finansowane ze środków publicznych) mają cechy dobra publicznego, które powinno być dostępne dla wszystkich. W opracowaniu rozważany jest problem rekonfiguracji praw autorskich w taki sposób, by były bardziej adekwatne do ery cyfrowej, a równocześnie nie pozbawiały autorów wszelkiej ochrony. Repozytoria (institutional repository) to serwery sieciowe, które umożliwiają najczęściej równoległą (oprócz wydania drukiem) publikację treści w internecie oraz ich długotrwałą archiwizację i udostępnianie kręgom osób uprawnionych (np. pracownikom naukowym lub studentom konkretnego uniwersytetu) lub szerokiej publiczności, bez dyskryminacji i zbędnych ograniczeń. Repozytoria takie świadczą również usługi związane z doradztwem prawnym na rzecz autorów w kwestii metod i zakresu ochrony ich praw. Mamy zatem do czynienia z trzema kręgami podmiotów: autorami (produkcja), użytkownikami (konsumpcja) i platformą usługową (dystrybucja). W tym trójkącie powstają specyficzne problemy prawne. Platforma usługowa musi sobie zapewnić za zgodą autorów prawa do rozpowszechniania ich utworów. Polega to na uzyskaniu explicite, a co najmniej w sposób dorozumiany, licencji na rozpowszechnianie prac chronionych prawami autorskimi lub pokrewnymi (relacja: autor platforma), a także na niekomercyjne korzystanie z nich przez użytkowników (relacja: autor użytkownik). Aby wykluczyć wątpliwości prawne, ta pierwsza relacja: autor platforma powinna być unormowana umową. Choć globalny charakter internetu nakazywałby uwzględnianie wszystkich systemów prawnych, w przypadku prawa autorskiego obowiązuje zasada prawa kraju ochrony (dla danego dzieła właściwy jest system prawny tego kraju, w którym zostało ono poddane ochronie) 1. Często występuje też problem przyzwolenia na dokonywanie przez użytkowników zmian i dalszą dystrybucję dzieł pochodnych, np. w celach naukowych, oraz wytwarzanie kopii na własny, niekomercyjny użytek. Można rozróżnić dwa przypadki: publikacji w formie tradycyjnej, a dodatkowo w formie elektronicznej albo publikacji tylko w internecie. W przypadku, gdy utwór jest publikowany i udostępniany tylko w internecie, wydawca nie ponosi kosztów wydania i rozpowszechniania egzemplarzy papierowych oraz całości logistyki z tym związanej. Platforma repozytorium spełnia natomiast szereg funkcji np. rejestracji uznania autorstwa określonego dzieła, certyfikacji tego dzieła jako informacji naukowej czy technicznej, selekcji i weryfikacji jego jakości, rozpowszechniania, a także archiwizowania dla przyszłych użytkowników czy mikrofilmowania. Platforma repozytorium kreuje także metadane, słowa kluczowe (deskryptory bazy danych), streszczenia lub tłumaczenia na języki obce. Oddaje ponadto do dyspozycji użytkowników systemy wyszukiwawcze (wyszukiwarki). Udostępnianie dzieła może przebiegać dwutorowo: na zasadzie komercyjnej sprzedaży lub w trybie open access wraz z open content. Dostęp typu open access może podlegać restrykcjom, np. co do dalszego kopiowania w formie cyfrowej lub tworzenia kopii analogowej (a zatem tylko do odczytu). Jest to sytuacja podobna, jak w przypadku komercyjnych baz (banków) danych, do których w pewnych wąskich granicach możliwy jest otwarty dostęp. Pewien stopień ochrony przed dalszym przetwarzaniem, a zwłaszcza przed kopiowaniem dzieła, jest potrzebny także w wielu przypadkach trybu open access. A zatem twórcy platform muszą często wykorzystywać środki techniczne, urządzenia i oprogramowanie typu DRM (Digital Rights Management). System licencyjny można przedstawić jako modułowy złożony z różnych kategorii praw dostępu dla 1 Na temat konwencji międzynarodowych (np. berneńskiej, paryskiej, berlińskiej, brukselskiej, sztokholmskiej), traktatów WIPO i TRIPS zob. M. Barczewski, Traktatowa ochrona praw autorskich i praw pokrewnych, WoltersKluwer, Warszawa e-mentor nr 2 (39)

5 Koncepcja open access z perspektywy ekonomicznej... użytkowników, w szerokim spektrum: od kategorii, która nie daje tych praw w ogóle, do kategorii pełnego, niczym nieograniczonego dostępu dla wszystkich, łącznie z prawem do przetwarzania w dowolnym celu, kojarzenia z innymi utworami i dalszego udostępniania na rzecz innych podmiotów prawa. Z tej perspektywy można mówić o dwóch modelach licencji związanych z open access: Digital Peer Publishing-License oraz Creative Commons. W przypadku przekładu dawnych dzieł na formę cyfrową (retrodigitalizacji) konieczne są uzgodnienia z kręgiem spadkobierców 2. W relacjach umownych między autorem a wydawcą znajduje zastosowanie prawo cywilne (prawo umów), a nie tylko prawo autorskie. Relacje te dotyczą nie tylko cesji samych praw, ale również ich wykonywania. Powstaje pytanie, jakie są granice korygowania prawa autorskiego przez prawo cywilne, gdyż w niektórych systemach prawnych (Szwajcaria) występuje faktyczna dominacja tego ostatniego 3. Istotne są prawa do przechowywania utworu w repozytorium. Autor może o nich decydować, o ile nie zrzekł się swoich praw na rzecz wydawcy. Jeśli się zrzekł, wydawca może się nie zgodzić na archiwizację połączoną z udostępnianiem dzieła w repozytorium (chyba że na prywatnej stronie internetowej autora) 4. Może się z tym łączyć wymóg nadania kopii statusu manuskryptu (bez prawa cytatu), a nie oficjalnej kopii w formacie PDF. Jeżeli strony zawarły umowę przed erą internetu, kontrakt wymaga uzupełnienia 5. Poza sferą rozważań pozostawiam szczegółowe zagadnienia praw autorskich i praw pokrewnych (np. artystycznych wykonań utworów), a także istniejącego zawsze i wszędzie (a więc niezależnie od systemów open access) prawa do kopiowania na własny, osobisty i niekomercyjny użytek, w celach naukowych czy edukacyjnych lub w sposób ustawowo dopuszczalny (np. prawo cytatu). Prawo to dotyczy także utworów nietekstowych, np. muzyki czy filmów 6. Wolny dostęp nie jest równoznaczny z darmowymi materiałami na terminalu uczonego, badacz bowiem nie musi wiedzieć, z jakich rozwiązań wynika fakt, że uzyskuje on ten dostęp bez kosztów. Open access jest dlań synonimem open content: materiały są zawarte w otwartych repozytoriach internetowych, za które nie płaci docelowy użytkownik ani fizyczny, ani instytucjonalny ale których wytworzenie, cyfryzację, archiwizację, zaopatrzenie w metadane, transmisję itp. ktoś jednak musiał sfinansować. Powstaje zatem problem pełnego przejścia na otwarty dostęp. Żaden narodowy program cyfryzacji nie rozwiąże go, ponieważ ma on wymiar globalny. A jedyny obecnie aktywny i szybki międzynarodowy program konsekwentnej cyfryzacji dawniejszych zasobów dokumentarnych bez względu na dziedzinę, kraj, instytucję przechowującą oryginały i podmiot posiadający prawa wydawnicze, program posiadający w dodatku rzetelne podstawy finansowe to Google Books. Projekt Google Books i Open Content Alliance Należy przyznać, że amerykańska doktryna fair use, pozostawiająca orzecznictwu sądów rozstrzyganie, czy w konkretnym przypadku doszło do naruszenia praw autorskich, jest bardziej elastyczna wobec nowych technologii i ciągłych turbulencji na rynku niż kontynentalno-europejskie prawo autorskie, które zawiera wprawdzie listę wyjątków i zwolnień spod ochrony prawnej utworów, jednak dość sztywną i tylko z trudem, w dłuższym okresie, poddającą się niezbędnym modyfikacjom. Lista ta nie jest także identyczna w poszczególnych krajach Unii Europejskiej 7. Właśnie doktryna fair use umożliwiła, a w każdym razie istotnie ułatwiła, negocjacje porozumienia Google z organizacjami zbiorowego zarządzania prawami autorskimi w USA, które wszakże na razie zostało zakwestionowane przez sąd 8. W ekonomicznej analizie prawa autorskiego zwraca się ostatnio uwagę, że nie może się ono nadal rozwijać na zasadzie: all-size-fits-all. Nie byłby realny jeden, 2 Por. B. Woszczyński, Informacja naukowa i możliwości jej rozwoju w archiwach, [ ]. 3 Przejawia się to w regulowaniu licznych aspektów praw i obowiązków stron formalnie należących do prawa autorskiego w ramach swobody kontraktowania (wolności umów). 4 W świetle przeważającej wykładni prywatna strona WWW nie jest prasą w rozumieniu prawa autorskiego, a opublikowanych tam tekstów czy wypowiedzi nie można traktować jako publicznego udostępniania. 5 W Niemczech, w ramach ustawy o ochronie praw autorskich (Urhebergesetz), przyjęto rozwiązanie, że w przypadku cesji praw autorskich na rzecz wydawcy wracają one do autora automatycznie po upływie roku od daty pierwszej publikacji. Por. R.M. Hilty, M. Seemann, Open Access Zugang zu wissenschaftlichen Publikationen im schweizerischen Recht Rechtsgutachten, Universität Zürich, 2009, [ ]. 6 Kontekst regulacyjny stanowią poza prawem autorskim liczne inne działy prawa, np. ustawa o ochronie baz danych czy ustawy dotyczące nauki, edukacji i kultury, a także o ochronie własności przemysłowej czy zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Ustawa o ochronie baz danych wprowadza ochronę baz sui generis, poza sferą prawa autorskiego. Pod ochroną są zatem także bazy niemające twórczego charakteru, na których wytworzenie poniesiono określone nakłady czy inwestycje i które nie stanowią jedynie możliwego sposobu systematyzacji elementów czy części składowych. 7 Por. M. Leistner, Der Beitrag ökonomischer Forschung zum Urheberrecht, Zeitschrift für Geistiges Eigentum 2009, nr 4, s. 403 i nast.; H. Schack, Europäische Urheberrechts-Verordnung: erwünscht oder unvermeidlich?, Zeitschrift für Geistiges Eigentum 2009, nr 3, s. 275 i następne. 8 Por. S. Hüttner, S. Ott, Schachtern um das Weltkulturerbe das Google Book Settlement, Zeitschrift für Urheber- und Medienrecht 2010, nr 5, s. 377 i nast.; N. Rauer, Das Google Book Settlement 2.0, Kommunikation & Recht 2010, nr 1, s. 9 i nast., por. ostatnio: Nie wszystko pod kontrolą Google`a, [ ]. kwiecień

6 metody, formy i programy kształcenia wymyślony w zaciszu gabinetów, abstrakcyjny model ochrony, bez szczegółowych badań empirycznych poszczególnych produktów i rynków, struktur oraz zachowań rynkowych. Wymaga to zatem pozostawienia sądownictwu dostatecznej sfery elastyczności. Prawo prywatne staje się regulacyjnym prawem prywatnym kluczowym punktem jego ciężkości przestaje być autonomia podmiotów prawa, a jest to w dużej mierze optyka funkcjonalności względem regulacji i konkurencji 9. Należy przypuszczać, że zasada fair use pozwoli firmie Google na zawarcie porozumienia w sprawie cyfryzacji utworów, które obejmie docelowo bardzo szeroki zakres, a więc nie tylko retrodigitalizację, ale też digitalizację utworów współczesnych autorów i autorów nieznanych lub takich, których identyfikacja w określonym przedziale czasu okaże się niewykonalna (orphan works) 10. W tym ostatnim przypadku znane są trzy modele postępowania: udzielenie niewyłącznej licencji każdemu, kto jest gotów uiścić opłatę licencyjną na rzecz agencji rządowej lub organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi (model kanadyjski), rozszerzenie systemu zbiorowego zarządzania prawami autorskimi na dzieła twórców nieznanych (model nordycki), przyznanie praw każdemu, kto wykaże, że podjął działania w celu ustalenia tożsamości autora lub jego następców (USA) 11. Inicjatywy Google wywołują wszelako problemy prawne. Google wprowadza ciągle nowe usługi, które ze względu na skalę internetu i pozycję rynkową tej firmy (ok. 90-procentowy udział w globalnym rynku wyszukiwarek) budzą obawy. Przykładem jest serwis Google News, który przeszukuje internetowe strony mediów i zbiera te wiadomości, które są najciekawsze, czyli najczęściej czytane przez internautów, a następnie publikuje tytuły i krótkie fragmenty tekstów z linkami do źródeł. Wydawcy prasy protestują, ponieważ wiele osób zadowala się tymi fragmentami i nie sięga do pełnych tekstów. Przypomina to o niedawnej dyskusji na temat elektronicznych przeglądów prasy realizowanych na indywidualne zamówienie i sprzecznych orzeczeniach sądowych w różnych krajach w kwestii tego, czy serwisy tego typu powinny płacić wydawcom 12. W centrum debaty znalazł się również projekt Google Books, który zmierza do utworzenia cyfrowej biblioteki wszystkich książek świata. Wydawcy obawiają się załamania rynku książek w formie papierowej i doprowadzenia do faktycznego monopolu Google na ich cyfrowe udostępnianie, a tym samym dyktowania w tej mierze warunków finansowych. Prywatna firma zyskałaby w ten sposób kontrolę nad całością intelektualnego dorobku ludzkości. Google oferuje też wiele usług dodanych, dzięki którym wiele wie o prywatności internautów 13. Konkurentem Google jest firma Yahoo, która zainicjowała projekt Open Content Alliance (OCA). Biblioteki są podzielone i decydują się na współpracę z Google lub OCA. Metody pracy są różne Google płaci bibliotekom za skanowanie książek, natomiast OCA wymaga od swoich klientów, by skanowali je samodzielnie. W pierwszej kolejności skanowane są książki, do których wygasły prawa autorskie i które przeszły do domeny publicznej. Trwa dyskusja, jak zmotywować autorów materialnie (np. wpływami z reklam) i zachęcić ich do swobodnego udostępniania dzieł 14. Z pojęciem open access współistnieje często stosowany termin open content. Najbardziej znanym efektem światowego ruchu open content jest Wikipedia, redagowana dzięki współpracy tysięcy użytkowników internetu. Licencje tego typu próbują dostosować poziom ochrony indywidualnie do różnych kategorii użytkowników, korzystając w tej mierze z prawa autorskiego, ale też z cywilno-prawnej wolności umów. Jest to z reguły wiązka praw do użytkowania utworu czy korzystania z niego, lecz także pewnych obowiązków nakładanych na użytkowników. Można mówić równocześnie o skojarzeniu regulacji, koregulacji i samoregulacji, w tym kodeksów etycznych (zbiorów dobrych praktyk). Pewnym wzorcem jest niewątpliwie ruch Open Source Software i licencja GPL. Problem stanowi natomiast brak standaryzacji licencji, które mogą być mniej lub bardziej restrykcyjne lub permisywne. Trudne kwestie powstają zwłaszcza wówczas, gdy w repozytorium znajdują się utwory lub ich części poddane różnym 9 Por. H.W. Micklitz, Europäisches Regulierungsprivatrecht: Plädoyer für ein neues Denken, Zeitschrift für Gemeinschaftsprivatrecht 2009, nr 6, s. 254 i następne. 10 Por. B. Danckert, F.J. Mayer, Die vorherrschende Meinungsmacht von Google. Bedrohung durch einen Informationsmonopolisten?, Multimedia und Recht 2010, nr 4, s. 219 i nast.; Ch. Lindner, Perönlichkeitsrecht und Geo-Dienste im Internet z.b. Google Street View/Google Earth, Zeitschrift für Urheber- und Medienrecht 2010, nr 4, s. 292 i następne. 11 Por. N. Rauer, dz.cyt., s. 9 i nast.; S. Hüttner, S. Ott, dz.cyt., s. 377 i nast.; N. Peifer, Regulatory Aspects of Open Access, Journal of Intellectual Property, Information Technology and E-Commerce Law 2010, nr 1 (3), [ ]. 12 Informacje na temat tzw. głębokich linków (deep links) na rynku mediów można znaleźć w publikacji: W. Szpringer, Prowadzenie działalności gospodarczej w internecie, Difin, Warszawa 2005, s. 69 i następne. 13 Wiele obaw odnośnie ochrony prywatności budzi także projekt Google Street View. Por. A. Grzeszak, Kugle Google, Polityka, Ciągle żywe są także obawy z perspektywy konkurencji. Por. S. Cleland, Googleopoly. How Google is Monopolizing Consumer Internet Media, [ ]. 14 Por. K. Heinrich, Open Content Alliance v. Google Books Search, K. Hafner, Libraries Shun Deals to Place Books on Web, New York Times, ; [ ]; Going Open, [ ]. 6 e-mentor nr 2 (39)

7 Koncepcja open access z perspektywy ekonomicznej... reżimom licencyjnym. Warto podkreślić istotną cechę, zwaną klauzulą copyleft, która zobowiązuje nawet po przetworzeniu do dalszego udostępniania programu wraz z kodem źródłowym innym chętnym, dzięki czemu oprogramowanie nigdy nie stanie się zamknięte dla przyszłych użytkowników 15. Strategie publikacji elektronicznej w kontekście publikacji drukowanej: złota, zielona i szara Można wyróżnić trzy strategie elektronicznej publikacji utworów (autoarchiwizacji): złotą, zieloną oraz szarą 16. Złota strategia polega na opublikowaniu po raz pierwszy oryginału dzieła, np. w czasopismach elektronicznych, do których dostęp jest otwarty 17. Teksty publikowane w ten sposób przechodzą procedurę ewaluacji jakości dzieła, najczęściej w formie recenzji (peer review). Wydawca zawiera z autorem umowę wydawniczą, w której określone są reguły korzystania z dzieła. Umowa stanowi zatem uzupełnienie standardowej licencji typu open access, nierzadko przyznając autorowi np. dalej idące lub szczególne prawa. Źródła finansowania są podobne jak w przypadku innych publikacji, chociaż często wydawca musi obciążyć opłatą samego autora lub instytucję, w której on pracuje. Zielona strategia to autoarchiwizacja, która oznacza równoczesną z pierwszą publikacją oryginału (lub późniejszą) archiwizację zawartości cyfrowych na instytucjonalnym lub specjalistycznym, czyli zawężonym do określonej dyscypliny, serwerze typu open access. Może to być pre-print (na prawach rękopisu) lub post-print (odpowiednik zwykłej publikacji, która przeszła proces ewaluacji w formie recenzji). Tekst nie musi być jednak identyczny z drukowanym może się różnić formatem, liczbą stron, może nie być poddany końcowej korekcie. Szara strategia dotyczy z kolei tekstów, które nie są rozpowszechniane tradycyjnymi kanałami (wydawcy, księgarnie). Może obejmować np. prace dyplomowe i magisterskie czy rozprawy doktorskie. Repozytoria mogą się ponadto różnić usługami dodanymi, świadczonymi na rzecz użytkowników, a także stanem przetworzenia prezentowanych dzieł (np. nie tylko końcowe raporty badawcze, lecz także wyniki cząstkowe czy etapowe 18, nie tylko utwory drukowane, lecz również prace nieprzeznaczone do druku lub dotychczas nieopublikowane, np. prace magisterskie czy doktorskie). Sieci repozytoriów świadczą wiele usług dodanych np. wyszukiwanie, profilowanie, automatyczne zawiadamianie o nowościach, zestawienia wszystkich wersji danego utworu, wykazy dotyczące cytowania 19. Przyszłość systemów open access Badania empiryczne nie potwierdzają szerokiego zakresu wpływu koncepcji open access na zachowania instytucji i uczonych 20. Dostrzegalny jest różny stopień rozwoju kultury w zakresie znajomości nowych technologii i gotowości do korzystania z nich w pracy badawczej. Przykładowo w naukach społecznych i humanistycznych bazuje się przede wszystkim na publikacjach książkowych, w naukach przyrodniczych wymiana myśli oparta jest z kolei w dużej mierze na periodykach, a w naukach technicznych na dorobku konferencji i seminariów naukowych. Różna jest też gotowość do akceptacji języka angielskiego jako języka publikacji najwyższa w naukach przyrodniczych i technicznych. Skłonność do eksperymentowania z publikacjami open access jest odwrotnie proporcjonalna do nakładów pracy i poniesionych kosztów, wiąże się też z uzasadnionymi obawami o naśladownictwo i plagiaty. Niechęć do publikacji open access jest jednak częściowo równoważona faktem, że uczeni doskonale rozumieją obiektywną potrzebę dyskusji nad częściowymi nawet wynikami badań i poddawania ich ocenie środowiska w wymiarze krajowym oraz globalnym m.in. dlatego do pionierów idei otwartego dostępu należą fizycy, biolodzy i medycy. W Niemczech dotychczas zdecydowanie dominuje strategia zielona: publikacji w periodyku drukowanym, a następnie najczęściej z pewnym opóźnieniem w wersji elektronicznej Z perspektywy ekonomicznej analizy prawa utworom open content nie towarzyszy rywalizacja po stronie konsumpcji, nie wymagają więc ochrony w drodze restrykcyjnego licencjonowania. Istnieje wszelako problem zbiorowych, wielopodmiotowych działań, których celem jest postawienie dzieła do dyspozycji użytkowników. W przypadku nadmiernie permisywnych licencji powstaje problem bodźców do kreacji dzieła. 16 Por. Am Scheideweg elektronisches Publizieren und Open Access, DigitalPublishingOA.pdf, [ ]; A. Behring, Open Content und DRM unter besonderer Berücksichtigung von Creative Commons, [ ]. 17 Należy zaznaczyć, że dotychczas nie uregulowano problemu egzemplarza obowiązkowego dla biblioteki narodowej, gdyż obowiązek ten nie obejmuje wprost publikacji internetowych niemających odpowiednika na trwałym nośniku. Por. M.P. Weber, Öffentlich-rechtliche und organisatorische Rahmenbedingungen, [w:] G. Spindler (red.), Rechtliche Rahmenbedingungen von Open Access- Publikationen, Universitätsverlag Göttingen, 2006, s. 195 i następne. 18 Wobec dzielenia się wynikami cząstkowymi i etapowymi wyrażane są natomiast obawy przed kradzieżą pomysłów i plagiatami. 19 Istnieją także standardy kontroli jakości materiałów gromadzonych przez repozytoria oraz świadczonych przez nie usług dodanych. Zajmuje się tym instytucja Deutsche Initiative für Netzwerkinformation e. V, która wydaje certyfikaty jakości (DINI Zertifikat). Por. A. Cencora, DINI Deutsche Initiative für Netzwerkinformation e. V. Niemiecka inicjatywa na rzecz informacji sieciowej, Wrocław 2008, [ ]. 20 Por. tamże. 21 Por. tamże. kwiecień

8 metody, formy i programy kształcenia Odrębnym i nieco trudniejszym problemem jest publikacja książek w formie elektronicznej, przede wszystkim ze względu na wyższe koszty, którymi trudno byłoby obciążać autora. Dotyczy to zwłaszcza nauk społecznych i humanistycznych, bowiem objętość tekstów z tych dziedzin jest z reguły duża, a odbiorcy preferują czytanie publikacji drukowanych. Z perspektywy dalszego rozwoju nauki nie ma jednak w kwestii publikacji książek rozsądnej alternatywy dla formy open access, gdyż już dzisiaj ograniczenia budżetowe powodują, że biblioteki redukują ich zakup. Jest to zresztą paradoks, że najpierw naukowcy, zatrudnieni za publiczne pieniądze na uniwersytetach lub realizujący badania z publicznych grantów, publikują wyniki swojej pracy w komercyjnych wydawnictwach, a następnie biblioteki ponownie wydają publiczne pieniądze, by zapewnić pracownikom naukowym i studentom dostateczną liczbę egzemplarzy, niezbędną w procesie badań i dydaktyki. Analiza empiryczna nie pozwala na jednoznaczną prognozę przyszłości ruchu open access. Badania w krajach UE objęły z jednej strony wydawców tradycyjnych i tych łączących różne modele (zarówno publikacji drukowanych, jak i elektronicznych), z drugiej strony wydawców działających tylko w internecie 22. Wiele internetowych periodyków open access nie spełnia wszystkich wymogów, które dotyczą tradycyjnych czasopism naukowych (zewnętrzne recenzje, oferowanie kopii na papierze lub innym trwałym nośniku). W czasopismach tego typu mniejszy jest odsetek odrzucanych publikacji, ale też niższa wartość naukowa materiałów i gorsza obróbka redakcyjna. Szukają one środków na prowadzenie działalności u reklamodawców lub sponsorów. Można rozróżnić cztery rodzaje periodyków: tradycyjne, drukowane (subscription journals), mieszane, czyli udostępniające kopie drukowane i elektroniczne w zasadzie za opłatą, czasami bez opłat (mix of subscription and free content), publikujące od razu i tylko w internecie (full open access journals), publikujące w internecie dopiero po upływie pewnego czasu, np. sześciu miesięcy (delayed open access journals) 23. Inicjatywa Digital Peer Publishing License (DPPL) wspiera innowacyjne formy zarządzania informacją naukową w UE na warunkach open access. Oferuje ona wyższym uczelniom, bibliotekom i środowisku naukowemu pomoc techniczną, organizacyjną i prawną w zakresie wydawania fachowych czasopism elektronicznych. W tym celu powstała platforma internetowa, zawierająca zintegrowany system publikacji i recenzji, jak również oferująca usługi dodatkowe (np. wyszukiwanie według słów kluczowych, profilowanie, automatyczne zawiadamianie o nowościach, zestawianie wszystkich wersji danego utworu, wykazy dotyczące cytowania) 24. Architektura zorientowana na usługi (service-oriented architecture) opiera się w dużej mierze na oprogramowaniu o otwartym kodzie źródłowym (Open Source Software). Publikacja jest automatycznie kierowana do recenzji, a następnie umieszczana w serwisie. System umożliwia obróbkę tekstu w ramach współpracy naukowców, redaktorów i bibliotekarzy. Czasopisma obejmujące w zasadzie całość wiedzy od nauk społecznych i humanistycznych po nauki przyrodnicze i ścisłe są połączone w światową sieć pokrewnych periodyków 25. Tworzone są sieci współpracujących między sobą bibliotek np. Elektronische Zeitschriftenbibliothek pod kierunkiem biblioteki Uniwersytetu w Regensburgu 26. Istnieją różne możliwości utworzenia czasopisma online 27. Po pierwsze, można to zrobić w ramach już istniejącego czasopisma wydawanego tradycyjnie i wydawcy. Dostępne są też alternatywne modele biznesowe, np. opłaty autorskie czy częściej korzystanie ze wsparcia różnych stowarzyszeń i organizacji (np. Deutsche Forschungsgemeinschaft) lub instytucji zatrudniającej autorów. Inne rozwiązanie to całkowicie nowe przedsięwzięcia, bazujące na oprogramowaniu open source 28. Powstają jednak wątpliwości, czy nowy periodyk przekroczy masę krytyczną, czyli zdobędzie odpo- 22 Por. J. Adema, Overview of Open Access Models for ebooks in the Humanities and Social Sciences econtentplus, OAPEN, Bruksela W skład konsorcjum OAPEN (Open Access Publishing in European Networks) wchodzą zarówno wydawnictwa uniwersyteckie, jak i same wyższe uczelnie. Por. Annual Report, OAPEN, ECP-2007-DILI ; J. Adema, P. Rutten, Digital Monographs in the Humanities and Social Science on the User Needs, ECP , Bruksela 2010; J. Kemp, J. Adema, P. Ruttgen, Report on Best Practices and Recommendations, OAPEN, Bruksela Por. The facts about open access. A study of the financial and non-financial effects of alternative business models on scholarly journals, Kaufman-Wills Group, West Sussex Istnieje wiele wersji DPPL od modułów pozwalających korzystać tylko z utworu do bardziej permisywnych i elastycznych, dopuszczających przetwarzanie całości lub części dzieła, jednak pod pewnymi warunkami, np. oznaczenia tożsamości autora wersji pierwotnej dzieła, dalszego udostępniania tylko niekomercyjnego lub także komercyjnego. Por. G. Spindler (red.), Rechtliche Rahmenbedingungen von Open Access-Publikationen, Universitätsverlag Göttingen, 2006, s. 77 i nast.; por. też: Welcome to DIPP. Initiative for Innovation in Scholarly Communication, [ ]. 25 Digital Peer Publishing, [ ]. 26 Directory of open access journals, Elektronische Zeitschriftenbibliothek, de/ezeit/index.phtml?bibid=ubr&colors=7&lang=de, [ ]. 27 Por. Guide to Business Planning for Converting a Subscription-Based Journal to Open Access, Open Society Institute, soros.org./openaccess/oajguides/business_converting.pdf, [ ]; The Scholarly Publishing & Academic Resources Coalition, [ ]. 28 Por. Public Knowledge Project Open Journal Systems, [ ]; B. Roger, Das Markenrecht als Missbrauchsschutz für Open Source Software, [ ]. 8 e-mentor nr 2 (39)

9 Koncepcja open access z perspektywy ekonomicznej... wiednią liczbę czytelników i autorów (w przeciwnym razie przedsięwzięcie traci sens), czy znajdą się redaktorzy zapewniający wysoką jakość opracowania tekstu (a może należy skorzystać z usług wcześniej sprawdzonego wydawcy). Modele finansowania repozytoriów Istnieją trzy rodzaje repozytoriów: instytucjonalne, np. uniwersytety, biblioteki; repozytoria specjalistyczne, zawężone do określonej dyscypliny (dzieła są pogrupowane tematycznie bez względu na to, z jakiej instytucji lub od jakiego autora pochodzą); strony internetowe poszczególnych użytkowników sieci, na których umieszczane są teksty (self-posting) w tym przypadku są one jednak nierzadko gorszej jakości, np. z powodu braku profesjonalnej obróbki czy korekty. Wśród modeli finansowania repozytoriów szczególne znaczenie należy przypisać modelowi instytucjonalnemu. Polega on na tym, że uczelnia czy instytut badawczy finansują publikacje open access swoich pracowników i studentów. W tym celu tworzą własne repozytoria sieciowe lub nabywają członkostwo w repozytoriach zorganizowanych przez podmioty zewnętrzne, np. wydawców 29. Podobny jest model wspólnotowy, który sprowadza się do finansowania publikacji przez zrzeszenia autorów i osób zainteresowanych daną dyscypliną nauki, które z reguły występują w podwójnej roli twórcy są zarazem czytelnikami, gdyż udostępniają sobie wzajemnie wyniki badań (community-fee model). Tak jest na przykład w przypadku Documenta Mathematica, e-periodyku finansowanego przez Niemieckie Stowarzyszenie Matematyczne, a także w przypadku Journal für Psychologie i Forum Gemeindepsychologie 30. Model hybrydowy polega z kolei na skojarzeniu opłat za subskrypcję (ze strony użytkowników) oraz opłat za publikację od autorów. Należy zaznaczyć, że jest to forma rzadsza i charakterystyczna dla mniej ważnych publikacji uczeni o uznanej renomie bowiem nie płacą. Model ten jest praktykowany bywa przez tradycyjnych wydawców, którzy udostępniają tą drogą część periodyków (np. Springer Verlag, Oxford University Press, Blackwell, Wiley, Elsevier) 31. Model hybrydowy to także skojarzenie publikacji na zasadzie open access oraz wersji płatnej (drukowanej) lub w ramach print-on-demand service. W ten sposób zasięg i znajomość publikacji, a także częstotliwość cytowania dzieł, mogą się zwiększać 32. Istnieje też model konsorcjalny, np. Sponsoring Consortium for Open Access Publishing in Particle Physics (SCOAP) 33. Organizacja ta grupuje instytucje naukowe, stowarzyszenia fizyków oraz biblioteki. Wydaje czasopisma open access i posiada umowy z krajowymi sponsorami niemieckich landów, które pokrywają większość kosztów publikacji 34. Klasyczny model biznesowy przemysłu treści (content-industry) opierał się na współzależności autorów (twórców), organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i publicznego udostępniania utworów, hurtowników i detalistów (księgarń), a także pośredników (bibliotek) oraz końcowych użytkowników. Komponenty takiego modelu to prawa własności i prawa do komercyjnej sprzedaży kopii utworów oraz z reguły wysokie koszty produkcji i dystrybucji koszty transakcyjne, nieuniknione, by uzyskać wartość dodaną z handlu fizycznymi (materialnymi) produktami, np. książkami. Wspomniane prawa, rygorystycznie stosowane, można ograniczyć tylko w wyjątkowych, ustawowo określonych przypadkach, np. dla celów naukowych lub edukacyjnych. Ten klasyczny model biznesowy, ukształtowany dla mediów tradycyjnych, w dobie Web 2.0 natrafia na bardzo poważne ograniczenia, wynikające z konwergencji mediów elektronicznych i cyfryzacji treści (peer-to-peer, filesharing, user-generated content). Skoro treści mogą być przesyłane przez dowolne urządzenie i łatwo kopiowane w dowolnej liczbie egzemplarzy, powstają nowe wyzwania dla prawa autorskiego, np. polegające na stosowaniu restrykcji prawnych, a także technicznych (warunkowy płatny dostęp, systemy DRM). Rysują się jednak równocześnie nowe szanse np. na skonstruowanie modeli biznesowych opartych na trybie open access i open content. Interesująca jest 29 Przykłady tego typu repozytoriów: biomedcentral.com/; instmembership.php, [ ]. 30 Documenta Mathematica, Journal für Psychologie, Forum Gemeindepschychologie, [ ]. 31 Strony wydawców: [ ]. 32 Wiele modeli podlega łączeniu, np. w Niemczech dochodzi element wspierania przez Deutsche Forschungsgemeinschaft (DFG). W ten sposób działają: portal czasopism medycznych w języku niemieckim i angielskim (German Medical Science), prowadzony przez fachowe stowarzyszenie lekarskie z udziałem Deutsche Zentralbibliothek für Medizin, Deutsche Institut für Medizinische Dokumentation und Information oraz Arbeitsgemeinschaft der Wissenschaftlichen Medizinischen Fachgesellschaften; [ ]. 33 Strona SCOAP: [ ]. 34 D. Euler, S. Seufert (red.), Nachhaltigkeit von elearning-innovationen. Ergebnis einer Delphi-Studie, Universität St. Gallen, 2004; geschaeftsmodell/, [ ]. kwiecień

10 metody, formy i programy kształcenia kwestia, jaką wartość dodaną mogą one przynieść autorom czy repozytoriom udostępniającym dzieła oraz końcowym użytkownikom i na jakie ogniwa łańcucha wartości należy zwrócić szczególną uwagę. Pewne wzorce można czerpać z dorobku Open Source Software, wokół którego powstały jak wiadomo modele biznesowe, w tym modele łączące oprogramowanie wolne i komercyjne 35. Pierwszym źródłem wartości dodanej jest przygotowanie dzieła i zapewnienie mu wysokiej jakości, której oczekują użytkownicy. Często pobierane są za to niewielkie opłaty (np. przez serwis prawniczy LexisNexis). Świadczy się też usługi dodane, np. związane z nawigacją i wyszukiwaniem wraz z ewaluacją materiału z określonego punktu widzenia. Mamy do czynienia z rozwojem inteligentnych wyszukiwarek, które wyszukują, kierując się intencjami czy zainteresowaniami użytkownika 36. Lawrence Lessig podkreśla, że wolna nauka czy kultura nie muszą stać w sprzeczności z powstaniem odpowiednich modeli. Podobnego zdania jest Chris Anderson, autor książki The Long Tail i twórca pojęcia freeconomics, które samo w sobie zakłada, że wolny dostęp do źródeł wiedzy i myślenie ekonomiczne mogą współistnieć 37. Technologia i masowość świadczenia usług powodują, że koszty obsługi pojedynczego klienta zbliżają się do zera (YouTube, Flickr, Skype). Dostawcy treści wykorzystują w tej mierze już istniejące modele telewizji czy telefonii, które stanowią wehikuł dostarczania przekazu. Wiele usług pozostaje jednak płatnych (np. premium-content w bezpłatnej telewizji) lub częściowo płatnych (udostępnianie niektórych programów gratis w telewizjach płatnych). Modele biznesowe korzystają z dorobku marketingu, który tworzy nowe instrumenty, także z wykorzystaniem narzędzi Web 2.0, zastępujące tradycyjne reklamy (np. indywidualizujące przekaz w zależności od rodzaju klienta i pobieranych przez niego treści lub jego przynależności do grup dyskusyjnych). Należy wspomnieć również o formie dual licensing, czyli udostępnianiu oprogramowania lub utworu bezpłatnie do użytku osobistego oraz odpłatnie jeżeli planowana jest przy ich użyciu działalność komercyjna. Strategie open access zmierzają do przeniesienia ciężaru kosztów z użytkowników końcowych na podmioty udostępniające dzieła (uczelnie, biblioteki i samych autorów). Modele biznesowe działają natomiast tak, by nie było konieczności obciążania autorów, a raczej, by dotyczyło to instytucji zatrudniających autorów (np. wyższych uczelni). Najczęściej przypadki obciążania kosztami autorów mogą dotyczyć publikacji w czasopismach typu open access (article-processing charge APC) lub Author-Pay. Nie jest to jednak reguła, istnieją bowiem organizacje wspierające badania i publikację ich wyników 38. Modele te muszą także brać pod uwagę fakt, że w świecie cyfrowym jedna i ta sama osoba może być użytkownikiem, autorem, producentem i dystrybutorem dzieła. Ponadto nie zawsze jest w pełni jasne, co w istocie jest utworem korzystającym z ochrony w ramach prawa autorskiego (user-generated content) i jakie zasady należy stosować wobec dzieł przetworzonych w sieci, złożonych lub zbiorowych dzieł multimedialnych (zarówno tworzonych wspólnie przez wielu autorów, jak i prac zbiorowych, których poszczególne części tworzą odrębni twórcy) 39. Innym istotnym motywem, skłaniającym do rekonfiguracji praw własności intelektualnej w kierunku ograniczenia restrykcyjnego gorsetu regulacji oraz nadmiernych przywilejów twórców, jest obok wspierania rozwoju otwartej nauki i kultury problem integracji społecznej, zwalczania wykluczenia cyfrowego oraz sprawiedliwości i równości w dostępie do wiedzy 40. Licencje Wiele z wymienionych problemów ustawodawca próbuje rozwiązać za pomocą tzw. licencji ustawowych lub alternatywnie licencji przymusowych, które nakazują autorowi zrzeczenie się części przysługujących mu praw. Uzasadnieniem są w takim przypadku najczęściej ważne cele i interesy publiczne. Przykładowo w niemieckich czasopismach publikowanych ze środków publicznych można przez pewien czas po pierwszej publikacji (np. sześć miesięcy) udostępniać dzieło w celach niekomercyjnych. Jeżeli autor jest zatrudniony w instytucji publicznej (np. na uniwersytecie), może być na stałe kontraktowo zobowiązany do udostępnienia dzieła na zasadzie open access. Nie powinno to jednak ograniczać go w swobodzie ogólnego dysponowania dziełem, limi- 35 Por. B. Hartmann, F. Jansen, Open Content Open Access Freie Inhalte als Herausforderung für Wirtschaft Wissenschaft und Politik, MFG Stiftung Baden-Württemberg, Zentrum für Europäische Wirtschaftsforschung GmbH, Fraunhofer-Institut für System- und Innovationsforschung, Stuttgart Mannheim Karlsruhe Fakt pojawienia się serwisów społecznościowych stawia nowe wyzwania przed wyszukiwarkami internetowymi. Odpowiedzią na zainteresowanie użytkowników bieżącymi treściami może stać się technologia wyszukiwania w czasie rzeczywistym, która obok wyników tradycyjnego wyszukiwania daje szansę śledzenia strumienia treści generowanego przez użytkowników serwisów społecznościowych. Por. K. Żernicka, Wyszukiwanie w czasie rzeczywistym przyszłość internetu?, e-mentor 2010, nr 4, s. 23 i następne. 37 Por. L. Lessig Wolna Kultura WSiP, Warszawa, 2005; Ch. Anderson Długi ogon. Ekonomia przyszłości? Media Rodzina, Warszawa, Problem wspierania budzi natomiast zastrzeżenia, że taką szansę mają przede wszystkim publikacje z obszarów priorytetowych. Najbardziej typowym czynnikiem zapewniającym autorowi zwolnienie z ponoszenia kosztów jest przynależność instytucjonalna, np. do uniwersytetu lub instytutu badawczego. Część modeli biznesowych ma charakter hybrydowy. 39 Por. T. Kreutzer, Das Modell des deutschen Urheberrechts und Regelungsalternativen, Nomos, Baden-Baden Por. R.M. Hilty, A. Peukert (red.), Interessenausgleich im Urheberrecht, Nomos, Baden-Baden e-mentor nr 2 (39)

11 Koncepcja open access z perspektywy ekonomicznej... tować wolności nauki czy pogarszać warunków jego dalszej pracy badawczej. W świetle Deklaracji Berlińskiej koncepcja open access obejmuje nie tylko korzystanie z informacji w celach naukowych (przeczytania lub wydrukowania dokumentu), ale również prawo do dalszej dystrybucji, publicznego udostępniania lub adaptacji. Najczęściej jednak dla uproszczenia wywodów opinie prawne zawężają opcję open access tylko do tego pierwszego znaczenia. Otwarty dostęp nie oznacza jednak w pełni wolnego dostępu. Sytuacja prawna w zakresie open access nie zawsze jest prosta. Autorzy z reguły cedują prawa autorskie na wydawców. Aby publikować dzieło online, autor powinien mieć te prawa u siebie, a wydawcy udzielić jedynie licencji. W celu ochrony swoich praw autor powinien zawrzeć umowę na warunkach Creative Commons. Umowa taka daje użytkownikom dzieła pewne prawa, np. także do modyfikacji czy komercyjnego wykorzystania tekstu. Na tej drodze mogą jednak pojawić się przeszkody, np. w przypadku gdy autor przekazał niektóre prawa organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi. Powstają pytania: jak należy dostosować Creative Commons do prawodawstwa krajowego, czym jest w gruncie rzeczy własność intelektualna, którą należy chronić, i czy można mówić tylko o ochronie treści, czy medium (przekaz ustny, zapis na papierze lub na nośniku cyfrowym)? Tradycyjny model dystrybucji treści zaczyna się załamywać. Może mieć na to wpływ wiele kwestii: czasem trudno określić autora, odbiorcę, pole eksploatacji, czy też wskazać moment wykonania utworu (np. nie da się stwierdzić, kto jest autorem Wikipedii). Trudno również zdecydować, czy indeksowanie zasobu przez wyszukiwarkę jest równoważne z jego odtworzeniem 41. Inspiracje płynące ze statusu wolnego oprogramowania można przenieść na treści. Oprogramowanie i treści są często bardzo zbliżone, a nawet tożsame. Oprogramowanie to jedna z pierwszych treści w pełni cyfrowych 42. Należy zwrócić uwagę na kluczowe cechy licencji CC 43 kierunek jej rozwoju to wprowadzenie wersji unported z założenia nieprzystosowanej do żadnej konkretnej jurysdykcji i operującej językiem traktatów i konwencji międzynarodowych, a także objęcie nią expressis verbis praw pokrewnych 44. Tworzenie oprogramowania niebędącego oprogramowaniem wolnym postrzegane jest coraz częściej jako praktyka nieetyczna, a z racji coraz bardziej zorientowanego na współpracę rynku usług IT także nieekonomiczna. Podkreślenia wymaga natomiast troska o jakość treści w każdym przypadku. Z perspektywy ekonomii treść łatwiej dostępna (copyleft) wypiera treść trudniej dostępną, zwłaszcza, jeśli jest ona gorszej jakości. Ekonomiczne pojęcie rzadkości mówi z kolei, że dostępność dóbr materialnych musi być ograniczona, zaś niematerialnych (cyfrowych) może, lecz nie musi. Cyfrowe treści kontekst odpowiedzialności operatorów ISP i ochrony prywatności Obecnie, zgodnie z ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną, operator nie ponosi w Polsce odpowiedzialności za zwykły przepływ danych (mere conduit), caching lub hosting. Jeżeli jednak uzyska informację z wiarygodnego źródła, że dane treści są nielegalne, powinien niezwłocznie je usunąć lub zablokować dostęp 45. W tej ustawie, a także w ustawie Prawo telekomunikacyjne, istnieją regulacje skierowane przeciwko spammingowi zanim dostawca prześle konsumentowi informację handlową, musi uzyskać od niego zgodę wyrażoną expressis verbis (opcja opt-in). Nie można więc niechcianej informacji handlowej podciągać pod ustrojową zasadę swobody wypowiedzi. 41 Por. P. Gawrysiak, Licencje Creative Commons vs. Open Source, materiały z konferencji Wolne oprogramowanie a wolna treść, WPiA UW, Warszawa, Należy w tym kontekście przypomnieć gradację czterech wolności R. Stallmana: wolność zerowa: prawo do uruchomienia i wykorzystywania programu (jako narzędzia) w dowolnym celu, wolność pierwsza: prawo do analizy sposobu działania programu i jego modyfikacji dla własnych potrzeb, wolność druga: prawo do kopiowania i redystrybucji programu, tak by inni mogli go wykorzystać, wolność trzecia: prawo do poprawiania programu i do upubliczniania poprawek, tak aby korzyść mogła odnieść cała społeczność. 43 Licencje CC posiadają następujące cechy: adhezyjny charakter (wzorzec umowy narzucany przez twórcę i niepodlegający negocjacji i modyfikacji), nieodpłatność, bezterminowość, niewyłączny charakter, brak możliwości wypowiedzenia licencji, zakaz stosowania DRM (Digital Rights Management), zasada: naruszenie oznacza wygaśnięcie licencji, zakaz sublicencjonowania, ograniczenie odpowiedzialności odszkodowawczej, brak gwarancji, klauzula bez utworów zależnych, przekazanie licencji przy okazji każdego udostępnienia utworu licencjonowanego na zasadach CC. Por. W. Machała, Cywilnoprawne aspekty licencji Creative Commons, materiały z konferencji Wolne oprogramowanie a wolna treść, WPiA UW, Warszawa, Por. non-waivable v. waivable compulsory license schemes, a także voluntary license schemes: K. Siewicz, Licencje Creative Commons prezentacja wersji 3.0, materiały z konferencji Wolne oprogramowanie a wolna treść, WPiA UW, Warszawa, ; K. Siewicz, Towards an Improved Regulatory Framework of Free Software. Protecting User Freedoms in a World of Software Communities and egovernments, University of Leiden, W przypadku repozytorium odpowiedzialność może np. dotyczyć sytuacji, w których pracownik naukowy domaga się usunięcia z bazy danych opracowania będącego plagiatem niepublikowanej pracy doktorskiej lub w inny sposób naruszającego cudze prawa (np. książka historyczna, która w niekorzystnym świetle przedstawia dzieje rodziny X w okresie nazistowskim). W przypadku wykazania takich naruszeń operator repozytorium może ponosić odpowiedzialność odszkodowawczą, chyba że wykaże, że o niczym nie wiedział lub przy dołożeniu należytej staranności nie mógł się dowiedzieć. Por. M.P. Weber, Haftungsrechtliche Risiken beim Betrieb institutionellen Repositorien, [w:] G. Spindler, (red.), Rechtliche Rahmenbedingungen von Open Access-Publikationen, Universitätsverlag Göttingen, kwiecień

12 metody, formy i programy kształcenia Skomplikowane problemy pojawiają się na tle prawa autorskiego, które nie jest w pełni przystosowane do ery internetu. Często trudne jest sprawdzenie legalności utworu, np. w przypadku dzielenia się plikami (filesharing, peer-to-peer) w serwisach społecznościowych, w których treści pochodzące od internautów mieszają się z utworami podlegającymi ochronie, a oryginalne dzieła przetwarzane są w utwory pochodne lub złożone (multimedia). Prawo autorskie stoi w tej mierze na straży ochrony integralności utworu oryginalnego. Podobne wątpliwości rodzą się na tle dyrektywy o audiowizualnych usługach medialnych 46. Mamy do czynienia z konfrontacją praw podstawowych obywateli do ochrony prywatności i silnej presji ze strony organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi, by wciągnąć operatorów ISP do zwalczania naruszeń i ścigania sprawców w drodze ujawniania ich danych osobowych, stosowania oprogramowania filtracyjnego, a w przypadku recydywy wciągania internautów na czarną listę, a nawet odcinania dostępu do sieci 47. Kontekst problemu to także swoboda świadczenia usług na jednolitym rynku UE i budowa nowoczesnego społeczeństwa informacyjnego 48. Pewne elementy, m.in. poprawiające pewność prawną dostawców, wprowadza nowy pakiet regulacyjny UE o komunikacji elektronicznej. Powinno to ich zachęcać do inwestowania w nową infrastrukturę Next Generation Networks (NGN), dotyczącą m.in. analizy rynków i regulacji sektorowych oraz nakładania nowych obowiązków na dostawców. Pakiet wyraźnie stanowi, że niemożliwe jest odcięcie użytkownikowi dostępu do internetu bez kontroli sądowej 49. Kontrowersje związane z ochroną prywatności wywołuje działalność firmy Google, gdyż świadczy ona szereg nowych usług, które budzą wątpliwości w kontekście jej pozycji na rynku globalnym 50. Podobne obawy rodzi korzystanie z serwisów społecznościowych 51. Ciekawe jest spostrzeżenie, że ochrona prywatności w erze internetu to w istocie zarządzanie ryzykiem i zaufaniem (risk & trust management), gdyż nikt nie jest w stanie kontrolować wszystkiego 52. W tym kontekście należy wskazać także koncepcję cloud computing, czyli udostępniania oprogramowania każdorazowo ściąganego z sieci na urządzenie końcowe użytkownika (np. komputer, tablet, telefon), co nie wymaga stałej instalacji. Idea cloud computing może mieć ogromne znaczenie w przyszłości, ponieważ daje możliwość kojarzenia wolnych mocy obliczeniowych wielu rozproszonych komputerów (grid computing), co może pozwolić na bardziej racjonalne gospodarowanie sprzętem, np. w administracji publicznej. Koncepcja ta bywa także określana mianem: oprogramowanie jako usługa (software as a service). Problemy i niejasności powstają w przedmiocie wyboru prawa właściwego, np. w przypadku naruszenia prywatności czy utraty danych. Wszystkie te kwestie mogą być istotne dla repozytoriów, zwłaszcza z punktu widzenia ich usieciowienia i globalizacji Przykładowo trudno określić, czy nadawanie tylko w internecie (webcasting) lub równoczesne nadawanie w internecie i w tradycyjnych mediach RTV (simulcasting) jest tym samym, co nadawanie dotychczas tylko w tradycyjnych mediach, skoro pojawiają się usługi pośrednie między komunikacją rozsiewczą (point-to-multi-point) a komunikacją porozumiewawczą (point-to-point), np. shift-tv czy near VoD, w których można sobie wybrać czas odbioru. Co z punktu widzenia prawnego zmienia się, jeśli słuchanie lub oglądanie następuje w czasie rzeczywistym (streaming) w stosunku do sytuacji, w której istnieje możliwość zapamiętania audycji na urządzeniu użytkownika (downloading)? Czym jest zapisanie w pamięci tymczasowej RAM? Takich pytań stawia się wiele. Por. A. Seidl, M. Maisch, Fernsehen der Zukunft Aufnahme der audiovisuellen Mediendienste auf Abruf in das Telemediengesetz, Kommunikation & Recht 2011, nr 1, s. 11 i nast.; por. też: S. Schweda, Die audiovisuellen Medien im reformierten EG-Rechtsrahmen für elektronische Kommunikation, Kommunikation & Recht 2010, nr 2, s. 81 i następne. 47 Por. F. Coudert, E. Werkers, In the Aftermath of the Promusicae Case; How to Strike the Balance?, International Journal of Law and Information Technology 2008, t. 18, nr Por. G. Urbas, K. Fouracre, Obligations and Liability of ISPs as Guardians of Internet Content: Comparative Perspectives, Computer Law Review 2010, nr 2, s. 33 i nast., a także: R.H. Weber, Internet Service Provider Liability. The Swiss Perspective, R. Pol ak, The Legal Classification of ISPs. The Czech Perspective, M. Peguera, Internet Service Providers Liability in Spain. Recent Case Law and Future Perspectives, Journal of Intellectual Property, Information Technology and E-Commerce Law 2010, nr 1; [ ]. 49 Por. S. Schweda, dz.cyt, s. 81 i nast.; R. Klotz, A. Brandenberg, Der Novellierte EG-Rechtsrahmen für elektronische Kommunikation, Multimedia und Recht 2010, nr 3, s. 147 i nast.; A. Ferti, The Internet Freedom Provision of the EU Telecoms Package, Computer Law Review 2010, nr 1, s. 1 i nast.; L. Feiler, New Approaches to Network and Information Security Regulation: The EU Telecoms Package, Computer Law Review 2010, nr 2, s. 43 i następne. 50 Por. B. Danckert, F.J. Mayer, dz.cyt., s. 219 i nast.; Ch. Lindner, dz.cyt., s. 292 i następne. 51 Por. H. Krieg, Twitter und Recht, Kommunikation & Recht 2010, nr 2, s. 73 i nast.; U. Gabriel, S. Albrecht, Filesharing-Dienste, Grundrechte und keine Lösung?, Zeitschrift für Urheber- und Medienrecht 2010, nr 5, s. 392 i nast., M.A. Kuppers, US Copyright Infringement by Filesharing: Statutory Damages, Computer Law Review 2010, s. 39 i nast.; F. Radmann, Kino.ko Filmegucken kann Sünde sein, Zeitschrift für Urheber- und Medienrecht 2010, nr 5, s. 387 i następne. 52 Por. D. Heckmann, Smart Life Smart Privacy Management, Kommunikation & Recht 2011, nr 1, s. 1 i nast.; D. Heckmann, Vertrauen in virtuellen Räumen? Rechtssiechere Internetnutzung zwischen Fake und Faszinosum, Kommunikation & Recht 2010, nr 1, s. 1 i następne. 53 Por. T. Nägele, S. Jacobs, Rechtsfragen des Cloud Computing, Zeitschrift für Urheber- und Medienrecht,2010, nr 4, s. 281 i nast.; C.F. Nordmeier, Cloud Computing und Internationales Privatrecht, Multimedia und Recht 2010, nr 3, s. 151 i nast.; S.E. Schulz, Cloud Computing in der öffentlichen Verwaltung, Multimedia und Recht 2010, nr 2, s. 75 i nast.; por też: G. Spindler, Rechtliche Rahmenbedingungen des Software as a Service Konzepts, M.A. Casumano, Will SaaS and Cloud Computing Become a New Industry Platform?, F. Bandulet, W. Faisst, H. Eggs, S. Otyepka, S. Wenzel, Software as a Service as Disruptive Innovation in the Enterprise Application Market, [w:] A. Benlian, T. Hess, P. Buxbaum (red.), Software as a Service. Anbieterstrategien, Kundenbedürfnisse und Wertschöpfungsstrukturen, Gabler, Wiesbaden e-mentor nr 2 (39)

13 Koncepcja open access z perspektywy ekonomicznej... Podsumowanie Z perspektywy ekonomicznej można mieć wątpliwości, czy prawo autorskie powiększa dobrobyt i promuje innowacje. Przenoszenie dorobku prawa patentowego na prawo autorskie wydaje się wątpliwe. Problemy dotyczą równości i sprawiedliwości w dostępie do informacji i wiedzy oraz suwerenności konsumentów. Ekonomia nie daje jednak odpowiedzi na pytanie, jaki powinien być optymalny stopień ochrony praw autorskich. Jak wyważyć efektywność dynamiczną (bodźce do twórczości) i efektywność statyczną (dostęp do wiedzy)? Efektywność w produkcji wymaga, by twórca uzyskiwał za dzieło słuszne wynagrodzenie, a efektywność w dystrybucji by dostęp do wiedzy był wolny. Ale nawet wówczas, gdy informacje i wiedzę włączymy do kategorii dobra publicznego, należy mieć na uwadze uwarunkowania procesu twórczego. Istotne są koszty, jakie pociąga za sobą otwarty dostęp, w tym koszty kreacji dzieł i koszty transakcyjne. Brak rywalizacji w korzystaniu z dóbr w formie cyfrowej nie oznacza likwidacji wszelkich kosztów. Ograniczenia siły praw autorskich są celowe ze względu na aspekt rynkowy pozycja właściciela tych praw jest bardzo zbliżona do dominacji rynkowej w rozumieniu prawa konkurencji. Nie można wykluczyć w tej dziedzinie zachowań strategicznych. Widoczne jest to wyraźnie w kontekście standardów rynkowych na rynku oprogramowania komputerowego. Mamy do czynienia z krzyżowaniem się argumentów prawa naturalnego i utylitaryzmu: nie wiadomo, w jakiej mierze prawa zbiorowości są uzasadnione (np. prawo do wiedzy). Aspekt twórczości wyraźnie ustępuje miejsca aspektowi inwestycyjnemu, który jest znamienny dla ochrony baz danych: ktoś poniósł nakłady na wytworzenie dzieła, należy mu się zatem uczciwa (rynkowa) zapłata. Pojawia się koncepcja przekształcenia copyright w copytax, by limitować (nieracjonalne) lub stymulować (prawidłowe) użytkowanie dzieła. Ekonomiczna analiza prawa zbyt często akcentuje cele i interesy jednego, wybranego interesariusza, powodując petryfikację układu władzy, interesów lub dobrobytu. Często w perspektywie oznacza to umocnienie pozycji podmiotów, które i tak już dominują, a tylko deklaratywną ochronę słabszych. Znikają wówczas z pola widzenia alternatywy regulacyjne, które służyłyby idei równości czy sprawiedliwości. Bibliografia i netografia dostępne są w wersji internetowej czasopisma. Polecamy Możliwości i zagrożenia cyberprzestrzeni maja 2011 r., Toruń Zapraszamy na X Międzynarodową Konferencję Naukową pt. Możliwości i zagrożenia cyberprzestrzeni. Spotkanie poświęcone jest zagadnieniom związanym z funkcjonowaniem w nowej, wirtualnej rzeczywistości, w szczególności poznawaniu zależności między współczesnym kształceniem a cyberprzestrzenią. Omówione zostaną m.in. takie obszary tematyczne, jak psychospołeczne aspekty mediów, nauczanie telematyczne, neuronauki oraz edukacja medialna. E-mentor jest patronem medialnym tego wydarzenia. Więcej informacji na stronie: Reforma szkolnictwa wyższego a jakość kształcenia i ochrona własności intelektualnej 11 maja 2011 r., Warszawa Organizowane przez Fundację im. Augustina-Jeana Fresnela i Plagiat.pl seminarium poświęcone jest zmianom, jakie niesie nowelizacja ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, a także ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki. Ponadto uczestnicy będą mieli okazję zapoznać się z wynikami badań dotyczących skali i rozmiarów zjawiska plagiatowania w pracach dyplomowych studentów oraz z praktycznymi sposobami przeciwdziałania nieuczciwości naukowej. Spotkanie adresowane jest do przedstawicieli uczelni, organizacji edukacyjnych, przedstawicieli Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Ministerstwa Edukacji Narodowej oraz studentów. Więcej informacji na stronie: kwiecień

14 metody, formy i programy kształcenia Własność intelektualna cenne niematerialne aktywa organizacji Waldemar Walczak Zagadnienia związane z własnością intelektualną są aktualnie przedmiotem licznych dyskusji, prowadzonych na gruncie teorii i rozważań naukowych. Nie ulega wątpliwości, że zainteresowanie tą problematyką wynika przede wszystkim z faktu, że kwestia umiejętnego wykorzystywania potencjału intelektualnego ma istotne znaczenie dla praktyki zarządzania. Uwarunkowania i rozwój gospodarki opartej na wiedzy sprawiają, że współczesne organizacje muszą sprostać wielu nowym wyzwaniom, związanym z koniecznością adaptowania się do zmian i przeobrażeń zachodzących w otoczeniu. Do najważniejszych wyzwań można zaliczyć m.in.: zdobywanie umiejętności wykorzystywania wiedzy i kapitału intelektualnego jako źródeł przewagi konkurencyjnej 1, rozwijanie przedsiębiorczości, wdrażanie nowych rozwiązań technologicznych, kreowanie innowacyjnych przedsięwzięć. Sprostać tym wyzwaniom muszą nie tylko przedsiębiorstwa, ale również organizacje sektora publicznego w szczególności uczelnie wyższe, ośrodki badawczo-rozwojowe, administracja publiczna, organizacje pozarządowe, a także polskie społeczeństwo 2. Dlatego też upowszechnianie wiedzy z zakresu stosowania prawa własności intelektualnej, w szczególności dotyczącej zasad uzyskiwania ochrony praw własności przemysłowej, odgrywa coraz większą rolę dla wzmacniania konkurencyjności polskiej gospodarki, co znajduje swoje odzwierciedlenie w priorytetach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Własność intelektualna definiowanie, istota Podejmując próbę wyjaśnienia terminu własność intelektualna (intellectual property), należy uściślić jego zakres i znaczenie. Andrzej Potempa przytacza definicję sformułowaną przez Światową Organizację Własności Intelektualnej (World Intellectual Property Organization, WIPO), zgodnie z którą własność intelektualna oznacza różnorodne wytwory umysłu człowieka, takie jak wynalazki, utwory literackie i artystyczne oraz symbole, nazwy, grafiki i wzory stosowane w szeroko rozumianej gospodarce. Obejmuje ona zarówno wytwory i oznaczenia mające zastosowanie dla celów działalności gospodarczej (własność przemysłowa), jak również dzieła będące przedmiotem praw autorskich, tj. utwory o charakterze naukowym, literackim i artystycznym 4. Można zatem powiedzieć, że własność intelektualna jest ściśle związana z procesami tworzenia, rozwijania i wykorzystywania zdobytej wiedzy, posiadanych doświadczeń i kompetencji oraz stanowi wynik ludzkiej twórczości, kreatywności, zachowań przedsiębiorczych, pomysłów, inwencji. Jak słusznie podkreślają Roger D. Blair i Thomas F. Cotter, własność intelektualną wyróżnia to, że można określić jej wartość ekonomiczną i podlega 1 Doświadczenia innych państw podkreślają fundamentalną rolę kapitału intelektualnego w zapewnieniu trwałego rozwoju miast, regionów i krajów. Kapitał intelektualny Polski to ogół niematerialnych aktywów ludzi, przedsiębiorstw, społeczności, regionów i instytucji które, odpowiednio wykorzystane, mogą być źródłem obecnego i przyszłego dobrostanu kraju. Zob. M. Boni (red.), Polska Wyzwania rozwojowe, opracowanie zespołu doradców strategicznych, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, Warszawa 2009, s. 204; [ ]. 2 Michał Kleiber uznaje rozwój kapitału ludzkiego i społecznego za kluczową inwestycję rozwojową naszego kraju. Autor w szczególności akcentuje potrzebę całkowitej zmiany w sposobie myślenia o konkurencyjności gospodarki, zorientowanego na generowanie synergii z bardzo wielu niezbędnych do podjęcia działań. Podstawą realizowania antycypacyjnej strategii rozwoju Polski jest sprawne i roztropne państwo, czyli skuteczne i nieprzeregulowane prawo, nowoczesna infrastruktura i surowa dyscyplina finansowa. Zob. szerzej: M. Kleiber, Mądra Polska. Dekalog dla społeczeństwa wiedzy, umiejętności i przedsiębiorczości, Warszawa 2011, [ ]. 3 Zob. Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (PO IG ), Działanie 5.4 Zarządzanie własnością intelektualną, Poddziałanie Wsparcie na uzyskanie/realizację ochrony własności przemysłowej, Poddziałanie Popularyzacja wiedzy w zakresie własności intelektualnej. Więcej informacji można uzyskać na stronie internetowej Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości, która pełni rolę instytucji wdrażającej; [ ]. 4 A. Potempa, Zarządzanie prawami własności intelektualnej i ich wycena w przedsiębiorstwie, [w:] U. Promińska (red.), Własność intelektualna w działalności przedsiębiorców, Fundacja Rozwoju Przedsiębiorczości, Łódź 2010, s e-mentor nr 2 (39)

15 Własność intelektualna cenne niematerialne aktywa... ona ochronie prawnej 5. Należy zwrócić uwagę, że gdy zasoby wiedzy stają się przedmiotem praw własności intelektualnej, możliwe jest czerpanie korzyści finansowych z tytułu rozpowszechniania i wykorzystywania tych zasobów sprzedaży, transferu, komercjalizacji. W tym przypadku mamy również do czynienia z ochroną prawną przed ich nieuprawnionym używaniem dla celów komercyjnych 6. Pojęcie własności intelektualnej wiąże się z terminem dobra niematerialne. Urszula Promińska stwierdza, że są to pewne wartości, które mogą być samodzielnymi przedmiotami praw. Ich wspólną cechą charakterystyczną jest to, że nie są rzeczami, jednakże przy spełnieniu określonych przesłanek są chronione podobnie do własności rzeczy. Dobra niematerialne istnieją niezależnie od rzeczy, które stanowią dla nich jedynie substrat, umożliwiający ich poznanie i korzystanie z tych dóbr. Na przykład dla dobra niematerialnego, jakim jest utwór literacki, substratem jest egzemplarz książki, dla wynalazku przedmiot wykonany dzięki jego zastosowaniu, dla znaku towarowego towar, produkt bądź usługa, które są opatrzone (firmowane) tym znakiem. Dlatego też dobra niematerialne, nie będąc rzeczami, przedstawiają określoną wartość majątkową w życiu społecznym i gospodarczym 7. Aktywa niematerialne są pojęciem szerszym w ogólnym sensie ekonomicznym oznaczają czynniki niemające fizycznej ani finansowej postaci, stanowiące własność przedsiębiorstwa i przyszłe źródło korzyści. Zgodnie z obowiązującą ustawą o rachunkowości wartości niematerialne i prawne to nabyte przez jednostkę prawa majątkowe, zaliczane do aktywów trwałych, nadające się do gospodarczego wykorzystania, o przewidywanym okresie ekonomicznej użyteczności dłuższym niż rok, przeznaczone do używania na potrzeby jednostki. Należą do nich w szczególności: autorskie prawa majątkowe, prawa pokrewne, licencje, koncesje, prawa do wynalazków, patentów, znaków towarowych, wzorów użytkowych oraz zdobniczych, know-how. W przypadku wartości niematerialnych i prawnych oddanych do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub leasingu wartości niematerialne i prawne zalicza się do aktywów trwałych jednej ze stron umowy 8. Do wartości niematerialnych i prawnych zalicza się również nabytą wartość firmy oraz koszty zakończonych prac rozwojowych. Z kolei zasoby niematerialne są pojęciem rozpatrywanym w znacznie szerszym kontekście, ponieważ oznaczają wszystkie elementy niepieniężne, niemające fizycznej postaci, które cechuje zdolność do generowania przyszłych korzyści dla organizacji. Trzeba wyraźnie zaznaczyć, że zasoby niematerialne w szerokim ujęciu obejmują wszystkie zasoby wiedzy organizacyjnej, w tym także wiedzy, której nośnikiem są ludzie co oznacza, iż nie mogą one zostać uznane za wyodrębnioną własność przedsiębiorstwa, w przeciwieństwie do aktywów niematerialnych, które z punktu widzenia rachunkowości stanowią własność danej firmy. Można zatem stwierdzić, że własność intelektualna jest wyodrębnioną częścią aktywów niematerialnych organizacji, które tworzą kapitał intelektualny. Kwalifikowana jest zawsze jako dobro niematerialne, co wyraźnie odróżnia ją od rzeczy materialnych. Niematerialność oznacza, że mogą występować pewne trudności w ocenie wartości i jednoznacznym interpretowaniu własności intelektualnej. Jej odbiór, identyfikacja i wycena mają charakter rozumowy. Zmysły pomagają nam w tym odbiorze i całym procesie poznawczym. Z tego względu należy zdecydowanie oddzielać dobro niematerialne, czyli własność intelektualną, od tego wszystkiego, co jest tylko jej nośnikiem, materialnym przejawem, substratem. Trzeba pamiętać, że czym innym jest własność intelektualna (dobro niematerialne), a czym innym postrzegalny zmysłowo materiał, przedmiot, utwór, znak, który je wyraża, w którym owo dobro jest zawarte, ucieleśnione. Gdy kupujemy np. książkę, płytę kompaktową lub film na DVD, nabywamy tylko rzecz: zadrukowane kartki papieru, nośnik z dźwiękiem, obrazem. Oznacza to, że tak naprawdę nabywamy prawo własności danej rzeczy, materialnego przedmiotu nie otrzymujemy natomiast żadnych praw do własności intelektualnej, jaką jest konkretny utwór czy dzieło naukowe. Tak więc przedmiot będący materialną reprezentacją dobra intelektualnego i zawarta (ucieleśniana) w nim de facto własność intelektualna, to dwa różne elementy ochrony prawnej, podlegające odrębnym przepisom 9. Nie ulega wątpliwości, że tematyka związana z własnością intelektualną jest bardzo złożonym, wielopłaszczyznowym, interdyscyplinarnym problemem badawczym, analizowanym od strony prawnej, a także na gruncie nauk o zarządzaniu. Trudno jest wskazać 5 Por. R.D. Blair, T.F. Cotter, Intellectual property: economic and legal dimensions of rights and remedies, Cambridge University Press, Nowy Jork 2005, s D. Bainbridge, Intellectual Property, Pearson Education Limited, Essex, Harlow 2009, s ; M. Barrett, Intellectual Property, Aspen Publishers, Nowy Jork 2008, s. 1 4; Ch. May, The World Intellectual Property Organization: resurgence and the development, Routledge, Nowy Jork 2007, s U. Promińska (red.), dz.cyt., s Zgodnie z warunkami określonymi w ust. 4 artykuł 3. pkt 14. ustawy z dnia 29 września 1994 roku o rachunkowości (Dz.U. z 1994 r. Nr 121 poz. 591, ze zmianami). 9 T. Sieniow, W. Włodarczyk, Własność intelektualna w społeczeństwie informacyjnym, Krajowa Izba Gospodarcza, Warszawa 2009, s. 7. kwiecień

16 metody, formy i programy kształcenia jedną, powszechnie akceptowaną definicję, precyzyjnie określającą ramy zakresu pojęciowego własności intelektualnej, między innymi dlatego, że ma ona dynamiczny charakter, a ochroną prawną obejmowanych jest coraz więcej dóbr niematerialnych. Istnieje natomiast powszechna zgoda, że pojęcie własności intelektualnej jest związane z procesami tworzenia i praktycznego wykorzystywania wiedzy oraz odnosi się do wszelkich wytworów ludzkiego umysłu: artystycznych, naukowych, wynalazczych oraz do praw korzystania z nich, przy czym mogą one mieć charakter praw osobistych lub praw majątkowych. Podstawowymi kategoriami własności intelektualnej są: prawo autorskie, własność przemysłowa. Ze względu na odmienność konstrukcyjną (jest to chroniony stan faktyczny) coraz częściej wyróżnia się jednak także trzecią kategorię tzw. know-how 10. Ogólnie rzecz ujmując, można powiedzieć, że własność intelektualna jest utożsamiana z wytworami ludzkiego umysłu o charakterze niematerialnym, które podlegają ochronie prawnej. W świetle obowiązujących przepisów mamy do czynienia z przedmiotami praw wyłącznych (dzieła artystyczne, naukowe, wynalazki, utwory, znaki towarowe itp.) lub chronionymi stanami faktycznymi (tajemnica przedsiębiorstwa). Na rysunku 1. przedstawiono komponenty własności intelektualnej na tle zasobów niematerialnych organizacji. Własność intelektualna jest specyficznym rodzajem aktywów niematerialnych organizacji, posiadającym specjalny status prawny, wymagającym w wielu przypadkach określonych nakładów finansowych związanych z ich zachowaniem i ochroną. Stanowi element składowy kapitału organizacyjnego, który jest jednym z komponentów tworzących kapitał intelektualny Rysunek 1. Własność intelektualna jako składnik aktywów niematerialnych Własność intelektualna Prawo autorskie: utwory (prawo do autorstwa oraz prawo do rozpowszechniania utworu), przedmioty praw pokrewnych. Własność przemysłowa: wynalazki (patenty), wzory użytkowe, wzory przemysłowe, znaki towarowe, oznaczenia geograficzne, oznaczenia przedsiębiorstw, topografie układów scalonych, nowe odmiany roślin. Know-how: Poufne informacje: techniczne, technologiczne, organizacyjne, gospodarcze. dzieła naukowe oraz artystyczne, muzyka, filmy, programy komputerowe nazwa przedsiębiorcy, firma, oznaczenia handlowe, logo, marka, znak graficzny wiedza chroniona (niejawna), objęta tajemnicą handlową, bądź służbową Kapitał intelektualny Aktywa niematerialne organizacji Zasoby niematerialne organizacji Wybrane zasoby niematerialne stanowiące cenną wartość dla organizacji które nie podlegają ochronie na zasadzie praw wyłącznych: wizerunek, reputacja, wiarygodność, prestiż, uczciwość organizacji wobec klientów i w stosunku do własnych pracowników, zaufanie pracowników i klientów do organizacji, uznanie i przywiązanie klientów do marki, zaangażowanie i lojalność pracowników, wzorce zachowań, kultura organizacyjna Źródło: opracowanie własne na podstawie M. Du Vall, D. Kasprzycki, A. Matczewski, E. Okoń-Horodyńska, dz.cyt., s M. Du Vall, D. Kasprzycki, A. Matczewski, E. Okoń-Horodyńska, R. Wisła, Zarządzanie własnością intelektualną w przedsiębiorstwie regulaminy korzystania z wyników prac intelektualnych powstałych w przedsiębiorstwie, Uniwersytet Jagielloński, Kraków 2008, s e-mentor nr 2 (39)

17 Własność intelektualna cenne niematerialne aktywa... organizacji, powstający dzięki wykorzystywaniu cennej wiedzy i unikalnych zasobów niematerialnych, umożliwiających generowanie przyszłych korzyści oraz stwarzających realne szanse osiągnięcia trwałej i trudnej do podważenia przewagi konkurencyjnej, przyczyniając się w istotny sposób do budowania wartości rynkowej 11. Pozostałe komponenty kapitału intelektualnego: kapitał ludzki, rynkowy i kapitał klientów, nie stanowią wyłącznej własności organizacji, i co się z tym wiąże mogą zostać łatwo utracone. Ważne jest, aby zrozumieć, że np. marka lub znak firmowy są oczywiście przedmiotami ochrony praw własności intelektualnej, ale nie mają takiej wartości jak: przywiązanie klientów do marki, uznanie, znajomość marki, a przede wszystkim uczciwość i wiarygodność firmy, jej prestiż, wizerunek oraz zaufanie do niej, które w praktyce mają niezwykle duże znaczenie. Co więcej, tych wartości nie można kupić, ani zdobyć do nich prawa własności, są one bowiem wypracowywane przed długie lata, a jedno zdarzenie może je znacząco zdeprecjonować, i nie ma przed tym skutecznej ochrony prawnej. Podobnie kapitał ludzki nie może być rozpatrywany w kategoriach praw własności intelektualnej, chociaż można podejmować działania mające na celu ochronę poufnych informacji i cennej wiedzy, której depozytariuszami są pracownicy (np. za pomocą objęcia pewnych informacji tajemnicą służbową, państwową, handlową). Warto dodać, że o wiele łatwiej jest zabezpieczyć bazę danych przed nieuprawnionym dostępem, niż zachować w tajemnicy ściśle tajne informacje, które mogą mieć dużą wartość, jeśli we właściwym czasie zostaną pozyskane przez odpowiednie osoby. Takie zagrożenia najczęściej dotyczą wycieku poufnych danych, np. z organizacji, których pracownicy mają dostęp do informacji dotyczących połączeń telefonii komórkowej, kont bankowych, zeznań podatkowych, a także wrażliwych danych zawartych w materiałach pozyskanych w wyniku prowadzonych działań operacyjnych. Praktyka dostarcza przykładów, kiedy pomimo odpowiedzialności karnej przewidzianej za ujawnienie tajemnicy zdarzały się przypadki wycieku poufnych informacji i przekazania ich nieuprawnionym osobom. Powszechną akceptację zyskuje pogląd, że własność intelektualna zaczyna odgrywać aktualnie coraz większą rolę nie tylko w działalności przedsiębiorstw, ale dla całej gospodarki 12. Aktywa niematerialne są obecnie uznawane za ważny czynnik konkurowania 13, który w istotny sposób oddziałuje na wartość rynkową przedsiębiorstw 14. Prawa własności intelektualnej Punktem wyjścia do dalszych rozważań jest przybliżenie terminu własność z punktu widzenia nauk prawnych. Jak pisze Joanna Hetman, własność jest to najszerzej zakreślone przez ustawodawcę, zbywalne i podlegające dziedziczeniu prawo podmiotowe bezwzględne (skuteczne erga omnes między wszystkimi ). Prawo podmiotowe to wynikająca ze stosunku prawnego wiązka możliwych do realizacji uprawnień, przysługująca podmiotowi prawnemu (osobie) w stosunku do danego dobra chronionego prawem oraz odpowiadająca tym uprawnieniom treść obowiązków innych osób 15. Własność stanowi zbiór konkretnie unormowanych uprawnień, jakimi dany właściciel dysponuje w odniesieniu do określonego obiektu własności (przedmiotu, zasobu, dobra), mogącego występować w postaci materialnej bądź niematerialnej. Jest podstawą wszelkich stosunków gospodarczych, które kształtują określone relacje społeczne: zaufanie, uczciwość, przedsiębiorczość. Te z kolei determinują aktywność gospodarczą, a tym samym wpływają na ogólny społeczny dobrobyt. Własność może występować w rozmaitych formach, wśród których niezwykle ważną rolę odgrywa własność czynników wytwórczych rozmaitych zasobów niezbędnych w realizacji procesu produkcji towarów i świadczenia usług. Zakres władania tą kategorią zasobów przesądza o sposobie ich wykorzystania, wpływa na skalę zaangażowania w realizację założonych celów przedsiębiorstwa (organizacji). Nawiązując do wcześniejszych stwierdzeń, można powiedzieć, że z prawa własności wynika zakres uprawnień przysługujących właścicielowi, dotyczących: faktycznego korzystania w różnorodny sposób z określonego zasobu, bezpośredniego lub pośredniego udziału w podejmowaniu istotnych decyzji o wykorzystywaniu tego zasobu, czyli zarządzania nim. Warto zauważyć, że własność w ujęciu ekonomicznym to czerpanie korzyści z posiadanych przedmiotów, w tym głównie z czynników produkcji. Odnosi się do relacji, jaka powstaje w związku z faktycznym i niekoniecznie odzwierciedlonym w przepisach prawa korzystaniem przez ludzi 11 Zob. W. Walczak, Nauka o organizacji. Wybrane zagadnienia, Oficyna Wydawnicza Warszawskiej Szkoły Zarządzania Szkoły Wyższej, Warszawa 2010, s E. Pohulak-Żołędowska, Znaczenie ochrony praw własności intelektualnej dla współczesnych gospodarek, [w:] E. Okoń-Horodyńska, R. Wisła (red.), Kapitał intelektualny i jego ochrona, Instytut Wiedzy i Innowacji, Warszawa 2009, s R.L. Parr, G.V. Smith, Intellectual Property: Valuation, Exploitation and Infringement Damages, Cumulative Supplement, John Wiley & Sons Inc., Hoboken 2010, s Por. F. Mroczko, P. Skowron, Wartości niematerialne a wartość przedsiębiorstwa, [w:] M. Czerwińska (red.), Zarządzanie kapitałem intelektualnym. Istota, pomiar i instrumenty wdrażania, Fundacja Rozwoju Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2007, s ; A. Ujwary-Gil, Kapitał intelektualny a wartość rynkowa przedsiębiorstwa, C.H. Beck, Warszawa J. Hetman, Podstawy prawa własności intelektualnej, Biblioteka Analiz, Warszawa 2010, s. 7. kwiecień

18 metody, formy i programy kształcenia z rezultatów działalności gospodarczej i dysponowaniem określonymi zasobami. Własność w sensie prawnym na gruncie przepisów Kodeksu cywilnego jest odnoszona wyłącznie do rzeczy, tzn. do przedmiotów materialnych (art. 45 K.c.). Jest to pierwotne, prymarne znaczenie własności. Oznacza to, że pojęcie własności nie obejmuje przedmiotów niematerialnych, do których zaliczamy m.in. wynalazki, wzory użytkowe i inne dobra niematerialne. Zasadą jest, że kontrola nad rzeczą i ponoszenie kosztów jej utrzymaniea, oraz czerpanie z niej ewentualnych korzyści ekonomicznych są domenami właściciela. Z przedmiotu własności, jak i własności intelektualnej, korzyści może czerpać osoba trzecia, np. użytkownik albo licencjobiorca. W tym kontekście należy stwierdzić, że własność w sensie prawnym nie musi być tożsama z własnością w sensie ekonomicznym 16. Przedmioty podlegające ochronie zgodnie z prawem własności intelektualnej nie posiadają materialnej formy, takiej jak typowe przedmioty prawa własności (rzeczy). Prawa własności intelektualnej powstały z myślą o zapewnieniu ochrony dóbr niematerialnych, które zostały stworzone dzięki umysłowej działalności człowieka. W związku z tym stanowią one szczególną część prawa cywilnego, a ich przedmiotem są rezultaty twórczej aktywności ludzi, określane mianem własności intelektualnej 17. Przedmioty podlegające ochronie zgodnie z prawem własności intelektualnej wyróżniają się tym, że: są dobrami niematerialnymi, oderwanymi od materialnego nośnika, charakteryzuje je oryginalność i unikalność (muszą mieć indywidualny charakter), ich wytworzenie jest rezultatem wysiłku intelektualnego człowieka, możliwe jest precyzyjne określenie (wskazanie) ich twórcy. Warto zwrócić uwagę na fakt, że brak powiązania z konkretnym materialnym nośnikiem może prowadzić do powstania przedmiotu własności intelektualnej jednocześnie w różnych, także oddalonych od siebie miejscach. Nic bowiem nie stoi na przeszkodzie korzystania z identycznych pomysłów czy rozwiązań przez osoby lub podmioty ze sobą niezwiązane. Okazuje się, że swoboda wykorzystania wytworu ludzkiej myśli w ramach prowadzonej działalności gospodarczej może prowadzić do zderzenia jej z regulacjami ochronnymi 18. Na gruncie konstytucyjnym może dochodzić do kolizji pomiędzy: prawem własności a swobodą pozyskiwania i wykorzystywania informacji (art. 64, 54 Konstytucji RP) 19, prawem własności a wolnością badań naukowych i ogłaszania ich wyników (art. 73 Konstytucji RP) 20. Wskazane możliwe sprzeczności prawne, powodujące różnorodność interpretacyjną co do zasady, rozstrzygane są na korzyść ochrony własności intelektualnej 21. Według J. Hetman własność intelektualna to prawo podmiotowe o charakterze quasi-własnościowym (bezwzględnie obowiązujące) odnoszące się do rezultatów umysłowej twórczości człowieka (dóbr intelektualnych o charakterze niematerialnym, np. utworów literackich, artystycznych wykonań, patentów, znaków towarowych, wzorów użytkowych). Efekty tej twórczości pojawiają się w różnych dziedzinach życia, takich jak: przemysł, kultura, sztuka, nauka stąd możemy wyróżnić następujące rodzaje własności intelektualnej: własność przemysłową, własność artystyczną, własność naukową, własność literacką itp. Poszczególne regulacje prawne dotyczą bardziej szczegółowo wyodrębnionych dóbr intelektualnych, do których zalicza się: dobra niematerialne (intelektualne) będące wynikiem twórczości artystycznej, naukowej i literackiej (prawo własności artystycznej, naukowej i literackiej, czyli prawo autorskie), dobra niematerialne należące do tzw. własności przemysłowej (projekty wynalazcze, wynalazki, wzory użytkowe, wzory przemysłowe, znaki towarowe, topografie układów scalonych, oznaczenia geograficzne, zwalczanie nieuczciwej konkurencji, ochrona konkurencji). Podstawowe cechy wyróżniające prawa własności intelektualnej wynikają z dwóch zasadniczych przesłanek 22 : kryterium, dla którego dział ten został wyodrębniony, jest przedmiot ochrony czyli dobro niematerialne o charakterze intelektualnym, prawa uprawnionych (np. twórców, wynalazców) ukształtowane są jako cywilne prawa podmiotowe bezwzględne, chroniące interesy majątkowe i osobiste. Jak wcześniej wspomniano, obowiązujące w Polsce przepisy regulujące kwestie prawa własności 16 M. Du Vall i in., dz.cyt., s Zob. M. Załucki (red.), Prawo własności intelektualnej, wyd. 2, Difin, Warszawa Zob. M. Kępiński (red.), Konkurencja a własność intelektualna, tom II, C.H. Beck, Warszawa Art. 54 każdemu zapewnia się wolność wyrażania swoich poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji. Art. 64 każdy ma prawo do własności, innych praw majątkowych oraz prawo dziedziczenia. Własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej. Źródło: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku. (Dz.U z 1997 r. Nr 78 poz. 483, ze zmianami). 20 Art. 73 każdemu zapewnia się wolność twórczości artystycznej, badań naukowych oraz ogłaszania ich wyników, wolność nauczania, a także wolność korzystania z dóbr kultury. 21 T. Cygan, Ochrona własności intelektualnej w pigułce, Regionalna Izba Gospodarcza w Katowicach, Katowice 2010, s J. Hetman, dz.cyt., s e-mentor nr 2 (39)

19 Własność intelektualna cenne niematerialne aktywa... intelektualnej odnoszą się do dwóch zasadniczych kategorii: prawa autorskiego i prawa ochrony własności przemysłowej 23. Przechodząc do bardziej szczegółowego podziału, można wśród nich wyodrębnić 24 : prawo własności literackiej, artystycznej i naukowej, w tym: prawo autorskie i prawa pokrewne, prawo dotyczące ochrony baz danych; prawo własności przemysłowej, w tym: prawo patentowe (wynalazcze), prawo wzorów użytkowych, prawo wzorów przemysłowych, prawo znaków towarowych, prawo oznaczeń geograficznych, prawo topografii układów scalonych, prawo konkurencji, prawną ochronę odmian roślin. W tym miejscu trzeba wspomnieć, że dobra osobiste człowieka w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska pozostają pod ochroną prawa cywilnego 25 niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach (art. 23 K.c.). Warto również podkreślić, że choć wymienione akty prawne są odrębnymi ustawami, to w praktyce mogą jednak zaistnieć przypadki tzw. kumulatywnej ochrony, np. bezprawne wykorzystanie cudzej dokumentacji technicznej, dotyczącej rozwiązania chronionego patentem, może jednocześnie wiązać się z odpowiedzialnością cywilną za naruszenie patentu (prawa własności przemysłowej) oraz z tytułu ochrony praw autorskich do utworu, jakim jest dana dokumentacja 26. Przepisy prawa własności intelektualnej spełniają trzy podstawowe funkcje: monopolizującą własnościową, wynagradzającą. Funkcja monopolizująca wiąże się z faktem, że podmiot, który nabył prawo do własności intelektualnej, zyskuje wyłączność na korzystanie z określonego dobra niematerialnego przykładem może być wykorzystywanie wzoru użytkowego, przemysłowego. Funkcja własnościowa polega na tym, że twórca w świetle prawa staje się właścicielem wytworzonego dobra niematerialnego. Prawo własności intelektualnej może być przedmiotem obrotu gospodarczego, dzięki czemu np. twórca opatentowanego wynalazku może żądać wynagrodzenia z tytułu sprzedaży praw do jego wykorzystywania wyłącznie jednemu przedsiębiorstwu, które z tej racji będzie miało monopolistyczną pozycję na rynku, a także możliwość czerpania określonych zysków. Można powiedzieć, że prawa własności intelektualnej starają się równoważyć i harmonizować interesy uprawnionych twórców z interesami pozostałych członków społeczeństwa w szczególności tych, którzy chcą korzystać z własności intelektualnej w celach edukacyjnych, naukowych i badawczych, a także wyłącznie dla osobistego użytku 27. Zdaniem T. Sieniowa i W. Włodarczyka podstawowym sposobem ochrony własności intelektualnej jest przyznanie jej właścicielom tzw. praw wyłącznych. Istotę tych praw określają wynikające z nich uprawnienia zakazowe, które gwarantują i zabezpieczają określony zakres wyłączności na eksploatację dobra niematerialnego. Do praw wyłącznych zalicza się m.in. autorskie prawa osobiste i majątkowe do utworu oraz prawa własności przemysłowej. Warto podkreślić, że niektóre prawa wyłączne powstają z chwilą wytworzenia dobra niematerialnego w określonej postaci, do którego dane prawo się odnosi tak jest m.in. w przypadku prawa autorskiego i prawa do ochrony bazy danych. W pozostałych sytuacjach dla powstania prawa wyłącznego wymagane jest spełnienie wielu formalności i uzyskanie odpowiedniej decyzji administracyjnej wydawanej przez właściwy organ władzy państwowej, np. Urząd Patentowy RP. Rejestracja praw wyłącznych dotyczy głównie patentu na wynalazek, znaków towarowych, wzorów użytkowych i przemysłowych oraz oznaczeń geograficznych 28. W świetle zaprezentowanych poglądów można zadać uzasadnione pytanie dotyczące właściwych granic ochrony własności intelektualnej czy w każdym przypadku uzasadniona jest jej bezwzględna ochrona jako własności prywatnej, czy też byłoby korzystne dla rozwoju gospodarki, gdyby stanowiła ona część powszechnie dostępnego dorobku społecznego? Inny równie ważny problem może dotyczyć kwestii, czy państwo przejawia realne (odpowiednie) zainteresowanie wynalazkami, pomysłami i projektami racjonalizatorskimi polskich naukowców, komercjalizacją wiedzy i nowych rozwiązań technologicznych? Na tak sformułowane pytania nie uda się udzielić jednoznacznej odpowiedzi, niemniej należy pozytywnie ocenić wszystkie inicjatywy w tym zakresie, wspierane dzięki projektom współfinansowanym w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, co świadczy o tym, że ranga i znaczenie omawianych zagadnień są właściwie postrzegane przez władze. 23 Zob. E. Nowińska, U. Promińska, M. Du Vall, Prawo własności przemysłowej, wyd. 5, LexisNexis, Warszawa 2010; G. Michniewicz, Ochrona własności intelektualnej, C.H. Beck, Warszawa 2010; P. Podrecki, Środki ochrony praw własności intelektualnej, LexisNexis, Warszawa J. Hetman, dz.cyt., s Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny (Dz.U z 1964 r. Nr 16 poz. 93, ze zmianami). 26 A. Potempa, dz.cyt., s T. Sieniow, W. Włodarczyk, dz.cyt., s Tamże, s. 9. kwiecień

20 metody, formy i programy kształcenia Ochrona dóbr własności intelektualnej opiera się na konstrukcji bezwzględnego i wyłącznego prawa podmiotowego, co oznacza, iż w zakresie dóbr własności przemysłowej prawa te występują tylko w odniesieniu do dóbr wskazanych w odpowiedniej ustawie. Nie ma jednak obowiązku nabywania praw formalnych chroniących własność przemysłową. Zatem dysponent takiego dobra może z niego korzystać, ale musi się liczyć z tym, że jego ochrona nie będzie tak silna, jak ta wynikająca z formalnego prawa wyłącznego. W takiej sytuacji może korzystać tylko z ochrony zapewnianej przez przepisy ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, która ma charakter deliktowy 29. Ważną cechą praw wyłącznych jest ich terytorialny charakter. Wynika z tego, że prawa dotyczące tego samego dobra niematerialnego np. wynalazku bądź znaku towarowego funkcjonujące w dwóch różnych krajach są od siebie niezależne. Zdając sobie sprawę z tego, że uwarunkowania prawne odnoszące się do praw własności intelektualnej są tematem bardzo rozległym i złożonym, można jedynie wspomnieć, że oprócz wymienionych przepisów w tym przypadku mają również zastosowanie akty prawne o zasięgu międzynarodowym (porozumienia, konwencje), a także prawo wspólnotowe Unii Europejskiej (rozporządzenia i dyrektywy). Zasoby organizacji podlegające ochronie prawami własności intelektualnej Każda działalność gospodarcza niezależnie od podmiotu, przedmiotu, profilu i zakresu integruje w sobie zarówno dobra materialne, jak i niematerialne. Organizację można postrzegać przez pryzmat świadomie dobranej i ukształtowanej konfiguracji różnorodnych zasobów, przeznaczonych do realizacji określonych, wytyczonych celów. W podobnym ujęciu jest traktowane przedsiębiorstwo na gruncie przepisów Kodeksu cywilnego (art. 55 K.c.) jest to zorganizowany zespół składników materialnych i niematerialnych przeznaczony do prowadzenia działalności gospodarczej, obejmujący wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, m.in.: firmę (nazwę), znaki towarowe i inne oznaczenia indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części, własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości, prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości i ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych, wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne, koncesje, licencje, zezwolenia, patenty, wzory użytkowe i zdobnicze oraz inne prawa własności przemysłowej, majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne, tajemnice przedsiębiorstwa, know-how, księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Taka definicja przedsiębiorstwa w aspekcie prawnym, która akcentuje przede wszystkim prawo własności określonych zasobów, powoduje, że w tym znaczeniu przedsiębiorstwo jest postrzegane jako podmiot rzecz, którą się posiada, można nabyć czy sprzedać 30. Wyróżnione składniki w ujęciu księgowym traktowane są jako majątek trwały przedsiębiorstwa, będący częścią jego aktywów, czyli dóbr rzeczowych, środków pieniężnych, walorów finansowych, należności i tych środków gospodarczych, którymi dysponuje przedsiębiorstwo, prowadząc określoną działalność gospodarczą. Kolejną część aktywów stanowi majątek obrotowy. Koncentrując się na majątku trwałym, możemy dokonać ogólnego podziału na trzy podstawowe grupy: wartości niematerialne i prawne, rzeczowy majątek trwały, finansowy majątek trwały. Wartości niematerialne i prawne można określić jako nierzeczowe aktywa trwałe, interpretowane w kategoriach nabytych praw majątkowych i przywilejów przedsiębiorstwa. Są to przede wszystkim oznaczenia indywidualizujące przedsiębiorstwo i jego towary, usługi, prawa wyłączne na przedmioty własności intelektualnej, przemysłowej i handlowej. Potencjał twórczy przedsiębiorstwa stanowi dorobek intelektualny w całym zakresie prowadzonej działalności. W praktyce często stanowi on wartość wyższą od potencjału wytwórczego, zaś uznane znaki towarowe, stanowiące tzw. logo danego przedsiębiorstwa, są wartością wyższą od majątku wytwórczego, jakim jest majątek rzeczowy 31. Warto dostrzec, że nie wszystkie wartości niematerialne podlegają ochronie prawnej na zasadzie wyłączności. Do dóbr niematerialnych tworzonych i wykorzystywanych przez przedsiębiorstwo, które mogą zostać objęte taką ochroną, zalicza się m.in.: utwory, logo, markę, bazy danych, wynalazki, znaki towarowe, wzory przemysłowe, wzory użytkowe, programy komputerowe, stosowane rozwiązania technologiczne. Utworami w rozumieniu prawa autorskiego są wszelkie przejawy działalności twórczej mające indywidualny charakter, ustalone w jakiejkolwiek postaci, 29 U. Promińska, dz.cyt., s W. Walczak, dz.cyt., s T. Wilczarski (red.), Praktyczne aspekty oraz korzyści z ochrony własności przemysłowej w działalności przedsiębiorstw, Wojewódzki Klub Techniki i Racjonalizacji, Lublin 2010, s e-mentor nr 2 (39)

Prawne aspekty publikowania obiektów cyfrowych w modelu Open Access

Prawne aspekty publikowania obiektów cyfrowych w modelu Open Access Prawne aspekty publikowania obiektów cyfrowych w modelu Open Access Barbara Szczepańska kierownik biblioteki i zasobów informacyjnych kancelaria prawna Lovells H. Seisler sp. kom. Lovells H. Seisler sp.k.

Bardziej szczegółowo

Prawo autorskie i licencje Creative Commons

Prawo autorskie i licencje Creative Commons Prawo autorskie i licencje Creative Commons Tradycyjny copyright Prawo autorskie (ang. copyright, symbol: ) pojęcie prawnicze oznaczające ogół praw przysługujących autorowi utworu albo przepisy upoważniające

Bardziej szczegółowo

Otoczenie prawne biblioteki cyfrowej

Otoczenie prawne biblioteki cyfrowej Otoczenie prawne biblioteki cyfrowej Barbara Szczepańska kierownik biblioteki i zasobów informacyjnych kancelaria prawna Lovells H. Seisler sp. kom. Typy bibliotek biblioteka (tradycyjna) biblioteka wirtualna

Bardziej szczegółowo

Otwarty Dostęp do publikacji naukowych

Otwarty Dostęp do publikacji naukowych Otwarty Dostęp do publikacji naukowych Karolina Grodecka Centrum e-learningu AGH 16 czerwca 2015 Otwarty dostęp (ang. Open Access) to model, w którym prace naukowe, wyniki badań i materiały dydaktyczne

Bardziej szczegółowo

CO NIECO O PRAWIE AUTORSKIM W SIECI

CO NIECO O PRAWIE AUTORSKIM W SIECI WARSZTATY NAUKOWCA czyli jak uprawiać naukę w świecie cyfrowym ZRÓDŁA WIEDZY W INTERNECIE CO NIECO O PRAWIE AUTORSKIM W SIECI KES 28.03.2015 r. Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie

Bardziej szczegółowo

O kulturze dzielenia się w komunikacji naukowej. Klauzule umowne a dozwolony użytek

O kulturze dzielenia się w komunikacji naukowej. Klauzule umowne a dozwolony użytek O kulturze dzielenia się w komunikacji naukowej. Klauzule umowne a dozwolony użytek 20 października 2015 Barbara Szczepańska II Ogólnopolskie Seminarium użytkowników oprogramowania Uczelnianej Bazy Wiedzy

Bardziej szczegółowo

Projekt e-repozytorium prac naukowych Uniwersytetu Warszawskiego. dr Aneta Pieniądz, KBSI Ewa Kobierska-Maciuszko, BUW

Projekt e-repozytorium prac naukowych Uniwersytetu Warszawskiego. dr Aneta Pieniądz, KBSI Ewa Kobierska-Maciuszko, BUW Projekt e-repozytorium prac naukowych Uniwersytetu Warszawskiego dr Aneta Pieniądz, KBSI Ewa Kobierska-Maciuszko, BUW E-repozytorium instytucji definicja Gromadzi systematycznie, zachowuje długoterminowo

Bardziej szczegółowo

Budowanie repozytorium

Budowanie repozytorium Budowanie repozytorium Zarządzanie treścią w bibliotekach cyfrowych ryzyka prawne, problemy prawa autorskiego, 26 czerwca 2012 r., Warszawa Emilia Karwasińska Małgorzata Rychlik Biblioteka Uniwersytecka

Bardziej szczegółowo

Wolna kultura a wolny dostęp do wiedzy

Wolna kultura a wolny dostęp do wiedzy Wolna kultura a wolny dostęp do wiedzy Jakub Szprot, Alek Tarkowski j.szprot@icm.edu.pl a.tarkowski@icm.edu.pl Informacja w świecie cyfrowym Wyższa Szkoła Biznesu w Dąbrowie Górniczej 3.03.2008 kontekst

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH PRAWA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ I PRAWA NOWYCH TECHNOLOGII UNIWERSYTETU GDAŃSKIEGO 2015/2016

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH PRAWA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ I PRAWA NOWYCH TECHNOLOGII UNIWERSYTETU GDAŃSKIEGO 2015/2016 PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH PRAWA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ I PRAWA NOWYCH TECHNOLOGII UNIWERSYTETU GDAŃSKIEGO 2015/2016 PRAWO NOWYCH TECHNOLOGII Technologie informacyjne - 23 godz. 1. Podpisy elektroniczne

Bardziej szczegółowo

Projekt DIR jako przykład praktycznej realizacji idei Open Access. Marek Niezgódka, Alek Tarkowski ICM UW marekn@icm.edu.pl altar@icm.edu.

Projekt DIR jako przykład praktycznej realizacji idei Open Access. Marek Niezgódka, Alek Tarkowski ICM UW marekn@icm.edu.pl altar@icm.edu. Projekt DIR jako przykład praktycznej realizacji idei Open Access Marek Niezgódka, Alek Tarkowski ICM UW marekn@icm.edu.pl altar@icm.edu.pl Konferencja EBIB, Toruń, 7 grudnia 2007 Rozwój napędzany przez

Bardziej szczegółowo

Prawo autorskie w pracy nauczyciela. Opracowanie: Mieczysława Skrzypczak Katarzyna Wilczkowska

Prawo autorskie w pracy nauczyciela. Opracowanie: Mieczysława Skrzypczak Katarzyna Wilczkowska Prawo autorskie w pracy nauczyciela Opracowanie: Mieczysława Skrzypczak Katarzyna Wilczkowska Podstawa prawna Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych z 5 lutego 1994 roku http://isap.sejm.gov.pl

Bardziej szczegółowo

Przyszłość bibliotek cyfrowe treści w cyfrowej sieci?

Przyszłość bibliotek cyfrowe treści w cyfrowej sieci? Przyszłość bibliotek cyfrowe treści w cyfrowej sieci? Dr Marek Nahotko Warszawa, 22-24.11.2006 1 Narastające problemy Niezadowolenie ze sposobu działania systemu komunikacji: Wzrost cen publikacji; Problemy

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka procesu tworzenia globalnych zasobów Open Access

Charakterystyka procesu tworzenia globalnych zasobów Open Access X Konferencja Wirtualny Uniwersytet - model, narzędzia, praktyka 16-18 18 czerwca 2010 Charakterystyka procesu tworzenia globalnych zasobów Open Access Teresa Gumołowska owska Biblioteka Główna G Politechniki

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 11. Wstęp... 13

Spis treści. Wykaz skrótów... 11. Wstęp... 13 Wykaz skrótów... 11 Wstęp... 13 Rozdział I Prawa pokrewne zagadnienia ogólne... 17 1. Podstawowe akty prawne dotyczące ochrony praw pokrewnych... 17 1.1. Konwencja rzymska z 1961 r.... 17 1.2. Porozumienie

Bardziej szczegółowo

Jak zgodnie z prawem założyć radio internetowe na swojej stronie?

Jak zgodnie z prawem założyć radio internetowe na swojej stronie? Ochrona Własności Intelektualnej cz. VI dr inż.tomasz Ruść Spis treści Na jakich zasadach możemy korzystać z prawa cytatu? Jak zgodnie z prawem założyć radio internetowe na swojej stronie? Czy brak informacji

Bardziej szczegółowo

Repozytorium instytucjonalne i dziedzinowe jako główny kanał dystrybucji publikacji naukowych. Jak naukowiec może je wykorzystać?

Repozytorium instytucjonalne i dziedzinowe jako główny kanał dystrybucji publikacji naukowych. Jak naukowiec może je wykorzystać? Repozytorium instytucjonalne i dziedzinowe jako główny kanał dystrybucji publikacji naukowych. Jak naukowiec może je wykorzystać? Małgorzata Rychlik Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu Centrum Promocji

Bardziej szczegółowo

Prawo autorskie i otwarte zasoby w bibliotece szkolnej. Kamil Śliwowski, @kasliwowski Creative Commons Polska / otwartezasoby.pl

Prawo autorskie i otwarte zasoby w bibliotece szkolnej. Kamil Śliwowski, @kasliwowski Creative Commons Polska / otwartezasoby.pl Prawo autorskie i otwarte zasoby w bibliotece szkolnej Kamil Śliwowski, @kasliwowski Creative Commons Polska / otwartezasoby.pl Prawo autorskie i otwarte zasoby w bibliotece szkolnej Kamil Śliwowski, @kasliwowski

Bardziej szczegółowo

Spis pytań do testu z aspektów prawnych e-edukacji

Spis pytań do testu z aspektów prawnych e-edukacji Spis pytań do testu z aspektów prawnych e-edukacji L.p. Pytanie wielokrotnego wyboru Odpowiedź Pierwsza grupa pytań dotyczy zagadnień związanych z organizacją kursu oraz ochroną jego zawartości i ochroną

Bardziej szczegółowo

Szkolenie biblioteczne cz. 4. CO NIECO o WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ

Szkolenie biblioteczne cz. 4. CO NIECO o WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ BIBLIOTEKA WYDZIAŁU KULTURY FIZYCZNEJ i PROMOCJI ZDROWIA Szkolenie biblioteczne cz. 4 CO NIECO o WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ Przygotowała Beata Bekasz W Bibliotece Wydziału Kultury Fizycznej i Promocji Zdrowia

Bardziej szczegółowo

Publisher Panel jest podzielony na 3 działy, z których każdy oferuje zaawansowane narzędzia do prowadzenia czasopisma w systemie Index Copernicus:

Publisher Panel jest podzielony na 3 działy, z których każdy oferuje zaawansowane narzędzia do prowadzenia czasopisma w systemie Index Copernicus: 1. Co to jest Publisher Panel? Publishers Panel jest częścią międzynarodowego systemu Index Copernicus składającego się z kilku powiązanych ze sobą działów dotyczących literatury naukowej, naukowców, projektów

Bardziej szczegółowo

Oferta polskich bibliotek naukowych w zakresie otwartych zasobów wiedzy

Oferta polskich bibliotek naukowych w zakresie otwartych zasobów wiedzy Oferta polskich bibliotek naukowych w zakresie otwartych zasobów wiedzy Barbara Barańska-Malinowska Urszula Knop Biblioteka Główna Politechnika Częstochowska Rozwój koncepcji otwartych zasobów wiedzy =

Bardziej szczegółowo

Technologie Informacyjne Mediów - składowa tożsamości Nauk o Mediach. Włodzimierz Gogołek Instytut Dziennikarstwa UW www.gogolek.

Technologie Informacyjne Mediów - składowa tożsamości Nauk o Mediach. Włodzimierz Gogołek Instytut Dziennikarstwa UW www.gogolek. Technologie Informacyjne Mediów - składowa tożsamości Nauk o Mediach Włodzimierz Gogołek Instytut Dziennikarstwa UW www.gogolek.pl Zmiany liczby odbieranych umownych słów http://hmi.ucsd.edu/pdf/hmi_2009_consumerreport_dec9_2009.pdf

Bardziej szczegółowo

Przede wszystkim autor ma oficjalne prawo do autorstwa utworu, rozpowszechniania go pod wyznaczonym pseudonimem, kontroli nad

Przede wszystkim autor ma oficjalne prawo do autorstwa utworu, rozpowszechniania go pod wyznaczonym pseudonimem, kontroli nad Prawo autorskie Prawa autorskie dzielimy na osobiste i majątkowe. Pierwsze z nich polegają na powiązaniu nazwiska twórcy z jego dziełem. Nie wygasają, są niezbywalne, nieprzenoszalne i nie można się ich

Bardziej szczegółowo

Prawo własności intelektualnej dla ekonomistów. Autor: redakcja naukowa Bogusława Gnela

Prawo własności intelektualnej dla ekonomistów. Autor: redakcja naukowa Bogusława Gnela Prawo własności intelektualnej dla ekonomistów Autor: redakcja naukowa Bogusława Gnela Autorami podręcznika są pracownicy naukowo-dydaktyczni Katedry Prawa Cywilnego i Gospodarczego oraz Katedry Prawa

Bardziej szczegółowo

Domena publiczna. Udostępnianie

Domena publiczna. Udostępnianie Domena publiczna. Udostępnianie Oznaczanie domeny publicznej CZYM JEST DOMENA PUBLICZNA? Za domenę publiczną uznajemy dobro wspólne: zbiór utworów, z których każdy może korzystać bezpłatnie i wyłącznie

Bardziej szczegółowo

Otwarte licencje. a udostępnianie. rezultatów projektów. Natalia Mileszyk Alek Tarkowski Centrum Cyfrowe Projekt: Polska Creative Commons Polska

Otwarte licencje. a udostępnianie. rezultatów projektów. Natalia Mileszyk Alek Tarkowski Centrum Cyfrowe Projekt: Polska Creative Commons Polska Otwarte licencje a udostępnianie rezultatów projektów Natalia Mileszyk Alek Tarkowski Centrum Cyfrowe Projekt: Polska Creative Commons Polska Creative Commons, czyli PEWNE prawa zastrzeżone Stopnie otwartości

Bardziej szczegółowo

Obszar III 2011-2020. 10 maja 2011 r.

Obszar III 2011-2020. 10 maja 2011 r. Obszar III Strategii Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Cel operacyjny 3 Usprawnienie procesów komunikacji społecznej oraz wymiany wiedzy 2 Cel operacyjny 3 Kontekst: Prezydencja Polski

Bardziej szczegółowo

Nowelizacjaprawaautorskiegowdziałalności Bibliotekarzy praktycznezastosowanie nowychprzepisów

Nowelizacjaprawaautorskiegowdziałalności Bibliotekarzy praktycznezastosowanie nowychprzepisów 11.12.2015r. Warszawa Nowelizacjaprawaautorskiegowdziałalności Bibliotekarzy praktycznezastosowanie nowychprzepisów KORZYŚCI Przedmiotem szkolenia są zagadnienia z zakresu znowelizowanego prawa autorskiego,

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2. Zasady wydawania publikacji obowiązujące w Wydawnictwie Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu

Załącznik nr 2. Zasady wydawania publikacji obowiązujące w Wydawnictwie Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu Zasady wydawania publikacji obowiązujące w Wydawnictwie Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu Załącznik nr 2 1 Podstawą procesu wydawniczego jest roczny plan wydawniczy, który powstaje w oparciu o zasady

Bardziej szczegółowo

Spis lektur Lektura obowiązkowa Lektury uzupełniające A. Publikacje drukowane: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.

Spis lektur Lektura obowiązkowa Lektury uzupełniające A. Publikacje drukowane: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. Spis lektur Lektura obowiązkowa S t a n i s ł a w s k a K l o c S., Prawo autorskie a biblioteka cyfrowa - opinia prawna : sporządzona w ramach projektu KPBC finansowanego z Funduszy Strukturalnych UE

Bardziej szczegółowo

Open AGH i inne platformy Otwartych Zasobów Akademickich. Karolina Grodecka Centrum e-learningu AGH Koalicja Otwartej Edukacji

Open AGH i inne platformy Otwartych Zasobów Akademickich. Karolina Grodecka Centrum e-learningu AGH Koalicja Otwartej Edukacji Open AGH i inne platformy Otwartych Zasobów Akademickich Karolina Grodecka Centrum e-learningu AGH Koalicja Otwartej Edukacji materiały, które są publicznie dostępne w internecie, opublikowane wraz z prawem

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Wyższa Szkoła Artystyczna w Warszawie

SYLABUS. Wyższa Szkoła Artystyczna w Warszawie SYLABUS Nazwa przedmiotu: Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot: Katedra: Kierunek: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Liczba ów ETCS za zaliczenie przedmiotu: Prawo autorskie Wyższa Szkoła Artystyczna

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Wyższa Szkoła Artystyczna w Warszawie

SYLABUS. Wyższa Szkoła Artystyczna w Warszawie SYLABUS Nazwa przedmiotu: Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot: Katedra: Kierunek: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Liczba ów ETCS za zaliczenie przedmiotu: Prawo autorskie Wyższa Szkoła Artystyczna

Bardziej szczegółowo

Licencje Creative Commons, a publikacje naukowe Kamil Śliwowski

Licencje Creative Commons, a publikacje naukowe Kamil Śliwowski Licencje Creative Commons, a publikacje naukowe Kamil Śliwowski Prawa osobiste i majątkowe Autorskie prawa osobiste chronią nieograniczoną w czasie i nie podlegającą zrzeczeniu się lub zbyciu więź twórcy

Bardziej szczegółowo

Repozytorium Uniwersytetu Rzeszowskiego. dr Bożena Jaskowska Biblioteka Uniwersytetu Rzeszowskiego

Repozytorium Uniwersytetu Rzeszowskiego. dr Bożena Jaskowska Biblioteka Uniwersytetu Rzeszowskiego Repozytorium Uniwersytetu Rzeszowskiego dr Bożena Jaskowska Biblioteka Uniwersytetu Rzeszowskiego Open Access znaczy Otwarty Dostęp do Wiedzy Open Access Koncepcja wiedzy i kultury jako dóbr wspólnych

Bardziej szczegółowo

Rektora Politechniki Koszalińskiej z dnia 15 lutego 2011 r. w sprawie utworzenia Biblioteki Cyfrowej Politechniki Koszalińskiej

Rektora Politechniki Koszalińskiej z dnia 15 lutego 2011 r. w sprawie utworzenia Biblioteki Cyfrowej Politechniki Koszalińskiej ZARZĄDZENIE Nr 5/2011 Rektora Politechniki Koszalińskiej z dnia 15 lutego 2011 r. w sprawie utworzenia Biblioteki Cyfrowej Politechniki Koszalińskiej Działając na podstawie art. 66 ust. 2 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Centrum Cyfrowego Projekt: Polska dotyczące Otwartej Licencji Edukacyjnej

Stanowisko Centrum Cyfrowego Projekt: Polska dotyczące Otwartej Licencji Edukacyjnej Stanowisko Centrum Cyfrowego Projekt: Polska dotyczące Otwartej Licencji Edukacyjnej Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdan Zdrojewski oraz Dyrektor Instytutu Książki Grzegorz Gauden na konferencji

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część pierwsza PRAWO AUTORSKIE

Spis treści. Część pierwsza PRAWO AUTORSKIE Wykaz skrótów... 19 Wstęp... 27 Część pierwsza PRAWO AUTORSKIE ROZDZIAŁ I. Ogólna charakterystyka prawa autorskiego i praw pokrewnych... 31 1. Źródła prawa autorskiego... 31 2. Rozwój prawa autorskiego

Bardziej szczegółowo

13. Plan rozwoju programu Cyfrowa Przyszłość

13. Plan rozwoju programu Cyfrowa Przyszłość 13. Jarosław Lipszyc współpraca: Katarzyna Sawko Projekt Cyfrowa przyszłość jest realizowany przez Fundację Nowoczesna Polska od października 2011. Jednym z celów projektu, zrealizowanym w pierwszym etapie

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Kierunek studiów Specjalność Forma studiów. kostium i rekwizyt sceniczny, malarstwo w scenografii, obraz multimedialny, malarstwo sztalugowe

SYLABUS. Kierunek studiów Specjalność Forma studiów. kostium i rekwizyt sceniczny, malarstwo w scenografii, obraz multimedialny, malarstwo sztalugowe SYLABUS Nazwa przedmiotu: Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot: Katedra: Kierunek: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Liczba ów ETCS za zaliczenie przedmiotu: Prawo autorskie Wyższa Szkoła Artystyczna

Bardziej szczegółowo

Ochrona własności intelektualnej

Ochrona własności intelektualnej Ochrona własności intelektualnej Wymiar: Forma: Semestr: 30 h ćwiczenia V Efekty kształcenia: a) w zakresie wiedzy: student zna i rozumie podstawowe pojęcia oraz zasady z zakresu ochrony własności przemysłowej

Bardziej szczegółowo

tel. fax. 41 332 32 03 e-mail: sodmidn@sodmidn.kielce.pl www.sodmidn.kielce.pl

tel. fax. 41 332 32 03 e-mail: sodmidn@sodmidn.kielce.pl www.sodmidn.kielce.pl SAMORZĄDOWY OŚRODEK DORADZTWA METODYCZNEGO I DOSKONALENIA NAUCZYCIELI w Kielcach 25-431 KIELCE, ul. Marszałka J. Piłsudskiego 42 tel. fax. 41 332 32 03 e-mail: sodmidn@sodmidn.kielce.pl www.sodmidn.kielce.pl

Bardziej szczegółowo

licencja: Creative Commons Uznanie autorstwa Na tych samych warunkach 4.0

licencja: Creative Commons Uznanie autorstwa Na tych samych warunkach 4.0 Prawo autorskie i licencje. Wprowadzenie Michał Andrzej Woźniak licencja: Creative Commons Uznanie autorstwa Na tych samych warunkach 4.0 Na mocy polskiego prawa autorskiego zdecydowana większość produktów

Bardziej szczegółowo

Przedmiot prawa autorskiego

Przedmiot prawa autorskiego Przedmiot prawa autorskiego każdy przejaw działalności twórczej, o charakterze indywidualnym (także program komputerowy) wyłącznie sposób wyrażenia Utwór jest przedmiotem prawa autorskiego od chwili ustalenia

Bardziej szczegółowo

Początki e-learningu

Początki e-learningu E-learning Początki e-learningu Początków nauczania na odległość można doszukiwać się w Stanach Zjednoczonych w latach 80. Technikę tą początkowo wykorzystywało tylko kilka uczelni wyższych. Widząc zainteresowanie

Bardziej szczegółowo

Licencje Creative Commons i pola eksploatacji, czyli co przysługuje autorowi dzieła Opracowała: Anna Równy

Licencje Creative Commons i pola eksploatacji, czyli co przysługuje autorowi dzieła Opracowała: Anna Równy Szkoła gimnazjalna i ponadgimnazjalna Scenariusz z wykorzystaniem nowych mediów i metod aktywizujących (45 min) Licencje Creative Commons i pola eksploatacji, czyli co przysługuje autorowi dzieła Opracowała:

Bardziej szczegółowo

FUNDACJA NOWOCZESNA POLSKA

FUNDACJA NOWOCZESNA POLSKA Warszawa, 21.02.2013 roku Fundacja Nowoczesna Polska ul. Marszałkowska 84/92, lok. 125 Szanowny Pan Bogdan Zdrojewski Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego Departament Własności Intelektualnej

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok TEMATYKA PRAC Zapisy dnia 18.02.2015 r. o godz. 9.45 Prof.nzdz. dr hab. Agnieszka Sitko-Lutek Zapisy pok. 309 Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok 1. Uwarunkowania i zmiana kultury organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 04 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. nr 24 poz. 83) ze zm. (tekst jednolity: Dz. U. 2006 r. Nr 90 poz.

Ustawa z dnia 04 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. nr 24 poz. 83) ze zm. (tekst jednolity: Dz. U. 2006 r. Nr 90 poz. Ustawa z dnia 04 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. nr 24 poz. 83) ze zm. (tekst jednolity: Dz. U. 2006 r. Nr 90 poz. 631) Art. 1 ust. 1 "Przedmiotem prawa autorskiego jest każdy

Bardziej szczegółowo

Federacja Bibliotek Cyfrowych: wsparcie instytucji kultury w udostępnianiu zbiorów on-line, agregacja metadanych na potrzeby Europeany

Federacja Bibliotek Cyfrowych: wsparcie instytucji kultury w udostępnianiu zbiorów on-line, agregacja metadanych na potrzeby Europeany Federacja Bibliotek Cyfrowych: wsparcie instytucji kultury w udostępnianiu zbiorów on-line, agregacja metadanych na potrzeby Europeany Justyna Walkowska, Marcin Werla Zespół Bibliotek Cyfrowych, Dział

Bardziej szczegółowo

Opis znaczenia kryterium. Lp. Nazwa kryterium Opis kryterium. 1. Wnioskodawca przeprowadził inwentaryzację zasobów nauki objętych projektem.

Opis znaczenia kryterium. Lp. Nazwa kryterium Opis kryterium. 1. Wnioskodawca przeprowadził inwentaryzację zasobów nauki objętych projektem. Kryteria merytoryczne wyboru projektów dla poddziałania 2.3.1 Cyfrowe udostępnianie informacji sektora publicznego (ISP) ze źródeł administracyjnych oraz zasobów nauki Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa

Bardziej szczegółowo

Biblioteka Główna im. Jędrzeja Śniadeckiego AWF Warszawa Pracownia Komputerowa. Zagraniczne bazy danych

Biblioteka Główna im. Jędrzeja Śniadeckiego AWF Warszawa Pracownia Komputerowa. Zagraniczne bazy danych Zagraniczne bazy danych Najważniejsze z nich to: Bazy firmy EBSCO SPORTDiscus with Full Text zakres: wychowanie fizyczne, sport, fizjologia wysiłku, psychologia, biomechanika, medycyna sportowa, rehabilitacja,

Bardziej szczegółowo

ZBIORY ELEKTRONICZNE. Dostęp do zbiorów elektronicznych. Opis wybranych źródeł elektronicznych. Biblioteka Cyfrowa CYBRA

ZBIORY ELEKTRONICZNE. Dostęp do zbiorów elektronicznych. Opis wybranych źródeł elektronicznych. Biblioteka Cyfrowa CYBRA ZBIORY ELEKTRONICZNE Dostęp do zbiorów elektronicznych Opis wybranych źródeł elektronicznych Biblioteka Cyfrowa CYBRA Biblioteka od lat popularyzuje i udostępnia serwisy oferujące dostęp do pełnych tekstów

Bardziej szczegółowo

Dziedzinowa Baza Wiedzy w zakresie Nauk Technicznych

Dziedzinowa Baza Wiedzy w zakresie Nauk Technicznych Jak Nas widzą, tak Nas piszą Dziedzinowa Baza Wiedzy w zakresie Nauk Technicznych Warszawa Maj 2013 Plan prezentacji 1. Stan informacji naukowej w zakresie nauk technicznych w Polsce 2. Koncepcja systemu

Bardziej szczegółowo

Biblioteka Akademicka im. prof. Jerzego Altkorna. Wyższej Szkoły Biznesu w Dąbrowie Górniczej

Biblioteka Akademicka im. prof. Jerzego Altkorna. Wyższej Szkoły Biznesu w Dąbrowie Górniczej Biblioteka Akademicka im. prof. Jerzego Altkorna Wyższej Szkoły Biznesu w Dąbrowie Górniczej Ważne informacje Biblioteka Akademicka Wyższej Szkoły Biznesu w Dąbrowie Górniczej ul. Cieplaka 1 c 41-300 Dąbrowa

Bardziej szczegółowo

Jak wykorzystać potencjał dzieł out of commerce system niemiecki, francuski i propozycja modelu polskiego

Jak wykorzystać potencjał dzieł out of commerce system niemiecki, francuski i propozycja modelu polskiego Jak wykorzystać potencjał dzieł out of commerce system niemiecki, francuski i propozycja modelu polskiego Jędrzej Maciejewski Specjalista ds. finansowych i prawnych Stowarzyszenie Autorów i Wydawców Polska

Bardziej szczegółowo

Biuro Zarządu BZ/^572015

Biuro Zarządu BZ/^572015 Warszawa, dnia 10.11.2015 r. Biuro Zarządu BZ/^572015 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego Departament Własności Intelektualnej i Mediów ul. Krakowskie Przedmieście 15/17 00- i 071 Warszawa W

Bardziej szczegółowo

IV Konferencja EBIB Open Access Internet w bibliotekach

IV Konferencja EBIB Open Access Internet w bibliotekach Czasopisma publikowane na zasadzie Open Access jako element usług bibliotecznych oraz pomoc autorom w wyborze narzędzi do publikowania IV Konferencja EBIB Open Access Internet w bibliotekach Toruń, grudzień

Bardziej szczegółowo

Tabele wynagrodzeń autorskich. twórców dzieł naukowych i technicznych

Tabele wynagrodzeń autorskich. twórców dzieł naukowych i technicznych Załącznik Nr 5 Tabele wynagrodzeń autorskich twórców dzieł naukowych i technicznych Stowarzyszenia Zbiorowego Zarządzania Prawami Autorskimi Twórców Dzieł Naukowych i Technicznych KOPIPOL za rozpowszechnianie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM MICROSOFT DEVELOPER NETWORK ACADEMIC ALLIANCE MSDN AA

PROGRAM MICROSOFT DEVELOPER NETWORK ACADEMIC ALLIANCE MSDN AA PROGRAM MICROSOFT DEVELOPER NETWORK ACADEMIC ALLIANCE MSDN AA Wydział Matematyczno-Przyrodniczy Szkoła Nauk Ścisłych Koło Naukowe Informatyków FRAKTAL Opracował : Michał Wójcik, II rok MU IiE CZYM JEST

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ I Pojęcia ogólne

ROZDZIAŁ I Pojęcia ogólne Załącznik do Uchwały Nr 8/2015 Senatu Akademii Muzycznej w Krakowie z dnia 18 marca 2015 roku REGULAMIN ZARZĄDZANIA PRAWAMI AUTORSKIMI I PRAWAMI POKREWNYMI ORAZ PRAWAMI WŁASNOŚCI PRZEMYSŁOWEJ ORAZ ZASAD

Bardziej szczegółowo

Wyszukiwanie w czasie rzeczywistym sposób na zwiększenie widoczności zasobów bibliotek cyfrowych w wyszukiwarkach internetowych Karolina Żernicka

Wyszukiwanie w czasie rzeczywistym sposób na zwiększenie widoczności zasobów bibliotek cyfrowych w wyszukiwarkach internetowych Karolina Żernicka Wyszukiwanie w czasie rzeczywistym sposób na zwiększenie widoczności zasobów bibliotek cyfrowych w wyszukiwarkach internetowych Karolina Żernicka Instytut Informacji Naukowej i Bibliologii Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Baza danych AGRO 16 lat działalności na rzecz nauki i edukacji

Baza danych AGRO 16 lat działalności na rzecz nauki i edukacji Baza danych AGRO 16 lat działalności na rzecz nauki i edukacji Mariusz Polarczyk, Renata Tomaszewska Biblioteka Główna i Centrum Informacji Naukowej Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu pol@up.poznan.pl

Bardziej szczegółowo

SYLABUS PRZEDMIOTU PRAWO AUTORSKIE. dla studentów Wydziału Artystycznego. I. Informacje ogólne. 1. Nazwa przedmiotu Prawo Autorskie

SYLABUS PRZEDMIOTU PRAWO AUTORSKIE. dla studentów Wydziału Artystycznego. I. Informacje ogólne. 1. Nazwa przedmiotu Prawo Autorskie SYLABUS PRZEDMIOTU PRAWO AUTORSKIE dla studentów Wydziału Artystycznego I. Informacje ogólne 1. Nazwa przedmiotu Prawo Autorskie 2. Rodzaj przedmiotu - obowiązkowy 3. Poziom i kierunek studiów - studia

Bardziej szczegółowo

Dozwolony użytek edukacyjny

Dozwolony użytek edukacyjny Dozwolony użytek edukacyjny a korzystanie z utworów audiowizualnych w szkołach Katarzyna Rybicka Marcin Serafin Alek Tarkowski 1 Autorzy: Katarzyna Rybicka, Marcin Serafin, Alek Tarkowski Wydawca: centrumcyfrowe.pl

Bardziej szczegółowo

Otwarte Zasoby Edukacyjne

Otwarte Zasoby Edukacyjne Otwarte Zasoby Edukacyjne a projekty Wikimedia Agnieszka Kwiecień WCSS WMPL Dostęp do wiedzy - filozofia Jedynie nauka tworzy uniwersalną platformę komunikacyjną umożliwiającą racjonalną debatę ponad podziałami

Bardziej szczegółowo

Promocja badań w serwisach społecznościowych dla naukowców

Promocja badań w serwisach społecznościowych dla naukowców Zarządzanie Wiedzą w Instytucjach Naukowych Promocja badań w serwisach społecznościowych dla naukowców Ewa A. Rozkosz Dolnośląska Szkoła Wyższa Spis treści! 1. Czym jest SSN 2. Funkcje SSN ResearcherID

Bardziej szczegółowo

BCC ECM Autorskie rozwiązanie BCC wspomagające zarządzanie dokumentami oraz procesami biznesowymi

BCC ECM Autorskie rozwiązanie BCC wspomagające zarządzanie dokumentami oraz procesami biznesowymi BCC ECM Autorskie rozwiązanie BCC wspomagające zarządzanie dokumentami oraz procesami biznesowymi Prezentacja rozwiązania Co to jest ECM? ECM (enterprise content management) to strategia świadomego zarządzania

Bardziej szczegółowo

Polska Izba Książki & Stowarzyszenie Autorów i Wydawców Polska Książka. III Warszawskie Targi Książki, 10 maja 2012 r.

Polska Izba Książki & Stowarzyszenie Autorów i Wydawców Polska Książka. III Warszawskie Targi Książki, 10 maja 2012 r. Polska Izba Książki & Stowarzyszenie Autorów i Wydawców Polska Książka III Warszawskie Targi Książki, 10 maja 2012 r. 1. DIGITALIZACJA JAKO JEDEN Z PRIORYTETÓW UNII EUROPEJSKIEJ: 2008 r.: uruchomienie

Bardziej szczegółowo

Lifelong learning a działalność edukacyjna polskich bibliotek akademickich w zakresie kompetencji informacyjnych

Lifelong learning a działalność edukacyjna polskich bibliotek akademickich w zakresie kompetencji informacyjnych Lifelong learning a działalność edukacyjna polskich bibliotek akademickich w zakresie kompetencji informacyjnych Mgr Anna Pieczka Uniwersytet Jagielloński Toruń, 20.03.2015 Plan prezentacji Kompetencje

Bardziej szczegółowo

Szanse i zagrożenia płynące z nowoczesnych metod świadczenia usług informatycznych (outsourcing, offshoring, SOA, cloud computing) w bankowości

Szanse i zagrożenia płynące z nowoczesnych metod świadczenia usług informatycznych (outsourcing, offshoring, SOA, cloud computing) w bankowości Szanse i zagrożenia płynące z nowoczesnych metod świadczenia usług informatycznych (outsourcing, offshoring, SOA, cloud computing) w bankowości Jakub Syta, CISA, CISSP Warszawa, 14 czerwca 2010 1 Zastrzeżenie

Bardziej szczegółowo

Opis znaczenia kryterium. Lp. Nazwa kryterium Opis kryterium

Opis znaczenia kryterium. Lp. Nazwa kryterium Opis kryterium Kryteria merytoryczne wyboru projektów dla poddziałania 2.3.2 Cyfrowe udostępnienie zasobów kultury Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa na lata 2014-2020 Typ projektu Cyfrowe udostępnienie zasobów kultury

Bardziej szczegółowo

Kręcisz filmy uważaj na prawo autorskie!

Kręcisz filmy uważaj na prawo autorskie! Kręcisz filmy uważaj na prawo autorskie! Przygotowując własny materiał wideo, na pewno często zastanawiasz się, czy i na jakich zasadach wolno ci skorzystać z dzieł innych autorów - wykorzystać sample

Bardziej szczegółowo

Za dzieło osierocone zgodnie z art. 1 dyrektywy można uznać:

Za dzieło osierocone zgodnie z art. 1 dyrektywy można uznać: 1. Jaka jest definicja dzieła osieroconego? Dziełem osieroconym (orphan work) jest według nowej dyrektywy dzieło, które jest nadal chronione przez prawo autorskie bądź prawo pokrewne, ponieważ okres ochrony

Bardziej szczegółowo

Opodatkowanie e-biznesu. prof. dr hab. Wiesław Czyżowicz dr Aleksander Werner

Opodatkowanie e-biznesu. prof. dr hab. Wiesław Czyżowicz dr Aleksander Werner Opodatkowanie e-biznesu prof. dr hab. Wiesław Czyżowicz dr Aleksander Werner literatura T.L.Krawczyk, Europejskie koncepcje opodatkowania handlu elektronicznego [w:] Internet fenomen społeczeństwa informacyjnego,

Bardziej szczegółowo

U S Ł U G I A U D I O W I Z U A L N E A P R A W O A U T O R S K I E

U S Ł U G I A U D I O W I Z U A L N E A P R A W O A U T O R S K I E U S Ł U G I A U D I O W I Z U A L N E A P R A W O A U T O R S K I E Konferencja PIIT Technologie rozsiewcze telewizji cyfrowej aspekty prawne i regulacyjne Warszawa, 8 lutego 2008 dr Marek Bukowski Prawo

Bardziej szczegółowo

Prawa autorskie, licencje

Prawa autorskie, licencje Prawa autorskie, licencje Wyjaśnienie pojęć oraz tezy do dyskusji Michał Rad 21.10.2015 Przedstawione w dalszej części wykładu tezy są prywatnym poglądem autora i powinne być traktowane jako głos w dyskusji,

Bardziej szczegółowo

Standardy otwartości publikacji Rekomendacja dla organizacji pozarządowych

Standardy otwartości publikacji Rekomendacja dla organizacji pozarządowych Standardy otwartości publikacji Rekomendacja dla organizacji pozarządowych Otwartość to ważna cecha organizacji sektora społecznego, działających na rzecz wspólnego dobra i rozwiązywania problemów społecznych.

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie plików PDF do efektywnego udostępniania publikacji w Internecie

Przygotowanie plików PDF do efektywnego udostępniania publikacji w Internecie Przygotowanie plików PDF do efektywnego udostępniania publikacji w Internecie Ewa A. Rozkosz Dolnośląska Szkoła Wyższa Centrum Promocji Informatyki, 23 czerwca 2015 r. Plan wystąpienia 1. W jakim celu

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Centrum Cyfrowego Projekt: Polska odnośnie Rekomendacji MKiDN w sprawie sposobu współpracy z Fundacją Europeana po 1 lipca 2012 roku

Stanowisko Centrum Cyfrowego Projekt: Polska odnośnie Rekomendacji MKiDN w sprawie sposobu współpracy z Fundacją Europeana po 1 lipca 2012 roku Stanowisko Centrum Cyfrowego Projekt: Polska odnośnie Rekomendacji MKiDN w sprawie sposobu współpracy z Fundacją Europeana po 1 lipca 2012 roku W opublikowanych 21 czerwca 2012 rekomendacjach dotyczących

Bardziej szczegółowo

Prawne aspekty wykorzystania chmury obliczeniowej w administracji publicznej. Michał Kluska

Prawne aspekty wykorzystania chmury obliczeniowej w administracji publicznej. Michał Kluska Prawne aspekty wykorzystania chmury obliczeniowej w administracji publicznej Michał Kluska Prawne aspekty wykorzystania chmury obliczeniowej w administracji publicznej Łopuszna, 6-7 lutego 2012 r. Agenda:

Bardziej szczegółowo

Specyfikacje. Tabela 1. Cechy usługi. Sposób realizacji usługi. Dostęp do zasobów technicznych. Analiza i rozwiązywanie

Specyfikacje. Tabela 1. Cechy usługi. Sposób realizacji usługi. Dostęp do zasobów technicznych. Analiza i rozwiązywanie Arkusz danych Usługi wsparcia dotyczące Usługi Care Pack i usługi kontraktowe, część pakietu HP Care Korzyści z usługi Dostęp do zasobów technicznych HP w celu rozwiązywania problemów Potencjalne obniżenie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN REKRUTACJI NA OGÓLNOPOLSKI KONGRES BIBLIOTEK: WŁĄCZ RÓŻNORODNOŚĆ!

REGULAMIN REKRUTACJI NA OGÓLNOPOLSKI KONGRES BIBLIOTEK: WŁĄCZ RÓŻNORODNOŚĆ! REGULAMIN REKRUTACJI NA OGÓLNOPOLSKI KONGRES BIBLIOTEK: WŁĄCZ RÓŻNORODNOŚĆ! I. ORGANIZATOR I CEL 1. Ogólnopolski kongres bibliotek: Włącz różnorodność! (dalej zwany Kongresem ) jest organizowany w ramach

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY PRASOWE 29 stycznia 2014

MATERIAŁY PRASOWE 29 stycznia 2014 MATERIAŁY PRASOWE 29 stycznia 2014 Czym jest Forum Prawa Autorskiego? Forum Prawa Autorskiego, powołane w styczniu 2013 roku przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdana Zdrojewskiego, jest

Bardziej szczegółowo

SOA Web Services in Java

SOA Web Services in Java Wydział Informatyki i Zarządzania Wrocław,16 marca 2009 Plan prezentacji SOA 1 SOA 2 Usługi Przykłady Jak zacząć SOA Wycinek rzeczywistości Problemy zintegrowanych serwisów : Wycinek Rzeczywistości Zacznijmy

Bardziej szczegółowo

LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001

LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001 LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001 Newsletter Issue 2 April 2009 Drogi czytelniku, Przedstawiamy z przyjemnością drugie wydanie biuletynu projektu LearnIT. W tym wydaniu chcemy powiedzieć więcej

Bardziej szczegółowo

Jak promować własne badania w Internecie?

Jak promować własne badania w Internecie? Wiosenne Warsztaty dla Badaczy Jak promować własne badania w Internecie? Ewa A. Rozkosz Dolnośląska Szkoła Wyższa I część szkolenia 1. Budowanie naukowego portfolio w serwisach społecznościowych dla naukowców

Bardziej szczegółowo

Temat szkolenia: Technologie informacyjno-komunikacyjne w nauczaniu przedmiotów humanistycznych SZCZEGÓŁOWY PROGRAM SZKOLENIA WARSZAWA, 2014

Temat szkolenia: Technologie informacyjno-komunikacyjne w nauczaniu przedmiotów humanistycznych SZCZEGÓŁOWY PROGRAM SZKOLENIA WARSZAWA, 2014 Numer i nazwa obszaru: 8 Przygotowanie metodyczne nauczycieli w zakresie wykorzystywania technologii informacyjno-komunikacyjnych w nauczaniu i uczeniu się Temat szkolenia: Technologie informacyjno-komunikacyjne

Bardziej szczegółowo

wydawnictwo reklamowo-prasowe Janusz Murynowicz Marsz Weselny Marsz Żałobny

wydawnictwo reklamowo-prasowe Janusz Murynowicz Marsz Weselny Marsz Żałobny Wydawca kwartalników: Marsz Weselny Marsz Żałobny Wydawnictwo realizuje projekt uzupełnienia łódzkiego regionalnego rynku medialnego o dwie platformy prasowo-internetowe, dostarczające pełne informacje

Bardziej szczegółowo

System komunikacji naukowej w Polsce

System komunikacji naukowej w Polsce System komunikacji naukowej w Polsce Marek Niezgódka ICM, Uniwersytet Warszawski marekn@icm.edu.pl Otwarte zasoby wiedzy, Kraków, 15.06.2011 1 Zakres Całokształt komunikacji naukowej i akademickiej Dostępnośd

Bardziej szczegółowo

Multiwyszukiwarka EBSCO Discovery Service - przewodnik

Multiwyszukiwarka EBSCO Discovery Service - przewodnik Multiwyszukiwarka EDS daje możliwość przeszukania większości baz udostępnianych przez Bibliotekę Główną Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu. Odnajdziesz publikacje na potrzebny Ci temat szybko, łatwo i

Bardziej szczegółowo

Załącznik do uchwały Senatu nr /XLVIII/2012 z dnia 21 listopada 2012 r.

Załącznik do uchwały Senatu nr /XLVIII/2012 z dnia 21 listopada 2012 r. Załącznik do uchwały Senatu nr /XLVIII/2012 z dnia 21 listopada 2012 r. Zasady tworzenia centralnego systemu ewidencji i archiwizacji dorobku piśmienniczego, wydawniczego i dydaktycznego, pracowników,

Bardziej szczegółowo

Umowa przenosz ca autorskie prawa maj

Umowa przenosz ca autorskie prawa maj Umowa przenosząca autorskie prawa majątkowe oraz umowa licencyjna (Wzór dotyczy utworów wytworzonych w ramach projektów standardowych, innowacyjnych i ponadnarodowych)* 1 Nr umowy: zawarta w [miejsce zawarcia

Bardziej szczegółowo

Za co można i należy wynagradzać posiadaczy praw. Implementacja Public Lending Right w Polsce

Za co można i należy wynagradzać posiadaczy praw. Implementacja Public Lending Right w Polsce Za co można i należy wynagradzać posiadaczy praw. Implementacja Public Lending Right w Polsce Aleksandra Burba Specjalista ds. prawnych i windykacji Stowarzyszenie Autorów i Wydawców Polska Książka Systemy

Bardziej szczegółowo

Regulamin Biblioteki Głównej im. prof. Jerzego Altkorna. Wyższej Szkoły Biznesu w Dąbrowie Górniczej. z dnia 1 października 2012 roku

Regulamin Biblioteki Głównej im. prof. Jerzego Altkorna. Wyższej Szkoły Biznesu w Dąbrowie Górniczej. z dnia 1 października 2012 roku Regulamin Biblioteki Głównej im. prof. Jerzego Altkorna Wyższej Szkoły Biznesu w Dąbrowie Górniczej z dnia 1 października 2012 roku I. Postanowienia ogólne 1 1. Biblioteka Główna im. prof. Jerzego Altkorna

Bardziej szczegółowo

Wykład VI. Wybrane zagadnienia licencjonowania i praw autorskich. Studia Podyplomowe INFORMATYKA Podstawy Informatyki

Wykład VI. Wybrane zagadnienia licencjonowania i praw autorskich. Studia Podyplomowe INFORMATYKA Podstawy Informatyki Studia Podyplomowe INFORMATYKA Podstawy Informatyki Wykład VI Wybrane zagadnienia licencjonowania i praw autorskich 1 Licencja Licencja na oprogramowanie to umowa na korzystanie z utworu jakim jest aplikacja

Bardziej szczegółowo

Program szkolenia Prawne aspekty funkcjonowania uczelni

Program szkolenia Prawne aspekty funkcjonowania uczelni Program szkolenia Prawne aspekty funkcjonowania uczelni Cel szkolenia: Celem szkolenia jest przedstawienie Uczestnikom zagadnień związanych z praktycznymi elementami prawa niezbędnymi do prawidłowego funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

Stanowisko MKIDN. Treść uwagi. zgłaszający. 1. Minister Finansów

Stanowisko MKIDN. Treść uwagi. zgłaszający. 1. Minister Finansów Tabela rozbieżności do projektu założeń do projektu ustawy o zmianie ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej oraz o zmianie niektórych innych ustaw Lp. Resort zgłaszający Treść uwagi

Bardziej szczegółowo