Zaawansowana inynieria oprogramowania. Zarzdzanie Ryzykiem

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zaawansowana inynieria oprogramowania. Zarzdzanie Ryzykiem"

Transkrypt

1 Zarzdzanie Ryzykiem Witam Pastwa serdecznie na kolejnym wykładzie z cyklu Zaawansowana inynieria oprogramowania. Zarzdzanie ryzykiem wie si bezporednio z problematyk zarzdzania przedsiwziciami, a w szczególnoci, zarzdzania przedsiwziciami informatycznymi. Przedsiwzicia informatyczne, porównywane czsto m.in. do projektów budowlanych, róni si od nich diametralnie włanie pod wzgldem ryzyka. Klasyczne projekty inynierskie dysponuj ogromn baz dowiadcze, najlepszych praktyk i standardów oraz, co najwaniejsze, s powtarzalne. Unikalny charakter przedsiwzi informatycznych sprawia, e za kadym razem ich uczestnicy staj przed nowymi, nieznanymi wyzwaniami, których wystpienie i wpływ na sukces przedsiwzicia trudno przewidzie. Pojawia si zatem potrzeba ujcia zarzdzania ryzykiem w ramach przedsiwzicia, jako jednego z kluczowych działa realizowanych przez kierownika projektu. Dzisiejsza prelekcja powicona jest zarzdzaniu ryzykiem. W ramach wykładu przedstawione zostan m.in. definicja ryzyka i powizanych z nim poj, zalenoci pomidzy ryzykiem projektowym, a sukcesem przedsiwzicia informatycznego, metodyka zarzdzania czynnikami ryzyka obejmujca ich identyfikacj, ocen oraz planowanie reakcji na ryzyko. 1

2 Plan wykładów! " # $ $% & ' (! ) * +, " # $ $% & ' (! ) * +, & - & +, & - & +,. % / & ' 0 & & % %. 1 2) ) ) %. - 7 * 8 % 9 : " & %. % ; Zarzdzanie ryzykiem (2) Omawiajc zagadnienia zarzdzania przedsiwziciami na przykładzie metodyki PRINCE 2 skupialimy si przede wszystkim na zagadnieniach zwizanych z efektywn organizacj i realizacj przedsiwzi, m.in. organizacj zespołu projektowego, cykl ycia projektu, przygotowanie załoe biznesowych dla przedsiwzicia oraz poszczególne grupy czynnoci zwizanych z jego realizacj. Jednake naley pamita, i ramy organizacyjne, których dostarcza metodyka projektowa nie precyzuj szczegółowo wszystkich grup zada i czynnoci, których realizacja ma na celu doprowadzenie do sukcesu przedsiwzicia. Przykładem takich działa jest zarzdzanie zespołem projektowym, czy zarzdzanie wiedz uczestników przedsiwzicia. Naley do niech take zarzdzanie ryzykiem. W najbardziej popularnym kompendium wiedzy powiconym zarzdzaniu projektami (i zarazem standardowi w tym zakresie ANSI/PMI ) The Project Management Body of Knowledge, Third Edition z 2004 roku, zarzdzaniu ryzykiem powicono jeden z dwunastu rozdziałów opisujcych grupy działa projektowych. Według standardu, zarzdzanie ryzykiem obejmuje dwie grupy procesów zwizanych z zarzdzaniem przedsiwziciami: procesy planowania i procesy kontroli. Na tych włanie działaniach skupimy si w dalszej czci niniejszej prelekcji. 2

3 Wprowadzenie Ryzyko a rozwój oprogramowania Nieoczekiwane i niekorzystne sytuacje zdarzaj si w kadym projekcie Błdy harmonogramowania: projekt jest opóniony ju od pierwszego dnia Problemy ze specyfikacj: uzgodnienie zakresu tworzonego oprogramowania Pełzajcy zakres: dodatkowe wymagania pojawiajce si w trakcie projektu Czynnik ludzki: ludzie opuszczaj zespół przed zakoczeniem projektu Wydajno: rónice pomidzy zakładan, a rzeczywist wydajnoci Zarzdzanie ryzykiem (3) Nieoczekiwane sytuacje w procesie tworzenia oprogramowania s niestety na tyle popularne, e niemal weszły ju do kanonu działa projektowych. Członkowie organizacji projektowych, swiadomi i oswojeni z moliwoci wystpienia takich zdarze, przez co czsto ryzyko bywa ignorowane lub akceptowane, jako przysłowiowe zło konieczne, którego nie mona unikn. W przedsiwziciach zdarzaj si nieprawidłowoci zwizane z harmonogramowaniem, powodujce, e szczegółowy plan ju przy rozpoczciu prac jest czsto nierealny, czy wrcz niewykonalny. Z poprzednich wykładów pamitaj Pastwo z pewnoci problemy zwizane z pozyskaniem i ustaleniem ostatecznej wersji wymaga dla tworzonego produktu. Najdrobniejsze nawet błdy na etapie specyfikacji prac maj bardzo silny wpływ na sposób realizacji prac i ostateczny sukces przedsiwzicia. Typowym niekorzystnym działaniem jest systematyczne rozszerzanie zakresu o dodatkowe wymagania lub swobodne modyfikowanie istotnych załoe projektowych, bez zwracania uwagi na konsekwencje. W takich działaniach celuj czsto nieodpowiedzialni klienci, którzy usztywniajc cen i czas realizacji, oczekuj spełnienia wszystkich, nawet najbardziej absurdalnych wymaga. Prowadzi to zwykle do efektu tzw. pełzajcego zakresu, czyli do dynamicznych zmian zakresu ju w trakcie realizacji projektu. Nie bez znaczenia jest wpływ czynnika ludzkiego, czyli dowiadczenie, kompetencje, czy skład zespołu uczestniczcego w przedsiwziciu. 3

4 Planowanie Zarzdzania Ryzykiem Czynnik ryzyka Wydarzenie lub warunek, którego wystpienie nie jest pewne, a które posiada pozytywny lub negatywny wpływ na cele projektu Posiada ródło w niepewnoci bdcej stałym elementem kadego projektu Moe dotyczy zarówno zagroe (wpływ negatywny) dla projektu, jak i potencjałów (wpływ pozytywny) usprawnienia jego realizacji Posiada przyczyn, a jeli wystpi, równie konsekwencje wystpienia Zarzdzanie ryzykiem (4) Dysponujc t wiedz, spróbujmy zatem w tym momencie zdefiniowa, czym jest ryzyko. Ryzykiem/czynnikiem ryzyka projektowego moemy nazwa niepewne zdarzenie lub uwarunkowanie, które, w przypadku wystpienia, moe wpłyn w pozytywny lub negatywny sposób na cele przedsiwzicia. Kady czynnik ryzyka ma okrelone ródło i przyczyny tkwice w niepewnoci stanowicej nieodzowny element kadego przedsiwzicia (nie tylko informatycznego). Co istotne, w powszechnej wiadomoci ryzyko budzi wyłcznie negatywne skojarzenia, podczas gdy w rzeczywistoci konsekwencje wystpienia danego czynnika ryzyka mog by zarówno pozytywne, jak i negatywne. Nietrudno wyobrazi sobie sytuacj, która miała miejsce na pocztku dwudziestego pierwszego wieku, w której trzsienia ziemi na Dalekim Wschodzie spowodowało zmian cen akcji (ryzyko finansowe inwestujcych na giełdzie). W tym przypadku ceny układów elektronicznych wytwarzanych na Tajwanie i w Japonii wzrosły, ale giełda jest kapryna i kilkanacie miesicy póniej ci sami inwestorzy stracili miliony na tych samych akcjach. Opisujc ryzyko, moemy przyj, e opisywane jest przez: Zdarzenie, które przekształca potencjalne zagroenie/szans w rzeczywiste wydarzenie Prawdopodobiestwo, czyli miar pewnoci, e zdarzenie powizane z czynnikiem ryzyka rzeczywicie wystpi Konsekwencje wystpienia, czyli wpływ wystpienia czynnika ryzyka na cele przedsiwzicia 4

5 Planowanie Zarzdzania Ryzykiem Znane i nieznane czynniki ryzyka Znane czynniki ryzyka Zidentyfikowane i przeanalizowane. Dziki temu moliwe jest zaplanowanie odpowiednich działa zwizanych z ich wystpieniem i minimalizowaniem wpływu na projekt Tzw. znane nieznane, zale od informacji, o których wiemy, e posiadaj je inni Nieznane czynniki ryzyka Nie mog by zarzdzane, chocia moliwe jest przygotowanie si na nie poprzez przygotowanie tzw. rezerw w oparciu o dowiadczenia z poprzednich projektów Tzw. nieznane nieznane, zale od informacji, które w danym momencie nie istniej Zarzdzanie ryzykiem (5) Towarzyszca ryzyku niepewno, i zwizany z ni niedostatek informacji umoliwia podział czynników ryzyka na dwie grupy: Znane czynniki ryzyka, okrelane te czsto, jako znane nieznane, czyli ryzyka, które zostały zidentyfikowane i przeanalizowane. Informacje te umoliwiaj przygotowanie planu działa zapobiegawczych i minimalizujcych wpływ ryzyka na przedsiwzicie ju po jego wystpieniu. Co wane, znane czynniki ryzyka zale zwykle od informacji, których nie posiadamy, ale mog posiada je inne osoby (np. producent sprztu, czy twórca konkretnej technologii) Nieznane czynniki ryzyka, okrelane te czsto, jako nieznane nieznane, to ryzyka, których jednoznaczna identyfikacja, a co za tym idzie, take zarzdzanie nimi nie jest moliwe. Całkowita nieprzewidywalno czynników ryzyka z tej grupy znaczco utrudnia planowanie przedsiwzi i opracowywanie planów awaryjnych. Kierownictwo projektu zakłada zwykle na ich cel tzw. rezerwy projektowe, których celem jest minimalizacja ich wpływu na realizacj przedsiwzicia. Warto zwróci uwag, e nieznane czynniki ryzyka zale od informacji, które nie istniej, a do rzeczywistego zdarzenia zwizanego z danym czynnikiem ryzyka. 5

6 Planowanie Zarzdzania Ryzykiem Charakterystyka czynników ryzyka Parametry Prawdopodobiestwo Wpływ Natura Znane Przewidywalne Nieprzewidywalne.. Tom Gilb: Jeli aktywnie nie uderzysz w czynniki ryzyka, one aktywnie uderz w Ciebie Zarzdzanie ryzykiem (6) Nieco inne podejcie do charakteryzowania czynników ryzyka zaproponował jeden z czołowych autorytetów w dziedzinie inynierii oprogramowania Tom Gilb. Jest on autorem słynnego powiedzenia dotyczcego zarzdzania ryzykiem: Jeli aktywnie nie uderzysz w ryzyko, to ono aktywnie uderzy w Ciebie. Zaproponował on, aby opisywa ryzyko za pomoc: Prawdopodobiestwa wystpienia zdarzenia, które moe wywrze wpływ na sukces przedsiwzicia Wpływu, czyli miary, w jakim stopniu wystpienie danego czynnika ryzyka zaburzy planowany przebieg przedsiwzicia Dodatkowo, Tom Gilb zaproponował, aby czynniki ryzyka podzieli na grupy, ze wzgldu na ich natur, to jest: Znane, czyli takie, o których wiemy, e wystpi. Nie znamy jedynie momentu ich wystpienia oraz wpływu, jaki bd miały na realizacj zada projektowych (np. zmiana organizacyjna w przedsibiorstwie od połowy roku, która wpłynie na odzwierciedlenie struktury organizacyjnej w systemie informatycznym) Przewidywalne, co do których nie mamy pewnoci, e wystpi, ale prawdopodobiestwo jest wystarczajco wysokie, aby bra je pod uwag podczas planowania przedsiwzicia (np. znaczca zmiana kursu waluty, w której rozliczamy si z podwykonawcami czci przedsiwzicia) Nieprzewidywalne, czyli czynniki ryzyka, których wczeniejsze przewidzenie nie jest moliwe. Doskonałym przykładem nieprzewidywalnych czynników ryzyka s klski ywiołowe, czy wypadki (np. poary) 6

7 Z a a w a n s o w a n a i n y n i e r i a o p r o g r a m o w a n i a P l a n o w a n i e Z a r z d z a n i a R y z y k i e m r ó d ł o : B o e h m, B. S o f t w a r e R i s k M a n a g e m e n t : P r i n c i p l e a n d P r a c t i c e s. I E E E S o f t w a r e 8 ( 1 ) Z a r z d z a n i e r y z y k i e m ( 7 ) Ze złoonoci procesów dotyczcych ryzyka wynika zatem potrzeba uporzdkowania działa zwizanych z planowaniem zarzdzania ryzykiem. Interesujce rozwizanie zaproponował w 1991 roku Barry Boehm, w artykule Software Risk Management: Principles and Practices w IEEE Software (Volume: 8, Issue: 1 ). Podejcie to zakłada realizacj dwóch podstawowych grup zada: ocen ryzyka oraz kontrol ryzyka. Ocena ryzyka składa si, według Boehma z nastpujacych kroków: Identyfikacja ryzyka, której celem jest wskazanie czynników ryzyka, które mog zagrozi sukcesowi przedsiwzicia. Typowe techniki identyfikacji obejmuj m.in. listy kontrolne zawierajce grupy typowych i/lub najbardziej popularnych projektowych czynników ryzyka analiz czynników decyzyjnych, czyli przesłanek do podejmowania decyzji podczas planowania i realizacji przedsiwzicia analiz załoe, której celem jest porównanie warunków przyjtych przy realizacji obecnego przedsiwzicia z dotychczasowymi dowiadczeniami z poprzednio realizowanych projektów dekompozycj, polegajc na rozłoeniu na czynniki pierwsze zagroe i potencjalnych problemów, tak aby moliwe było wskazanie czynników ryzyka Analiza ryzyka, obejmujca zadania zwizane z ocen prawdopodobiestwa i skali strat powizanych z pojedynczymi czynnikami ryzyka oraz ocen powiza i wzajemnego wpływu złoonych czynników ryzyka. Typowe techniki identyfikacji obejmuj: Modele wydajnociowe, badajce wpływ czynników ryzyka na postpy przedsiwzicia Modele kosztowe, wykorzystujce finansowe zasady zwikszania i zmniejszania wartoci (w tym przypadku ryzyka) do oceny czasu zwrotu z inwestycji (w tym przypadku wpływu na przebieg przedsiwzicia) Analizy sieciowe, umoliwiajce identyfikacj ogranicze kolejnociowych dla zada projektowych wynikajce z wpływu ryzyka na sukces kocowego efektu przedsiwzicia Analizy decyzyjne, czyli metody statystyczne, których celem jest okrelenie prawdopodobiestwa rónych rezultatów danego zdarzenia w oparciu o prawdopodobiestwo decyzji dostpnych na kadym kroku procesu decyzyjnego Analizy czynników jakociowych, której celem jest weryfikacja wpływu zdarze zwizanych z czynnikami ryzyka na przedsiwzicie Hierarchizacja, której wynikiem jest uporzdkowana listy zidentyfikowanych i przeanalizowanych czynników ryzyka. Lista ta bdzie dalej wykorzystywana przez kierownictwo projektu do monitorowania i kontroli przedsiwzicia. Typowe techniki hierarchizacji obejmuj: Analiz wagi (podatnoci na) ryzyka, któr omówimy w dalszej czci wykładu Analiz wzmocnienia ryzyka, wykorzystujc przede wszystkim techniki analiz kosztów i zysków Złoon analiz czynników ryzyka, wykorzystujc przede wszystkim technik Delphi oraz inne metody osigania grupowego konsensusu Drugi krok, kontrola ryzyka, dotyczy nastpujcych zada: Planowanie zarzdzania ryzykiem, pozwalajce przygotowa wyprzedzajce działania projektowe minimalizujce potencjalny wpływ czynników ryzyka na przebieg projektu, poprzez m.in.: Zakup informacji, np. dokumentacji do biblioteki open-source, która jest elementem tworzonego oprogramowania Unikanie ryzyka, np. wybór alternatywnej metodyki projektowej lub starszej, sprawdzonej technologii Przeniesienie ryzyka na inne zespół lub firm, np. ubezpieczenie przedsiwzicia Minimalizacja ryzyka, np. wykonanie dodatkowej analizy, która pozwoli lepiej oceni dostosowanie tworzonego systemu do potrzeb uytkowników Planowanie elementów ryzyka, które polegaj na tworzeniu planów dla pojedynczych czynników ryzyka Integracja z planem ryzyka, polegajca na integracji planów działa dla poszczególnych czynników ryzyka z całkowitym planem projektu Reakcja na ryzyko, pozwalajca eliminowa lub w inny sposób usuwa wpływ ryzyka na przedsiwzicie. Typowe techniki reakcji na ryzyko obejmuj: Prototypy, demonstrujce wybrane lub uproszczone moliwoci aplikacji Symulacje, które pozwalaj uytkownikom zapozna si z logik i sposobem działania systemu, jeszcze przed jego dostarczeniem przez producenta Rankingi, umoliwiajce systematyczny pomiar i weryfikacj statusu przedsiwzicia w stosunku do planów Analizy, dotyczce weryfikacji misji przedsiwzicia np. czy i w jaki sposób uległy zmianie cele i załoenia przedsiwzicia Rekrutacje/Personel, czyli działania majce na celu stabilizacj zespołu projektowego i zapewnienie, e osoby zaangaowane w prace dysponowa bd odpowiednimi umiejtnociami, dowiadczeniem i kompetencjami Monitorowanie ryzyka, dotyczy kontroli postpów przedsiwzicia pod ktem statusu zidentyfikowanych i zarzdzanych czynników ryzyka i podejmowania odpowiednich działa w celu ich usunicia lub minimalizacji wpływu na przedsiwzicie. Typowe techniki monitorowania ryzyka obejmuj: ledzenie Kamieni Milowych, których celem s przegldy czynników ryzyka w regularnych odstpach czasu (np. co tydzie, co miesic, czy te zgodnie z harmonogramem przedsiwzicia) Ranking Top 10, pozwalajcy kierownictwu projektu koncentrowa uwag i działania na dziesiciu najistotniejszych, majcych najwikszy wpływ na sukces przedsiwzicia czynnikach ryzyka Regresywna Ocena Ryzyka, której celem jest cykliczna weryfikacja, na ile waga ryzyka zmieniła si od poprzedniej oceny. Łatwo bowiem wyobrazi sobie sytuacj, w której dany czynnik ryzyka, nieistotny na pocztku przedsiwzicia (np. ryzyko klski ywiołowej) zmienia si znaczco, po przeniesieniu lokalizacji prac projektowych np. do Indonezji. Działania Korygujce/Naprawcze celujce w wykorzystanie informacji pochodzcych z monitorowania i kontroli do sterowania biecym przebiegiem przedsiwzicia 7

8 Planowanie Zarzdzania Ryzykiem Plan Zarzdzania Ryzykiem (PZR) Dlaczego? Znaczenie czynnika ryzyka oraz jego powizania z celami projektu Co i kiedy? Dokumenty, kamienie milowe, sieci aktywnoci Kto i gdzie? Role, odpowiedzialnoci i organizacja W jaki sposób? Prototypy, ankiety, modele, etc. Jak wiele? Zasoby (budet, harmonogram, kluczowe osoby w przedsibiorstwie) Zarzdzanie ryzykiem (8) Przedstawione pokrótce grupy działa powinny doprowadzi do stworzenia Planu Zarzdzania Ryzykiem (ang. Risk Management Plan), który stanowi podsumowanie zaproponowanego podejcia do zarzdzania ryzykiem w ramach przedsiwzicia. Plan Zarzdzania Ryzykiem opisuje, m.in.: procesy, procedury, techniki i metody, które bd wykorzystywane do identyfikacji, analizowania i zarzdzania ryzykiem zarówno na jego pocztku (podczas przygotowania), jak i w trakcie realizacji prac wskazówki dotyczce dokumentowania czynników ryzyka oraz raportowania ich statusu oraz szablony niezbdnych dokumentów identyfikacj i znaczenie wskazanych czynników ryzyka wraz z ich powizaniami z celami i załoeniami przedsiwzicia harmonogramy, listy zada i czynnoci wraz z powizaniami role i odpowiedzialnoci za poszczególne zagadnienia zwizane z zarzdzaniem ryzykiem wraz ze struktur organizacyjn projektu zasoby i ludzie niezbdni do realizacji wymienionych wyej działa 8

9 Identyfikacja Czynników Ryzyka Czynniki ryzyka w kontekcie IT ródło: Higuera, R. P, Haimes, Y. Y. Software Risk Management. CMU Technical Report CMU/SEI-96-TR-012 Zarzdzanie ryzykiem (9) Zastanówmy si teraz przez chwil, jakie czynniki mog by przyczyn ryzyka w kontekcie systemów informatycznych. Rozwój oprogramowania angauje wiele grup działa dotyczcych technologii (np. jzyk programowania, rodowisko uruchomieniowe), z wyrónieniem sprztu (np. karta sieciowa lub graficzna) i oprogramowania (system operacyjny, czy rodowisko rozwoju oprogramowania). Bardzo istotn kwesti jest dobór i organizacja zespołu projektowego, konstrukcja harmonogramu obejmujca ograniczenia, kamienie milowe i daty krytyczne oraz wreszcie budet, który silnie ogranicza wszystkie pozostałe elementy rodowiska IT (to jest determinujc wybór technologii i sprztu, wybór rodowisk i zespołu osób, które pracuj przy realizacji przedsiwzicia). Wszystkie te elementy, wzajemnie od siebie zalene, sródłem czynników ryzyka w projektach informatycznych. Złoonorodowiska teleinformatycznego sprawia, e zarówno identyfikacja, jak i analiza i kontrola czynników ryzyka jest znaczco bardziej złoona, ni w przypadku przedsiwzi nieinformatycznych. 9

10 Identyfikacja Czynników Ryzyka Typy czynników ryzyka Harmonogramowanie Wywieranie presji na skracanie harmonogramów (klienci, marketing, etc.) Koszt Ograniczanie budetu projektu Wymagania i oczekiwania Niepoprawne Niekompletne Niejasne lub niespójne Zmienne Zarzdzanie ryzykiem (10) Na szczcie, dla ułatwienia, podczas identyfikacji czynników ryzyka mona posłuy si typami ryzyk projektowych stworzonych na bazie dowiadcze własnych projektów. Obejmuj one midzy innymi ryzyka zwizane z: Harmonogramowaniem, np. wywieraniem presji na skracanie harmonogramów przez klientów (którzy oczekuj dostarczenia gotowego rozwizania na wczoraj ), sprzedawców (którzy czekaj na rozliczenie premii za sprzeda), czy przedstawicieli działu marketingu (którzy pilnie potrzebuj kolejnej chwytliwej informacji do opublikowania w prasie) Kosztem, którego minimalizowanie jest celem zarówno klienta (który chce zapłaci jak najmniej za dostarczenie rozwizania), jak samego producenta (dla którego koszt pracowników, sprztu, czy oprogramowania jest czynnikiem, który umniejsza zysk z przedsiwzicia) Wymaganiami i oczekiwaniami uytkowników bdcych czsto najwikszym wyzwaniem dla kierownictwa projektu. Czsto zdarza si, e nawet najlepiej opisane wymagania s niepoprawne (niezgodne z rzeczywistymi oczekiwaniami), niekompletne (nie uwzgldniajce wszystkich rzeczywistych potrzeb), niejasne lub niespójne (gdy róni uytkownicy opisuj te same wymagania w róny sposób lub róne wymagania w podobny sposób), a wreszcie zmienne (gdy rosnca wiadomo uytkowników powoduje zmiany wczeniej wyspecyfikowanych wymaga) 10

11 Identyfikacja Czynników Ryzyka Typy czynników ryzyka Jako Obnianie jakoci produktu poniej poziomu akceptowalnego przez klientów Operacyjne czynniki ryzyka Konsekwencje biecych decyzji Zdarzenia losowe Wikszo tzw. Typowych Błdów, np. Zwikszanie zakresu przy ograniczonym czasie realizacji Angaowanie niedowiadczonych pracowników Niewystarczajce zaangaowanie klienta w projekt Zarzdzanie ryzykiem (11) Jakoci, rozumian jako poziom akceptacji produktu przez klienta lub producenta. Obnienie charakterystyk jakociowych poniej poziomu akceptowalnego przez klienta grozi utrat akceptacji i odrzuceniem rozwizania (np. ze wzgldu na niestabilne działania). Z drugiej strony w interesie producenta, jak zapewne pamitaj Pastwo z poprzedniego wykładu, nie ley wyrubowana do granic moliwoci jako produktu (gdy jest to nieopłacalne), jak i jego zbyt niska jako (gdy klienci nie kupi takiego rozwizania, za produkt nie bdzie nadawał si do dalszego rozwoju) Działalnoci operacyjn, czyli czynnikami ryzyka bdcymi bezporednimi konsekwencjami działa projektowych lub realizacji projektu (np. czynników losowych spowodowanych nadejciem danej pory roku, takich jak powód) Typowymi błdami, które s niewłaciwymi decyzjami podejmowanymi przez zespół projektowy. Przykładami typowych błdów mog by: Systematyczne zwikszanie zakresu przedsiwzicia, przy utrzymaniu kluczowych terminów realizacji prac Angaowanie do projektu pracowników o niewłaciwych lub niewystarczajcych kompetencjach do realizacji prac Brak lub niewystarczajce zaangaowanie klienta w prace projektowe, zagraajce pozytywnej akceptacji produktu przy kocowym odbiorze 11

12 Identyfikacja Czynników Ryzyka Kategorie czynników ryzyka Projektowe: Zespół/Harmonogram/Budet/etc. Jan i Maria wyjedaj na wakacje Plotki o strajku w dziale technicznym Poar w biurowcu Barbara wkrótce urodzi dziecko Techniczne: Narzdzia/Projekt/Konserwacja Niedoszacowana złoono projektu Przestarzała technologia Zmiany wymaga w trakcie projektu Zarzdzanie ryzykiem (12) Przykładowe kategorie czynników ryzyka stworzone w oparciu o omówione typy ryzyka obejmuj: Projektowe, dotyczce zespołu projektowego (lub szerzej czynnika ludzkiego), harmonogramów i budetów, takie jak: Wyjazd kluczowych programistów z zespołu na wakacje w najbardziej gorcym okresie realizacji przedsiwzicia Przekazywanie nieoficjalnych informacji o sytuacji firmy, wpływajcych na morale personelu i efektywno realizacji prac Nieoczekiwane wydarzenia, takie jak poar, czy włamanie w siedzibie firmy Czasowa niedostpno sekretarza projektu zajmujcego si logistyk i organizacj prac projektowych Techniczne, grupujce ryzyka zwizane z narzdziami, projektowaniem oprogramowania i jego konserwacj Nieprzewidziana złoono projektu aplikacji (spowodowana np. now, niesprawdzon dotd technologi) Przestarzała technologia, nie wspierana ju przez producenta Czste zmiany wymaga uytkowników na rónych etapach realizacji przedsiwzicia 12

13 Identyfikacja Czynników Ryzyka Kategorie czynników ryzyka Biznesowe: Marketing/Oczekiwania/etc. Konkurencja rozwija podobny produkt Słabo wyedukowani przedstawiciele handlowi lub nieefektywne zarzdzanie Zmiana strategii firmy Ograniczenia budetowe. Zarzdzanie ryzykiem (13) Biznesowe, dotyczce zarzdzania relacjami z klientami, partnerami i konkurencj, takie jak: Podobny do naszego produkt, rozwijany przez konkurencyjn firm (który moe pojawi si wczeniej na rynku lub dysponowa bardziej dostosowanymi do potrzeb uytkownika funkcjami) Niedostateczne umiejtnoci lub informacje zwizane ze sprzeda produktów klientom. Niewłaciwe zarzdzanie sprzeda oprogramowania na rynku Nieoczekiwana zmiana strategii firmy, niezgodna z oczekiwaniami partnerów, klientów, czy pracowników firmy Ograniczenia finansowe nie pozwalajce na rozwój firmy (np. zatrudnienie nowych pracowników, reklam i promocj, etc.) 13

14 Identyfikacja Czynników Ryzyka 1989 Dostpno specjalist. Harmonogram i bud. Niewłaciwe funkcje Nieprawidłowy GUI Powierzchowna realiz. Zmiany wymaga Komponenty zewntrz. Prace podwykonaw. Rzeczywista wydajn. Rozwój informatyki 1995 Dostpno specjalist. Harmonogram i bud. COTS, kompon. zewn. Niewłaciwe wymag. Nieprawidłowy GUI Archit., wydajn., jako Zmiany wymaga Istniejce systemy Prace podwykonaw. Rozwój informatyki Zarzdzanie ryzykiem (14) Przywoływany ju wczeniej Barry Boehm dokonał analizy najczstszych przyczyn ryzyk projektowych w odstpie szeciu lat, poczwszy od 1989 a skoczywszy na 1995 roku. Na pierwszej licie znalazły si niedostpno wykwalifikowanych specjalistów, nierealistyczne harmonogramy i budety, implementacja niewłaciwych funkcji, opracowanie niezgodnego z oczekiwaniami uytkowników interfejsu graficznego, powierzchowna realizacja prac projektowych, cigłe zmiany wymaga, niedostatecznie przygotowane komponenty opracowywane przez firmy zewntrzne, nierzetelnie realizowane prace przez podwykonawców, problemy z rzeczywist wydajnoci prowadzenia prac oraz dynamiczny i burzliwy rozwój informatyki. Jak łatwo zauway, sze lat póniej na licie dokładnie połowa pozycji uległa zmianie. Wikszego znaczenia nabrały komponenty programowe realizowane poza organizacj rozwijajc oprogramowanie. Pojawiła si nowa pozycja dotyczca niewłaciwych wymaga, natomiast znaczenie graficznego interfejsu uytkownika zmniejszyło swoje znaczenie (podobnie, jak zmiany wymaga). Dwie dodatkowe pozycje dotycz architektury, ogranicze wydajnoci i wymaga jakociowych oraz powiza z istniejcymi systemami (które take współczenie maj istotne znaczenie). Mimo, e najbardziej aktualna lista ma ju jedenacie lat, to obecne na niej elementy wci s aktualne. 14

15 Jakociowa Analiza Czynników Ryzyka Proces oceny prawdopodobiestwa i wpływu na projekt zidentyfikowanych czynników ryzyka Hierarchizacja czynników ryzyka pod ktem ich potencjalnego wpływu na cele przedsiwzicia Metoda okrelenia znaczenia poszczególnych czynników ryzyka i sterowania reakcj na nie Znaczenie czynnika ryzyka moe by wzmocnione poprzez presj czasow lub działania obcione ryzykiem Trendy wykrywane w wynikach analizy jakociowej mog wskazywa na potrzeb wikszego lub mniejszego zaangaowania w zarzdzanie ryzykiem Zarzdzanie ryzykiem (15) Dysponujc list zidentyfikowanych czynników ryzyka moemy przystpi do ich analizy i oceny. Pierwszym krokiem jest jakociowa analiza ryzyka, czyli proces oceny prawdopodobiestwa wystpienia oraz wpływu na projekt zidentyfikowanych czynników ryzyka. Efektem analizy jakociowej jest hierarchizacja czynników ryzyka pod ktem ich potencjalnego wpływu na cele przedsiwzicia. Dziki temu podejciu moliwe jest okrelenie znaczenia poszczególnych czynników ryzyka dla sukcesu przedsiwzicia, a w rezultacie sterowanie reakcj na ich wystpienie. Naley przy tym zwróci uwag, e znaczenie czynnika ryzyka wynikajce z obiektywnej oceny moe by wzmocnione przez dodatkowe czynniki, takie jak presja czasowa (np. skrócony ze wzgldu na działania konkurencji termin dostarczenia oprogramowania klientowi) lub dodatkowe działania obcione ryzykiem (np. inwestowanie rodków przeznaczonych na realizacj projektu w przedsiwzicia giełdowe). Jeli analiza czynników ryzyka jest wykonywana regularnie, warto wyznacza trendy wyników analizy, które mog wskazywa na potrzeb wikszego lub mniejszego zaangaowania w zarzdzanie konkretnymi czynnikami ryzyka w ramach przedsiwzicia. Procedura postpowania w przypadku czynników ryzyka jest nastpujca: Oszacowanie prawdopodobiestwa wystpienia zdarzenia powizanego z danym czynnikiem ryzyka (np. 35%) Oszacowanie strat (konsekwencji) wystpienia czynnika ryzyka (np ) Hierarchizacja (uporzdkowanie) czynników ryzyka zgodnie z przyjtym kryterium (np. wpływ lub prawdodpodobiestwo) Koncentracja na tych czynnikach ryzyka, które mog by zarzdzane (moliwe jest ich usunicie lub minimalizacja) 15

16 Jakociowa Analiza Czynników Ryzyka Podatno na ryzyko/waga ryzyka (ang. Risk Exposure) Okrela wpływ czynnika ryzyka na projekt Podatno na ryzyko = Wpływ ryzyka na projekt RE = (P)rawdopodobienstwo_strat * rozmiar_(s)trat Np. Niedostpno zasobów na czas. P = 25%, S = 4 tygodnie, RE = 1 tydzie Np. Nieprawidłowy projekt konieczna zmiana projektu. P = 15%, S = 10 tygodni, RE = 1,5 tygodnia Suma wszystkich podatnoci na ryzyko Zarzdzanie ryzykiem (16) Jednake podczas gdy identyfikacja czynników ryzyka wydaje si zadaniem do prostym, analizujc załoenia przedsiwzicia zgodnie z sugestiami Boehma, konieczna jest weryfikacja wpływu danych ryzyk na przedsiwzicie. Z pomoc przychodzi nam tzw. podatno na ryzyko (ang. risk exposure), czyli ocena wpływu danego czynnika ryzyka na realizacj zada projektowych. Podatno na ryzyko wyznacza si najczciej jako iloczyn prawdopodobiestwa wystpienia strat w projekcie (np. prawdopodobiestwo koniecznoci zapłacenia kar za opónienie realizacji danego kamienia milowego) oraz rozmiaru strat (np. sto tysicy euro). Znajc podatno na ryzyko moemy wartociowa czynniki ryzyka i wskaza te, które s najistotniejsze (maj najwikszy wpływ) w projekcie. Na przykład ryzyko, e konieczne zasoby nie zostan udostpnione na czas, którego prawdopodobiestwo wystpienia wynosi 25%, za rozmiar strat (mierzony tygodniami opónienia) wynosi cztery tygodnie da w rezultacie podatno na ryzyko równe jeden tydzie. Drugi czynnik ryzyka, zwizany z koniecznoci zmiany nieprawidłowego projektu, którego prawdopodobiestwo wynosi 15%, za rozmiar strat 10 tygodni, daje w rezultacie podatno na ryzyko o wartoci półtora tygodnia. Porównanie wartoci RE obu czynników ryzyka wskazuje jednoznacznie, e wiksz uwag naley powici nadzorowaniu i kontroli ryzyka modyfikacji projektu. Warto równie pamita, i istotnym parametrem oceny statusu projektu jest suma podatnoci dla wszystkich czynników ryzyka. Dziki sumie (moliwej do wykonania tylko w przypadku jednolitej miary, np. czasu, wymiaru finansowego) moemy oceni najbardziej pesymistyczny scenariusz zdarze w przypadku niepowodzenia przedsiwzicia. 16

17 Jakociowa Analiza Czynników Ryzyka Analiza ryzyka Szacowanie prawdopodobiestwa strat Metoda Delficka Oszacowanie przygotowane przez członów zespołu Metoda kasyna ( Jak wiele postawisz na to, e ) Wykorzystanie stopniowania okrele bardzo prawdopodobne, prawdopodobne, mało prawdopodobne, nieprawdopodobne Szacowanie rozmiaru strat Czas (dni), pienidze Moliwo skorzystania z modelu Struktury Podziału Pracy (ang. Work Breakedown Structure) Zarzdzanie ryzykiem (17) Oczywicie, aby wyznaczy podatno na ryzyko, konieczne jest oszacowanie wartoci dwóch podstawowych parametrów składowych: rozmiaru i prawdopodobiestwa wystpienia strat. Prawdopodobiestwo, obliczane jest najczciej w oparciu o wykorzystanie dyskretnej skali stopniowania prawdopodobiestwa, np. bardzo prawdopodobne, prawdopodobne, mało prawdopodobne i nieprawdopodobne. Stosuje si równie metody grupowego podejmowania decyzji, takie jak metoda Delficka, w której uczestnicy-eksperci głosuj na najlepsze, ich zdaniem, rozwizanie. Osignicie przez grup zblionych oszacowa koczy proces decyzyjny. Podobne podejcie mona zastosowa bazujc nie na opinii ekspertów, lecz na dowiadczeniach uczestników naszego przedsiwzicia, sporód których kierownik projektu wybiera najlepsze, jego zdaniem, rozwizanie. Czasami wykorzystuje si równie tzw. metod kasyna, w której szacowanie prawdopodobiestwa strat bazuje równie na ocenie prawdopodobiestwa szacunków. Szacujc rozmiar strat naley przede wszystkim ustali wymiar, w którym bdziemy je oblicza (czas, pienidze, klienci). Doskonał podstaw do szacowania rozmiaru strat jest Struktura Podziału Pracy (ang. WBS, Work Breakdown Structure). Dziki dekompozycji moliwe jest szacowanie strat na poziomie pojedynczych produktów przedsiwzicia, takich jak dokumenty, kody ródłowe poszczególnych modułów, etc. 17

Zarządzanie ryzykiem w projektach informatycznych. Marcin Krysiński marcin@krysinski.eu

Zarządzanie ryzykiem w projektach informatycznych. Marcin Krysiński marcin@krysinski.eu Zarządzanie ryzykiem w projektach informatycznych Marcin Krysiński marcin@krysinski.eu O czym będziemy mówić? Zarządzanie ryzykiem Co to jest ryzyko Planowanie zarządzania ryzykiem Identyfikacja czynników

Bardziej szczegółowo

Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów

Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów Analiza procesu jest narzdziem do osignicia wyszej efektywnoci organizacji (midzy innymi). Wymaga ona zbudowania modelu procesu biznesowego bdcego opisem funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

P O L I T E C H N I K A K O S Z A L I Ń S K A. Zarządzanie Ryzykiem

P O L I T E C H N I K A K O S Z A L I Ń S K A. Zarządzanie Ryzykiem P O L I T E C H N I K A K O S Z A L I Ń S K A W Y D Z I A Ł E L E K T R O N I K I I I N F O R M A T Y K I Zarządzanie Ryzykiem Przedmiot Prowadzący Imię i nazwisko Grupa Zarządzanie Projektem dr Walery

Bardziej szczegółowo

Wstęp do zarządzania projektami

Wstęp do zarządzania projektami Wstęp do zarządzania projektami Definicja projektu Projekt to tymczasowe przedsięwzięcie podejmowane w celu wytworzenia unikalnego wyrobu, dostarczenia unikalnej usługi lub uzyskania unikalnego rezultatu.

Bardziej szczegółowo

Norma IEEE 1058.1-1987 SPMP

Norma IEEE 1058.1-1987 SPMP Norma IEEE 1058.1-1987 SPMP Warszawa, 2004-05-09 IEEE - The Institute for Electrical and Electronics Engineering - Instytut inynierii elektrycznej i elektronicznej SPMP - Software Project Management Plan

Bardziej szczegółowo

Wsparcie narzędziowe zarządzania ryzykiem w projektach

Wsparcie narzędziowe zarządzania ryzykiem w projektach Wsparcie narzędziowe zarządzania ryzykiem w projektach Prezentacja dodatkowa: PMBOK a zarządzanie ryzykiem Podyplomowe Studia Menedżerskie erskie Zarządzanie projektami informatycznymi PMBOK a zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Program Certyfikacji Oprogramowania Autodesk. Załoenia

Program Certyfikacji Oprogramowania Autodesk. Załoenia Program Certyfikacji Oprogramowania Autodesk Załoenia Firma Autodesk - wiodcy producent oprogramowania wspomagajcego projektowanie proponuje program umoliwiajcy uytkownikom weryfikacj posiadanego oprogramowania

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA WYPEŁNIENIA KARTY PROJEKTU W KONKURSIE NA NAJLEPSZY PROJEKT

INSTRUKCJA WYPEŁNIENIA KARTY PROJEKTU W KONKURSIE NA NAJLEPSZY PROJEKT INSTRUKCJA WYPEŁNIENIA KARTY PROJEKTU W KONKURSIE NA NAJLEPSZY PROJEKT Rubryka 1 Nazwa programu operacyjnego. W rubryce powinien zosta okrelony program operacyjny, do którego składany jest dany projekt.

Bardziej szczegółowo

Kod pocztowy 00-928. Województwo Mazowieckie. Faks 630-10-19. Adres internetowy (URL) www.mi.gov.pl

Kod pocztowy 00-928. Województwo Mazowieckie. Faks 630-10-19. Adres internetowy (URL) www.mi.gov.pl OGŁOSZE O ZAMÓWIENIU Roboty budowlane Dostawy Usługi Wypełnia Urzd Zamówie Publicznych Data otrzymania ogłoszenia Numer identyfikacyjny SEKCJA I: ZAMAWIAJCY I.1) OFICJALNA NAZWA I ADRES ZAMAWIAJCEGO Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Projektami zgodnie z PRINCE2

Zarządzanie Projektami zgodnie z PRINCE2 Zarządzanie Projektami zgodnie z PRINCE2 Opis Metodyka PRINCE2 powstała na bazie doświadczeń z wielu lat dobrych praktyk zarządzania projektami. Metodyka ta oferuje elastyczne i łatwe do adaptacji podejście

Bardziej szczegółowo

Program Sprzeda wersja 2011 Korekty rabatowe

Program Sprzeda wersja 2011 Korekty rabatowe Autor: Jacek Bielecki Ostatnia zmiana: 14 marca 2011 Wersja: 2011 Spis treci Program Sprzeda wersja 2011 Korekty rabatowe PROGRAM SPRZEDA WERSJA 2011 KOREKTY RABATOWE... 1 Spis treci... 1 Aktywacja funkcjonalnoci...

Bardziej szczegółowo

Wzorcowy załcznik techniczny, do umowy w sprawie przesyłania faktur elektronicznych pomidzy Firm A oraz Firm B

Wzorcowy załcznik techniczny, do umowy w sprawie przesyłania faktur elektronicznych pomidzy Firm A oraz Firm B Wzorcowy załcznik techniczny, do umowy w sprawie przesyłania faktur elektronicznych pomidzy Firm A oraz Firm B Wersja draft 2.1 Na podstawie: Europejskiej Modelowej Umowy o EDI (w skrócie: EMUoE). 1. Standardy

Bardziej szczegółowo

Projektowanie i analiza zadaniowa interfejsu na przykładzie okna dialogowego.

Projektowanie i analiza zadaniowa interfejsu na przykładzie okna dialogowego. Projektowanie i analiza zadaniowa interfejsu na przykładzie okna dialogowego. Jerzy Grobelny Politechnika Wrocławska Projektowanie zadaniowe jest jednym z podstawowych podej do racjonalnego kształtowania

Bardziej szczegółowo

ZARZDZANIE JAKOCI W PROCESIE REALIZACJI INWESTYCJI

ZARZDZANIE JAKOCI W PROCESIE REALIZACJI INWESTYCJI 24/21 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2006, Rocznik 6, Nr 21(1/2) ARCHIVES OF FOUNDARY Year 2006, Volume 6, Nº 21 (1/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 ZARZDZANIE JAKOCI W PROCESIE REALIZACJI INWESTYCJI M. RADO

Bardziej szczegółowo

Spis treci. Dzie 1. I Wprowadzenie (wersja 0911) II Dostp do danych biecych specyfikacja OPC Data Access (wersja 0911)

Spis treci. Dzie 1. I Wprowadzenie (wersja 0911) II Dostp do danych biecych specyfikacja OPC Data Access (wersja 0911) I Wprowadzenie (wersja 0911) Kurs OPC Integracja i Diagnostyka Spis treci Dzie 1 I-3 O czym bdziemy mówi? I-4 Typowe sytuacje I-5 Klasyczne podejcie do komunikacji z urzdzeniami automatyki I-6 Cechy podejcia

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY l METODYKA PRZEPROWADZANIA AUDYTU WEWNTRZNEGO

PROCEDURY l METODYKA PRZEPROWADZANIA AUDYTU WEWNTRZNEGO Załcznik do Uchwały nr 157/04 z dnia 17 maja 2004 r Zarzdu Powiatu Pabianickiego PROCEDURY l METODYKA PRZEPROWADZANIA AUDYTU WEWNTRZNEGO KARTA AUDYTU WEWNTRZNEGO Okrela prawa i obowizki audytora, do najwaniejszych

Bardziej szczegółowo

Wsparcie narzędziowe zarządzania ryzykiem w projektach

Wsparcie narzędziowe zarządzania ryzykiem w projektach Wsparcie narzędziowe zarządzania ryzykiem w projektach Spotkanie 1 Zbigniew Misiak (BOC IT Consulting) Podyplomowe Studia Menedżerskie Zarządzanie projektami informatycznymi Czym się będziemy zajmować?

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 Przepisy ogólne

Rozdział 1 Przepisy ogólne ROZPORZDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 17 listopada 1998 r. w sprawie ogólnych warunków obowizkowego ubezpieczenia odpowiedzialnoci cywilnej podmiotu przyjmujcego zamówienie na wiadczenia zdrowotne za

Bardziej szczegółowo

Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005

Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005 Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005 Warszawa, maj 2006 Spis treci Wprowadzenie...3 Cz I Zbiorcze wykonanie budetów jednostek samorzdu terytorialnego...7 1. Cz operacyjna...7

Bardziej szczegółowo

Program Współpracy Gminy Michałowo z Organizacjami Pozarzdowymi na rok 2008.

Program Współpracy Gminy Michałowo z Organizacjami Pozarzdowymi na rok 2008. Załcznik Nr 1 do uchwały Nr XIV/129/08 Rady Gminy Michałowo z dnia 11 stycznia 2008r. Program Współpracy Gminy Michałowo z Organizacjami Pozarzdowymi na rok 2008. Wprowadzenie Aktywna działalno organizacji

Bardziej szczegółowo

Studium przypadku Case Study CCNA2-ROUTING

Studium przypadku Case Study CCNA2-ROUTING Na podstawie oryginału CISCO, przygotował: mgr in. Jarosław Szybiski Studium przypadku Case Study CCNA2-ROUTING Ogólne załoenia dla projektu Przegld i cele Podczas tego wiczenia uczestnicy wykonaj zadanie

Bardziej szczegółowo

Wykład Zarządzanie projektami Zajęcia 7 Zarządzanie ryzykiem. dr Stanisław Gasik s.gasik@vistula.edu.pl

Wykład Zarządzanie projektami Zajęcia 7 Zarządzanie ryzykiem. dr Stanisław Gasik s.gasik@vistula.edu.pl 04--7 Wykład Zarządzanie projektami Zajęcia 7 Zarządzanie ryzykiem dr Stanisław Gasik s.gasik@vistula.edu.pl www.sybena.pl/uv/04-wyklad-eko-zp-9-pl/wyklad7.pdf Budowa autostrady Możliwe sytuacje Projekt

Bardziej szczegółowo

Model dojrzałoci CMMI

Model dojrzałoci CMMI Model dojrzałoci CMMI Witam na trzecim wykładzie dotyczcym zaawansowanej inynierii oprogramowania. Dzisiaj bdzie mowa o modelu dojrzałoci CMMI. 1 Plan wykładów! " # $ % & ' ( )! " # $ % & ' ( ) " * + "

Bardziej szczegółowo

Otwarta koordynacja polityki społecznej w UE. Stanisława Golinowska

Otwarta koordynacja polityki społecznej w UE. Stanisława Golinowska Otwarta koordynacja polityki społecznej w UE Stanisława Golinowska Dotychczasowe elementy wspólnej polityki społecznej UE Standardy minimalne BHP - 1987 Karta Wspólnoty o Fundamentalnych Prawach Socjalnych

Bardziej szczegółowo

O tym jak wyliczy koszt przepływu palety przez magazyn

O tym jak wyliczy koszt przepływu palety przez magazyn Optymalizacja zaangaowania kapitałowego 22.12.2004 r. w decyzjach typu make or buy. Magazyn własny czy obcy cz. 1. O tym jak wyliczy koszt przepływu palety przez magazyn Wprowadzenie Wan miar działania

Bardziej szczegółowo

Etapy życia oprogramowania. Modele cyklu życia projektu. Etapy życia oprogramowania. Etapy życia oprogramowania

Etapy życia oprogramowania. Modele cyklu życia projektu. Etapy życia oprogramowania. Etapy życia oprogramowania Etapy życia oprogramowania Modele cyklu życia projektu informatycznego Organizacja i Zarządzanie Projektem Informatycznym Jarosław Francik marzec 23 Określenie wymagań Testowanie Pielęgnacja Faza strategiczna

Bardziej szczegółowo

EMAS równowanik czy uzupełnienie ISO 14001?

EMAS równowanik czy uzupełnienie ISO 14001? Materiały na konferencj Systemy zarzdzania w energetyce 27-29.04.2004, Szczyrk Andrzej Ociepa Polskie Forum ISO 14000 Prezes Stowarzyszenia Ekoekspert Sp. z o.o., Warszawa Główny Specjalista EMAS równowanik

Bardziej szczegółowo

DLA KOGO UMOWY ENTERPRISE?

DLA KOGO UMOWY ENTERPRISE? Kady z Uytkowników posiadajcy co najmniej pakiet B moe zamówi funkcj Umowy Enterprise. Koszt tej modyfikacji to 800 zł netto bez wzgldu na liczb stanowisk. I jak ju wielokrotnie ogłaszalimy, koszt wikszoci

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem

Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem Ewa Szczepańska Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem Warszawa, dnia 9 kwietnia 2013 r. Agenda Definicje Wytyczne dla zarządzania projektami Wytyczne dla zarządzania ryzykiem Miejsce ryzyka w zarządzaniu

Bardziej szczegółowo

w sprawie wprowadzenia procedury naboru pracowników na kierownicze stanowiska urzdnicze i stanowiska urzdnicze w Starostwie Powiatowym w Krasnymstawie

w sprawie wprowadzenia procedury naboru pracowników na kierownicze stanowiska urzdnicze i stanowiska urzdnicze w Starostwie Powiatowym w Krasnymstawie ZARZDZENIE Nr 13/2005 STAROSTY KRASNOSTAWSKIEGO z dnia 29 sierpnia 2005 roku w sprawie wprowadzenia procedury naboru pracowników na kierownicze stanowiska urzdnicze i stanowiska urzdnicze w Starostwie

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami - narzędzia, software, dokumentacja, metodyka PMBOK

Zarządzanie projektami - narzędzia, software, dokumentacja, metodyka PMBOK Zarządzanie projektami - narzędzia, software, dokumentacja, metodyka PMBOK Opis Szkolenie realizowane w ramach: Oferowane zajęcia umożliwiają uczestnikom poznanie najlepszych metod i narzędzi stosowanych

Bardziej szczegółowo

Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa.

Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa. Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa. Wstp Przy podejciu do planowania adresacji IP moemy spotka si z 2 głównymi przypadkami: planowanie za pomoc adresów sieci prywatnej przypadek, w którym jeeli

Bardziej szczegółowo

Argumenty na poparcie idei wydzielenia OSD w formie tzw. małego OSD bez majtku.

Argumenty na poparcie idei wydzielenia OSD w formie tzw. małego OSD bez majtku. Warszawa, dnia 22 03 2007 Zrzeszenie Zwizków Zawodowych Energetyków Dotyczy: Informacja prawna dotyczca kwestii wydzielenia Operatora Systemu Dystrybucyjnego w energetyce Argumenty na poparcie idei wydzielenia

Bardziej szczegółowo

6. Zarządzanie Projektami

6. Zarządzanie Projektami 6. Zarządzanie Projektami Wersja ucznia Wstęp 1. Proces Zarządzania Projektami 2. Zarządzanie ryzykiem "Zarządzanie projektami jest o wyznaczaniu jasnych celów, zarządzaniu czasem, zasobami, ludźmi i kosztami

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie dosystemów informacyjnych

Wprowadzenie dosystemów informacyjnych Wprowadzenie dosystemów informacyjnych Projektowanie antropocentryczne i PMBoK Podejście antropocentryczne do analizy i projektowania systemów informacyjnych UEK w Krakowie Ryszard Tadeusiewicz 1 Właściwe

Bardziej szczegółowo

-OPIS WYMAGA - OPIS ZAKRESU. a. w zakresie usługi b. w zakresie personelu technicznego

-OPIS WYMAGA - OPIS ZAKRESU. a. w zakresie usługi b. w zakresie personelu technicznego BEZPIECZNA PROFESJONALNA USŁUGA SERWISOWA KRYTERIA WYBORU FIRMY SERWISOWEJ NA POZIOMIE WIADCZENIA USŁUGI TIER3/TIER4 dla klimatyzacji precyzyjnej HPAC w obiektach DATA CENTER 1 1. I. Kryterium wymaga str.

Bardziej szczegółowo

(podstawy i wymagania ze szczególnym zwróceniem uwagi na funkcjonalno systemów. w odniesieniu do poszczególnych poziomów)

(podstawy i wymagania ze szczególnym zwróceniem uwagi na funkcjonalno systemów. w odniesieniu do poszczególnych poziomów) TIER CZTERY POZIOMY NIEZAWODNOCI (podstawy i wymagania ze szczególnym zwróceniem uwagi na funkcjonalno systemów klimatyzacji precyzyjnej w odniesieniu do poszczególnych poziomów) 1 Spis treci 1. Definicja

Bardziej szczegółowo

ubezpieczenie mienia oraz odpowiedzialnoci cywilnej (CPV: 66515400-7, 66515000-3, 66516000-0)

ubezpieczenie mienia oraz odpowiedzialnoci cywilnej (CPV: 66515400-7, 66515000-3, 66516000-0) Strona 1 z 5 Chojnice: Ubezpieczenie mienia i odpowiedzialnoci cywilnej Urzdu Miejskiego w Chojnicach wraz z jednostkami organizacyjnymi Numer ogłoszenia: 194104-2012; data zamieszczenia: 08.06.2012 OGŁOSZENIE

Bardziej szczegółowo

1) Instytucje kształcce w tym zawodzie (w kraju i we Wrocławiu). 2) Moliwoci podnoszenia kwalifikacji i dokształcania w tym zawodzie.

1) Instytucje kształcce w tym zawodzie (w kraju i we Wrocławiu). 2) Moliwoci podnoszenia kwalifikacji i dokształcania w tym zawodzie. Spis treci: I. Wprowadzenie II. Zadania i czynnoci 1) Potencjalne miejsca pracy. 2) Zakres obowizków. III. Wymagania zawodu 1) Wymagania fizyczne i zdrowotne 2) Wymagania psychologiczne IV. Kształcenie

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie symulacji Monte Carlo do zarządzania ryzykiem przedsięwzięcia z wykorzystaniem metod sieciowych PERT i CPM

Zastosowanie symulacji Monte Carlo do zarządzania ryzykiem przedsięwzięcia z wykorzystaniem metod sieciowych PERT i CPM SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA w Warszawie STUDIUM MAGISTERSKIE Kierunek: Metody ilościowe w ekonomii i systemy informacyjne Karol Walędzik Nr albumu: 26353 Zastosowanie symulacji Monte Carlo do zarządzania ryzykiem

Bardziej szczegółowo

Amortyzacja rodków trwałych

Amortyzacja rodków trwałych Amortyzacja rodków trwałych Wydawnictwo Podatkowe GOFIN http://www.gofin.pl/podp.php/190/665/ Dodatek do Zeszytów Metodycznych Rachunkowoci z dnia 2003-07-20 Nr 7 Nr kolejny 110 Warto pocztkow rodków trwałych

Bardziej szczegółowo

Programowanie Obiektowe

Programowanie Obiektowe Programowanie Obiektowe dr in. Piotr Zabawa IBM/Rational Certified Consultant pzabawa@pk.edu.pl WYKŁAD 1 Wstp, jzyki, obiektowo Cele wykładu Zaznajomienie słuchaczy z głównymi cechami obiektowoci Przedstawienie

Bardziej szczegółowo

Ryzyko i zarządzanie ryzykiem w projektach

Ryzyko i zarządzanie ryzykiem w projektach Wykład objęty jest prawami autorskimi Prof.dr hab. Małgorzata Duczkowska-Piasecka Przedmiot: Zarządzanie projektami biznesowymi Ryzyko i zarządzanie ryzykiem w projektach Ryzyko może być definiowane jako

Bardziej szczegółowo

Regulamin Europejskiej Sieci Prewencji Kryminalnej z dnia 25 czerwca 2001 roku

Regulamin Europejskiej Sieci Prewencji Kryminalnej z dnia 25 czerwca 2001 roku Regulamin Europejskiej Sieci Prewencji Kryminalnej z dnia 25 czerwca 2001 roku Krajowi Przedstawiciele Sieci, Uwzgldniajc Decyzj Rady Unii Europejskiej z 28 maja 2001 roku ( dalej nazywanej Decyzj Rady

Bardziej szczegółowo

WYBRANE METODY DOSKONALENIA SYSTEMÓW ZARZDZANIA. L. KRÓLAS 1, P. KRÓLAS 2 Orodek Kwalifikacji Jakoci Wyrobów SIMPTEST ul. Przemysłowa 34A 61-579 Pozna

WYBRANE METODY DOSKONALENIA SYSTEMÓW ZARZDZANIA. L. KRÓLAS 1, P. KRÓLAS 2 Orodek Kwalifikacji Jakoci Wyrobów SIMPTEST ul. Przemysłowa 34A 61-579 Pozna 22/21 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2006, Rocznik 6, Nr 21(1/2) ARCHIVES OF FOUNDARY Year 2006, Volume 6, Nº 21 (1/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 WYBRANE METODY DOSKONALENIA SYSTEMÓW ZARZDZANIA L. KRÓLAS

Bardziej szczegółowo

Lista kontrolna umowy z podwykonawc

Lista kontrolna umowy z podwykonawc Dane podstawowe projektu:... Zleceniodawca:...... Nazwa podwykonawcy z którym zawierana jest umowa:... Nazwa detalu:... Numer detalu:... Odbiór Czy definicja tymczasowego odbioru jest jasno ustalona? Czy

Bardziej szczegółowo

realizacja w całoci dostaw urzdze komputerowych i oprogramowania partiami wg potrzeb

realizacja w całoci dostaw urzdze komputerowych i oprogramowania partiami wg potrzeb Page 1 of 6 Zielona Góra: DOSTAWA URZDZE KOMPUTEROWYCH I OPROGRAMOWANIA Numer ogłoszenia: 240363-2010; data zamieszczenia: 03.09.2010 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy Zamieszczanie ogłoszenia: obowizkowe.

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO INFRASTRUKTURY SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PILOTAOWEGO PROGRAMU BUDOWY DOMÓW SOCJALNYCH

MINISTERSTWO INFRASTRUKTURY SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PILOTAOWEGO PROGRAMU BUDOWY DOMÓW SOCJALNYCH MINISTERSTWO INFRASTRUKTURY SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PILOTAOWEGO PROGRAMU BUDOWY DOMÓW SOCJALNYCH Warszawa, kwiecie 2005 Wstp W celu wspierania osób i rodzin, które znalazły si w trudnej sytuacji wynikajcej

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami. Wykład 2 Zarządzanie projektem

Zarządzanie projektami. Wykład 2 Zarządzanie projektem Zarządzanie projektami Wykład 2 Zarządzanie projektem Plan wykładu Definicja zarzadzania projektami Typy podejść do zarządzania projektami Cykl życia projektu/cykl zarządzania projektem Grupy procesów

Bardziej szczegółowo

Cz 1: Perspektywa firm

Cz 1: Perspektywa firm Cz 1: Perspektywa firm Luty 2009 HRM partners S.A. ul. K. K. Baczyskiego 1 00-038 Warszawa tel. +48/22 244 15 50 fax. +48/22 244 15 51 e-mail: hrmpartners@hrmpartners.pl www.hrmpartners.pl NIP 525-22-01-858

Bardziej szczegółowo

WIADECTWO INNOWACYJNOCI PRODUKTU

WIADECTWO INNOWACYJNOCI PRODUKTU WIADECTWO INNOWACYJNOCI PRODUKTU I. ZAKRES wiadectwo innowacyjnoci produktu dla ASTEC Sp. z o.o. dotyczy prototypu produktu MDT (Magik Development Tools) w fazie studium wykonalnoci. ASTEC Sp. z o.o. ul.

Bardziej szczegółowo

ZAWÓD KIEROWNIK PROJEKTU

ZAWÓD KIEROWNIK PROJEKTU Szybkobiene Pojazdy Gsienicowe (38) nr 3, 2015 Paulina HARAF Renata HARAF Marek Ł. GRABANIA ZAWÓD KIEROWNIK PROJEKTU Streszczenie. W artykule przedstawiono nowy zawód funkcjonujcy obecnie na rynku pracy

Bardziej szczegółowo

Zarzdzanie i inynieria produkcji Studia II stopnia o profilu: A x P

Zarzdzanie i inynieria produkcji Studia II stopnia o profilu: A x P Specjalno: Inynieria produkcji w przemyle maszynowym Zintegrowane systemy (CIM) WM Zarzdzanie i inynieria produkcji Studia II stopnia o profilu: A x P Przedmiot: Zintegrowane systemy (CIM) Status przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

ZASADY ORGANIZOWANIA WYCIECZEK SZKOLNYCH

ZASADY ORGANIZOWANIA WYCIECZEK SZKOLNYCH ZASADY ORGANIZOWANIA WYCIECZEK SZKOLNYCH 1. Niniejsze zasady organizacji wycieczek szkolnych odnosz si do wszystkich uczniów Szkoły Podstawowej im. Jana Pawła II, w tym równie do uczniów oddziału przedszkolnego.

Bardziej szczegółowo

6.3 Opłata za dostpno jako komponent wynagrodzenia partnera prywatnego

6.3 Opłata za dostpno jako komponent wynagrodzenia partnera prywatnego podmiotem publicznym i partnerem prywatnym, których celem z punktu widzenia podmiotu publicznego powinna by maksymalizacja wartoci dodanej ( value for money ) projektu. Ostatecznie za system klasyfikacji

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi dodatku InsERT GT Smart Documents

Instrukcja obsługi dodatku InsERT GT Smart Documents Instrukcja obsługi dodatku InsERT GT Smart Documents InsERT, grudzie 2003 http://www.insert.com.pl/office2003 InsERT GT Smart Documents to przygotowany przez firm InsERT specjalny dodatek, umoliwiajcy

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Analiza współfinansowana przez Uni Europejsk ze rodków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego 2007-2013" SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU

Bardziej szczegółowo

Inżynieria Programowania Zarządzanie projektem

Inżynieria Programowania Zarządzanie projektem Inżynieria Programowania Zarządzanie projektem Katedra Informatyki, Politechnika Świętokrzyska w Kielcach Kielce, 12 października 2015 Plan wykładu 1 2 3 4 5 Plan wykładu 1 2 3 4 5 Plan wykładu 1 2 3 4

Bardziej szczegółowo

MSF. Microsoft Solution Framework

MSF. Microsoft Solution Framework MSF Microsoft Solution Framework MSF a PMI PMI - metodyka podobna dla każdego rodzaju projektów MSF metodyka przeznaczona dla projektów informatycznych mająca cechy PMI MSF metodyka utworzona na podstawie

Bardziej szczegółowo

budowa dwóch stawów retencyjnych w Wolsztynie w rejonie ulic Dbrowskiego, Prusa i Doktora Kocha.

budowa dwóch stawów retencyjnych w Wolsztynie w rejonie ulic Dbrowskiego, Prusa i Doktora Kocha. Wolsztyn: Budowa stawów retencyjnych w rejonie ul. Dbrowskiego i ul. Prusa w Wolsztynie Numer ogłoszenia: 39590-2010; data zamieszczenia: 11.02.2010 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - roboty budowlane Zamieszczanie

Bardziej szczegółowo

Regulamin Rady Rodziców Zespołu Szkół Nr 2 im. Emilii Plater w Piasecznie, Aleja Brzóz 26 (tekst jednolity z dnia 16 marca 2011 r.

Regulamin Rady Rodziców Zespołu Szkół Nr 2 im. Emilii Plater w Piasecznie, Aleja Brzóz 26 (tekst jednolity z dnia 16 marca 2011 r. Regulamin Rady Rodziców Zespołu Szkół Nr 2 im. Emilii Plater w Piasecznie, Aleja Brzóz 26 (tekst jednolity z dnia 16 marca 2011 r.) l. Postanowienia ogólne. 1. 1. W szkole działa Rada Rodziców, zwana dalej

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe w pigułce

Badania marketingowe w pigułce Jolanta Tkaczyk Badania marketingowe w pigułce Dlaczego klienci kupuj nasze produkty lub usługi? To pytanie spdza sen z powiek wikszoci menederom. Kady z nich byłby skłonny zapłaci due pienidze za konkretn

Bardziej szczegółowo

Konspekt lekcji matematyki klasa 4e Liceum Ogólnokształcce

Konspekt lekcji matematyki klasa 4e Liceum Ogólnokształcce mgr Tomasz Grbski Konspekt lekcji matematyki klasa 4e Liceum Ogólnokształcce Temat: Dyskusja nad liczb rozwiza równania liniowego i kwadratowego z wartoci bezwzgldn i parametrem. Czas trwania: 45 minut.

Bardziej szczegółowo

OPROGRAMOWANIE WSPOMAGAJĄCE ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI. PLANOWANIE ZADAŃ I HARMONOGRAMÓW. WYKRESY GANTTA

OPROGRAMOWANIE WSPOMAGAJĄCE ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI. PLANOWANIE ZADAŃ I HARMONOGRAMÓW. WYKRESY GANTTA OPROGRAMOWANIE WSPOMAGAJĄCE ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI. PLANOWANIE ZADAŃ I HARMONOGRAMÓW. WYKRESY GANTTA Projekt to metoda na osiągnięcie celów organizacyjnych. Jest to zbiór powiązanych ze sobą, zmierzających

Bardziej szczegółowo

Zarzdzanie i inynieria produkcji Studia I stopnia o profilu: A P

Zarzdzanie i inynieria produkcji Studia I stopnia o profilu: A P Podstawy zarzdzania WZ Zarzdzanie i inynieria produkcji Studia I stopnia o profilu: A P Przedmiot: Podstawy zarzdzania Kod ZIP 1 S 01 04-0_0 Status : Przedmiot obowizkowy Jzyk wykładowy: Jzyk polski Rok:

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami. Porównanie podstawowych metodyk

Zarządzanie projektami. Porównanie podstawowych metodyk Zarządzanie projektami Porównanie podstawowych metodyk Porównanie podstawowych metodyk w zarządzaniu projektami PRINCE 2 PMBOK TENSTEP AGILE METODYKA PRINCE 2 Istota metodyki PRINCE 2 Project IN Controlled

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIE MIENIA I ODPOWIEDZIALNOCI CYWILNEJ Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i

UBEZPIECZENIE MIENIA I ODPOWIEDZIALNOCI CYWILNEJ Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i Page 1 of 6 Zielona Góra: PRZETARG NIEOGRANICZONY NA UBEZPIECZENIE MIENIA I ODPOWIEDZIALNOCI CYWILNEJ Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Zielonej Górze Numer ogłoszenia: 259951-2012;

Bardziej szczegółowo

BAKER TILLY POLAND CONSULTING

BAKER TILLY POLAND CONSULTING BAKER TILLY POLAND CONSULTING Wytyczne KNF dla firm ubezpieczeniowych i towarzystw reasekuracyjnych w obszarze bezpieczeństwa informatycznego An independent member of Baker Tilly International Objaśnienie

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z POLSKIEGO BADANIA PROJEKTÓW IT 2010

RAPORT Z POLSKIEGO BADANIA PROJEKTÓW IT 2010 RAPORT Z POLSKIEGO BADANIA PROJEKTÓW IT 2010 Odpowiada na pytania: Jaka część projektów IT kończy się w Polsce sukcesem? Jak wiele projektów sponsorowanych jest przez instytucje publiczne? Czy kończą się

Bardziej szczegółowo

Przetarg nieograniczony poniej kwoty okrelonej w art. 11 ust 8 zgodnie z ustaw Prawo zamówie publicznych

Przetarg nieograniczony poniej kwoty okrelonej w art. 11 ust 8 zgodnie z ustaw Prawo zamówie publicznych Radziejów: Zorganizowanie i przeprowadzenie szkolenia w kierunku: projektowanie ogrodów Numer ogłoszenia:151938 2010; data zamieszczenia: 01.06.2010 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU usługi Przetarg nieograniczony

Bardziej szczegółowo

Inżynieria Programowania Zarządzanie projektem. Plan wykładu. Motto. Motto 2. Notatki. Notatki. Notatki. Notatki.

Inżynieria Programowania Zarządzanie projektem. Plan wykładu. Motto. Motto 2. Notatki. Notatki. Notatki. Notatki. Inżynieria Programowania Zarządzanie projektem Arkadiusz Chrobot Katedra Informatyki, Politechnika Świętokrzyska w Kielcach Kielce, 3 października 2013 Plan wykładu 1. Wstęp 2. Czynności zarządzania 3.

Bardziej szczegółowo

Kobiety kształtujmy własn przyszło - wersja wstpna-

Kobiety kształtujmy własn przyszło - wersja wstpna- II raport okresowy z ewaluacji projektu: Kobiety kształtujmy własn przyszło - wersja wstpna- - Malbork, padziernik 2007 - opracował: Jakub Lobert Projekt dofinansowany przez Ministerstwo Pracy i Polityki

Bardziej szczegółowo

AL 1302 ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W OPARCIU O METODYKĘ PRINCE2

AL 1302 ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W OPARCIU O METODYKĘ PRINCE2 AL 1302 ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W OPARCIU O METODYKĘ PRINCE2 1. Definicja projektu: cechy projektu, przyczyny porażek projektów, czynniki sukcesu projektów, cele projektu, produkty projektu, cykl życia

Bardziej szczegółowo

Klub Paragraf 34, Bronisławów 2006. dr in. Marek Dwiarek. Centralny Instytut Ochrony Pracy Pastwowy Instytut Badawczy

Klub Paragraf 34, Bronisławów 2006. dr in. Marek Dwiarek. Centralny Instytut Ochrony Pracy Pastwowy Instytut Badawczy Klub Paragraf 34, Bronisławów 2006 dr in. Marek Dwiarek Centralny Instytut Ochrony Pracy Pastwowy Instytut Badawczy Tematyka dyskusji Klub Paragraf 34, Bronisławów 2006 Wymagania dotyczce bezpieczestwa

Bardziej szczegółowo

Programy i projekty badawczo-rozwojowe oraz inwestycje współfinansowane ze rodków strukturalnych (działanie 1.4 SPO-WKP)

Programy i projekty badawczo-rozwojowe oraz inwestycje współfinansowane ze rodków strukturalnych (działanie 1.4 SPO-WKP) str. 1 Załcznik Nr 1 Programy i projekty badawczo-rozwojowe oraz inwestycje współfinansowane ze rodków strukturalnych (działanie 1.4 SPO-WKP) Działanie 1.4 Wzmocnienie współpracy midzy sfer badawczo-rozwojow

Bardziej szczegółowo

Zielona Góra: UBEZPIECZENIA KOMUNIKACYJNE POJAZDÓW Numer ogłoszenia: 252779-2010; data zamieszczenia: 15.09.2010 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - usługi

Zielona Góra: UBEZPIECZENIA KOMUNIKACYJNE POJAZDÓW Numer ogłoszenia: 252779-2010; data zamieszczenia: 15.09.2010 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - usługi Page 1 of 5 Zielona Góra: UBEZPIECZENIA KOMUNIKACYJNE POJAZDÓW Numer ogłoszenia: 252779-2010; data zamieszczenia: 15.09.2010 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - usługi Zamieszczanie ogłoszenia: obowizkowe. Ogłoszenie

Bardziej szczegółowo

Kompleksowe rozwiązanie dla organizacji,

Kompleksowe rozwiązanie dla organizacji, Kompleksowe rozwiązanie dla organizacji, W KTÓRYCH REALIZOWANE SĄ PRZEDSIĘWZIĘCIA PROJEKTOWE 0 801 2727 24 (22 654 09 35) Kompleksowe wsparcie realizacji projektu Czy w Twojej organizacji realizowane są

Bardziej szczegółowo

Procedura rekrutacji pracowników do Starostwa Powiatowego w Kielcach

Procedura rekrutacji pracowników do Starostwa Powiatowego w Kielcach Zał. do Zarzdzenia Nr 58/05 Starosty Kieleckiego z dnia 30 grudnia 2005 r. w sprawie wprowadzenia procedury rekrutacji pracowników do Starostwa Powiatowego w Kielcach Procedura rekrutacji pracowników do

Bardziej szczegółowo

Wybór i wdroenie aplikacji klasy ERP

Wybór i wdroenie aplikacji klasy ERP NGD.PL: Niezalena Grupa Doradców, 2005 SYSTEM ERP - ZMIANY W INFORMATYCE Wiele firm staje przed decyzj o poprawie efektywnoci własnego systemu informacyjnego, czsto utosamiajc to zagadnienie z wdroeniem

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXVIII/266/2008 Rady Miejskiej w Jarocinie z dnia 16 czerwca 2008 r.

Uchwała Nr XXVIII/266/2008 Rady Miejskiej w Jarocinie z dnia 16 czerwca 2008 r. Uchwała Nr XXVIII/266/2008 z dnia 16 czerwca 2008 r. w sprawie okrelenia warunków i trybu wspierania, w tym finansowego, rozwoju sportu kwalifikowanego przez Gmin Jarocin. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt.15,

Bardziej szczegółowo

Zasady rozliczania dotacji udzielanych przez Zarzd Województwa Mazowieckiego dla organizacji pozarzdowych

Zasady rozliczania dotacji udzielanych przez Zarzd Województwa Mazowieckiego dla organizacji pozarzdowych Zasady rozliczania dotacji udzielanych przez Zarzd Województwa Mazowieckiego dla organizacji pozarzdowych 1. SPRAWOZDANIE sprawozdanie kocowe z wykonania zadania publicznego: a) okrelonego w art. 4 ust.

Bardziej szczegółowo

KARTA OCENY MERYTORYCZNEJ W RAMACH PROJEKTU PIERWSZY BIZNES AKTYWIZACJA LOKALNEJ SPOŁECZNOCI. Deklaracja bezstronnoci i poufnoci

KARTA OCENY MERYTORYCZNEJ W RAMACH PROJEKTU PIERWSZY BIZNES AKTYWIZACJA LOKALNEJ SPOŁECZNOCI. Deklaracja bezstronnoci i poufnoci Owiadczam, e: Nr wniosku Imi i nazwisko Kandydata/tki Imi i nazwisko Oceniajcego Imi i nazwisko Kandydata/tki Załcznik nr 5 do Regulaminu rekrutacji do Projektu PIERWSZY BIZNES aktywizacja lokalnej społecznoci

Bardziej szczegółowo

ZPKSoft. Kreator dokumentów. Wstp. Przeznaczenie. Definicje

ZPKSoft. Kreator dokumentów. Wstp. Przeznaczenie. Definicje ZPKSoft Kreator dokumentów Wstp Kreator dokumentów jest aplikacj sieciow typu klient serwer, dedykowan dla serwera InterBase. Aplikacja pracuje w rodowisku Windows. Jest dostosowana do współpracy z systemem

Bardziej szczegółowo

Usprawnienie procesu zarządzania konfiguracją. Marcin Piebiak Solution Architect Linux Polska Sp. z o.o.

Usprawnienie procesu zarządzania konfiguracją. Marcin Piebiak Solution Architect Linux Polska Sp. z o.o. Usprawnienie procesu zarządzania konfiguracją Marcin Piebiak Solution Architect Linux Polska Sp. z o.o. 1 Typowy model w zarządzaniu IT akceptacja problem problem aktualny stan infrastruktury propozycja

Bardziej szczegółowo

Usługa: Testowanie wydajności oprogramowania

Usługa: Testowanie wydajności oprogramowania Usługa: Testowanie wydajności oprogramowania testerzy.pl przeprowadzają kompleksowe testowanie wydajności różnych systemów informatycznych. Testowanie wydajności to próba obciążenia serwera, bazy danych

Bardziej szczegółowo

Projekt. Prince2 PRoject. IN Controlled Environments PROCESY KOMPONENTY TECHNIKI

Projekt. Prince2 PRoject. IN Controlled Environments PROCESY KOMPONENTY TECHNIKI 4 Kilka słów o metodyce Prince2 Do czego słuŝy? 5 Kilka słów o metodyce Prince2 Skąd się wzięła? Prince2 PRoject IN Controlled Environments Metodyka zarządzania projektem, nie realizacji projektu!!! Projekty

Bardziej szczegółowo

Poradnik korzystania z serwisu UNET: Konfiguracja programu pocztowego

Poradnik korzystania z serwisu UNET: Konfiguracja programu pocztowego Poradnik korzystania z serwisu UNET: Konfiguracja programu pocztowego Niniejszy opis dotyczy konfiguracji programu pocztowego Outlook Express z pakietu Internet Explorer, pracujcego pod kontrol systemu

Bardziej szczegółowo

Analiza i projektowanie oprogramowania. Analiza i projektowanie oprogramowania 1/32

Analiza i projektowanie oprogramowania. Analiza i projektowanie oprogramowania 1/32 Analiza i projektowanie oprogramowania Analiza i projektowanie oprogramowania 1/32 Analiza i projektowanie oprogramowania 2/32 Cel analizy Celem fazy określania wymagań jest udzielenie odpowiedzi na pytanie:

Bardziej szczegółowo

Paweł Gole, Securing. 1 InfoTRAMS "Cloud Computing Latajc c w chmurach"

Paweł Gole, Securing. 1 InfoTRAMS Cloud Computing Latajc c w chmurach Paweł Gole, Securing 1 InfoTRAMS "Cloud Computing Latajc c w chmurach" Agenda Cloud Computing co to właciwie jest Co jest moje w chmurze, co kontroluj Stare i nowe problemy bezpieczestwa Dostpno Interfejs

Bardziej szczegółowo

Model referencyjny doboru narzędzi Open Source dla zarządzania wymaganiami

Model referencyjny doboru narzędzi Open Source dla zarządzania wymaganiami Politechnika Gdańska Wydział Zarządzania i Ekonomii Katedra Zastosowań Informatyki w Zarządzaniu Zakład Zarządzania Technologiami Informatycznymi Model referencyjny Open Source dla dr hab. inż. Cezary

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA DZIAŁANIA KLASYCZNEGO ALGORYTMU GENETYCZNEGO

PREZENTACJA DZIAŁANIA KLASYCZNEGO ALGORYTMU GENETYCZNEGO Piotr Borowiec PREZENTACJA DZIAŁANIA KLASYCZNEGO ALGORYTMU GENETYCZNEGO Sporód wielu metod sztucznej inteligencji obliczeniowej algorytmy genetyczne doczekały si wielu implementacji. Mona je wykorzystywa

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE na rok 2008

GMINNY PROGRAM OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE na rok 2008 Załcznik do uchwały Nr... z dnia...rady Miasta Sandomierza GMINNY PROGRAM OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE na rok 2008 Gminny Program Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie okrela lokaln strategi na rok 2008

Bardziej szczegółowo

Zastosowania informatyki w gospodarce Projekt

Zastosowania informatyki w gospodarce Projekt Zastosowania informatyki w gospodarce Projekt dr inż. Marek WODA 1. Wprowadzenie Czasochłonność 2h/tydzień Obligatoryjne konto na portalu Assembla Monitoring postępu Aktywność ma wpływ na ocenę 1. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA SST 2 Instalacja odgromowa

SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA SST 2 Instalacja odgromowa 28 SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA SST 2 Instalacja odgromowa Nazwy i kody według Wspólnego Słownika Zamówie ( CPV) a) grupa : 45312311-0 Instalacja odgromowa 1. Wstp...30 1.1 Przedmiot specyfikacji

Bardziej szczegółowo

Wojciech Drzewiecki SYSTEMY INFORMACJI GEOGRAFICZNEJ

Wojciech Drzewiecki SYSTEMY INFORMACJI GEOGRAFICZNEJ Wojciech Drzewiecki SYSTEMY INFORMACJI GEOGRAFICZNEJ Systemem Informacji Geograficznej (Systemem Informacji Przestrzennej, GIS, SIP) nazywamy skomputeryzowany system pozyskiwania, przechowywania, przetwarzania,

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 12. Wzorce projektowe czynnociowe State Mediator

WYKŁAD 12. Wzorce projektowe czynnociowe State Mediator WYKŁAD 12 Wzorce projektowe czynnociowe State Mediator Behavioral Design Pattern: State [obj] Umoliwia obiektowi zmian zachowania gdy zmienia si jego stan wewntrzny. Dzieki temu obiekt zdaje si zmienia

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem projektu

Zarządzanie ryzykiem projektu Zarządzanie ryzykiem projektu Zasada I jeśli coś w projekcie może pójść niezgodnie z planem, to należy oczekiwać, że sytuacja taka będzie miała miejsce. Ryzyko definicja - wszystko to co może pójść źle

Bardziej szczegółowo

DECYZJA. odmawiam uwzgldnienia wniosku. Uzasadnienie

DECYZJA. odmawiam uwzgldnienia wniosku. Uzasadnienie Decyzja Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia 6 lipca 2005 r. dotyczca przetwarzania danych osobowych córki Skarcego, przez Stowarzyszenie, poprzez publikacj informacji na temat rodziny

Bardziej szczegółowo

- 1 - OPIS TECHNICZNY Do projektu wykonawczego modernizacji budynku Komisariatu Policji w Gniewoszowie, pow. Kozienice

- 1 - OPIS TECHNICZNY Do projektu wykonawczego modernizacji budynku Komisariatu Policji w Gniewoszowie, pow. Kozienice - 1 - OPIS TECHNICZNY Do projektu wykonawczego modernizacji budynku Komisariatu Policji w Gniewoszowie, pow. Kozienice 1. OPIS OGÓLNY! " # $%&&' ( )%"&*+!!!!! $,!!$-!!#!"! #. /,0123"45044"67,88 8 ("9(5"%6!!:

Bardziej szczegółowo

Izolacja Anteny szerokopasmowe i wskopasmowe

Izolacja Anteny szerokopasmowe i wskopasmowe Izolacja Anteny szerokopasmowe i wskopasmowe W literaturze technicznej mona znale róne opinie, na temat okrelenia, kiedy antena moe zosta nazwana szerokopasmow. Niektórzy producenci nazywaj anten szerokopasmow

Bardziej szczegółowo