Lepsze jest wrogiem dobrego, czyli nowe zabezpieczenia polskich banknotów. Autor: Artur Brzeziński

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Lepsze jest wrogiem dobrego, czyli nowe zabezpieczenia polskich banknotów. Autor: Artur Brzeziński"

Transkrypt

1 Lepsze jest wrogiem dobrego, czyli nowe zabezpieczenia polskich banknotów Autor: Artur Brzeziński

2 Skrócony opis lekcji Na zajęciach uczniowie poznają nowe zabezpieczenia polskich banknotów wprowadzone przez oraz konsekwencje fałszowania pieniędzy dla społeczeństwa. Słowa kluczowe, pieniądz, funkcje pieniądza, zabezpieczenia przed fałszowaniem. Cele lekcji Uczeń powinien: Przedstawić rolę Narodowego Banku Polskiego w zakresie emisji pieniędzy, Wskazać wybrane zabezpieczenia polskich banknotów, Opisać wpływ zjawiska fałszowania monet i banknotów na wypełnianie przez pieniądze ich funkcji. Adresat: Uczniowie szkół gimnazjalnych. Metody realizacji zajęć: Wykład, analiza przypadku, praca w zespołach. Zajęcia można przeprowadzić w dwóch godzinnych częściach. Można cześć I zrealizować odrębnie. Część II można potraktować jako powtórzenie treści związanych z funkcjami pieniądza i rolą banku centralnego. 2

3 Materiały pomocnicze dla nauczyciela Przykłady zabezpieczeń, które mają uniemożliwić fałszowanie banknotów. Badanie autentyczności złotych monet. Parametry współczesnych monet zawierających jedną uncję złota. Opis przebiegu lekcji: Część I 1. Na początku lekcji przedstaw uczniom zdjęcie (materiał pomocniczy). Zapytaj: Co, waszym zdaniem, robi osoba pokazana na zdjęciu? Po co to robi? Jeżeli nie masz możliwości przestawienia zdjęcia zapytaj uczniów: Czy widzieliście kiedyś w trakcie jakiejś relacji filmowej z wręczania medali sportowych nagrodzone osoby udające, że nagryzają swoje medale? Może spotkaliście się gdzie indziej (ktoś wam opowiadał, widzieliście w filmie), jak ktoś próbuje nadgryźć medal lub monetę? Jak sądzicie, dlaczego te osoby tak postępowały? 2. Wyjaśnij, że te zachowanie to ślad z odległej przeszłości. Bardzo możliwe, że osoby, które tak obecnie postępują nawet nie znają genezy tego gestu. Wyjaśnij uczniom, że w ten sposób w przeszłości sprawdzano wartość złotych monet. Złoto jest stosunkowo miękkim metalem i łatwo było pozostawić ślad nawet zębami na monecie wykonanej z czystego złota. Dodanie domieszki innego metalu zmienia właściwości monet wyglądających nadal prawie jak złote. Stają się twardsze, zmienia się ich ciężar i kolor. Zapytaj uczniów: czym mógł świadczył fakt sprawdzania zawartości złota w monetach? 3

4 3. Wyjaśnij, że: Najstarsze monety były wytwarzane ( bite ) w Starożytności na Bliskim Wschodzie. O ich wartości decydowała zawartość cennego kruszcu: złota lub srebra. Potwierdzeniem tej wartości były znaki umieszczane na awersie przedniej stronie monety ( tylną stronę nazywa się rewersem) zawierającej informację o tym, z polecenia jakiego władcy ją wybito. Wizerunek władcy, jego godło były jednocześnie gwarancją wartości monety. Wraz z pojawieniem się monet rozpoczęli działalność także ich fałszerze, którzy wytwarzali monety wyglądające jak te bite w mennicach władców, ale o daleko mniejszej (a najlepiej zerowej) zawartości kruszcu. Fałszowanie polegało na produkcji monet ze stopów o niewielkiej zawartości złota lub srebra uzupełnianych np. miedzią czy cyną. Innym sposobem fałszowania monet było wykonywanie ich z dwóch cienkich blaszek złota lub srebra i umieszczonego pomiędzy nimi krążka z pośledniego metalu: miedzi, żelaza, ołowiu. W tym przypadku nadgryzanie monety zawodziło. Na wierzchniej warstwie ze złota zostawał ślad jak na prawdziwej monecie. Dopiero głębsze nacięcie np. nożem pozwalało wykryć fałszerstwo. (Możesz przedstawić uczniom zdjęcia takich monet znajdujące się np. na stronie Władcom bardzo zależało, aby nie dochodziło do fałszowania pieniędzy produkowanych w ich mennicach. Schwytanym fałszerzom groziły kary jak za najcięższe przestępstwa (zdradę, czary, itd.). W średniowieczu w epoce, w której kary z zasady wykonywano natychmiast (nie było możliwości i zwyczaju wtrącania zwykłych przestępców do więzienia), fałszerzom groziła kara śmierci wykonana w wyrafinowany sposób (np. gotowanie w oleju, wlewanie w gardło roztopionego ołowiu, palenie na stosie). W XVII wieku w Europie pojawiły się pierwsze papierowe pieniądze. W Polsce w 1794 r (na stronie jpg?uselang=pl#file możesz znaleźć przedstawienie papierowych czterech złotych z tego roku). Obecnie nadal są wytwarzane monety z kruszców (np. złoty Krugerrand w RPA o średnicy 3,3 cm, zawartości złota 31,1035 grama tj. jednej uncji i wartości ok 4 tys. złotych w zależności od aktualnej ceny złota), lecz najczęściej są wykorzystywane jako sposób gromadzenia oszczędności. Pierwsze banknoty można było podrobić niejako od ręki. Z czasem banki emitujące taki pieniądz wprowadzały takie sposoby ich produkcji, które miały uniemożliwić fałszowanie (materiał pomocniczy dla nauczyciela). Nadal byli jednak ludzie podejmujący próby wytwarzania banknotów wyglądających tak jak te legalne. 4

5 4. Zapytaj uczniów: Czy zdarzyło się wam lub waszym znajomym zetknąć z fałszywymi pieniędzmi banknotami lub monetami? Jeżeli tak, to w jakich okolicznościach i jak wówczas skończyło się to spotkanie? Wysłuchaj historii uczniowskich. Jeżeli uczniowie nie przedstawią żadnych, wyjaśnij, że skala fałszowania polskich banknotów jest stosunkowo niewielka (co może potwierdzać brak takich opowieści w klasie). Jedyną instytucją, która zgodnie z prawem zajmuje się emisją pieniędzy (a dokładniej znaków pieniężnych, jak ogólnie można nazwać banknoty i monety) w Polsce i odpowiada także za ich zabezpieczenia jest. Według oficjalnych danych NBP w obiegu jest blisko 1,3 mld banknotów. W Polsce rocznie wykrywa się około 10 tys. fałszywek. Szansa na trafienie na taki banknot jest niewielka, niemniej jednak może się to zdarzyć. Co jakiś czas policja informuje o schwytaniu przestępców, którzy próbowali fałszować pieniądze. 5. Następnie zapytaj uczniów: Czy jesteście pewni, że wśród posiadanych przez was teraz banknotów są tylko te legalnie wyemitowane przez NBP? Jak możecie to sprawdzić? Zwróć uwagę, że banknoty są zabezpieczane przed fałszowaniem poprzez zastosowanie odpowiednich technik druku oraz zabezpieczeń. Do produkcji banknotów wykorzystuje się bardzo trudną do podrobienia farbę i specjalny papier. Druk na banknotach wykonywany jest w takiej technologii, aby był wyczuwalny pod palcami. W banknotach umieszczane są specjalne dodatki, np. metalizowane nitki, znaki widoczne tylko pod światło lub w promieniowaniu ultrafioletowym. W kwietniu 2014 roku do obiegu trafiły banknoty o jeszcze lepszych zabezpieczeniach. Przedstaw uczniom te zabezpieczenia na podstawie banknotu 10 złotowego. Wykorzystaj informacje zawarte na stronie Narodowego Banku Polskiego. (http://nbp.pl/home.aspx?f=/bezpiecznepieniadze/zmodernizowane_10.html). Podczas prezentacji uczniowie mogą sprawdzić jak wyglądają posiadane przez nich banknoty. Zwróć uwagę, że na nowych banknotach widnieje podpis Marka Belki prezesa NBP od 2010 roku. 5

6 Na starych banknotach jest podpis Hanny Gronkiewicz Waltz prezesa NBP w latach Zapytaj uczniów: Które z zabezpieczeń jest najłatwiej dla was sprawdzić? Które najtrudniej? Przedyskutuj z nimi te uwagi. 6. Kończąc tę część lekcji zapytaj uczniów: Jakie najważniejsze wnioski dla siebie możecie wyciągnąć z treści poznanych na tych zajęciach? Wysłuchaj uwag uczniów. Jeżeli obie części zajęć nie następują bezpośrednio po sobie, to możesz polecić, aby w domu uczniowie zapoznali się z zabezpieczeniami banknotów o nominałach 20, 50, 100 złotych (www.nbp.pl/bezpiecznepieniadze). Część II 7. Zajęcia rozpocznij od zapytania uczniów o poznane zabezpieczenia banknotów wprowadzone w kwietniu 2014 r. Następnie poproś, aby uczniowie wyjaśnili: Dlaczego waszym zdaniem wiele uwagi poświęca się zabezpieczaniu pieniędzy? Krótko przedyskutuj uwagi uczniów. 8. W następnej części zajęć poleć, aby uczniowie przypomnieli sobie rolę banku centralnego oraz funkcje pieniądza. Uczniowie mogą sięgnąć do podręczników lub skorzystać ze smartfonów połączonych z Internetem. Następnie zapytaj: Jakie funkcje pełni pieniądz? Jakie możecie podać przykłady spełniania tych funkcji? 6

7 Jaka instytucja zajmuje się emisją pieniądza? Jakie pełni funkcje? Zadbaj o to, by uczniowie wskazali następujące funkcje pieniądza: miernika wartości (wyraża się w nim ceny towarów), środka wymiany (to poprzez operowanie nim kupujemy i sprzedajemy dobra), środka płatniczego (w ten sposób np. regulujemy należności za rozmowy telefoniczne, otrzymujemy wynagrodzenie w pracy), funkcja tezauryzacyjna (w jednostkach pieniężnych gromadzimy nasze oszczędności). oraz wyjaśnili, że bank centralny pełni trzy podstawowe funkcje: banku emisyjnego to znaczy ma wyłączne prawo emitowania znaków pieniężnych będących prawnym środkiem płatniczym, banku banków reguluje działalność banków komercyjnych, centralnego banku państwa - prowadzi rachunki bankowe rządu i centralnych instytucji państwowych. Omów z uczniami ich uwagi. 9. Podziel uczniów na 4 zespoły. Zadaniem każdego z zespołów będzie wskazanie wpływu, jaki na daną funkcję pieniądza może mieć funkcjonowanie w obiegu fałszywych banknotów i monet. Wyjaśnij, że uczniowie mają zastanowić się i wskazać: Jaki wpływ na spełnianie danej funkcji ma fałszowanie pieniędzy? Jakie możecie podać konkretne przykłady tego wpływu? Kto odczuwa ten wpływ? Jakie grupy, instytucje? Jak może zmienić się sytuacja tych grup, instytucji jeśli trafią do nich fałszywe pieniądze? 10. Po zakończeniu pracy zespołów poleć ich przedstawicielom zaprezentowanie wyników pracy (mogą to zrobić np. na flip-chartach lub w postaci kilku slajdów prezentacji multimedialnej jeśli uczniowie mają dostęp do co najmniej czterech komputerów i projektora multimedialnego). Po każdej prezentacji poproś uczniów z innych grup o opinię na temat jasności i rzetelności wystąpień kolegów i koleżanek. 7

8 11. W ostatniej części zajęć zapytaj uczniów: Co sądzicie o znaczeniu działań Narodowego Banku Polskiego zmierzających jak najlepszego zabezpieczenia pieniędzy przed fałszowaniem? Zaproponuj uczniom krótkie przedyskutowanie ich opinii. 12. W domu uczniowie mogą napisać pracę, w której wyjaśnią: Jak wygląda pewność zabezpieczeń banknotach emitowanych przez NBP w porównaniu z zabezpieczeniami dolara USA, euro, franka szwajcarskiego i funta brytyjskiego? Która z tych walut wydaje ci się najlepiej zabezpieczona przed fałszerstwem? Dlaczego tak sądzisz? Informacje na temat zabezpieczeń banknotów uczniowie mogą znaleźć na stronach www: frank szwajcarski - funt brytyjski - euro - dolar USA - 8

9 Materiał pomocniczy nr 1: Źródło: 9

10 Materiał pomocniczy nr 2: Przykłady zabezpieczeń, które mają uniemożliwić fałszowanie banknotów. a. Specjalna, tajna receptura papieru, nadająca specyficzne cechy wytrzymałościowe i optyczne (do produkcji dolarów USA stosowany jest papier składający się z około 75% bawełny i 25% lnu z wtopionymi kolorowymi nitkami, szczegółowy skład papieru jest tajny). b. Zastępowanie papieru polimerem trudnym do zadruku (np. polimerowe banknoty rumuński i australijski, kanadyjski) c. Umieszczanie na banknotach skomplikowanych grafik z bardzo drobnymi szczegółami, liniami, kropkami, itd. d. Stosowanie mikrodruku ( na banknotach pojawiają się napisy przy oglądaniu przez szkło powiększające nadal wyraźnie - wykonane z czcionek o małych rozmiarach, wysokość czcionki może wynieść nawet 0,25 mm.). e. Wykorzystywanie druku recto-verso - druku grafiki na stronie przedniej (recto) i odwrotnej (verso) banknotu, grafiki oglądane oddzielnie mogą być bezładnym układem kresek, dopiero oglądane pod światło, wspólnie tworzą cały obraz. f. Stosowanie druku wypukłego grubsza warstwa farby nałożonej na papier tworzy wzór wypukły wyczuwalny opuszkami palców. g. Umieszczanie znaków wodnych tj. obrazów powstających w trakcie formowania papieru (gdy powstają miejsca o zróżnicowanej grubości warstwy papieru) i widzialnych dopiero po spojrzeniu przez banknot na źródło światła. h. Wykonywanie części nadruku na banknotach przy pomocy farb widocznych tylko w świetle ultrafioletowym lub podczerwonym. i. Wpuszczanie w papier nitki zabezpieczającej w postaci metalizowanej nitki z nadrukiem. j. Wykonywanie nadruków, które zmieniają kolor w zależności od kąta pod jakim patrzymy na banknot. Część zabezpieczeń stanowi ścisłą tajemnicę banków centralnych emitujących dane banknoty i tylko ich specjaliści potrafią wykorzystać te zabezpieczenia do rozpoznania fałszywych banknotów. Źródło: Wikipedia, NBP. 10

11 Materiał pomocniczy nr 3: Badanie autentyczności złotych monet Współcześnie emitowane monety złote, srebrne i platynowe są wykorzystywane przede wszystkim jako lokata kapitału. Niewiele krajów emituje takie monety. Najpopularniejsze wśród złotych monet to krugerrand z Republiki Południowej Afryki, Klonowy liść z Kanady, Złoty orzeł z USA, Australijski kangur z Australii. Złote monety (o nazwie Orzeł bielik ) emituje też. W sprzedaży są także złote monety bite w przeszłości, np. rosyjskie pięciorublówki Mikołaja II z końca XIX w. Ceny wykonanych z czystego złota monet o wadze 1 uncji (tj. 31,1035 grama) sięgają ponad 4 tys. złotych (wiosna 2014 r). Tak jak w historii i obecnie przestępcy próbują zarobić sprzedając takie fałszywe monety. Wykorzystują niewiedzę ludzi, chęć okazyjnego zarobku, stosując pewne socjotechniki, osiągają czasem swój cel. Stąd przed kupnem złotej monety z niepewnego źródła warto upewnić się co do jej wartości. Najłatwiejszym sposobem weryfikacji autentyczności monet są linijki mennicze (np. linijka Fischa), które zawierają otwory odpowiadające wymiarom popularnych monet oraz przeciwwagę. Jeżeli zgadza się waga monety oraz jej średnica i szerokość to moneta jest autentyczna. Zasada linijek menniczych opiera się na fakcie, że nie jest możliwe podrobienie wszystkich parametrów złotej monety. Jeżeli waga fałszywej monety byłaby odpowiednia, średnica lub szerokość nie będą się zgadzały. Jeżeli nie mamy takiej linijki wystarczy dokładna waga, suwmiarka oraz wiedza o wadze i wymiarach oryginalnej monety. Prócz tego można też sięgnąć po mniej wiarygodne sposoby sprawdzania zawartości złota w złocie. Do jednego z nich znanego już w Starożytności - potrzebny jest czuły słuch i oryginalna moneta. Badanie monety polega stuknięciu lub rzuceniu tak aby wydobył się dźwięk, a następnie porównaniu tego dźwięku z dźwiękiem wydawanym przez oryginał. Kolejne sposoby badania monet ze złota bazują na innych właściwościach tego kruszcu. Złoto nie wykazuje właściwości magnetycznych. Zbliżenie więc do monety magnesu nie powinno spowodować jej ruchu. Jeżeli zostanie poruszona to znaczy, że została wykonana z innego materiału. Tu mamy niestety dwie możliwości: może to być stop z dodatkiem żelaza (więc mamy do czynienia z fałszywką ) lub platyna co jest bardziej prawdopodobne w przypadku starej biżuterii niż monet. Monety z platyny wprowadzono do obiegu w przeszłości tylko w Rosji w XIX w. Obecnie jedynie kilka mennic bije takie monety. Niestety jeżeli magnes nie spowoduje ruchu monety to także są dwie możliwości: jest złota lub jest wykonana z metalu o podobnych właściwościach magnetycznych, np. miedzi. 11

12 Złoto nawet ścierając się zachowuje barwę. Jeżeli na powierzchni monety pojawiły się przebarwienia to może oznaczać, że jest tylko pozłacana. Warstwa wierzchnia przedmiotu się zmniejsza pod wpływem pocierania, a znajdujący się pod nią metal zaczyna reagować z wodą, powietrzem i zabrudzeniami i następnie zmienia swoje właściwości. Oczywiście te domowe sposoby określania rodzaju metalu są bardzo zawodne. Fałszerze mogą używać złota do wykonania monet, których wartość wynika przede wszystkim z innych walorów np. rzadkości (za złotą dwudziestodolarówką z 1933 roku zapłacono7,6 miliona dolarów). Zwykły katar uniemożliwi określenie prawdziwości monety metodą na słuch nawet dla niezwykle doświadczonego kolekcjonera. Przebarwienia na monecie mogą być efektem reakcji chemicznej, która zachodzi czasem nawet na złocie. Żeby mieć pewność warto udać się do specjalisty np. jubilera, który będzie dysponował wyspecjalizowanymi sposobami określania czystości złota czy srebra. Opracowanie własne na podstawie: Tabela 1. Parametry współczesnych monet zawierających jedną uncję złota (1 uncja = 31,1035 gram) Nazwa Nominał Waga monety (gram) Średnica (milimetr) Grubość (milimetr) Orzeł Bielik 500 złotych 31, ,55 Wiedeńscy filharmonicy (Wiener Philharmoniker) 1,5 euro 31, ,2 Krugerrand Krugerrand 33,930 32,61 2,8 Australijski Kangur (Australian Kangaroo) 100 $ 31, ,60 2,8 Kanadyjski Liść Klonowy (Maple Leaf) 50 $ 31, ,87 Amerykański Orzeł (American Eagle) 50 $ 33,93 32,70 2,87 Źródło: 12

13

Zaufanie a gospodarka, czyli jak i dlaczego Narodowy Bank Polski dba o zabezpieczenia naszych pieniędzy. Autor: Artur Brzeziński

Zaufanie a gospodarka, czyli jak i dlaczego Narodowy Bank Polski dba o zabezpieczenia naszych pieniędzy. Autor: Artur Brzeziński Zaufanie a gospodarka, czyli jak i dlaczego Narodowy Bank Polski dba o zabezpieczenia naszych pieniędzy Autor: Artur Brzeziński Skrócony opis lekcji Na zajęciach uczniowie poznają czynniki mające wpływ

Bardziej szczegółowo

Zabezpieczenia polskich banknotów

Zabezpieczenia polskich banknotów Zabezpieczenia polskich banknotów www.nbp.pl Banknoty obiegowe emitowane przez NBP z serii Władcy polscy 0 złotych Książe Mieszko I Denar srebrna moneta z okresu panowania Mieszka I 0 mm x 0 mm 0 złotych

Bardziej szczegółowo

ZABEZPIECZENIA POLSKICH BANKNOTÓW

ZABEZPIECZENIA POLSKICH BANKNOTÓW ZABEZPIECZENIA POLSKICH BANKNOTÓW Narodowy Bank Polski emituje 5 nominałów banknotów: 10zł, 20zł, 50zł, 100zł i 200zł. Banknoty mają różne zabezpieczenia, pozwalające odróżnić je od falsyfikatów. Papier

Bardziej szczegółowo

PRAWDZIWY CZY FAŁSZYWY?

PRAWDZIWY CZY FAŁSZYWY? 1 EUR = 3,45280 LTL NASZ PIENIĄDZ PRAWDZIWY CZY FAŁSZYWY? PRAWDZIWY CZY FAŁSZYWY? Informator dla osób mających zawodowo do czynienia z gotówką: opisuje zabezpieczenia banknotów euro i uczy, jak rozpoznawać

Bardziej szczegółowo

PODRĘCZNY INFORMATOR o zabezpieczeniach banknotów euro

PODRĘCZNY INFORMATOR o zabezpieczeniach banknotów euro 1 EUR = 3,45280 LTL NASZ PIENIĄDZ PODRĘCZNY INFORMATOR o zabezpieczeniach banknotów euro Szczegółowych informacji udzielają: EUROPEJSKI BANK CENTRALNY Sonnemannstrasse 20 D-60314 Frankfurt am Main Germany

Bardziej szczegółowo

Zmodernizowane zabezpieczenia polskich banknotów

Zmodernizowane zabezpieczenia polskich banknotów zabezpieczenia polskich banknotów banknoty Narodowy Bank Polski zaprezentował banknoty powszechnego obiegu o nominałach 0, 0, 0 i 00 złotych ze zmodernizowanymi zabezpieczeniami. Najważniejsze zmiany,

Bardziej szczegółowo

Zmodernizowane zabezpieczenia polskich banknotów

Zmodernizowane zabezpieczenia polskich banknotów zabezpieczenia polskich banknotów banknoty Narodowy Bank Polski zaprezentował banknoty powszechnego obiegu o nominałach 0, 0, 0 i 00 złotych ze zmodernizowanymi zabezpieczeniami. Najważniejsze zmiany,

Bardziej szczegółowo

Złoto. Korzystna inwestycja w bezpieczną przyszłość. Trwała forma kapitału. Niebanalny prezent

Złoto. Korzystna inwestycja w bezpieczną przyszłość. Trwała forma kapitału. Niebanalny prezent Złoto Korzystna inwestycja w bezpieczną przyszłość Jeśli szukasz zróżnicowanych form lokowania kapitału lub po prostu chcesz czuć wartość swoich pieniędzy, zainwestuj w złoto. Inwestycja w złoto od zarania

Bardziej szczegółowo

koordynator: nauczyciele wspomagający: mgr Jadwiga Greszta mgr Magdalena Kosiorska mgr Iwona Pałka

koordynator: nauczyciele wspomagający: mgr Jadwiga Greszta mgr Magdalena Kosiorska mgr Iwona Pałka koordynator: mgr Jadwiga Greszta nauczyciele wspomagający: mgr Magdalena Kosiorska mgr Iwona Pałka Opracowanie słownictwa dotyczącego bankowości i finansów. Od Grosika do Złotówki rozwiązywanie łamigłówek

Bardziej szczegółowo

Spotkanie nr 5 Bank centralny a inne banki

Spotkanie nr 5 Bank centralny a inne banki Scenariusz pilotażowy dla prowadzącego spotkanie O finansach w bibliotece Spotkanie nr 5 Bank centralny a inne banki styczeń 2014 Cele: przypomnienie wiadomości o banku centralnym, kursach walutowych oraz

Bardziej szczegółowo

Zmodernizowane zabezpieczenia polskich banknotów

Zmodernizowane zabezpieczenia polskich banknotów zabezpieczenia polskich banknotów banknoty Narodowy Bank Polski zaprezentował banknoty powszechnego obiegu o nominałach 0, 0, 0 i 00 złotych ze zmodernizowanymi zabezpieczeniami. Najważniejsze zmiany,

Bardziej szczegółowo

Złoty Polski po I Wojnie Światowej.

Złoty Polski po I Wojnie Światowej. Złoty (skrót zł, lub aktualny kod ISO 4217 PLN), to podstawowa jednostka monetarna w Polsce, która dzieli się na 100 groszy. Nazwę polskiej jednostki monetarnej wprowadzono w 1919 roku, parytet złota określono

Bardziej szczegółowo

NOWA TWARZ EURO. Poznajemy nowy banknot 10 euro. www.nowe-banknoty-euro.eu www.euro.ecb.europa.eu

NOWA TWARZ EURO. Poznajemy nowy banknot 10 euro. www.nowe-banknoty-euro.eu www.euro.ecb.europa.eu NOWA TWARZ EURO Poznajemy nowy banknot 10 euro INFORMACJE OGÓLNE INFORMACJE OGÓLNE ZABEZPIECZENIA Łatwe do sprawdzenia, trudne do podrobienia Dzięki ulepszonym zabezpieczeniom nowe banknoty 5 i 10 euro

Bardziej szczegółowo

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych Autor: Artur Brzeziński Skrócony opis lekcji Uczniowie poznają wybrane fakty z historii emerytur, przeanalizują dwa podstawowe systemy emerytalne

Bardziej szczegółowo

CBŚ ZLIKWIDOWAŁO NAJWIĘKSZY OŚRODEK FAŁSZERSKI PIENIĘDZY EURO W EUROPIE

CBŚ ZLIKWIDOWAŁO NAJWIĘKSZY OŚRODEK FAŁSZERSKI PIENIĘDZY EURO W EUROPIE Strona znajduje się w archiwum. CBŚ ZLIKWIDOWAŁO NAJWIĘKSZY OŚRODEK FAŁSZERSKI PIENIĘDZY EURO W EUROPIE Sukces policjantów Centralnego Biura Śledczego. Zlikwidowano największą w historii Polski i największą

Bardziej szczegółowo

1.Papier wartościowy będący potwierdzeniem bycia współwłaścicielem spółki akcyjnej to: a)obligacja b)akcja c)jednostka inwestycyjna d)płacidło

1.Papier wartościowy będący potwierdzeniem bycia współwłaścicielem spółki akcyjnej to: a)obligacja b)akcja c)jednostka inwestycyjna d)płacidło Imię i nazwisko (czytelnie).. Nazwa szkoły. Drogi Uczniu! Masz przed sobą test złożony z 30 pytań jednokrotnego wyboru. Oznacza to, że w każdym pytaniu poprawna jest tylko jedna odpowiedź. Zaznacz ją w

Bardziej szczegółowo

TESTER DO BANKNOTÓW. Glover IRD-2500 INSTRUKCJA OBSŁUGI

TESTER DO BANKNOTÓW. Glover IRD-2500 INSTRUKCJA OBSŁUGI TESTER DO BANKNOTÓW INSTRUKCJA OBSŁUGI I. Wprowadzenie jest profesjonalnym urządzeniem, zapewniającym bezbłędne wykrywanie fałszywych banknotów. Urządzenie umożliwia sprawdzanie banknotów pod kątem całej

Bardziej szczegółowo

Wynająć fachowca, czyli działalność funduszy inwestycyjnych

Wynająć fachowca, czyli działalność funduszy inwestycyjnych Wynająć fachowca, czyli działalność funduszy inwestycyjnych Skrócony opis lekcji Na zajęciach uczniowie poznają działanie funduszy inwestycyjnych, różne typy funduszy inwestycyjnych oraz opłacalność inwestycji

Bardziej szczegółowo

Prezentacja dotycząca inwestowania w złoto. Wojciech Mróz, CFA Licencjonowany doradca Inwestycyjny nr 219

Prezentacja dotycząca inwestowania w złoto. Wojciech Mróz, CFA Licencjonowany doradca Inwestycyjny nr 219 Prezentacja dotycząca inwestowania w złoto Wojciech Mróz, CFA Licencjonowany doradca Inwestycyjny nr 219 AGENDA SZKOLENIA CZĘŚĆ 1 O GRUPIE MENNICE KRAJOWE S.A. CZĘŚĆ 2 INFORMACJE O RYNKU ZŁOTA CZĘŚĆ 3

Bardziej szczegółowo

= 45 3, = GOTOWI NA EURO? LV L NASZ PIENIĄDZ. 1 stycznia Poznajemy banknoty i monety euro

= 45 3, = GOTOWI NA EURO? LV L NASZ PIENIĄDZ. 1 stycznia Poznajemy banknoty i monety euro Dzień stycznia 05 Poznajemy banknoty i monety euro = R LTL EU 80 45 NASZ PIENIĄDZ 70 EU 8 R 04 LV L GOTOWI NA EURO? 0., = SERIA EUROPA Nowe 5 0 x 6 mm Nowe 0 7 x 67 mm PIERWSZA SERIA 5 0 x 6 mm 0 7 x 67

Bardziej szczegółowo

Szwecja wprowadza nowe banknoty i monety

Szwecja wprowadza nowe banknoty i monety Szwecja wprowadza nowe banknoty i monety SPRAWDŹ SWOJE PIENIĄDZE! S V E R I G E S R I K S B A N K 1 korona 2 korony 5 koron 10 koron W Szwecji wprowadzane są nowe banknoty i monety W roku 2015 i 2016 w

Bardziej szczegółowo

Narodowy Bank Polski ma wyłączne prawo emitowania znaków pieniężnych w Polsce.

Narodowy Bank Polski ma wyłączne prawo emitowania znaków pieniężnych w Polsce. Narodowy Bank Polski ma wyłączne prawo emitowania znaków pieniężnych w Polsce. Wszystkie monety i banknoty emitowane przez NBP są prawnym środkiem płatniczym w Polsce. Informacje o planie emisji oraz sposobie

Bardziej szczegółowo

10 EURO II emisji - ZABEZPIECZENIA

10 EURO II emisji - ZABEZPIECZENIA 10 EURO II emisji - ZABEZPIECZENIA DO KONTROLI OPTYCZNEJ: 1. ZNAK WODNY 2. NITKA ZABEZPIECZAJĄCA 3. OVI FARBA ZMIENNA OPTYCZNIE 4. FOLIA HOLOGRAFICZNA 5. FARBA OPALIZUJĄCA DO KONTROLI NARZĘDZIOWEJ: 1.

Bardziej szczegółowo

O OSZCZĘDZANIU. O ważnej roli pieniądza w życiu człowieka. Klasa IV VI Zajęcia 1 MATERIAŁY DLA NAUCZYCIELI

O OSZCZĘDZANIU. O ważnej roli pieniądza w życiu człowieka. Klasa IV VI Zajęcia 1 MATERIAŁY DLA NAUCZYCIELI O OSZCZĘDZANIU MATERIAŁY DLA NAUCZYCIELI Klasa IV VI Zajęcia 1 O ważnej roli pieniądza w życiu człowieka. ZAJĘCIA 1: O ważnej roli pieniądza w życiu człowieka. Grupa wiekowa: klasy IV VI, szkoła podstawowa

Bardziej szczegółowo

Czy potrafimy żyć bez pieniędzy. Autor: Małgorzata Zagórska

Czy potrafimy żyć bez pieniędzy. Autor: Małgorzata Zagórska Czy potrafimy żyć bez pieniędzy Autor: Małgorzata Zagórska Skrócony opis lekcji Celem głównym jest zaprezentowanie uczniom funkcji pieniądza, w gospodarce oraz dawnych i współczesnych jego form. Zajęcia

Bardziej szczegółowo

Potrzeby konsumentów i środki ich zaspokajania. Autor: Krystyna Brząkalik

Potrzeby konsumentów i środki ich zaspokajania. Autor: Krystyna Brząkalik Potrzeby konsumentów i środki ich zaspokajania Autor: Krystyna Brząkalik Skrócony opis lekcji Lekcja Potrzeby konsumentów oraz środki ich zaspokajania jest przeznaczona dla uczniów gimnazjum, ale po dokonaniu

Bardziej szczegółowo

Złoto i srebro. we współczesnym portfelu inwestycyjnym. Obraz gospodarki jest lepiej widoczny przez tylną, Warren Buffett

Złoto i srebro. we współczesnym portfelu inwestycyjnym. Obraz gospodarki jest lepiej widoczny przez tylną, Warren Buffett Złoto i srebro we współczesnym portfelu inwestycyjnym Obraz gospodarki jest lepiej widoczny przez tylną, zakurzoną Ryzyko bierze szybę, się niż z przez niewiedzy czysto o umytą tym co szybę robisz przednią

Bardziej szczegółowo

Rozdział 15. podręcznika Wolna przedsiębiorczość - bank centralny

Rozdział 15. podręcznika Wolna przedsiębiorczość - bank centralny Rozdział 15. podręcznika Wolna przedsiębiorczość - bank centralny Autor: Mateusz Machaj #bank centralny #inflacja #polityka pieniężna #stopy procentowe W tym rozdziale dowiesz się: Czym są banki centralne

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZE CYKLU LEKCJI, ZREALIZOWANYCH W RAMACH PROJEKTU SEKRETY BANKÓW W GIMNAZJACH SPOŁECZNEGO TOWARZYSTWA OŚWIATOWEGO

SCENARIUSZE CYKLU LEKCJI, ZREALIZOWANYCH W RAMACH PROJEKTU SEKRETY BANKÓW W GIMNAZJACH SPOŁECZNEGO TOWARZYSTWA OŚWIATOWEGO SCENARIUSZE CYKLU LEKCJI, ZREALIZOWANYCH W RAMACH PROJEKTU SEKRETY BANKÓW W GIMNAZJACH SPOŁECZNEGO TOWARZYSTWA OŚWIATOWEGO I. Lekcje wprowadzające Zajęcia obejmują dwie godziny lekcyjne. W trakcie pierwszej

Bardziej szczegółowo

5. Wynagrodzenia nominalne pana Kowalskiego wzrosło o 2% przy 3% inflacji. Realne wynagrodzenie pana Kowalskiego: a) spadło

5. Wynagrodzenia nominalne pana Kowalskiego wzrosło o 2% przy 3% inflacji. Realne wynagrodzenie pana Kowalskiego: a) spadło Imię i nazwisko (czytelnie).. Nazwa szkoły. Drogi Uczniu! Masz przed sobą test złożony z 30 pytań jednokrotnego wyboru. Oznacza to, że w każdym pytaniu poprawna jest tylko jedna odpowiedź. Zaznacz ją w

Bardziej szczegółowo

O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI. Masz to jak w banku! Zadania i funkcje banków.

O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI. Masz to jak w banku! Zadania i funkcje banków. O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI K Masz to jak w banku! Zadania i funkcje banków. ZAJĘCIA 2: Masz to jak w banku! Zadania i funkcje banków Grupa wiekowa: klasy IV VI szkoła podstawowa Czas zajęć: 1,5 godziny

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 27 stycznia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 27 stycznia 2011 r. 115 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 27 stycznia 2011 r. w sprawie legitymacji służbowych i znaków identyfikacyjnych inspektorów kontroli skarbowej i pracowników jednostek organizacyjnych kontroli

Bardziej szczegółowo

SKARBY STANISŁAWA AUGUSTA

SKARBY STANISŁAWA AUGUSTA Monety kolekcjonerskie SKARBY STANISŁAWA AUGUSTA Bolesław Chrobry SKARBY STANISŁAWA AUGUSTA Wyjątkowa seria złotych i srebrnych monet kolekcjonerskich o nominałach 500 zł i 50 zł SKARBY STANISŁAWA AUGUSTA

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ

SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ NA ROWERY Dziewczyny na rowery! SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ Czas trwania zajęć: 90 minut CELE LEKCJI Po zajęciach uczniowie będą potrafili:

Bardziej szczegółowo

Rola banku w gospodarce Po co potrzebne są banki? Katarzyna Szarkowska-Ludew

Rola banku w gospodarce Po co potrzebne są banki? Katarzyna Szarkowska-Ludew Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Rola banku w gospodarce Po co potrzebne są banki? Katarzyna Szarkowska-Ludew Uniwersytet w Białymstoku 5 grudnia 2013 r. O czym będziemy rozmawiać? 1.Jak powstały banki?

Bardziej szczegółowo

System finansowy gospodarki

System finansowy gospodarki System finansowy gospodarki Zajęcia nr 2 Pieniądz, Kreacja pieniądza Funkcje pieniądza Środek płatniczy (funkcja transakcyjna); Pośrednik wymiany (funkcja cyrkulacyjna); Środek przechowywania majątku (funkcja

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 27 stycznia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 27 stycznia 2011 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 27 stycznia 2011 r. w sprawie legitymacji słuŝbowych i znaków identyfikacyjnych inspektorów kontroli skarbowej i pracowników jednostek organizacyjnych kontroli

Bardziej szczegółowo

Co dalej, gimnazjalisto? Autor: Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości

Co dalej, gimnazjalisto? Autor: Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości Co dalej, gimnazjalisto? Autor: Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości Treść nauczania Możliwości nauki w szkołach ponadgimnazjalnych, oferta szkół ponadgimnazjalnych profile, fakultety. Po zakończonych

Bardziej szczegółowo

Prezentacja jak inwestować w złoto w 2013 roku

Prezentacja jak inwestować w złoto w 2013 roku Prezentacja jak inwestować w złoto w 2013 roku AGENDA SZKOLENIA CZĘŚĆ 1 O GRUPIE MENNICE KRAJOWE S.A. CZĘŚĆ 2 INFORMACJE O RYNKU ZŁOTA CZĘŚĆ 3 ZŁOTO INWESTYCYJNE PRODUKT NA LATA 2013-2015 CZĘŚĆ 4 PODSUMOWANIE

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PRZEDSIĘBIORCZOŚCI klasa 4

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PRZEDSIĘBIORCZOŚCI klasa 4 WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PRZEDSIĘBIORCZOŚCI klasa 4 Ocenę dopuszczająca otrzyma uczeń, który zna pojęcia opisuje wielkość i wartość monet omawia i charakteryzuje strony monety awers i rewers wykonuje obliczenia

Bardziej szczegółowo

Narodowy Bank Polski. Wykład nr 5

Narodowy Bank Polski. Wykład nr 5 Narodowy Bank Polski Wykład nr 5 NBP podstawy prawne NBP reguluje ustawa z dn.29.08.1997 roku o Narodowym Banku Polskim (Dz.U nr 140 z późn.zm). Cel działalności NBP Podstawowym celem działalności NBP

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO FINANSACH DLA NAUCZYCIELA

PRZEWODNIK PO FINANSACH DLA NAUCZYCIELA PRZEWODNIK PO FINANSACH DLA NAUCZYCIELA Lekcja 3, klasy I-III Co robią banki? Materiały zostały objęte Patronatem: Lekcja 3 WPROWADZENIE MERYTORYCZNE: CO ROBIĄ BANKI? Istnieją różne sposoby oszczędzania

Bardziej szczegółowo

INFORMATOR DLA OSÓB MAJĄCYCH ZAWODOWO DO CZYNIENIA Z GOTÓWKĄ. Poznajemy nowy banknot 10 euro. www.nowe-banknoty-euro.eu www.euro.ecb.europa.

INFORMATOR DLA OSÓB MAJĄCYCH ZAWODOWO DO CZYNIENIA Z GOTÓWKĄ. Poznajemy nowy banknot 10 euro. www.nowe-banknoty-euro.eu www.euro.ecb.europa. PRZYGOTOWANIA ZABEZPIECZENIA Ramka przedstawia znak wodny z portretem. Jest on widoczny po obu banknoty będą wprowadzane sukcesywnie przez kilka lat. Jako pierwszy w 01 pojawił się banknot euro. września

Bardziej szczegółowo

Konkurs wiedzy ekonomicznej

Konkurs wiedzy ekonomicznej POZIOMO: 1. zdolność pieniądza do przechowywania wartości 2. pośrednik giełdowy 3. stan rachunku lub konta 4. punkt wymiany walut 5. waluta zjednoczonej Europy 6. spadek cen kursu papierów wartościowych

Bardziej szczegółowo

Instrukcja dla nauczyciela: Przedmiot: Wiedza o społeczeństwie Realizowany zapis podstawy programowej: Cele ćwiczenia: S 52

Instrukcja dla nauczyciela: Przedmiot: Wiedza o społeczeństwie Realizowany zapis podstawy programowej: Cele ćwiczenia: S 52 ĆWICZENIE 8 WIEDZA o SPOŁeczeństwie kodeks pomocy humanitarnej S 52 część opisowa Ćwiczenie pozwala uczniom i uczennicom na wejście w rolę pracownika organizacji udzielającej pomocy humanitarnej. Dzięki

Bardziej szczegółowo

Grosikowa Gazetka. Wydanie specjalne nr 3/2012

Grosikowa Gazetka. Wydanie specjalne nr 3/2012 Grosikowa Gazetka Wydanie specjalne nr 3/2012 Pan Grosik Pan Grosik znowu w ostrowskiej Dziewiątce zagościł i zaczął drugoklasistów uczyć oszczędności. Przez jedenaście miesięcy dzieci na ciekawych planetach

Bardziej szczegółowo

Pieniądz. Polityka monetarna

Pieniądz. Polityka monetarna Pieniądz. Polityka monetarna Definicja Pieniądz można więc najogólniej zdefiniować jako powszechnie akceptowany w danym kraju środek płatniczy. Istota pieniądza przejawia się w jego funkcjach: środka wymiany

Bardziej szczegółowo

www.filmotekaszkolna.pl

www.filmotekaszkolna.pl Temat: Jak zbudować dobre relacje z rodzicami? Rozważania na podstawie filmu Ojciec Jerzego Hoffmana Opracowanie: Lidia Banaszek Etap edukacyjny: ponadgimnazjalny Przedmiot: godzina wychowawcza Czas: 2

Bardziej szczegółowo

O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI. Gimnazju m. konto bankowe?

O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI. Gimnazju m. konto bankowe? O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI Gimnazju m konto bankowe? ZAJĘCIA 2: Czy warto mieć konto bankowe? Grupa wiekowa: gimnazjum Czas zajęć: 1,5 godziny Wprowadzenie Obecnie posiadanie konta bankowego jest

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły ponadgimnazjalnej Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica?

Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły ponadgimnazjalnej Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica? Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły ponadgimnazjalnej Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica? Autor: Krzysztof Romaniuk 1. Temat: Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 25 marca 2014 r. Poz. 240

Warszawa, dnia 25 marca 2014 r. Poz. 240 Warszawa, dnia 25 marca 2014 r. Poz. 240 ZARZĄDZENIE NR 7/2014 PREZESA NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO z dnia 17 marca 2014 r. w sprawie ustalenia wzorów i wielkości emisji banknotów nominalnej wartości 10

Bardziej szczegółowo

Propozycja ćwiczenia związanego z kształtowaniem postaw prospołecznych i obywatelskich wśród uczniów na różnych etapach edukacyjnych

Propozycja ćwiczenia związanego z kształtowaniem postaw prospołecznych i obywatelskich wśród uczniów na różnych etapach edukacyjnych [3] Temat: Jak działa metaplan. Analiza akcji charytatywnych i wyciąganie wniosków na przyszłość. Streszczenie, czyli o czym jest to ćwiczenie. Uczniowie pracując w grupach i wykorzystując metaplan będą

Bardziej szczegółowo

Bilans przedsiębiorstwa co to takiego? Autor: mgr Gabriela Jagsz

Bilans przedsiębiorstwa co to takiego? Autor: mgr Gabriela Jagsz Bilans przedsiębiorstwa co to takiego? Autor: mgr Gabriela Jagsz Cele lekcji W trakcie zajęć uczeń powinien: ćwiczyć umiejętności pracy w grupie, ćwiczyć umiejętności autoprezentacji, prezentować efekty

Bardziej szczegółowo

Gdzie jest moje miejsce w szkole?

Gdzie jest moje miejsce w szkole? LEKCJA 5 Gdzie jest moje miejsce w szkole? Co przygotować na lekcję Nauczyciel: kartę pracy dla każdego ucznia (załącznik 1), arkusze szarego papieru, flamastry, małe karteczki, arkusz papieru z narysowaną

Bardziej szczegółowo

Oszczędzanie a inwestowanie..

Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie to zabezpieczenie nadmiaru środków finansowych niewykorzystanych na bieżącą konsumpcję oraz czerpanie z tego tytułu korzyści w postaci odsetek. Jest to czynność

Bardziej szczegółowo

2a 20 uczniów prowadzące: mgr Magdalena Waligórska mgr Agnieszka Wrzesińska. 2c 23 uczniów prowadząca: mgr Alicja Homan-Ciszewska

2a 20 uczniów prowadzące: mgr Magdalena Waligórska mgr Agnieszka Wrzesińska. 2c 23 uczniów prowadząca: mgr Alicja Homan-Ciszewska 2a 20 uczniów prowadzące: mgr Magdalena Waligórska mgr Agnieszka Wrzesińska 2c 23 uczniów prowadząca: mgr Alicja Homan-Ciszewska 2d 20 uczniów prowadząca: Barbara Wodzińska Realizacja projektu trwała 10

Bardziej szczegółowo

Numizmatyka bez tajemnic

Numizmatyka bez tajemnic Literatura numizmatyczna > Producent : - Autor w przystępny sposób wyjaśnia czym jest numizmatyka, opisuje pierwsze pieniądze na świecie. Książka posiada szereg ciekawostek np. informację o tym, skąd wzięły

Bardziej szczegółowo

Choinka srebrna moneta kolekcjonerska Opis produktu:» Mennica Polska prezentuje wyjątkową monetę Choinka, zaprojektowaną z okazji świąt Bożego Narodzenia.» Idealna na gustowny i niezapomniany świąteczny

Bardziej szczegółowo

Monety - Rzeczpospolita Obojga Narodów XVII w.

Monety - Rzeczpospolita Obojga Narodów XVII w. Monety - Rzeczpospolita Obojga Narodów XVII w. Boratynki Moneta na zdjęciu to szeląg litewski Jana Kazimierza - tzw. BORATYNKA. Materiał - miedź Waga - około 1 g Średnica - około 16 mm Kiedy w 1656 roku,

Bardziej szczegółowo

Ale po co mi pieniądze?

Ale po co mi pieniądze? Ale po co mi pieniądze? Celem prezentacji jest zachęcenie do wykorzystywania kart kredytowych lub płatności mobilnych zamiast starych, tradycyjnych banknotów oraz monet. Opis: Co to jest karta płatnicza?...

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Temat spotkania: Finanse dla sprytnych Dlaczego inteligencja finansowa popłaca? Prowadzący: dr Anna Miarecka Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie 28 maj

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 25 marca 2014 r. Poz. 3 ZARZĄDZENIE NR 9/2014 PREZESA NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO. z dnia 25 marca 2014 r.

Warszawa, dnia 25 marca 2014 r. Poz. 3 ZARZĄDZENIE NR 9/2014 PREZESA NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO. z dnia 25 marca 2014 r. DZIENNIK URZĘDOWY NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO Warszawa, dnia 25 marca 2014 r. Poz. 3 ZARZĄDZENIE NR 9/2014 PREZESA NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO z dnia 25 marca 2014 r. zmieniające zarządzenie w sprawie sposobu

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej. (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej. (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA 2.7.2014 L 194/1 II (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA ROZPORZĄDZENIE RADY (UE) NR 729/2014 z dnia 24 czerwca 2014 r. w sprawie nominałów i parametrów technicznych monet euro przeznaczonych

Bardziej szczegółowo

ANIA I ALEKS KONTRA FAŁSZERZE BANKNOTÓW

ANIA I ALEKS KONTRA FAŁSZERZE BANKNOTÓW GRA EURO RUN www.nowe-banknoty-euro.eu ANIA I ALEKS KONTRA FAŁSZERZE BANKNOTÓW - 2 - Ania i Aleks chodzą do jednej klasy i są przyjaciółmi. Często spotykają ich niezwykłe przygody. Także dziś. Aleks, patrz:

Bardziej szczegółowo

Fotoreportaż: stan i zagrożenia badanego środowiska

Fotoreportaż: stan i zagrożenia badanego środowiska Fotoreportaż: stan i zagrożenia badanego środowiska Fotoreportaż: stan i zagrożenia badanego środowiska Zajęcia terenowe: Zajęcia w klasie: Zakres materiału z płyty: Plansza 4 ochrona zwierząt Bezpośrednie

Bardziej szczegółowo

OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO. z dnia 25 września 2007 r.

OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO. z dnia 25 września 2007 r. PL OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO z dnia 25 września 2007 r. wydana na wniosek Prezesa Narodowego Banku Polskiego w przedmiocie projektu zarządzenia w sprawie sposobu i trybu przeliczania, sortowania,

Bardziej szczegółowo

Scenariusz nr 2. Autor scenariusza: Małgorzata Marzycka. Blok tematyczny: Szkolna społeczność

Scenariusz nr 2. Autor scenariusza: Małgorzata Marzycka. Blok tematyczny: Szkolna społeczność Autor scenariusza: Małgorzata Marzycka Blok tematyczny: Szkolna społeczność Scenariusz nr 2 I. Tytuł scenariusza zajęć : Poznajemy siebie i innych. II. Czas realizacji: 2 jednostki lekcyjne. III. Edukacje

Bardziej szczegółowo

Internetowy Projekt Zbieramy Wspomnienia

Internetowy Projekt Zbieramy Wspomnienia Internetowy Projekt Zbieramy Wspomnienia WSPOMNIENIA Z LAT 70 NA PODSTAWIE KRONIK SZKOLNYCH. W ramach Internetowego Projektu Zbieramy Wspomnienia pomiędzy końcem jednych, a początkiem drugich zajęć wybrałam

Bardziej szczegółowo

Opracował: Rafał Górniak Gra symulacyjna Budujemy wiatraki

Opracował: Rafał Górniak Gra symulacyjna Budujemy wiatraki Gra symulacyjna Budujemy wiatraki Cele gry - poznanie interesów różnych grup społecznych, których dotyczy budowa farmy wiatrowej - poznanie/ lepsze zrozumienie zalet i wad elektrowni wiatrowych - rozwój

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć z przedmiotu podstawy przedsiębiorczości

Scenariusz zajęć z przedmiotu podstawy przedsiębiorczości Scenariusz zajęć z przedmiotu podstawy przedsiębiorczości Temat: Dochody z kapitału Opracowała Grażyna Drożdżowska Uwagi realizacyjne Lekcja jest przewidziana jako jednostka 2- godzinna stanowiąca utrwalenie

Bardziej szczegółowo

Kim chcę zostać w przyszłości? Autor: Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości

Kim chcę zostać w przyszłości? Autor: Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości Kim chcę zostać w przyszłości? Autor: Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości Treści nauczania Czynniki warunkujące wybór zawodu, droga kształcenia kwalifikacje niezbędne do wykonywania wybranego zawodu,

Bardziej szczegółowo

Polityka pieniężna. Prof. dr hab. Marian Górski

Polityka pieniężna. Prof. dr hab. Marian Górski Polityka pieniężna Prof. dr hab. Marian Górski Spis wykładów Wykład 1 Pieniądz pochodzenie i formy współczesnego pieniądza Wykład 2 Dwuszczeblowy sektor bankowy gospodarki rynkowej Wykład 3 Podaż pieniądza

Bardziej szczegółowo

Czarodziejski młynek do pomnażania pieniędzy Akcje na giełdzie

Czarodziejski młynek do pomnażania pieniędzy Akcje na giełdzie Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Czarodziejski młynek do pomnażania pieniędzy Akcje na giełdzie dr Jarosław Kilon Uniwersytet w Białymstoku 22 listopada 2012 r. RYNEK KAPITAŁOWY Rynek walutowy Rynek finansowy

Bardziej szczegółowo

Zaróbmy na swoje. Autor: Maria Białasz

Zaróbmy na swoje. Autor: Maria Białasz Autor: Maria Białasz Scenariusz powstał na zajęciach warsztatowych "Jak uczyć ekonomii?" Skrócony opis lekcji Zajęcia zaplanowano dla uczniów gimnazjum realizujących moduł przygotowanie do aktywnego udziału

Bardziej szczegółowo

Złoto. poradnik dla każdego. Spis treści. Spis treści

Złoto. poradnik dla każdego. Spis treści. Spis treści Spis treści Złoto poradnik dla każdego Spis treści Zakup srebra i złota...4 Monety...8 Sztabki...11 Ceny kruszców...13 Sprzedaż złota...15 Słownik pojęć...18 Złoto - poradnik dla każdego 3 Zakup złota

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel Akademia Młodego Ekonomisty Walutowa Wieża Babel Dr Andrzej Dzun Uniwersytet w Białymstoku 20 listopada 2014 r. Pieniądz- powszechnie akceptowany z mocy prawa lub zwyczaju środek regulowania zobowiązań,

Bardziej szczegółowo

Projekt edukacyjny Matematyka w banku. Opis projektu

Projekt edukacyjny Matematyka w banku. Opis projektu Opis projektu 1.Tytuł projektu: Matematyka w banku. 2.Czas: 14.grudnia 2010 roku 30 kwietnia 2011roku 3.Uzasadnienie wyboru tematu: - pokazanie praktycznych zastosowań matematyki w życiu codziennym, -

Bardziej szczegółowo

Copyright BiznesTUBE Sp. z o. o.

Copyright BiznesTUBE Sp. z o. o. Kraków 2015 Copyright BiznesTUBE Sp. z o. o. Gdybym dostawała choć jeden złoty za każdym razem, kiedy ludzie kupują fałszywkę twierdząc, że to złoto; albo kiedy przepłacają dużo za dużo za złoto, byłabym

Bardziej szczegółowo

PLANOWANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ BIZNESPLAN MAŁEGO PRZEDSIĘBIORSTWA 1

PLANOWANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ BIZNESPLAN MAŁEGO PRZEDSIĘBIORSTWA 1 Agnieszka Mikina Ośrodek Doradztwa Zawodowego ŁCDNiKP PLANOWANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ BIZNESPLAN MAŁEGO PRZEDSIĘBIORSTWA 1 IV etap edukacji Cele kształcenia Cel ogólny: przygotowanie uczniów/uczennic

Bardziej szczegółowo

4. Rozpoznawanie zasobów społeczności lokalnej w materiałach prasowych.

4. Rozpoznawanie zasobów społeczności lokalnej w materiałach prasowych. 4. Rozpoznawanie zasobów społeczności lokalnej w materiałach prasowych. CELE ZAJĘĆ WYNIKAJĄCE Z ZAŁOŻEŃ PROGRAMU: 1. Uczniowie uczą się rozpoznawać zasoby społeczności lokalnej. PO ZAJĘCIACH UCZEŃ POWINIEN:

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Walutowa wieża Babel Dr Grzegorz Wojtkowiak Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 6 listopada 2014 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL Pieniądze

Bardziej szczegółowo

INFORMATOR. o zabezpieczeniach banknotów euro. www.euro.ecb.eu. Europejski Bank Centralny 2010 ISBN 978-92-899-0158-1. Ebc-PL

INFORMATOR. o zabezpieczeniach banknotów euro. www.euro.ecb.eu. Europejski Bank Centralny 2010 ISBN 978-92-899-0158-1. Ebc-PL INFORMATOR o zabezpieczeniach banknotów euro Ebc-PL Europejski Bank Centralny 2010 ISBN 978-92-899-0158-1 www.euro.ecb.eu WPROWADZENIE Czy znasz zabezpieczenia banknotów euro? Mówi o nich ten informator.

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZIAN W SZÓSTEJ KLASIE SZKOŁY PODSTAWOWEJ

SPRAWDZIAN W SZÓSTEJ KLASIE SZKOŁY PODSTAWOWEJ UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD UCZNIA DATA URODZENIA UCZNIA dzień miesiąc rok miejsce na naklejkę z kodem SPRAWDZIAN W SZÓSTEJ KLASIE SZKOŁY PODSTAWOWEJ Informacje dla ucznia Poczta 1. Sprawdź, czy zestaw

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowy system walutowy

Międzynarodowy system walutowy Międzynarodowy system walutowy Wykład 12 z Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych, CE UW Copyright Gabriela Grotkowska 2 Wykład 12 Międzynarodowy system walutowy Przed systemem waluty złotej System waluty

Bardziej szczegółowo

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Jesteśmy uczniami i kolegami

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Jesteśmy uczniami i kolegami SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II Temat tygodniowy Temat dnia Zagadnienia z podstawy programowej Cele operacyjne Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Jesteśmy uczniami i kolegami

Bardziej szczegółowo

O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI. banki i jakie

O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI. banki i jakie O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI K banki i jakie ZAJĘCIA 2: Dlaczego powstały banki i jakie są ich zadania? Grupa wiekowa: klasy I III szkoła podstawowa Czas zajęć: 1,5 godziny Wprowadzenie Zajęcia powinny

Bardziej szczegółowo

Już wkrótce matura 2008, czyli jak przygotować się do egzaminu?

Już wkrótce matura 2008, czyli jak przygotować się do egzaminu? Scenariusz 3 Już wkrótce matura 2008, czyli jak przygotować się do egzaminu? Scenariusz zajęć dla uczniów klas maturalnych, przeznaczony na godzinę wychowawczą. Cele lekcji: Uczeń powinien: zapoznać się

Bardziej szczegółowo

Tematyka i rozwiązania metodyczne kolejnych zajęć lekcyjnych wraz z ćwiczeniami.

Tematyka i rozwiązania metodyczne kolejnych zajęć lekcyjnych wraz z ćwiczeniami. Tematyka i rozwiązania metodyczne kolejnych zajęć lekcyjnych wraz z ćwiczeniami. Zagadnienie tematyczne (blok tematyczny): Internet i sieci (Podr.cz. II, str.37-69) Podstawa programowa: Podstawowe zasady

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO FINANSACH DLA NAUCZYCIELA

PRZEWODNIK PO FINANSACH DLA NAUCZYCIELA PRZEWODNIK PO FINANSACH DLA NAUCZYCIELA Lekcja 2, klasy IV-VI Jak działają banki? Materiały zostały objęte Patronatem: Lekcja 2 WPROWADZENIE MERYTORYCZNE: JAK DZIAŁAJĄ BANKI? Bank komercyjny jest to instytucja

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć - 45 min

Scenariusz zajęć - 45 min Scenariusz zajęć - 45 min Grupa wiekowa: Szkoła ponadgimnazjalna Temat: ODZYSKAJ - KORZYSTAJ Cel ogólny zajęć: Kształtowanie świadomości ekologicznej uczniów z zakresu gospodarki odpadami. Zapoznanie uczniów

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Finanse dla sprytnych Dlaczego inteligencja finansowa popłaca? Łukasz Szewczyk Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 4 kwietnia 2016 Pieniądz to nie wszystko ale wszystko

Bardziej szczegółowo

Materiał pomocniczy "Prezentacja" skopiowany dla każdego z dzieci arkusze papieru markery kredki flamastry klej nożyczki taśma klejąca lub magnesy

Materiał pomocniczy Prezentacja skopiowany dla każdego z dzieci arkusze papieru markery kredki flamastry klej nożyczki taśma klejąca lub magnesy Prezentacje Pomysł na lekcję Na każdym etapie życia trzeba prezentować wyniki swoich prac. Im szybciej człowiek zapamięta podstawowe zasady dobrej prezentacji, tym łatwiej będzie mu ja samodzielnie przygotować.

Bardziej szczegółowo

Złota Emerytura http://zlotaemerytura.blogspot.com

Złota Emerytura http://zlotaemerytura.blogspot.com Złota Emerytura http://zlotaemerytura.blogspot.com 1 Złota Emerytura W jakim wieku przejdziesz na emeryturę? Dzisiaj już nikt nie wie kiedy przejdziemy na emeryturę ani jakiej wielkości emeryturę dostaniemy.

Bardziej szczegółowo

SKARBY STANISŁAWA AUGUSTA

SKARBY STANISŁAWA AUGUSTA Monety kolekcjonerskie SKARBY STANISŁAWA AUGUSTA Wacław Ii Czeski SKARBY STANISŁAWA AUGUSTA Wyjątkowa seria złotych i srebrnych monet kolekcjonerskich o nominałach 500 zł i 50 zł SKARBY STANISŁAWA AUGUSTA

Bardziej szczegółowo

Matematyka gimnazjum klasa I

Matematyka gimnazjum klasa I Matematyka gimnazjum klasa I Wprowadzenia Zadania Proces Źródła Ewaluacja Konkluzja Często ucząc się zadajecie pytania: Po co się tego uczę? Gdzie mi się to przyda? Zadania, które będziecie wykonywać mają

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT Banku Spółdzielczego w Radzyniu Podlaskim

KOMUNIKAT Banku Spółdzielczego w Radzyniu Podlaskim KLIENCI DETALICZNI 5. I. RACHUNKI W PLN: KOMUNIKAT Banku Spółdzielczego w Radzyniu Podlaskim Minimalna wysokość wkładu oraz wpłat na książeczkę oszczędnościową a vista (nie dotyczy Szkolnych Kas Oszczędności)

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN LOTERII PROMOCYJNEJ TWÓJ SZCZĘŚLIWY PROSZEK

REGULAMIN LOTERII PROMOCYJNEJ TWÓJ SZCZĘŚLIWY PROSZEK REGULAMIN LOTERII PROMOCYJNEJ TWÓJ SZCZĘŚLIWY PROSZEK I. Zasady ogólne loterii promocyjnej 1.1. Loteria pod nazwą Twój Szczęśliwy Proszek, zwana dalej również Loterią jest loterią promocyjną w rozumieniu

Bardziej szczegółowo

Janusz Korczak i nasz świat. Jeśli chcesz zmieniać świat, zacznij od siebie.

Janusz Korczak i nasz świat. Jeśli chcesz zmieniać świat, zacznij od siebie. Janusz Korczak i nasz świat Jeśli chcesz zmieniać świat, zacznij od siebie. Struktura WebQuestu Wprowadzenie Zadania Zadanie dla wszystkich Zadanie do wykonywania w parach Zadania dla grup Zadania dla

Bardziej szczegółowo

Opiekunka klubu Iwona Szypuła. Działamy od 2006 roku

Opiekunka klubu Iwona Szypuła. Działamy od 2006 roku Opiekunka klubu Iwona Szypuła Działamy od 2006 roku Wiemy wszystko o Unii Europejskiej Konkurs scenariusz audycji radiowej Droga do euro Laureatki II miejsce Wiemy wszystko o Unii Europejskiej Konkurs

Bardziej szczegółowo

temat lekcji: Niebezpieczne treści

temat lekcji: Niebezpieczne treści temat lekcji: Niebezpieczne treści Scenariusz zajęć na temat bezpieczeństwa dzieci w internecie. kl. I-VI SP cel zajęć Celem zajęć jest zapoznanie uczniów z zagrożeniem internetowym, jakim są niebezpieczne

Bardziej szczegółowo