WNIOSEK O UDOSTĘPNIENIE INFORMACJI PUBLICZNEJ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "WNIOSEK O UDOSTĘPNIENIE INFORMACJI PUBLICZNEJ"

Transkrypt

1 Kraków, Tomasz Nowak Marcin Wojciechowski Rzecznik Prasowy MSZ WNIOSEK O UDOSTĘPNIENIE INFORMACJI PUBLICZNEJ W nawiązaniu do stanowiska RP dotyczącego sprawy C-312/14 Banif Plus Bank, które ostatnio pojawiło się w się obiegu medialnym 1, chciałbym wyrazić swoje zaniepokojenie niskim poziomem merytorycznym, łamaniem podstawowych zasad zdrowego rozsądku oraz brakiem poszanowania zarówno dla inteligencji obywateli jak i powagi Trybunału Sprawiedliwości UE, które znalazły swoje odzwierciedlenie w tym dokumencie. Liczne sformułowania, które są nieprecyzyjne (par. 8, 13, 16, 17, 23, 25, 26, 45), nielogiczne (par. 19, 37, 80, 82), niekonsekwentne (par. 53, 83), oparte o niepełną informację (par. 14, 24, 28, 31, 32), wynikające z niezrozumienie zapisów polskiego prawa (par. 21), czy wreszcie bez głębszej analizy problemu (par. 18, 21, 38, 39, 40, 54) każą zapytać o celowość takiej wypowiedzi. W szczególności przypominam, że w pytaniu pierwszym sąd węgierski zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości m.in. z zagadnieniem czy A: oferta polegają na transakcji kasowej w chwili wypłaty i terminowej w chwili spłaty, dokonywana jest za pomocą zamiany na forinty określonej kwoty zarejestrowanej w walucie obcej i naraża kredyt klienta na skutki i ryzyko rynku kapitałowego, stanowi B: instrument finansowy. Natomiast stanowisko RP wyrażone przez Pełnomocnika, nie porównuje merytorycznie punktu A z B, tylko przekonuje, że C: kredyt walutowy, czyli denominowany w walucie obcej, został udzielony w walucie kredytu i jako taki nie jest instrumentem finansowym. Abstrahując od faktu, że instytucja kredytu we frankach denominowanego we frankach może być dla Trybunału Sprawiedliwości, z oczywistych powodów, zagadką większą niż pytanie sądu węgierskiego, to stanowisko RP pozostaje bez związku z przedmiotową sprawą. Co więcej, odpowiedź Trybunał Sprawiedliwości na pytanie sądu węgierskiego nie rozwiąże nierealnego dylematu, który został wykreowany przez stanowisko RP. W jaki celu zostało więc przedstawione? Autor stanowiska RP winien się zdecydować, którego rozwiązania broni. Czy: 1. Wersji o kredycie (złotowym) indeksowanym lub dominowanym w walucie obcej, którego wartość może wzrosnąć bo jest waloryzowana. Ale wtedy pozostają do rozstrzygnięcia dwie kwestie: (i) czym jest wobec tego spread? Bo nie jest kapitałem, ani prowizją (kosztem udzielenia kredytu), ani odsetkami (kosztem obsługi kredytu wraz z zarobkiem), oraz (ii) czy waloryzacja kursem waluty obcej rzeczywiście spełnia tylko funkcję ochrony przed inflacją. 1 Np.: 1

2 2. Wersji o transakcji, w której wartość zobowiązania nie rośnie, bo jest wyrażona w walucie obcej, a klauzule walutowe określają terminowy kontrakt na różnice kursowe (PLN/CHF), polegający na okresowym, bezwarunkowych dostarczeniu do banku pewnej ilości CHF (lub jej równowartości w PLN) po nieznanym kursie, i przy nieznanym oprocentowaniu. Tylko nie jest to kredyt w rozumieniu polskich uregulowań. Co nie znaczy bynajmniej, że taka umowa jest nieważna. Trzeciej możliwości nie ma, bo nie można być trochę w ciąży. Hybrydy typu kredyt denominowany bezpośrednio w walucie kredytu (par. 21, 39, 73) nie ma w polskim i europejskim prawie. Dlatego nad takim dictum żaden sąd się nie pochyli. Celem krótkiego wyjaśnienia - rozważana przez stanowisko RP transakcja, nie może być kredytem z dwóch powodów: a) Nie jest to kredyt złotowy, ani kredyt w walucie innej niż polska, bo takowe nie wymagają żadnych klauzul walutowych. b) Nie jest to także kredyt indeksowany lub denominowany w walucie innej niż polska, bo w tym wypadku waluta kredytu musiałaby być różna od waluty waloryzacji, żeby taka waloryzacja w ogóle mogła mieć miejsce. Pozostaje więc kwestia, czy nie jest to jednak złożony instrument pochodny, skoro: a) Jest powiązany z inną usługą finansową kredytem. b) Posiada charakter zabezpieczający w odniesieniu do oprocentowania (działają przeciwstawne ryzyka: walutowe oraz stóp procentowych), oraz posiada jednocześnie charakter spekulacyjny w odniesieniu kapitału (kurs waluty). c) Charakteryzuje się immamentną cechę instrumentu pochodnego, którym jest asymetria skutków ryzyka. Potencjalna strata kursowa dla banku jest ograniczona maksymalnie do wysokości wartości kredytu, natomiast potencjalna strata dla klienta nie jest ograniczona. Efekt dźwigni. d) Nalicza rzeczywistą opłatę (spread) od transakcji fikcyjnych, pozornych, co jest wyróżnikiem instrumentów pochodnych. Zatem nie korzysta z instytucji waloryzacji, w której od przeliczeń technicznych opłata nie jest pobierana; ani nie korzysta z instytucji wymiany walut, w której pobierany jest owszem koszt usługi, ale dochodzi do przepływów rzeczywistych. e) Używa pożyczonych pieniędzy, podobnie jak w kontraktach na różnice kursowe CFD. f) Stanowi dla klienta grę o sumie ujemnej, w której kredytobiorca nie może statystycznie wygrać (jak pokazują 30-letnie oświadczenia innych państw, począwszy od Australii w latach 80tych). g) Wyróżnia się ciągłą, bieżącą zmianą niespłaconej kwoty kredytu, która odzwierciedla wahania kursów aktywów (porównaj: notowania giełdowe). h) Skutkuje codzienną zmianą stopnia zabezpieczenia (LtV, ubezpieczenia), które bardziej odzwierciedla wahania kursów walut niż fakt systematycznej spłaty kredytu. i) Naraża na niezadziałanie funkcji STOP LOSS i uwięzienie w kredycie w przypadku dużych wahań kursowych. Zatem, cokolwiek rozstrzygnie Trybunał Sprawiedliwości UE, to nie będzie to miało odniesienia do konstrukcji typu kredyt walutowy denominowany bezpośrednio w walucie kredytu. Niestety podobne uwagi można formułować do kolejnych zagadnień, do których odnosi się stanowisko RP (nierozróżnianie ryzyka od skutków, brak odwołania do ogólnie dostępnych informacjach nt. instrumentów finansowych opartych o różnice kursowe, unikanie faktów, które przeczą przyjętej tezie, etc.). Wykaz swoich zastrzeżeń i wątpliwości zamieszczam w Załączniku 1. Jednocześnie, w Załączniku 2, 2

3 w mocno uproszczonej formie, przedstawiam charakterystykę podstawowych terminów kredytowych, bo niektóre z nich są niestety mylone w dokumencie prezentującym stanowisku RP. Pragnę zauważyć, że jako przeciętny obywatel nie roszczę sobie prawa do poznania genezy, rozumienia czy akceptowania wszystkich stwierdzeń zawartych w stanowisku RP. Nie mając odpowiednich kompetencji zawodowych, doświadczenia ani formalnej możliwości, nie kwestionuję także końcowych wniosków zaprezentowanych w tej opinii. Mam jednak prawo napiętnować niechlujstwo językowe, nierzetelność oraz rażący brak logiki, który uderza nawet osobę nie będącą specjalistą z zakresu finansów, prawa, czy procedur UE. Z uwagi na powyższe zastrzeżenia, bardzo proszę o odpowiedź na następujące pytania, na zasadach udzielenia informacji publicznej (Dz. U Nr 112, poz. 1198): 1. Czy oficjalne stanowisko RP w sprawie C-312/14 Banif Plus Bank jest tożsame z dokumentem dostępnym medialnie? 2. Kto i kiedy zidentyfikował potrzebę wyrażenia stanowiska, oraz kto (instytucje, osoby), w jakim zakresie i kiedy pracował(y) nad dokumentem? 3. Jaka była procedura sprawdzenia merytorycznego i prawnego stanowiska RP? 4. Czy z uwagi na zgłoszone liczne zastrzeżenia merytoryczne przewiduje się korektę treści stanowiska RP, a jeśli tak, to w jakiej formie? 5. Czy możliwe jest upublicznianie (np. na stronie internetowej MSZ) także innych dokumentów, które reprezentują stanowisko RP, tak aby obywatele mieli szansę się z nimi oficjalnie zapoznać? Odpowiedzi w formie elektronicznej proszę przesłać na adres mojej poczty internetowej. Z poważaniem, /Tomasz Nowak 3

4 Załącznik 1 Uwagi 2 do Stanowiska RP z dnia 14 października 2014 w sprawie C-312/14 Banif Plus Bank. Par. Stanowisko Rzeczypospolitej Polskiej Uwagi 8 13 W pytaniach tych sąd zmierza do ustalenia, czy zawarte w umowie postanowienia dotyczące przepływu (wymiany) walut w celu realizacji umowy kredytu stanowią instrument finansowy... czy postanowienia dotyczące przepływu (wymiany) waluty w celu realizacji świadczeń stanowią instrument finansowy Nieuzasadnione uproszczenie Autor stanowiska RP milcząco zakłada, że element transakcji, o którą pyta sąd węgierski, to przepływ (wymiana) walut, a następnie próbuje udowodnić, że owa wymiana walut nie posiada cech instrumentu finansowego. Jednak instytucja wymiany walut jest zasadniczo odmienna od mechanizmu zaszytego w transakcję. Cechy charakterystyczne wymiany walut : 1 strony fizycznie posiadają waluty 2 następuje rzeczywisty przepływ pieniądza 3 znajomość kursu wymiany ustalane jest już w chwili podpisania umowy. Natomiast w umowie, o którą pyta sąd węgierski, tj. transakcji kasowej w chwili wypłaty i terminowej w chwili spłaty, dokonywanej za pomocą zamiany na forinty określonej kwoty zarejestrowanej w walucie obcej: 1 - występuje kwota zarejestrowana w walucie obcej (to nie jest waluta) 2 - nie dochodzi do rzeczywistego przepływu pieniądza 3 kurs zamiany na forinty nie jest znany w chwili podpisania umowy. 14 takie postanowienia (umowne klauzule walutowe) nie odpowiadają konstrukcyjnie żadnej spośród transakcji wymienionych w sekcji C dyrektywy Ze względu na różnice, nie można automatycznie utożsamiać tych dwóch instrumentów. Takie uproszczenia wymagałoby najpierw wyjaśnienia. Stwierdzenie bez dowodu Autor stanowiska RP wymienił transakcje zawarte w dyrektywie, ale nie wskazał różnic pomiędzy tymi transakcjami, a postanowieniami w umowie, o którą pyta sąd węgierski. W szczególności, nie uzasadnił dlaczego postanowienia umowy, w której klient zobowiązuje się odkupić w przyszłości określone aktywa (tu: ilość waluty) i zarabia lub traci na różnicy wartości (tu: kursowej) pomiędzy dniem wykonania kontraktu a dniu ustalania kontraktu, nie ma np. cech kontraktu różnicy kursowej (także: kontrakt na różnice kursowe, kontrakt CFD; ang. contract for difference). 2 Poniższe uwagi nie mają charakteru opinii prawnej. Są obrazem subiektywnej oceny przeciętnego konsumenta (zgodnie z definicją Ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. art. 2. ust. 8), który jest uważny i ostrożny, a który nie posiada odpowiedniego wykształcenia kierunkowego. 4

5 16 Kredyt denominowany w walucie obcej charakteryzuje się tym, że wartość (suma) kredytu jest wyrażona w umowie kredytowej w walucie obcej Nieścisłość. Stosowanie żargonu bankowego. W kredycie denominowanym w walucie obcej suma kredytu jest wyrażona w walucie lokalnej. Suma ta jest natomiast wyliczana jako równowartość, czyli ekwiwalent kwoty w walucie obcej. Np.: Kredyt został udzielony w złotych, w kwocie stanowiącej równowartość XX CHF. Kwota w złotych zostanie określona poprzez przeliczenie z CHF, z dniem uruchomienia środków, po kursie wg tabeli 3. Zatem kredyt taki jest, w rozumieniu prawnym, kredytem w walucie lokalnej, którego dokładna wartość (suma) kształtowana zostaje nie z dniem podpisania umowy, ale w chwili uruchamiania środków (wypłacania transz). Natomiast, na podstawie innych już postanowień umowy (oraz art k.c.), nic nie stoi na przeszkodzie by wartości kredytu w walucie lokalnej nie waloryzować innym miernikiem, np. walutą obcą. 17 Przeliczenie wartości podlegających zapłacie nie powoduje rzeczywistego przepływu pieniądza (rzeczywistej wymiany waluty). Dokonanie takiego przeliczenia (które może być postrzegane jedynie jako pozorny przepływ waluty). Wątpliwe prawnie Jeśli Autor stanowiska RP w paragrafie 8 i 13 odwołuje się do mechanizmu wymiany walut jako uzgodnionego elementu umowy, to wskazanie na brak rzeczywistego przepływu pieniądza, a więc pozorność czynności, może mieć wpływ na kwalifikację umowy. Jak można wnosić, intencją stwierdzenia Autora była tu uzasadnienie istnienia spreadu walutowego, a więc różnicy w kursie kupna i sprzedaży waluty. Spread jest kosztem wymiany walut, ale towarzyszy przepływom rzeczywistym. Dlatego pochylenie się Rzeczypospolitej Polskiej nad pobieraniem opłat od czynności nierzeczywistych i pozornych w odniesieniu do kredytów waloryzowanych walutą obcą jest bardzo zasadne. Nie jest bowiem jasne, czy przywilej banków do kreowanie pieniądza dłużnego na potrzeby kredytu rozciąga się także na kreowanie kosztów związanych z pozornym transferem kwot zarejestrowanych w walucie 4. Trywializując, można bowiem sobie wyobrazić rolnika biorącego kredyt waloryzowany zbożem, którego bank obciąża rzeczywistym kosztem utrzymania wirtualnego kota chroniącego to księgowe zboże przed pozornymi myszami. 3 Cytat pochodzi z typowego w roku 2008 Oświadczenia Banku, które ten (na mocy art. 95 pb) przesyła do sądu celem ustanowienia hipoteki. Oświadczenie takie ma moc prawną dokumentów urzędowych w odniesieniu do praw i obowiązków wynikających z czynności bankowych. Sąd ustanowił hipotekę w złotych. 4 Prawo bankowe nie odnosi się bezpośrednio do spreadu, natomiast dla potrzeb sprawozdawczości kontrolnej i podatkowej, wielkości wyrażone w walutach obcych przelicza się na złote, a wielkości indeksowane do walut wymienialnych wyznacza się według kursów średnich ogłaszanych przez Narodowy Bank Polski, np. art. 137a. Warto przy okazji zwrócić uwagę na różnice w terminach w odniesieniu do walut i wielkości indeksowanych, które są wyraźnie oddzielone. 5

6 Z tego powodu umowy kredytu denominowanego zawierają postanowienia dotyczące kursów waluty 18 Obie strony umowy ponoszą zatem ryzyko walutowe, gdyż kurs waluty może albo wzrosnąć (niekorzystne dla kredytobiorcy) albo spaść (niekorzystne dla banku). Na marginesie warto zauważyć, że polskie umowy kredytu denominowanego wcale nie musiałby zawierać zasad przeliczenia kursów, gdyby kredyt rzeczywiście został udzielony w walucie obcej. Bowiem, na mocy art. 358 kc, dłużnik może spełnić świadczenie w walucie polskiej, nawet gdy przedmiotem zobowiązania jest suma pieniężna wyrażona w walucie obcej, według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski. Niezrozumienie istoty ryzyka Sąd nie kwestionuje istnienia tego samego rodzaju ryzyka (tu: kursowego) po obu stronach kontraktu, ale wskazuje że zaproponowana umowa może mieć cechy instrumentu finansowego. Sąd węgierski używa sformułowania skutki i ryzyko, a więc sugeruje potraktowania problemu w sensie szerszym, tak jak zagadnienie zarządzania ryzykiem winno być on traktowane przez instytucje finansowe. A więc o ryzyku może świadczyć nie tylko fakt możliwości zaistnienia tego samego rodzaju zdarzenia, ale także prawdopodobieństwo jego zajścia, skutki które wywoła, czy też szansa ograniczenia zarówno ryzyka jak i skutków. Sąd mógł się odnieść do takich cech niektórych instrumentów finansowych jest np. asymetria ryzyka czyli gra o sumie ujemnej, albo tzw. dźwignia, czy też brak możliwości skorzystania z równoważnych form zabezpieczenia przed ryzykiem. Przy niewielkich wahaniach kursowych oba prawdopodobieństwa zmiany ceny waluty (wzrostu i spadku) są podobne. Ale w przypadku silnych wahań - jest dużo większe prawdopodobieństwo, że cena waluty wzrośnie np. o 100%, niż że spadnie do zera. Zatem maksymalna (czysto teoretyczna) strata banku jest ograniczona kwotą kredytu którego udzielił, a strata klienta może to być realnie wielokrotnością wartości kredytu. Na korzyść banku działa zatem specyficzny efekt dźwigni. Podobnie, skutkiem spadku cen waluty może być konieczność zrealizowania przez bank opcji o charakterze zabezpieczającym (mała strata), podczas gdy sytuacja odwrotna generuje znacznie boleśniejszą stratę po stronie klienta (który nie został ubezpieczony od wzrostu cen waluty). Zatem zrozumienie instytucji skutków i ryzyka jest istotną częścią udzielenia odpowiedzi na pytanie sądu węgierskiego. Do tego Autor stanowiska RP w ogóle się nie odniósł, bo nie zrozumiał niestety sedna problemu. 6

7 19 Postanowienia walutowe zawarte w umowie kredytu walutowego... Błąd logiczny. Truizm. W umowie kredytu walutowego nie może być żadnych postanowień walutowych. Bo co Autor stanowiska RP chce przeliczać: franki na franki? Jeśli tak, to czy taka umowa wypełnia definicję kredytu? Ich celem jest bowiem wyłącznie realizacja wzajemnych świadczeń stron umowy kredytu. 21 Na przykład na gruncie prawa polskiego możliwość spłaty kredytu denominowanego w walucie obcej bezpośrednio w walucie kredytu wynika wprost z art. 69 ust. 3 Prawa bankowego Art. 69 ust. 3 Prawa bankowego: W przypadku umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, kredytobiorca może dokonywać spłaty rat kapitałowo-odsetkowych oraz dokonać przedterminowej spłaty pełnej lub częściowej kwoty kredytu bezpośrednio w tej walucie. Art. 69 ust. 2 pkt 4a Prawa bankowego: w przypadku umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, szczegółowe zasady określania sposobów i terminów ustalania kursu wymiany walut, na podstawie którego w szczególności wyliczana jest kwota kredytu, jego transz i rat kapitałowoodsetkowych oraz zasad przeliczania na walutę wypłaty albo spłaty kredytu. Celem wszystkich postanowień w umowie jest określenie sposobu realizacji umowy. Nie jest to wyłączna cecha postanowień walutowych. Nierozumienie prawa Regulacja prawna na którą się powołuje Autor stanowiska RP wcale nie stanowi, że walutą kredytu denominowanego w walucie obcej jest waluta obca. W omawianym przypadku jest to waluta krajowa. W komentarzu do paragrafu 16 wyjaśniono, że walutą w której udzielono kredytu denominowanego jest waluta lokalna to pozwala już zrozumieć sens wspomnianej regulacji prawnej. Co więcej, Autor błędnie przytacza przepis, w którym nie odnajdujemy terminu bezpośrednio w walucie kredytu, tylko bezpośrednio w tej walucie co odnosi się do waluty denominacji lub indeksacji, a nie waluty kredytu. Dlaczego polskie prawo nie przewiduje kredytu walutowego denominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, czyli dlaczego nie ma kredytu frankowego denominowanego we franku? Ustawodawca jasno daje dwie wskazówki, logiczną i językową: 1- Nakazuje określić metodę ustalania kursu waluty, na podstawie którego wyliczona jest kwota kredytu. W przypadku kredytu frankowego denominowanego we franku 5 czynność wyliczenia kwoty kredytu na podstawie kursu była by czynnością pozorną (bo po co przeliczać franka na franka ). Aby więc dokonać czynności przeliczenia, tak jak nakazuje ustawa, potrzebna jest odmienna, druga waluta. 2- Używa wprost terminu kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, co jednoznacznie określa walutę waloryzującą jako niepolską (nie zastosował sformułowania inna niż waluta kredytu, a właśnie inna niż polska ). Sugeruje to zatem, że waluta kredytu, jako odmienna, musi być polska. 5 W przypadku kredytu indeksowanego Ustawodawca się trochę nie popisał. Tu na podstawie kursu wyznaczamy kwotę ekspozycji kredytu, a nie kwotę kredytu, bo ta jest podana bezpośrednio w umowie. Nie zmienia to jednak ogólności rozważań. 7

8 Zatem termin kredyt, bez przymiotnika, odnosi się tylko do kredytu złotówkowego, na tej samej zasadzie jak pieniądz tylko do złotówki. Przy innym założeniu waloryzacja pieniądzem w walucie obcej (art k.c.) w ogóle nie była by możliwa. W podsumowaniu, aby kredyt mógł zostać waloryzowany (czyli denominowany lub indeksowany), to waluty muszą być różne. Czyli wszystkie udzielone w Polsce kredyty denominowane lub indeksowane do franka szwajcarskiego, dolara, czy euro to kredyty w złotówkach. Trzeba też wskazać, że stanowisko o polskości kredytów denominowanych lub indeksowanych do franka szwajcarskiego jest wyraźnie akcentowane w polskim orzecznictwie (np. wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie Wydział I Cywilny z dnia 24 października 2014 r - I C 554/15). Na marginesie warto zauważyć, że błąd logiczny polegający na mylenie waluty kredytu z walutą waloryzacyjną (denominacyjną lub indeksującą) powtarzany jest niestety często przy innych okazjach 6 7. Kuriozum można znaleźć w tzw. Białej księdze, gdzie na jednej stronie współistnieją kredyt w walucie obcej (w tym indeksowany do waluty obcej) oraz kredyt w walucie obcej (lub indeksowany do waluty obcej) 8. Natomiast w odniesieniu do w/w uregulowania prawa bankowego warto przypomnieć jego genezę. Było ona próbą ustawowego wyrugowania spreadu z kredytów waloryzowanych walutą obcą. Próbą, bo Rzeczpospolita Polska skapitulowała wobec silnego lobby bankowego 9. Podczas konsultacji stwierdzono m.in., że istnienie spreadu stanowi jeden z głównych mechanizmów zarobku banków, co pozwoliło ograniczyć marże, a w konsekwencji przedstawić kredyt denominowany jako korzystniejszą ofertę. W rezultacie przyjętą ustawę należy traktować jako rozwiązanie zastępcze, które pozwala kredytobiorcom ograniczać nieco koszty, ale burzy ład prawny 10. Nie jest to 6 Przewodniczący KNF do Senatorów: kiedy klient podpisuje umowę, to podpisuje, że bierze kredyt we frankach. Tam jest wymieniona konkretna kwota we frankach. Ona później podlega przewalutowaniu i kredyt jest wypłacany w złotych, ale udzielony był we frankach 7 Prezes ZBP w Białej Księdze : Str. 3: Osoby zadłużone w helweckiej walucie ; kredyty mieszkaniowe w tej walucie ; str. 8: Kredyty mieszkaniowe w walutach obcych były początkowo denominowane zwykle w dolarach i euro, ale z czasem większe znaczenie zyskały kredyty we franku szwajcarskim, etc. 8 Ibidem str

9 bynajmniej dla Rzeczypospolitej powodem do dumy wobec Trybunału Sprawiedliwości UE. 23 przepisy polskich ustaw stanowią przykład uregulowań służących ochronie kredytobiorcy przed ryzykiem walutowym 24 Niektóre postanowienia umowy kredytowej dotyczące pozornych przepływów pieniężnych mają zatem charakter warunkowy i znajdą zastosowanie tylko wtedy, gdy realizacja świadczeń stron wymaga dokonania takiego przeliczenia (w chwili udzielania kredytu nie ma pewności co do tego, czy takie postanowienia zostaną w praktyce zastosowane) W przeszłości w Polsce popularne i powszechnie dostępne były kredyty walutowe (tj. kredyty denominowane albo indeksowane w walucie obcej) motywem skłaniającym polskich kredytobiorców do wyboru kredytu walutowego zamiast kredytu w walucie polskiej.. Stwierdzenie nieprecyzyjne Posługując się terminologią sądu węgierskiego, warto zaznaczyć, że przytoczone przepisy w prawie polskim nie chronią kredytobiorcy przed ryzykiem, bo nie zmniejszają prawdopodobieństwa zarówno wahań kursowych, jak i konieczności płacenia spreadu. Pozwalają tylko ograniczyć, ale nie eliminują, koszty spreadu, a więc skutki. Niedopowiedzenie Autor pomija te postanowienia dotyczące pozornych przepływów, które nie mają charakteru warunkowego, a których kredytobiorca doświadczy zawsze w chwili udzielenia kredytu a więc przeliczenie z waluty obcej na lokalną, celem uruchomienia kredytu. Żargon. Błędnie zastosowany termin. Terminy kredyt walutowy lub kredyt w walucie obcej, były i powinny pozostać zarezerwowane tylko dla takich kredytów w walucie innej niż polska, które z definicji nie zawierają klauzul waloryzacyjnych (ktoś pożyczył w dolarach oddaje w dolarach ). Nawet po ostatniej modyfikacji prawa bankowego z 2011, która usankcjonowała kredyty denominowane lub indeksowane, nie występuje pojęcie kredytu walutowego denominowanego lub indeksowanego. Przy okazji warto zwrócić uwagę na stosowanie poprawnych form: zawsze denominowany w, a indeksowany do. Nie wolno tych form mylić, zwłaszcza w korespondencji oficjalnej. Świadczy to bowiem o niechlujstwie językowym i niezrozumieniu mechanizmu waloryzacji. Nie jest jasne dlaczego Autor stanowiska RP z takim uporem stosuje terminy niepoprawne. Czy wynika to z: niezrozumienia prawa, co byłoby wprost kompromitujące, jest wynikiem stosowania pewnego żargonu bankowego, który jednak w korespondencji sądowej nie powinien mieć miejsca, jest skutkiem podobieństwa, że kredyty takie, zgodnie może z przepisami wewnętrznymi banków, czy też regulacjami podatkowymi lub dewizowymi, winny być traktowane podobnie jak kredyty w walutach obcych (np. przeliczane na złote w/g 9

10 takich samych zasad). Ale akurat te przepisy nie dotyczą umowy, którą zawarł kredytobiorca z bankiem, i nie stanowią odniesienia dla sądu. Dla zachowania poprawności, w stanowisku RP należałoby posiłkować się wyjaśnieniem, że np. na potrzeby niniejszego dokumentu przez kredyt walutowy rozumie się kredyt denominowany lub indeksowany do waluty obcej, a nie kredyt udzielony i spłacany bezpośrednio w walucie obcej. Warto zauważyć, że mimo dość rozpowszechnianego w środowisku bankowym terminu kredyt walutowy w odniesieniu kredytu indeksowanego lub denominowanego lub w walucie innej niż polska są przykłady dokumentów, w których definicje te używane są prawidłowo i jednoznacznie. Np. w Rekomendacji ZBP z roku 2011 dotyczącej ustawy antyspeadowej, bardzo konsekwentnie stosuje się pełne sformułowanie o kredycie indeksowanym lub denominowanym w walucie innej niż polska zaznaczając jednocześnie, że termin ten odnosi się do kredytów w których występuje spread, a więc nie obejmuje kredytów walutowych, tj. kredytów w których kredyt jest uruchamiany przez bank i spłacany bezpośrednio w walucie obcej 11. Podobnie, w obu Rekomendacjach S, z oraz S(II) z 2008, sformułowanie waluta kredytu w odniesieniu do CHF zastąpiono walutą ekspozycji kredytu co czyni taki termin niesprzecznym z logiką prawa. 28 kredytobiorcy w momencie podpisania umowy poprawnie identyfikowali ją jako umowę o kredyt, nie zaś kupno instrumentu finansowego. kredytobiorcy w chwili podpisywania umowy kredytu walutowego bagatelizują występujące w niej ryzyko walutowe 31 Wniosek przedwczesny To jest właśnie jedno z zagadnień podniesionych przez sąd węgierski. Czy klienci prawidłowo identyfikowali umowę, i czy tylko jedna ze stron umowy bagatelizowała ryzyko to ustali Trybunał Sprawiedliwości UE. Na marginesie warto dodać, że nie tylko klienci banków mogli lekceważyć ryzyko. Dotyczyło to także samych instytucji finansowych. Między innymi jednego z banków skandynawskich, którego udziały pośrednio posiada Rzeczpospolita Polska. Kredyty frankowe stanowiły tam 90% wszystkich kredytów 13. Prawie zupełne ufrankowienie portfela kredytów musiało zostać uzyskane świadomie, poprzez stosowanie agresywnej, czy może nawet nieuczciwej, polityki marketingowej. Przemilczenie 11 zbp.pl/public/repozytorium/dla_bankow/prawo/rada_prawa_bankowego/cele/img_y pdf (pytanie 2) 12 https://www.knf.gov.pl/images/rekomendacja_s_tcm pdf 13 Przewodniczący KNF do Senatorów: PKO Nordea i kredyty we franku szwajcarskim. około 90% kredytów to są kredyty udzielane we franku szwajcarskim. No, co ja więcej mogę powiedzieć? Tak po prostu jest. 10

11 32-36 W sekcji C pkt 4 załącznika I do dyrektywy 2003/49/WE ujęto następujące instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest waluta: opcje i swapy walutowe, walutowe transakcje typu futures oraz inne kontrakty na instrumenty pochodne (np. transakcje typu forward). Powyższe instrumenty są w istocie umowami pomiędzy stronami dotyczącymi nabycia lub sprzedaży w przyszłości (w określonym dniu) określonej ilości danej waluty po z góry określonej cenie (według określonego kursu wymiany) W tym samym punkcie dyrektywa ta wymienia również umowy terminowe na stopę procentową oraz kontrakty na instrumenty pochodne odnoszących się do stóp procentowych oraz instrumentów dewizowych. Autor stanowiska RP nie odniósł się do tego w kolejnych paragrafach w związku z LIBORem czy kursem PLN/CHF. Autor stanowiska RP pominął instrumenty pochodne, znane choćby z regulaminu GPW 14, które odnoszą się do żądania, w ustalonym terminie zapłaty, kwoty zależnej (w sposób określony w warunkach obrotu) od różnicy pomiędzy ceną (wartością) wykonaną a ceną (wartością) rynkową instrumentu bazowego (opcja sprzedaży z rozliczeniem pieniężnym). W interesującym sąd węgierski przypadku, można odnaleźć podobny mechanizm w umowie kredytowej, w której obie strony zakładają się o wysokości rat wyrażone w walucie lokalnej. Gdy w chwili płacenie kolejnych rat kurs waluty jest niższy niż w momencie uruchomienia kredytu zyskuje klient, w przypadku odwrotnym wygrywa bank. Warto także zauważyć, że poza standardowymi typami instrumentów pochodnych, istnieją jeszcze tzw. instrumenty egzotyczne (najczęściej opcje), które stanowią pewną modyfikację rozwiązań standardowych 15. Handel nimi odbywa się z reguły na rynkach pozagiełdowych i praktycznie mogą być lub nie są niedostępne na tradycyjnych rynkach. Opcje egzotyczne są kierowane głównie do klientów banków, którzy chcą sobie zapewnić optymalizację strategii inwestycyjnej. W oferowanych produktach łączy się najczęściej opcje sprzedaży i kupna, tak by klient (przeważnie przedsiębiorca) był nie tylko nabywcą opcji, ale również ich wystawcą. Kolejnym przykładem instrumentu pochodnego, do którego Autor stanowiska RP zupełnie się nie odniósł, jest np. jedna z propozycji, za pomocą której związek banków w Polsce chciał pomagać tzw. Frankowiczom 16. Chodzi o Walutowe Transakcje Opcyjne Stylu Egzotycznego (WTX), które umożliwiałaby wymianę waluty w chwili, gdy kurs osiągnie poziom kursu realizacji, ustalonego w dniu zawierania umowy 17. Zatem można stwierdzić, że Autor stanowiska RP nie przedstawił wszystkich możliwych odmian instrumentów https://www.nbp.pl/publikacje/materialy_i_studia/136.pdf 16 samcik.blox.pl/.../pakt-z-bankiem-czy-pakt-z-diablem-sa-juz-nowe.html

12 37 Realizacja opisanych powyżej instrumentów pochodnych może polegać na fizycznym dostarczeniu instrumentu bazowego (waluty) albo rozliczeniu gotówkowym, gdzie strony naliczają sobie jedynie różnice między ceną bieżącą a ustaloną w kontrakcie ceną rozliczenia. 38 Wspólną cechą instrumentów pochodnych jest to, że kurs wykonania kontraktu (kurs sprzedaży lub nabycia waluty w przyszłości) jest określony i znany w dniu zawierania kontraktu. Cecha ta w sposób istotny odróżnia instrumenty pochodne od postanowień (klauzul) walutowych stosowanych w umowach kredytów denominowanych. pochodnych 18, bo z oczywistych powodów nie mógł tego zrobić. Wobec powyższego dalsze konkluzje, też mogą być ograniczone tylko do pewnej grupy instrumentów. Informacja myląca, wręcz fałszywa. Należało chyba napisać: może polegać nie na fizycznym dostarczeniu, albo może nie polegać nie na fizycznym dostarczeniu? Ale na pewno nie w formie, w której przedstawił to Autor, bo stwierdzenie takie jest nielogiczne. Bo np.: Terminowy Kontrakt na Stopę Procentową (Kontrakt FRA) ma charakter nierzeczywisty, co oznacza, że w jego ramach nie występują realne przepływy strumieni pieniężnych, a rozliczeniu podlega jedynie kwota wynikająca z różnicy pomiędzy Stopą Procentową Kontraktu i Stawką Odniesienia 19. Cecha braku wymogu rzeczywistego przepływu pieniądza jest charakterystyczna dla wszystkich instrumentów pochodnych. Informacja nieprawdziwa Przykładem instrumentu pochodnego, w którym nie wszystkie parametry kontraktu są znane w dniu jego zawarcia są np. kontrakt różnicy kursowej (także kontrakt na różnice kursowe, kontrakt CFD; ang. contract for difference) 20, albo kontrakt terminowy na różnice (mimo podobnej nazwy, to nie jest to samo). Są to kontrakty pomiędzy dwiema stronami, w którym zakłada się, że sprzedający zapłaci różnicę między aktualną wartością (w dniu wykonania kontraktu) danych ściśle określonych aktywów (na przykład waluty, akcje, obligacje) i ich wartością w dniu ustalania kontraktu. Jeśli różnica jest ujemna, to tę wartość płaci kupujący sprzedającemu. Taki kontrakt jest instrumentem pochodnym, w którym nie jest się właścicielem zawartych w kontrakcie aktywów. Wobec powyższego, znajomość kursu waluty w dniu podpisania kontraktu nie jest wyróżnikiem instrumentów pochodnych, i nie odróżni ich od postanowień walutowych w umowach kredytów denominowanych. Można natomiast wymienić cechy wspólne obu wspomnianych mechanizmów, m.in.: pobieranie spreadu, nierzeczywiste przepływy waluty, oraz grę na pożyczonych pieniądzach. Jako ciekawostkę warto przytoczyć ostrzeżenie KNF przed instrumentami pochodnymi typu kontraktów na różnice kursowe, CFD: Obstawiając u bukmachera lub grając w kasynie, można stracić najwyżej tyle, ile się postawiło. W przypadku CFDs występuje efekt dźwigni finansowej i 18 Np. takich: opcja na rezultat 3-go wyścigu podczas corocznej gonitwy psów w Sydney, denominowany deratywami na cenę oleju kokosowego z Nowej Gwinei na przedostatni dzień okresu deszczowego

13 ewentualna strata może być wyższa niż początkowy depozyt. 21 Nie bez powodu będzie to także odwołanie się do definicji instrumentów pochodnych, tak jak definiuje je KNF 22 : Instrument pochodny (derywat) instrument finansowy spełniający łącznie warunki: a. jego wartość zależna jest od określonego, zewnętrznego parametru cenowego, na przykład: stopy procentowej, ceny papieru wartościowego, ceny towaru, kursu wymiany waluty obcej, indeksu opartego na cenie lub stopie procentowej albo innej zmiennej; b. z reguły nie wymaga żadnej płatności początkowej lub wymaga tylko niewielkiej inwestycji początkowej w stosunku do kwoty kontraktu; c. jego rozliczenie nastąpi w przyszłości. 39 przepisy prawa powszechnie obowiązującego lub sama umowa kredytu mogą przewidywać (i często przewidują) możliwość spłaty kredytu denominowanego bezpośrednio w walucie kredytu Brak konsekwencji W nawiązaniu do różnic pomiędzy instrumentami pochodnymi a kredytem, oraz stosowanej terminologii, Autor stanowiska RP musi się zdecydować którego rozwiązania broni. Czy: 3. Wersji o kredycie (złotowym) indeksowanym/ dominowanym w walucie obcej, którego wartość może wzrosnąć bo jest waloryzowana. Ale wtedy pozostają do rozstrzygnięcia dwie kwestie: (i) czym jest wobec tego spread? Bo nie jest kapitałem, ani prowizją (kosztem udzielenia kredytu), ani odsetkami (kosztem obsługi kredytu wraz z zarobkiem), oraz (ii) czy waloryzacja kursem waluty obcej rzeczywiście spełnia tylko funkcję ochrony przed inflacją. 4. Wersji o transakcji, w której wartość zobowiązania nie rośnie, bo jest wyrażona w walucie obcej, a klauzule walutowe określają kontrakt odniesiony do kursu PLN/CHF, polegający na okresowym, bezwarunkowych dostarczeniu do banku pewnej ilości CHF (lub jej równowartości w PLN) po nieznanym kursie, i przy nieznanym oprocentowaniu. Tylko nie jest to kredyt w rozumieniu polskich uregulowań. Co nie znaczy bynajmniej, że taka umowa jest nieważna. Trzeciej możliwości nie ma, bo nie można być trochę w ciąży. Hybrydy typu kredyt walutowy denominowany bezpośrednio w walucie kredytu nie ma w polskim i 21 https://www.knf.gov.pl/images/knf_cfds_ _tcm pdf

14 europejskim prawie. Dlatego nad takim dictum żaden sąd się nie pochyli. Dlaczego taka transakcja to nie kredyt? Bo: c) Nie jest to kredyt złotowy, ani kredyt w walucie innej niż polska, bo takowe nie wymagają żadnych klauzul walutowych. d) Nie jest to także kredyt indeksowany lub denominowany w walucie innej niż polska, bo w tym wypadku waluta kredytu musiałaby być różna od waluty waloryzacji, żeby taka waloryzacja w ogóle mogła mieć miejsce. Pozostaje więc kwestia, czy nie jest to jednak złożony instrument pochodny, skoro: j) Jest powiązany z inną usługą finansową kredytem. k) Posiada charakter zabezpieczający w odniesieniu do oprocentowania (działają przeciwstawne ryzyka: walutowe oraz stóp procentowych), oraz posiada jednocześnie charakter spekulacyjny w odniesieniu kapitału (kurs waluty). l) Charakteryzuje się immamentną cechę instrumentu pochodnego, którym jest asymetria skutków ryzyka. Potencjalna strata kursowa dla banku jest ograniczona maksymalnie do wysokości wartości kredytu, natomiast potencjalna strata dla klienta nie jest ograniczona. Efekt dźwigni. m) Nalicza rzeczywistą opłatę (spread) od transakcji fikcyjnych, pozornych, co jest wyróżnikiem instrumentów pochodnych. Zatem nie korzysta z instytucji waloryzacji, w której od przeliczeń technicznych opłata nie jest pobierana; ani nie korzysta z instytucji wymiany walut, w której pobierany jest owszem koszt usługi, ale dochodzi do przepływów rzeczywistych. n) Używa pożyczonych pieniędzy, podobnie jak w kontraktach na różnice kursowe CFD. o) Stanowi dla klienta grę o sumie ujemnej, na której kredytobiorca nie może statystycznie wygrać (jak pokazują 30-letnie oświadczenia innych państw, począwszy od Australii w latach 80tych). p) Wyróżnia się ciągłą, bieżącą zmianą niespłaconej kwoty kredytu, która odzwierciedla wahania kursów aktywów (porównaj: notowania giełdowe). q) Skutkuje codzienną zmianą stopnia zabezpieczenia (LtV, ubezpieczenia), który bardziej odzwierciedla wahania kursów walut niż fakt systematycznej spłaty kredytu. 14

15 Jednym z podstawowych celów stosowania instrumentów pochodnych jest zabezpieczenie się przed ryzykiem Aby zabezpieczyć się przed ryzykiem walutowym, instrument pochodny stosuje się tak, aby niekorzystnym zmianom wartości waluty towarzyszyły korzystne (przeciwne co do kierunku) zmiany wartości instrumentu pochodnego. Instrumenty pochodne mogą również służyć celom spekulacyjnym inwestor nabywający instrumenty pochodne działa z zamiarem osiągnięcia zysku lub zabezpieczenia się przed ryzykiem. Tymczasem głównym celem kredytobiorcy zaciągającego kredyt denominowany jest uzyskanie środków pieniężnych. r) Naraża na niezadziałanie funkcji STOP LOSS i uwięzienie w kredycie w przypadku dużych wahań kursowych 23. Zatem, cokolwiek rozstrzygnie Trybunał Sprawiedliwości UE, to nie będzie to miało odniesienia do kredytu walutowego denominowanego bezpośrednio w walucie kredytu. Warto także zauważyć, że w przypadku kredytów w Polsce, sytuacja jest jeszcze bardziej skomplikowana prawnie. Powodem jest, potwierdzona przez sąd, abuzywność klauzul walutowych. I pomimo faktu, że ustawa o Prawie bankowym z roku 2011 umożliwiła naprawienie zapisów odnoszących się do przeliczenia spłacanych rat kapitałowoodsetkowych, to z oczywistych względów ustawa nie mogła już naprawić zasad określania sposobów ustalania kursu wymiany walut, na podstawie którego w szczególności wyliczana została kwota kredytu (zadłużenie początkowe). Abuzywność określenia początkowej kwoty kredytu czyni takie umowy w dalszym ciągu wadliwymi. Niezrozumienie sedna zagadnienia Sąd węgierski rozróżnia instrument pochodny od kredytu, i jednocześnie zauważa, że taki instrument finansowy może być dołączony do innego produktu kredytu. Takie konstrukcje nie są nowe, bo mówi o tym choćby dyrektywa 2004/39/WE. Sąd węgierski podnosi, że zaproponowana klientowi oferta konkretnej transakcji naraża kredyt klienta na skutki i ryzyko kursowe rynku kapitałowego. Innymi słowy, z uwagi na skutki i ryzyko, sąd pyta czy oczywista intencja kredytobiorcy znalazła swoje odzwierciedlenie w formie owej, zaoferowanej przez bank, transakcji. Autor stanowiska RP konstatuje, że głównym celem klienta było uzyskanie środków pieniężnych, a nie zabezpieczenie przed ryzykiem czy też cele spekulacyjne. Wobec powyższego, najprostszym prawnie sposobem na osiągnięcie celu klienta było zaproponowanie przez bank kredytu (w walucie lokalnej: forint, złoty), lub bezpośrednio kredytu walutowego (we franku, dolarze, euro). Zauważmy, że nawet w tym drugim przypadku umowa kredytowa nie naraża kredytu klienta na skutki i ryzyko kursowe rynku 23 Dla instrumentów pochodnych można określić najgorszy, z punktu klienta, poziom kursowy, po osiągnięciu którego klient mówi STOP LOSS (Przegrałem, kończę) i realizuje stratę. W przypadku wystąpienia jednak bardzo dużych wahań kursowych, kolejna cena aktywa może zostać osiągnięta skokowo, z pominięciem poziomu STOP LOSS, co powoduje niezadziałanie tej funkcji bezpieczeństwa. Dla omawianej transakcji kredytowej taką rolę funkcji bezpieczeństwa spełnia powrotna zamiana waluty ekspozycji kredytu z CHF do waluty lokalnej. W przypadku jednak bardzo dużych wahań kursu PLN/CHF, np. z 3.5 do 4.3, z pominięcie poziomu 3.7, kredytobiorca nie wycofa się na założonym poziomie i zostaje uwięziony w kredycie frankowym. Brak możliwości powrotu do złotego wynikać może z braku zdolności kredytowej potrzebnej dla zabezpieczenia kredytu w złotych, przeliczonego po kursie

16 kapitałowego. Klient otrzymuje kredyt w walucie obcej i w takiej dokonuje spłaty. W umowie nie ma mowy o żadnych klauzulach walutowych, ryzyku kursowym związanym z wahaniem kursów, spreadzie, etc. Pod względem prawnym, postanowienia umów dotyczących kredytów branych i spłacanych w tej samej walucie, są zupełnie wolne od skutków i ryzyka rynków kapitałowych. To czy klient pożyczone pieniądze będzie sam zamieniał na inną walutę to już jest jego indywidualna decyzja i to klient podejmuje odpowiedzialność za skutki. Ryzyko rynków kapitałowych nie jest zawarte w jego umowie. Tymczasem zaproponowana klientowi forma konkretnej transakcji to całkowicie inna koncepcja prawna. Tutaj skutki i ryzyka rynków kapitałowych są trwale wpisane w postanowienia umowy. Znajdujemy w niej np. zarówno elementy o charakterze zabezpieczającym jak i spekulacyjnym, wymienione przez Autora przy omawianiu instrumentów pochodnych. Charakter zabezpieczający ma niewątpliwie konstrukcja polegająca na uzależnieniu wielkości rat kredytu zarówno od oprocentowania, które jest zmienne, jak i od kursu waluty, który także podlega wahaniom. Z uwagi na fakt, że oba te czynniki mają charakter rozbieżny, są przeciwne co do kierunku, wypadkowa zmienność wielkości rat kredytu jest ograniczona (co jest efektem korzystnym 24 ). Charakter spekulacyjny, inwestycyjny, można natomiast odnaleźć w sposobie w jaki waloryzowany jest kapitał, a więc w uzależnieniu wartości niespłaconego kredytu od niestabilnego kursu waluty. 45 odmiennego celu instrumentów pochodnych oraz umów kredytowych instrumenty pochodne są zawierane w celach zabezpieczających lub Sąd węgierski nie pyta, czy elementy zabezpieczające i inwestycyjne są świadczeniem podstawowym (związanym bezpośrednio z uzyskaniem środków pieniężnych ), oraz w jaki sposób różnią się one od klasycznych instrumentów pochodnych, co stara się wytłumaczyć Autor stanowiska RP. Sąd natomiast podkreśla, że taka forma konkretnej transakcji naraża kredyt klienta na skutki i ryzyko kursowe rynku kapitałowego. Jest to zjawisko o tyle nowe, że dotychczas kredyt (nawet walutowy) był bezpieczny, a to klient sam swoimi decyzjami, niezależnymi od umowy, narażał siebie na ryzyko. Tutaj sąd używa sformułowania naraża kredyt, czyli wskazuje, że już sama umowa jest niebezpieczna. A jeśli jest niebezpieczna, to jak należy ją traktować? Informacja nieprecyzyjna Cele kredytu i instrumentów pochodnych są zasadniczo odmienne i właśnie dlatego na rynku finansowym są oferowane przeważnie osobno, jako instrumenty działające niezależnie. 24 Nie jest natomiast pewne, że charakter zabezpieczający konstrukcji oprocentowania zostanie zachowany przez cały okres umowy. 16

17 53 20 spekulacyjnych, podczas gdy głównym celem umowy kredytu denominowanego jest pozyskanie środków pieniężnych w przypadku instrumentów pochodnych kurs waluty jest określony w umowie co do kwoty, natomiast umowy kredytów denominowanych odwołują się do wartości, która nie jest znana w chwili zawierania umowy kredytowej instrumenty pochodne kreują bezwarunkowe zobowiązania lub uprawnienia strony umowy do dokonania w przyszłości transakcji na warunkach przewidzianych w umowie postanowienia umowy kredytu dotyczące przepływu waluty mogą w ogóle nie znaleźć zastosowania. postanowienia dotyczące warunków udostępniania (przepływu) waluty mogą być realizowane przez cały okres obowiązywania umowy kredytu. Postanowienia dotyczące przepływu waluty stanowią zatem integralną część umowy kredytowej nie wszystkie postanowienia umowy kredytowej dotyczące wymiany (przepływu) waluty muszą zostać (i często nie są) zrealizowane w praktyce W przypadku transakcji, która łączy oba mechanizmy nie da się wykazać, że zmienny kurs waluty nie przynosi już efektu spekulacyjnego (choć przecież miał służyć wyłącznie zapewnieniu realizacji świadczeń stron takiej umowy ). W przypadku instrumentów pochodnych kurs realizacji nie musi zostać określony w umowie. VIDE: kontrakt różnicy kursowej (także kontrakt na różnice kursowe, kontrakt CFD; ang. contract for difference) komentarz do paragrafu 38. Cechy charakterystyczne instrumentów pochodnych wymieniono w komentarzu do paragrafu 39. W umowie transakcji, którą rozpatruje sąd węgierski, klient zobowiązał się, że mimo iż jego kredyt został przydzielony w walucie lokalnej, będzie okresowo i bezwarunkowo dostarczał do banku określoną kwotę bezpośrednio w walucie obcej (którą musi kupić z ponosząc koszty spreadu), albo jej równowartość w złotówkach (ponosząc koszty jeszcze większego spreadu). Wybór (uprawnienie) klienta odnosi się tylko do wskazania komu zapłaci za koszty wymiany walut nie odnosi się do samego zobowiązania, które jest bezwarunkowe. Postanowienia umowne dotyczące przepływu waluty, mimo, że mogą nie mieć zastosowania, narażają kredyt klienta na skutki i ryzyko kursowe rynku kapitałowego, bo sam kontrakt zmusza do wymiany walut (realizowanej bezpośrednio przez klienta, lub za pośrednictwem banku). Brak konsekwencji Autor stanowiska RP winien być konsekwentny. Skoro w paragrafach przekonywał o opcjonalności korzystania z postanowień dotyczących przepływu waluty, to nie może następnie twierdzić, że są one integralną częścią umowy. Wydaje się jednak, że bez odniesienia się do tej konkretnej umowy, którą analizował sąd węgierski, bez analizy konkretnych zapisów, nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie integralności z umową postanowień dotyczących przepływu waluty. Rozwiązania stosowane na Węgrzech i w Polsce mogą się różnić W Polsce stosowano dwa typy umów kredytowych waloryzowanych walutą obcą: kredyt indeksowany, w którym kwota kredytu w złotych była podana bezpośrednio w umowie, a kwota ekspozycji kredytu we frankach została obliczana z chwilą uruchomienia kredytu; oraz kredyt denominowany, w którym kwota ekspozycji kredytu we frankach była podana bezpośrednio w umowie, a właściwa kwota kredytu w złotych została obliczana w chwili uruchomienia kredytu. W związku z powyższym sąd może potraktować integralność takich zapisów walutowych nieco inaczej. 17

18 zagadnienia dotyczące oceny ryzyka klientów są zawarte w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r oraz w dyrektywie 2014/17/UE Obowiązki informacyjne banku względem kredytobiorcy są również przedmiotem dyrektywy 2014/17/UE.... dyrektywa 2004/39/WE pozostawia państwom członkowskim swobodę w zakresie określenia sankcji z tytułu niedopełnienia przewidzianych w niej obowiązków (m. in w zakresie przeprowadzenia oceny adekwatności). w Polsce nie przewidują Wątpliwy stan prawny Autor stanowiska RP nie podał, w którym roku wspomniana dyrektywa 2008/48/WE została wdrożona na Węgrzech (i w Polsce). Nie jest bowiem jasne czy, sprawa którą zgłosił sąd węgierski, dotyczy okresu sprzed, czy po wejściu w życie implementacji wspomnianej dyrektywy (art. 30). A więc, czy stan prawny w momencie podpisywania umowy był adekwatny do tego, do którego odwołuje się Autor stanowiska RP, tłumacząc zastosowanie wyłączenia. Można jednak z duży prawdopodobieństwem założyć, że sprawa analizowana przez sąd węgierski dotyczy okresu sprzed roku 2008, bo inaczej sąd odniósłby się bezpośrednio do dyrektywy 2008/48/WE. Tym bardziej odwołanie się do dyrektywy z roku 2014, której nie stosuje się do umów o kredyt obowiązujących przed dniem 21 marca 2016 (art. 43), jest może pouczające, ale nic nie wnosi do analizowanej sprawy. Bez wyjaśnienia tych wątpliwości, oraz wobec niepewności odnośnie pierwszego warunku wyłączenia (paragraf 53), dalszy opis (55-76) może być bezcelowy. Brak nakazu to nie zakaz Wspomniana dyrektywa, i jej implementacja w prawie polskim, mogą faktycznie nie przewidywać automatycznych sankcji za sam fakt braku przeprowadzenie oceny adekwatności. Nie znaczy to jednak, że kredytobiorca, czując się pokrzywdzonym z tytułu skutków takiego zaniechania, nie może wnosić o rozstrzygnięcie sądowe w oparciu o inne prawa. W Polsce takie możliwości daje choćby Kodeks cywilny i Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. 26 Na marginesie trzeba zauważyć, że gdyby jednak dyrektywa 2008/48/WE obowiązywała już na Węgrzech w chwili podpisania analizowanej umowy, to dyrektywa to, w art. 23, nakazuje penalizację naruszeń dyrektywy poprzez sankcje, które są skuteczne, proporcjonalne i odstraszające Bo czy przeciętny konsument, w rozumieniu Ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, a więc uważny i ostrożny został dostatecznie dobrze poinformowany o niektórych cechach umowy, które zostały wymienione w komentarzu do paragrafu 39? Czy mógł te cechy wyczytać bezpośrednio z umowy kredytu? Nie chodzi zatem o sam fakt braku przeprowadzenie oceny adekwatności. 27 W tym kontekście warto także podnieść kwestię zupełnego braku reakcji wobec banków w Polsce, który były w niebezpiecznym stopniu ufrankowione. Stwierdzenie Przewodniczącego KNF na pytanie Senatorów o sytuację banku NORDEA: No, co ja więcej mogę powiedzieć? tak po prostu jest trudno nazwać realizacją skutecznych i odstraszających sankcji. 18

19 82 Rzeczpospolita Polska sygnalizuje równocześnie, że stwierdzenie nieważności postanowień walutowych zawartych w umowach kredytów denominowanych, a w konsekwencji orzeczenie obowiązku przewalutowania takich kredytów, mogłoby spowodować daleko idące negatywne konsekwencje dla rynku finansowego. 83 przewalutowanie kredytów walutowych mogłaby wygenerować po stronie banków straty Groziłoby to destabilizacją systemu bankowego Błąd logiczny. Nie można przewalutować na złote kredytów, które zostały udzielone w złotych. Można anulować sposób waloryzacji. Ewentualnie przewalutować walutę ekspozycji kredytu. Dla zachowania choć znamion obiektywizmu Autor stanowiska RP mógłby odwołać się także do konsekwencji pozytywnych 28. Niekonsekwencja Stanowisko RP nie wspomina o ogromnych stratach, które już zostały wygenerowane przez kredyty złotowe,... bo mogły to być przecież kredyty indeksowane lub denominowane w walutach obcych. Autor stanowiska RP powinien zważyć, że w Polsce mamy własną walutę, a za stabilizację systemu finansowego odpowiada ustawowo 29 Komitet Stabilności Finansowej. Do zadań Komitetu należy w szczególności (Art. 3 ust. 1): 1) dokonywanie ocen sytuacji w krajowym systemie finansowym i na rynkach międzynarodowych pod kątem zagrożenia dla stabilności krajowego systemu finansowego; 2) opracowywanie i przyjmowanie procedur współdziałania na wypadek wystąpienia zagrożenia dla stabilności krajowego systemu finansowego; 3) koordynowanie działań członków Komitetu w sytuacji bezpośredniego zagrożenia dla stabilności krajowego systemu finansowego. Komitet Stabilności Finansowej tworzą: 1) Minister Finansów przewodniczący 30 ; 2) Prezes Narodowego Banku Polskiego opiniuje płynność sektora bankowego 31 ; 28 Np: ożywienie gospodarcze, w tym na rynku nieruchomości, wyższe dochody z tytułu VAT i podatków pośrednich, spadek bezrobocia, wzrost mobilności i dzietności społeczeństwa, większa możliwość oszczędzania (w bankach i na funduszach emerytalnych), etc. 29 Ustawa z dnia 7 listopada 2008 r. o KSF 30 Minister Finansów: Rząd podejmie odpowiednie decyzje (gdy kurs franka wzrośnie do 6-7 zł). 31 Prezes NBP: Banki będą uwzględniały ujemne oprocentowanie franków. 19

20 3) Przewodniczący Komisji Nadzoru Finansowego - opiniuje wypłacalność zagrożonych przedmiotów Rzeczpospolita Polska nie może zatem oczekiwać, iż w przypadku mało aktywnej postawy własnej władzy ustawodawczej, i braku realnych działań ze strony władzy wykonawczej, problem zostanie całkowicie rozwiązany przez sądy. Zwłaszcza te Unijne. 32 Przewodniczący KNF do Senatorów: jak pomóc osobom mającym kredyty we frankach? jak wszystkim kredytobiorcom: indywidualnie, poprzez, powiedziałbym, zmianę w ustawie o upadłości konsumenckiej. To jest jedyna droga. 33 Rozwiązanie proponowane przez szefa KNF przypomina trochę sytuację chorego, którego zakażono podczas pobytu w szpitalu. Lekarz pociesza pacjenta mówiąc: Wprawdzie musimy amputować Panu obie nogi, ale proszę się nie martwić, już znaleźliśmy kupca na Pańskie buty. A po trzech latach będzie mógł Pan zacząć oszczędzać na protezy! 20

MINISTERSTWO SPRAW ZAGRANICZNYCH Warszawa, dnia 1 października 2014 r. Departament Prawa Unii Europejskiej

MINISTERSTWO SPRAW ZAGRANICZNYCH Warszawa, dnia 1 października 2014 r. Departament Prawa Unii Europejskiej MINISTERSTWO SPRAW ZAGRANICZNYCH Warszawa, dnia 1 października 2014 r. Departament Prawa Unii Europejskiej ZAŁOŻENIA DO STANOWISKA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ W POSTĘPOWANIU W SPRAWIE PREJUDYCJALNEJ C-312/14

Bardziej szczegółowo

Materiał porównawczy do ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw. (druk nr 1325)

Materiał porównawczy do ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw. (druk nr 1325) BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy Materiał porównawczy do ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1325) USTAWA z dnia 29 sierpnia 1997

Bardziej szczegółowo

Forward Rate Agreement

Forward Rate Agreement Forward Rate Agreement Nowoczesne rynki finansowe oferują wiele instrumentów pochodnych. Należą do nich: opcje i warranty, kontrakty futures i forward, kontrakty FRA (Forward Rate Agreement) oraz swapy.

Bardziej szczegółowo

Forward kontrakt terminowy o charakterze rzeczywistym (z dostawą instrumentu bazowego).

Forward kontrakt terminowy o charakterze rzeczywistym (z dostawą instrumentu bazowego). Kontrakt terminowy (z ang. futures contract) to umowa pomiędzy dwiema stronami, z których jedna zobowiązuje się do kupna, a druga do sprzedaży, w określonym terminie w przyszłości (w tzw. dniu wygaśnięcia)

Bardziej szczegółowo

Warto mieć już w umowie kredytowej zagwarantowaną możliwość spłaty rat w walucie kredytu lub w złotych.

Warto mieć już w umowie kredytowej zagwarantowaną możliwość spłaty rat w walucie kredytu lub w złotych. Warto mieć już w umowie kredytowej zagwarantowaną możliwość spłaty rat w walucie kredytu lub w złotych. Na wyrażoną w złotych wartość raty kredytu walutowego ogromny wpływ ma bardzo ważny parametr, jakim

Bardziej szczegółowo

D O D A T K O W E S P R A W O Z D A N I E KOMISJI FINANSÓW PUBLICZNYCH

D O D A T K O W E S P R A W O Z D A N I E KOMISJI FINANSÓW PUBLICZNYCH Druk nr 3781-A SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII kadencja D O D A T K O W E S P R A W O Z D A N I E KOMISJI FINANSÓW PUBLICZNYCH o poselskim projekcie ustawy o szczególnych zasadach restrukturyzacji walutowych

Bardziej szczegółowo

DO PREZESA I CZŁONKÓW TRYBUNAŁU SPRAWIEDLIWOŚCI UNII EUROPEJSKIEJ UWAGI NA PIŚMIE RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DO PREZESA I CZŁONKÓW TRYBUNAŁU SPRAWIEDLIWOŚCI UNII EUROPEJSKIEJ UWAGI NA PIŚMIE RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 14 października 2014 r. DO PREZESA I CZŁONKÓW TRYBUNAŁU SPRAWIEDLIWOŚCI UNII EUROPEJSKIEJ UWAGI NA PIŚMIE RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ przedkładane na podstawie art. 23 Statutu Trybunału Sprawiedliwości

Bardziej szczegółowo

Formularz Informacyjny dotyczący kredytu zabezpieczonego hipoteką projekt wdrożeniowy, przedstawiony przez Fundację na rzecz Kredytu Hipotecznego.

Formularz Informacyjny dotyczący kredytu zabezpieczonego hipoteką projekt wdrożeniowy, przedstawiony przez Fundację na rzecz Kredytu Hipotecznego. Formularz Informacyjny dotyczący kredytu zabezpieczonego hipoteką projekt wdrożeniowy, przedstawiony przez Fundację na rzecz Kredytu Hipotecznego. PROPOZYCJA WYPEŁNIENIA FORMULARZA INFORMACYJNEGO Dzień

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia.. o sposobach przywrócenia równości stron niektórych umów kredytu i zmianie niektórych innych ustaw

Ustawa z dnia.. o sposobach przywrócenia równości stron niektórych umów kredytu i zmianie niektórych innych ustaw Ustawa z dnia.. o sposobach przywrócenia równości stron niektórych umów kredytu i zmianie niektórych innych ustaw Art. 1. Ustawa określa zasady, na jakich nastąpi przywrócenie ekwiwalentności świadczeń

Bardziej szczegółowo

Regulamin udzielania Kredytu Inwestycyjnego dla firm w ramach bankowości detalicznej mbanku S.A. Obowiązuje od 25.11.2013r.

Regulamin udzielania Kredytu Inwestycyjnego dla firm w ramach bankowości detalicznej mbanku S.A. Obowiązuje od 25.11.2013r. Regulamin udzielania Kredytu Inwestycyjnego dla firm w ramach bankowości detalicznej mbanku S.A. Obowiązuje od 25.11.2013r. 0 Spis treści I. Postanowienia ogólne.... 2 II. Podstawowe zasady kredytu inwestycyjnego...2

Bardziej szczegółowo

Regulamin udzielania Kredytu inwestycyjnego dla firm w ramach bankowości detalicznej mbanku S.A. Obowiązuje od 03.12.2015r.

Regulamin udzielania Kredytu inwestycyjnego dla firm w ramach bankowości detalicznej mbanku S.A. Obowiązuje od 03.12.2015r. Regulamin udzielania Kredytu inwestycyjnego dla firm w ramach bankowości detalicznej mbanku S.A. Obowiązuje od 03.12.2015r. 0 Spis treści I. Postanowienia ogólne.... 2 II. Podstawowe zasady kredytu inwestycyjnego...2

Bardziej szczegółowo

Inwestor musi wybrać następujące parametry: instrument bazowy, rodzaj opcji (kupna lub sprzedaży, kurs wykonania i termin wygaśnięcia.

Inwestor musi wybrać następujące parametry: instrument bazowy, rodzaj opcji (kupna lub sprzedaży, kurs wykonania i termin wygaśnięcia. Opcje na GPW (II) Wbrew ogólnej opinii, inwestowanie w opcje nie musi być trudne. Na rynku tym można tworzyć strategie dla doświadczonych inwestorów, ale również dla początkujących. Najprostszym sposobem

Bardziej szczegółowo

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Ryzyko walutowe i zarządzanie nim 2 Istota ryzyka walutowego Istota ryzyka walutowego sprowadza się do konieczności przewalutowania należności i zobowiązań (pozycji bilansu banku) wyrażonych w walutach

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Irena Gromska-Szuster

POSTANOWIENIE. SSN Irena Gromska-Szuster Sygn. akt I CSK 607/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 28 maja 2014 r. SSN Irena Gromska-Szuster w sprawie z powództwa Stowarzyszenia [ ] przeciwko B. Bank S.A. z siedzibą w W. o uznanie postanowień

Bardziej szczegółowo

NEGOCJOWANA TERMINOWA TRANSAKCJA WYMIANY WALUT WYMIENIALNYCH WYKORZYSTYWANA JAKO ZABEZPIECZENIE PRZED WZROSTEM KURSÓW WALUTOWYCH

NEGOCJOWANA TERMINOWA TRANSAKCJA WYMIANY WALUT WYMIENIALNYCH WYKORZYSTYWANA JAKO ZABEZPIECZENIE PRZED WZROSTEM KURSÓW WALUTOWYCH NEGOCJOWANA TERMINOWA TRANSAKCJA WYMIANY WALUT WYMIENIALNYCH WYKORZYSTYWANA JAKO ZABEZPIECZENIE PRZED WZROSTEM KURSÓW WALUTOWYCH Jeden z najbardziej popularnych instrumentów zabezpieczających Pełne zabezpieczenie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UDZIELANIA WIELOCELOWEGO KREDYTU FIRMOWEGO ZABEZPIECZONEGO W RAMACH BANKOWOŚCI DETALICZNEJ mbanku S.A.

REGULAMIN UDZIELANIA WIELOCELOWEGO KREDYTU FIRMOWEGO ZABEZPIECZONEGO W RAMACH BANKOWOŚCI DETALICZNEJ mbanku S.A. REGULAMIN UDZIELANIA WIELOCELOWEGO KREDYTU FIRMOWEGO ZABEZPIECZONEGO W RAMACH BANKOWOŚCI DETALICZNEJ mbanku S.A. ŁÓDŹ, lipiec 2015r. 0 Spis treści I. Postanowienia ogólne.... 2 II. Podstawowe zasady Wielocelowego

Bardziej szczegółowo

05-530 Góra Kalwaria, ul. Pijarska 21 tel.: [22] 717-82-65 fax: [22] 717-82-66 kom.: [0] 692-981-991, [0] 501-633-694 Info: 0 708 288 308

05-530 Góra Kalwaria, ul. Pijarska 21 tel.: [22] 717-82-65 fax: [22] 717-82-66 kom.: [0] 692-981-991, [0] 501-633-694 Info: 0 708 288 308 05-530 Góra Kalwaria, ul. Pijarska 21 tel.: [22] 717-82-65 fax: [22] 717-82-66 kom.: [0] 692-981-991, [0] 501-633-694 Info: 0 708 288 308 biuro@assman.com.pl http://www.assman.com.pl 21-11-2006 W części

Bardziej szczegółowo

NEGOCJOWANA TRANSAKCJA FX SWAP

NEGOCJOWANA TRANSAKCJA FX SWAP Jeden z najbardziej popularnych instrumentów służący przesuwaniu terminów rozliczenia przepływów walutowych Obowiązek rozliczenia transakcji po ustalonych kursach Negocjowana transakcja FX swap polega

Bardziej szczegółowo

Instrumenty pochodne Instrumenty wbudowane

Instrumenty pochodne Instrumenty wbudowane www.pwcacademy.pl Instrumenty pochodne Instrumenty wbudowane Jan Domanik Instrumenty pochodne ogólne zasady ujmowania i wyceny 2 Instrument pochodny definicja. to instrument finansowy: którego wartość

Bardziej szczegółowo

U S T A W A. z dnia 5 sierpnia 2015 r.

U S T A W A. z dnia 5 sierpnia 2015 r. U S T A W A z dnia 5 sierpnia 2015 r. o szczególnych zasadach restrukturyzacji walutowych kredytów mieszkaniowych w związku ze zmianą kursu walut obcych do waluty polskiej 1-1 Art. 1. Ustawa reguluje szczególne

Bardziej szczegółowo

Druk nr 4413 Warszawa, 1 lipca 2011 r.

Druk nr 4413 Warszawa, 1 lipca 2011 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Druk nr 4413 Warszawa, 1 lipca 2011 r. Pan Grzegorz Schetyna Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA Warszawa, dnia 6 sierpnia 2015 r. Druk nr 1048 MARSZAŁEK SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Pan Bogdan BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Zgodnie

Bardziej szczegółowo

Bank Spółdzielczy w Nidzicy

Bank Spółdzielczy w Nidzicy Bank Spółdzielczy w Nidzicy Grupa BPS www.bsnidzica.pl Formularz informacyjny dotyczący kredytu zabezpieczonego hipoteką (wzór) Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego

Bardziej szczegółowo

Kredyty inwestycyjne. Sposoby zabezpieczania przed ryzykiem stopy procentowej i ryzykiem walutowym

Kredyty inwestycyjne. Sposoby zabezpieczania przed ryzykiem stopy procentowej i ryzykiem walutowym Jeśli wystarcza nam kapitału, aby wybrać spłatę w ratach malejących, to koszt obsługi kredytu będzie niższy niż w przypadku spłaty kredytu w ratach równych. 8.1. Kredyt - definicja Jak stanowi art. 69

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU ZABEZPIECZONEGO HIPOTEKĄ

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU ZABEZPIECZONEGO HIPOTEKĄ Załącznik nr 3 FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU ZABEZPIECZONEGO HIPOTEKĄ 1. Imię, nazwisko (nazwę) i adres (siedzibę) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego Kredytodawca: Adres: (siedziba) Numer

Bardziej szczegółowo

Minister Sprawiedliwości Prokurator Generalny ZAWIADOMIENIE. o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa

Minister Sprawiedliwości Prokurator Generalny ZAWIADOMIENIE. o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa dr Jacek Czabański adres do korespondencji: Kopeć Zaborowski Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych ul. Hoża 59A lok. 1B 00-681 Warszawa Warszawa, dnia 19 maja 2016 r. Szanowny Pan Zbigniew Ziobro Minister

Bardziej szczegółowo

OPISY PRODUKTÓW. Rabobank Polska S.A.

OPISY PRODUKTÓW. Rabobank Polska S.A. OPISY PRODUKTÓW Rabobank Polska S.A. Warszawa, marzec 2010 Wymiana walut (Foreign Exchange) Wymiana walut jest umową pomiędzy bankiem a klientem, w której strony zobowiązują się wymienić w ustalonym dniu

Bardziej szczegółowo

Rozdział 3. Zarządzanie długiem 29

Rozdział 3. Zarządzanie długiem 29 Wstęp 9 Rozdział 1. Źródła informacji 11 Źródła informacji dla finansów 11 Rozdział 2. Amortyzacja 23 Amortyzacja 23 Rozdział 3. Zarządzanie długiem 29 Finansowanie działalności 29 Jak optymalizować poziom

Bardziej szczegółowo

Projekt. U S T A W A z dnia

Projekt. U S T A W A z dnia Projekt U S T A W A z dnia o zmianie ustawy o kredycie konsumenckim oraz ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary 1) Art. 1. W ustawie z dnia 12 maja 2011 r.

Bardziej szczegółowo

W takich sytuacjach podatnicy mają wiele problemów z ustaleniem podatkowych różnic kursowych.

W takich sytuacjach podatnicy mają wiele problemów z ustaleniem podatkowych różnic kursowych. W takich sytuacjach podatnicy mają wiele problemów z ustaleniem podatkowych różnic kursowych. Wiele problemów nastręcza podatnikom ustalenie podatkowych różnic kursowych w przypadku regulowania swoich

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r.

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r. Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r. KBC Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. działające jako organ KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 11.10.2004 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XXXIII Egzamin dla Aktuariuszy - 11 października 2004 r.

Matematyka finansowa 11.10.2004 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XXXIII Egzamin dla Aktuariuszy - 11 października 2004 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy XXXIII Egzamin dla Aktuariuszy - 11 października 2004 r. Część I Matematyka finansowa Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... WERSJA TESTU Czas egzaminu: 100 minut

Bardziej szczegółowo

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego okazjonalnego sporządzony na podstawie reprezentatywnego przykładu

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego okazjonalnego sporządzony na podstawie reprezentatywnego przykładu Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego okazjonalnego sporządzony na podstawie reprezentatywnego przykładu Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego

Bardziej szczegółowo

Co należy wiedzieć o spreadzie walutowym i różnicach kursowych?

Co należy wiedzieć o spreadzie walutowym i różnicach kursowych? Co należy wiedzieć o spreadzie walutowym i różnicach kursowych?, czyli na co zwrócić szczególną uwagę przy doborze kredytu. Autor: Przemysław Mudel p.mudel@niezaleznydoradca.pl Copyright 2007 Przemysław

Bardziej szczegółowo

Kredyt nie droższy niż (w okresie od 1 do 5 lat)

Kredyt nie droższy niż (w okresie od 1 do 5 lat) Kredyt nie droższy niż (w okresie od 1 do 5 lat) "Kredyt nie droższy niż to nowa usługa Banku, wprowadzająca wartość maksymalną stawki referencyjnej WIBOR 3M służącej do ustalania wysokości zmiennej stopy

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KREDYTOWANIA JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO

REGULAMIN KREDYTOWANIA JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 125/Z/2009 Zarządu Łużyckiego Banku Spółdzielczego w Lubaniu z dnia 17.12.2009r. REGULAMIN KREDYTOWANIA JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO Lubań 2009 SPIS TREŚCI: ROZDZIAŁ

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia.2015 r.

USTAWA. z dnia.2015 r. projekt USTAWA z dnia.2015 r. o szczególnych zasadach restrukturyzacji walutowych kredytów mieszkaniowych w związku ze zmianą kursu walut obcych do waluty polskiej oraz o zmianie niektórych ustaw Art.

Bardziej szczegółowo

Informacja o ryzyku walutowym i ryzyku stopy procentowej dla kredytobiorców hipotecznych

Informacja o ryzyku walutowym i ryzyku stopy procentowej dla kredytobiorców hipotecznych Informacja o ryzyku walutowym i ryzyku stopy procentowej dla kredytobiorców hipotecznych według zaleceń Rekomendacji S Komisji Nadzoru Bankowego I. Omówienie na czym polega, jak skutkuje ryzyko walutowe

Bardziej szczegółowo

W sprawie Ustawy o kredycie konsumenckim

W sprawie Ustawy o kredycie konsumenckim Informacja prasowa Fundacji na Rzecz Kredytu Hipotecznego W sprawie Ustawy o kredycie konsumenckim Warszawa, 19 grudnia 2011 lunch prasowy w siedzibie Fundacji dr Agnieszka Tułodziecka Prezes Fundacji

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO. Imię, nazwisko (nazwę) i adres (siedzibę) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO. Imię, nazwisko (nazwę) i adres (siedzibę) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO Imię, nazwisko (nazwę) i adres (siedzibę) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego Kredytodawca Adres (siedziba) Alior Bank SA 02-232 Warszawa, ul.

Bardziej szczegółowo

- w ramach ogólnych informacji o oferowanych kredytach mieszkaniowych;

- w ramach ogólnych informacji o oferowanych kredytach mieszkaniowych; EUROPEJSKIE POROZUMIENIE W SPRAWIE DOBROWOLNEGO KODEKSU POSTĘPOWANIA W ZAKRESIE INFORMACJI UDZIELANYCH PRZED ZAWARCIEM UMOWY KREDYTU MIESZKANIOWEGO (ZWANE DALEJ POROZUMIENIEM ) Niniejsze porozumienie zostało

Bardziej szczegółowo

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r.

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. art. 12 ust. 2 Statutu Brzmienie dotychczasowe: 2. Cel Subfunduszu Global Partners Kredyt

Bardziej szczegółowo

Regulamin Lokaty dwuwalutowe

Regulamin Lokaty dwuwalutowe Regulamin Lokaty dwuwalutowe Warszawa, Listopad 2013 mbank.pl Spis treści: Rozdział I Postanowienia ogólne...3 Rozdział II Warunki transakcji...3 Rozdział III Zasady rozliczania transakcji...3 Rozdział

Bardziej szczegółowo

Regulamin programu "Kredyt Hipoteczny Banku BPH. Obowiązuje od dnia: r.

Regulamin programu Kredyt Hipoteczny Banku BPH. Obowiązuje od dnia: r. Regulamin programu "Kredyt Hipoteczny Banku BPH Obowiązuje od dnia: 20.01.2015 r. 1 Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Zakres Przedmiotowy Niniejszy Regulamin określa zasady ustalania warunków cenowych

Bardziej szczegółowo

Rekomendacja sprawie dobrych praktyk zakresie ubezpieczeń finansowych powiązanych produktami bankowymi

Rekomendacja sprawie dobrych praktyk zakresie ubezpieczeń finansowych powiązanych produktami bankowymi Rekomendacja w sprawie dobrych praktyk w zakresie ubezpieczeń finansowych powiązanych z produktami bankowymi zabezpieczonymi hipotecznie Warszawa, 2 lutego 2010 r. Podstawowe informacje Cel określenie

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 30.09.2013 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LXV Egzamin dla Aktuariuszy z 30 września 2013 r.

Matematyka finansowa 30.09.2013 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LXV Egzamin dla Aktuariuszy z 30 września 2013 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy LXV Egzamin dla Aktuariuszy z 30 września 2013 r. Część I Matematyka finansowa WERSJA TESTU A Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... Czas egzaminu: 100 minut 1 1.

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 2015 r. o sposobach przywrócenia równości stron niektórych umów kredytu i zmianie niektórych innych ustaw

Ustawa z dnia 2015 r. o sposobach przywrócenia równości stron niektórych umów kredytu i zmianie niektórych innych ustaw Ustawa z dnia 2015 r. o sposobach przywrócenia równości stron niektórych umów kredytu i zmianie niektórych innych ustaw Projekt z 24.11.2015 Art. 1. Ustawa określa zasady, na jakich nastąpi przywrócenie

Bardziej szczegółowo

Informacja dla kredytobiorców dotycząca ryzyk i kosztów kredytu hipotecznego

Informacja dla kredytobiorców dotycząca ryzyk i kosztów kredytu hipotecznego Informacja dla kredytobiorców dotycząca ryzyk i kosztów kredytu hipotecznego według zaleceń Rekomendacji S Komisji Nadzoru Finansowego oraz Komunikatu Komisji Nadzoru Finansowego z dn. 12/02/2015 r. I.

Bardziej szczegółowo

Regulamin programu "Kredyt Hipoteczny Banku BPH

Regulamin programu Kredyt Hipoteczny Banku BPH Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr Z_92_PMiZP_2013 z dnia 14.10.2013 Regulamin programu "Kredyt Hipoteczny Banku BPH Obowiązuje od dnia: 30.09.2013 r. Ostatnia nowelizacja: Zarządzenie Wiceprezesa Zarządu

Bardziej szczegółowo

FN1.701.40.2015.PEI Pan Marek Kuchciński

FN1.701.40.2015.PEI Pan Marek Kuchciński Warszawa, dnia maja 2015 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW FN1.701.40.2015.PEI Pan Marek Kuchciński Wicemarszałek Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej W odpowiedzi na interpelację Pana Posła Tadeusza

Bardziej szczegółowo

Regulamin Transakcji Swap Procentowy

Regulamin Transakcji Swap Procentowy Regulamin Transakcji Swap Procentowy 1. 1. Regulamin Transakcji Swap Procentowy zwany dalej Regulaminem SP określa szczegółowe zasady i tryb zawierania oraz rozliczania Transakcji Swap Procentowy na podstawie

Bardziej szczegółowo

Regulamin programu "Kredyt Hipoteczny Banku BPH. Obowiązuje od dnia: 01.04.2015 r.

Regulamin programu Kredyt Hipoteczny Banku BPH. Obowiązuje od dnia: 01.04.2015 r. Regulamin programu "Kredyt Hipoteczny Banku BPH Obowiązuje od dnia: 01.04.2015 r. 1 Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Zakres Przedmiotowy Niniejszy Regulamin określa zasady ustalania warunków cenowych

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 2412011. Zarządu Związku Banków Polskich. z dnia 6 września 2011 roku

Uchwała Nr 2412011. Zarządu Związku Banków Polskich. z dnia 6 września 2011 roku Uchwała Nr 2412011 Zarządu Związku Banków Polskich z dnia 6 września 2011 roku w sprawie zatwierdzenia Rekomendacji Rady Prawa Bankowego w sprawie prawnych aspektów zmiany ustawy Prawo bankowe oraz ustawy

Bardziej szczegółowo

MSSF 7 - potencjalny wpływ ryzyka rynkowego

MSSF 7 - potencjalny wpływ ryzyka rynkowego *connectedthinking Aktualności MSSF Wyjaśnienie działań IASB* MSSF 7 - dodatek l MSSF 7 - potencjalny wpływ ryzyka rynkowego Potencjalny wpływ ryzyk rynkowych jest jednym z ważniejszych problemów, na jakie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UDZIELANIA WIELOCELOWEGO KREDYTU FIRMOWEGO ZABEZPIECZONEGO W RAMACH BANKOWOŚCI DETALICZNEJ mbanku S.A.

REGULAMIN UDZIELANIA WIELOCELOWEGO KREDYTU FIRMOWEGO ZABEZPIECZONEGO W RAMACH BANKOWOŚCI DETALICZNEJ mbanku S.A. REGULAMIN UDZIELANIA WIELOCELOWEGO KREDYTU FIRMOWEGO ZABEZPIECZONEGO W RAMACH BANKOWOŚCI DETALICZNEJ mbanku S.A. ŁÓDŹ, październik 2015r. 0 Spis treści I. Postanowienia ogólne.... 2 II. Podstawowe zasady

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 46/2008. Zarządu Narodowego Banku Polskiego z dnia 16 października 2008 r. w sprawie ogólnych warunków transakcji walutowych typu swap

UCHWAŁA NR 46/2008. Zarządu Narodowego Banku Polskiego z dnia 16 października 2008 r. w sprawie ogólnych warunków transakcji walutowych typu swap 21 UCHWAŁA NR 46/2008 Zarządu Narodowego Banku Polskiego z dnia 16 października 2008 r. w sprawie ogólnych warunków transakcji walutowych typu swap Na podstawie art. 109 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia

Bardziej szczegółowo

O FRANKACH I BANKACH

O FRANKACH I BANKACH FAŁSZ Banki w Polsce nie płacą podatków/ płacą niskie podatki 4,500 4,000 3,500 3,000 Kwota podatku dochodowego w mld PLN od 1999 do 2015 roku banki odprowadziły do budżetu 40,2 mld 2,728 zł 3,369 2,800

Bardziej szczegółowo

WERSJA ZAKTUALIZOWANA 10.09.2004

WERSJA ZAKTUALIZOWANA 10.09.2004 WERSJA ZAKTUALIZOWANA 10.09.2004 DODATKOWE KOSZTY I PROWIZJE ZWIĄZANE Z ZACIĄGNIĘCIEM KREDYTU HIPOTECZNEGO (finansowanie kredytem hipotecznym zakupu mieszkania stanowiącego odrębną własność na rynku pierwotnym)

Bardziej szczegółowo

Zał. nr 5 do SIWZ WZÓR UMOWY kredytu inwestycyjnego w rachunku kredytowym w walucie polskiej. Zawarta w dniu., pomiędzy:

Zał. nr 5 do SIWZ WZÓR UMOWY kredytu inwestycyjnego w rachunku kredytowym w walucie polskiej. Zawarta w dniu., pomiędzy: Zał. nr 5 do SIWZ WZÓR UMOWY kredytu inwestycyjnego w rachunku kredytowym w walucie polskiej Zawarta w dniu., pomiędzy: (NAZWA BANKU), w imieniu którego działają : 1. 2.... a Gminą Złota z siedzibą : Złota,

Bardziej szczegółowo

40,4mld zł 3,863 O FRANKACH I BANKACH PRAWDA FAŁSZ. To więcej niż planowane wydatki na obronność kraju w 2015 r.

40,4mld zł 3,863 O FRANKACH I BANKACH PRAWDA FAŁSZ. To więcej niż planowane wydatki na obronność kraju w 2015 r. Banki w Polsce nie płacą podatków/ płacą niskie podatki od 1999 do 2015 roku banki odprowadziły do budżetu To więcej niż planowane wydatki na obronność kraju w 2015 r. 4,500 4,000 3,500 3,000 2,500 2,000

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 03.10.2011 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LVIII Egzamin dla Aktuariuszy z 3 października 2011 r.

Matematyka finansowa 03.10.2011 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LVIII Egzamin dla Aktuariuszy z 3 października 2011 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy LVIII Egzamin dla Aktuariuszy z 3 października 2011 r. Część I Matematyka finansowa WERSJA TESTU A Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... Czas egzaminu: 100 minut

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 DZIENNIK URZĘDOWY KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 TREŚĆ: Poz.: KOMUNIKATY KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA AGENTÓW FIRM INWESTYCYJNYCH: 27 Komunikat Nr 20 Komisji Egzaminacyjnej

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

LIMIT KREDYTOWY WIELOCELOWY

LIMIT KREDYTOWY WIELOCELOWY LIMIT KREDYTOWY WIELOCELOWY Konin, 24.02.2015r. Regionalne Centrum Korporacyjne w Kaliszu Agenda Definicja i podstawowe cechy produktu Funkcjonowanie produktu Analiza przykładowego rozwiązania Korzyści

Bardziej szczegółowo

Informacja dla kredytobiorców dotycząca ryzyk i kosztów kredytu hipotecznego

Informacja dla kredytobiorców dotycząca ryzyk i kosztów kredytu hipotecznego Informacja dla kredytobiorców dotycząca ryzyk i kosztów kredytu hipotecznego według zaleceń Rekomendacji S Komisji Nadzoru Finansowego oraz Komunikatu Komisji Nadzoru Finansowego z dn. 12/02/2015 r. I.

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO 1. Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO 1. Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO 1. Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego Kredytodawca: Adres: (siedziba) Numer telefonu: Dane identyfikacyjne:

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ 2 Różnice kursowe

CZĘŚĆ 2 Różnice kursowe CZĘŚĆ 2 Różnice kursowe 1 1. Metody ustalania różnic kursowych od 01.01.2007: wprowadza się dwie opcjonalne metody: w oparciu o nowe regulacje w ustawie podatkowej, w oparciu o przepisy o rachunkowości.

Bardziej szczegółowo

Te same zasady mają zastosowanie do rozliczania różnic kursowych od kapitałowych rat kredytów (pożyczek).

Te same zasady mają zastosowanie do rozliczania różnic kursowych od kapitałowych rat kredytów (pożyczek). OGÓLNE ZASADY USTALANIA RÓŻNIC KURSOWYCH... Te same zasady mają zastosowanie do rozliczania różnic kursowych od kapitałowych rat kredytów (pożyczek). Przykład 10 stycznia 2007 r. Spółka z o.o. otrzymała

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO 1. Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego Kredytodawca: Dane identyfikacyjne: (Adres, z którego ma korzystać

Bardziej szczegółowo

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 28 maja 2012 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami)

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 28 maja 2012 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami) 1 Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 28 maja 2012 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami) Zarządzenie nr 1 Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. z dnia

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie przedsiębiorstwa z branży 29. Sporządziła: A. Maciejowska

Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie przedsiębiorstwa z branży 29. Sporządziła: A. Maciejowska Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie przedsiębiorstwa z branży 29 Sporządziła: A. Maciejowska 1.Wstęp Każde przedsiębiorstwo musi zmagać się z ryzykiem, nawet jeśli nie do końca jest

Bardziej szczegółowo

Nadmierne zadłużanie się

Nadmierne zadłużanie się Nadmierne zadłużanie się Kredyt jako kategoria ekonomiczna Kredyt bankowy to stosunek prawno - finansowy pomiędzy bankiem a kredytobiorcą. Stosunek ten wyraża się przekazaniem przez bank określonej kwoty

Bardziej szczegółowo

Regulamin udzielania kredytów konsumenckich w Banku Spółdzielczym w Starogardzie Gdańskim

Regulamin udzielania kredytów konsumenckich w Banku Spółdzielczym w Starogardzie Gdańskim Regulamin udzielania kredytów konsumenckich w Banku Spółdzielczym w Starogardzie Gdańskim Starogard Gdański, styczeń 2015 r. Spis treści Rozdział 1. Postanowienia ogólne... 2 Rozdział 2. Zasady i warunki

Bardziej szczegółowo

Wszyscy ponoszą koszty spreadu walutowego

Wszyscy ponoszą koszty spreadu walutowego Warszawa, 22.09.2009 Wszyscy ponoszą koszty u walutowego istotnie zwiększa cenę hipotecznego w walucie, a kredytobiorca nie ma szans na jego uniknięcie. Jednak koszty u ponoszą nie tylko kredytobiorcy,

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie,

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTÓW KONSUMENCKICH W BANKU SPÓŁDZIELCZYM W RZEPINIE

REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTÓW KONSUMENCKICH W BANKU SPÓŁDZIELCZYM W RZEPINIE Załącznik nr 1 do Uchwały nr 101/2011 Zarządu BS Rzepin z dnia 14 grudnia 2011 REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTÓW KONSUMENCKICH W BANKU SPÓŁDZIELCZYM W RZEPINIE Rzepin, grudzień 2011r. Spis treści Rozdział

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Finansowe Subfunduszu SKOK Fundusz Funduszy za okres od 1 stycznia 2010 do 13 lipca 2010 roku. Noty objaśniające

Sprawozdanie Finansowe Subfunduszu SKOK Fundusz Funduszy za okres od 1 stycznia 2010 do 13 lipca 2010 roku. Noty objaśniające Noty objaśniające Nota-1 Polityka Rachunkowości Subfunduszu Sprawozdanie finansowe Subfunduszu na dzień 13 lipca 2010 roku zostało sporządzone na podstawie przepisów ustawy o rachunkowości z dnia 29 września

Bardziej szczegółowo

Taryfa Opłat i Prowizji Biura Maklerskiego Alior Bank S.A.

Taryfa Opłat i Prowizji Biura Maklerskiego Alior Bank S.A. Taryfa Opłat i Prowizji Biura Maklerskiego Alior Bank S.A. Obowiązuje do 31lipca 2014 r. I OPŁATY Lp. Rodzaj usługi Wysokość opłaty 1. Aktywacja rachunku papierów wartościowych i rachunku pieniężnego (opłata

Bardziej szczegółowo

5,00 % 0,00 % 0,00 % 2,57 % 3,33 % 3,09 % ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert. Strona 1 z 5. 204,98 zł 153,48 zł 151,10 zł.

5,00 % 0,00 % 0,00 % 2,57 % 3,33 % 3,09 % ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert. Strona 1 z 5. 204,98 zł 153,48 zł 151,10 zł. Jakub Misiewicz email: jakubmisiewicz@homebrokerpl telefon: Oferta przygotowana dnia:02092015 (23:28) ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert Parametry: Waluta: PLN, Kwota: 300 000, Wartość nieruc homośc

Bardziej szczegółowo

Istotne elementy umowy kredytowej

Istotne elementy umowy kredytowej Załącznik Nr 2 do wniosku z dnia 22 maja 2014 roku o wszczęcie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego Istotne elementy umowy kredytowej 1. W wyniku postępowania o zamówienie publiczne Bank udziela

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ INFORMACYJNY

MATERIAŁ INFORMACYJNY MATERIAŁ INFORMACYJNY Strukturyzowane Certyfikaty Depozytowe Lokata inwestycyjna powiązana z rynkiem akcji ze 100% ochroną zainwestowanego kapitału w Dniu Wykupu Emitent Bank BPH SA Numer Serii Certyfikatów

Bardziej szczegółowo

OPCJE W to też możesz inwestować na giełdzie

OPCJE W to też możesz inwestować na giełdzie OPCJE NA WIG 20 W to też możesz inwestować na giełdzie GIEŁDAPAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH WARSZAWIE OPCJE NA WIG 20 Opcje na WIG20 to popularny instrument, którego obrót systematycznie rośnie. Opcje dają ogromne

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz ustawy o kredycie konsumenckim.

- o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz ustawy o kredycie konsumenckim. Warszawa, dnia 19 lutego 2015 r. Szanowny Pan Radosław Sikorski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. i

Bardziej szczegółowo

Karta Produktu dla ubezpieczenia na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym Nowa Czysta Energia Zysku

Karta Produktu dla ubezpieczenia na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym Nowa Czysta Energia Zysku Niniejszy dokument stanowi przykład Karty Produktu przygotowanej w związku z VI subskrypcją ubezpieczenia na życie i dożycie z UFK Nowa Czysta Energia Zysku, uwzględniający kwotę w wysokości 10 tys. zł.

Bardziej szczegółowo

Certyfikaty Depozytowe. Alternatywa dla tradycyjnych sposobów inwestowania

Certyfikaty Depozytowe. Alternatywa dla tradycyjnych sposobów inwestowania Certyfikaty Depozytowe Alternatywa dla tradycyjnych sposobów inwestowania Spis treści Certyfikaty Depozytowe Cechy Certyfikatów Depozytowych Zalety Certyfikatów Depozytowych Budowa Certyfikatu Depozytowego

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO GLOBALNEJ MAKROEKONOMII fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 9/2013)

Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO GLOBALNEJ MAKROEKONOMII fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 9/2013) Warszawa, dnia 13 czerwca 2013 roku Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO GLOBALNEJ MAKROEKONOMII fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 9/2013) 1. w artykule 3 ust. 7 otrzymuje następujące brzmienie:

Bardziej szczegółowo

Do końca 2003 roku Giełda wprowadziła promocyjne opłaty transakcyjne obniżone o 50% od ustalonych regulaminem.

Do końca 2003 roku Giełda wprowadziła promocyjne opłaty transakcyjne obniżone o 50% od ustalonych regulaminem. Opcje na GPW 22 września 2003 r. Giełda Papierów Wartościowych rozpoczęła obrót opcjami kupna oraz opcjami sprzedaży na indeks WIG20. Wprowadzenie tego instrumentu stanowi uzupełnienie oferty instrumentów

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTÓW KONSUMENCKICH w Banku Spółdzielczym w Przemkowie.

REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTÓW KONSUMENCKICH w Banku Spółdzielczym w Przemkowie. REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTÓW KONSUMENCKICH w Banku Spółdzielczym w Przemkowie. Rozdział 1. Postanowienia ogólne 1 Niniejszy Regulamin udzielania kredytów konsumenckich w Banku Spółdzielczym w Przemkowie,

Bardziej szczegółowo

Propozycja sektora bankowego w zakresie rozwiązania kwestii kredytów w CHF

Propozycja sektora bankowego w zakresie rozwiązania kwestii kredytów w CHF Propozycja sektora bankowego w zakresie rozwiązania kwestii kredytów w CHF 11 marca 2015 Rozwiązanie wypracowane w ramach grupy roboczej: Związek Banków Polskich, przedstawiciele banków (BGŻ, BNP Paribas,

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTÓW KONSUMENCKICH w Banku Spółdzielczym w Chodzieży

REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTÓW KONSUMENCKICH w Banku Spółdzielczym w Chodzieży Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 103 /B/2013 Zarządu Banku Spółdzielczego w Chodzieży z 23 grudnia 2013 r. REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTÓW KONSUMENCKICH w Banku Spółdzielczym w Chodzieży Chodzież, grudzień 2013

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 3 listopada 2014 r. Poz. 1497 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 26 września 2014 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego

Bardziej szczegółowo

Refinansowanie już od jakiegoś czasu mam kredyt, czy mogę obniżyć jego koszt?

Refinansowanie już od jakiegoś czasu mam kredyt, czy mogę obniżyć jego koszt? Refinansowanie już od jakiegoś czasu mam kredyt, czy mogę obniżyć jego koszt? Poniższy tekst jest przeniesiony z książki TAJNA BROŃ KREDYTOBIORCY praktycznego poradnika dla wszystkich kredytobiorców. Założenie

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim

Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim Strona 1 z 23 t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1497 ze zm. (stan na dzień 25 marca 2015 r.) Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim Art. 1. Ustawa określa: Rozdział 1 Przepisy ogólne 1) zasady

Bardziej szczegółowo

Założenia projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo bankowe

Założenia projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo bankowe MINISTERSTWO GOSPODARKI Sekretariat Ministra Założenia projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo bankowe Warszawa Listopad 2010 r. 1.1. Aktualny stan stosunków społecznych w dziedzinie objętej nowelizacją

Bardziej szczegółowo