ILOŚCIOWE RYNKOWE SYSTEMY WYNAGRADZANIA ZA UTRZYMYWANIE MOCY WYTWÓRCZYCH W UNII EUROPEJSKIEJ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ILOŚCIOWE RYNKOWE SYSTEMY WYNAGRADZANIA ZA UTRZYMYWANIE MOCY WYTWÓRCZYCH W UNII EUROPEJSKIEJ"

Transkrypt

1 ILOŚCIOWE RYNKOWE SYSTEMY WYNAGRADZANIA ZA UTRZYMYWANIE MOCY WYTWÓRCZYCH W UNII EUROPEJSKIEJ Autor: Tomasz Motowidlak ("Rynek Energii" - kwiecień 2015) Słowa kluczowe: rynki mocy, bezpieczeństwo dostaw energii elektrycznej, rynek energii elektrycznej Streszczenie. Państwa członkowskie UE stanęły przed wyzwaniem rozwiązania narastającego problemu zapewnienia odpowiedniego wolumenu mocy wytwórczych w swoich systemach elektroenergetycznych. Dotychczasowe doświadczenia pokazały bowiem, że rynki energii elektrycznej nie radzą sobie z tym problemem. Możliwość pojawienia się niedoborów mocy wytwórczych należy traktować jako kolejny niezamierzony efekt polityki energetycznej UE. Wcześniej polityka ta w sposób niezamierzony doprowadziła m.in. do powstania nawisu kosztów osieroconych, procesów konsolidacyjnych (często nadmiernych) przedsiębiorstw energetycznych i rozproszenia odpowiedzialności za bezpieczeństwo dostaw energii elektrycznej. Ułomności te nie zostały dotychczas całkowicie wyeliminowane. Niedoborom mocy wytwórczych państwa członkowskie UE chcą przeciwdziałać za pomocą systemów wynagradzania za utrzymywanie tych mocy. W artykule przedstawiono dotychczasowe rezultaty w zakresie wdrażania tych systemów, ze szczególnym uwzględnieniem ilościowych systemów rynkowych. 1. WPROWADZENIE W drugiej połowie pierwszej dekady XXI rynek energii elektrycznej Unii Europejskiej (UE) został obciążony kolejnym, jakościowo nowym i stopniowo narastającym efektem ubocznym. Efekt ten dotyczy perspektyw wystąpienia niedoborów mocy wytwórczych. Zasadniczą przyczyną tego efektu jest znaczny rozwój sektora energetyki odnawialnej i wzrost znaczenia energii odnawialnej w bilansach energii elektrycznej wielu państw członkowskich UE. Niskie koszty zmienne funkcjonowania instalacji odnawialnych powodują bowiem, że znacznie krótsze stają się okresy wykorzystania konwencjonalnych jednostek wytwórczych, zwłaszcza szczytowych [12]. Dochody generowane w tych okresach nie pokrywają wszystkich kosztów tych jednostek, co sprawia, że wytwarzanie energii elektrycznej stało się sektorem wysokiego ryzyka. Nie będąc w stanie pokryć tych kosztów jednostki te poprzez ograniczanie wytwarzania i nieskładanie ofert ograniczają swoje uczestnictwo w konkurencyjnym rynku (tylko) energii elektrycznej (energy only market - EOM). W tych uwarunkowaniach powstaje niedobór środków, nazywany w literaturze amerykańskiej problemem missing money [14]. Problem missing money implikuje problem missing capacity, który oznacza spadek zdolności wytwórczych, wynikający z braku inwestycji w nowe moce. Przedsiębiorstwa energetyczne nie podejmują bowiem tych inwestycji lub je ograniczają w obliczu niskich cen energii elek-

2 trycznej na rynku EOM, nie pozwalających na zwrot poniesionych nakładów. W tej sytuacji znacznie wzrasta ryzyko braku realizacji jednego z zasadniczych celów polityki energetycznej UE, zakładającego zapewnienie bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej. Ważnym czynnikiem determinującym to ryzyko jest także konieczność wyłączenia w najbliższych latach, w wielu krajach członkowskich UE, znacznej części wykorzystywanej aktualnie mocy ze względu na jej wyeksploatowanie. Działania państw członkowskich UE wskazują, że problem braku mocy wytwórczych zamierzają one rozwiązać poprzez wprowadzenie systemów wynagradzania za utrzymywanie tych mocy (capacity renumeration mechanisms CRM) i systemów stymulowania nowych inwestycji w te moce. Dotychczasowe efekty tych działań oraz bieżące zamierzenia tych państw świadczą o tym, że najczęściej elementami systemów CRM są lub będą systemy: rezerwy strategicznej (strategic reserve SR), zobowiązań zakupu (posiadania) mocy wytwórczych (capacity obligations CO), aukcji mocy wytwórczych (capacity auctions CA), opcji niezawodnościowych (reliability options RO), płatności za moce wytwórcze (capacity payments CP) oraz kontraktów różnicowych (conctracts for difference CfD). 2. ISTOTA I ZASADNICZE TYPY SYSTEMÓW WYNAGRADZANIA ZA UTRZYMYWANIE MOCY WYTWÓRCZYCH Systemy CRM można podzielić na dwie zasadnicze kategorie (rys. 1). Pierwszą z nich stanowią systemy ilościowe. Ich zasadniczą cechą jest bezpośrednie określanie wolumenu wymaganej mocy. Systemami ilościowymi są systemy SR, CO, CA i RO, przy czym te trzy ostatnie z nich zaliczane są do systemów o charakterze rynkowym. W artykule skoncentrowano się na systemach CO i CA, pomijając system RO. System ten wprowadzono bowiem dotychczas jedynie we Włoszech, gdzie dodatkowo nie jest wiodącym elementem systemu CRM tego kraju. Natomiast systemy CO i CA wdrożone zostały odpowiednio we Francji i w Wielkiej Brytanii i mają one w tych krajach zasadnicze znaczenie. Systemy cenowe charakteryzują się tym, że wolumen mocy jest pochodną ceny, jaka może być za nią zaoferowana [6]. Przykładem systemu cenowego jest system CP. Podstawowym zadaniem kontraktów CfD jest stymulowanie inwestycji w nowe moce wytwórcze. Służą one bowiem zabezpieczeniu ryzyka inwestycyjnego związanego z budową nowych jednostek wytwórczych [4]. Kontrakty CfD mają charakter instrumentu wspomagającego osiąganie celów, jakie postawiono przed systemami CRM.

3 Systemy wynagradzania za moc Systemy ilościowe Systemy cenowe Instrumenty wspomagające systemy ryn- Systemy kowe Systemy ukierunkowane Systemy rynkowe Rezerwa strategiczna Zobowiązania zakupu mocy Płatności za moc Kontrakty różnicowe Aukcje mocy Opcje na niezawodność Rys. 1. Systemy wynagradzania za utrzymywanie mocy i stymulowania inwestycji w nowe moce wytwórcze [3] 3. ISTOTA ILOŚCIOWYCH RYNKOWYCH SYSTEMÓW WYNAGRADZANIA ZA UTRZYMYWANIE MOCY WYTWÓRCZYCH System zobowiązań zakupu mocy wytwórczych obliguje sprzedawców energii elektrycznej (i dużych odbiorców tej energii) do zapewnienia sobie mocy, w ilości pokrywającej ich planowaną sprzedaż (lub zużycie) tej energii. Wymagany poziom mocy wytwórczych określany jest zwykle na podstawie prognoz zapotrzebowania na tą moc przygotowywanych przez operatora systemu przesyłowego (OSP) lub organ regulacyjny, przy czym prognozy te obejmują także moc szczytową i rezerwową [3]. Zatem w systemie CO obowiązek zapewnienia odpowiedniej mocy w systemie spoczywa na stronie popytowej. Obowiązek ten może zostać spełniony przez stronę popytową w wyniku zawarcia z dostawcami mocy kontraktów bilateralnych na dostawę tej mocy lub poprzez zakup od tych dostawców tzw. certyfikatów mocy. Obie wspomniane formy spełnienia tego obowiązku stanowią podstawę wymagania przez sprzedawców energii elektrycznej (i dużych odbiorców tej energii) udostępnienia uzgodnionej mocy, potrzebnej do wytworzenia, w danym momencie i czasie, określonej ilości tej energii. Dla zapewnienia bezpieczeństwa systemu elektroenergetycznego możliwość zapewnienia określonej mocy przez jej dostawców jest weryfikowana przez OSP lub organ regulacyjny. Potwierdzeniem pozytywnej weryfikacji tej możliwości są certyfikaty mocy, które wydawane są tym dostawcom. Tylko certyfikowani dostawcy mocy wytwórczej brani są pod uwagę przez stronę popytową w ramach realizacji obowiązku zapewnienia sobie określonej ilości tej

4 mocy. Dostawcy ci mogą sprzedać, w ramach systemu CO, całą potwierdzoną certyfikatami moc. Zarówno kontrakty bilateralne, jak i certyfikaty mocy mogą być przedmiotem obrotu wtórnego między dostawcami mocy, sprzedawcami i dużymi odbiorcami energii elektrycznej. Ewentualna przewaga tych kontraktów na rynku determinuje zdecentralizowany charakter rynku wtórnego. Scentralizowanego charakteru rynek ten nabiera, gdy dominującym przedmiotem obrotu będą certyfikaty mocy. W przypadku standaryzacji elementów tych certyfikatów mogą one być przedmiotem handlu giełdowego. Zobowiązanie zakupu mocy wytwórczych może dotyczyć zarówno okresu bieżącego, jak i okresów przyszłych, nawet do 4 lat [2]. Dlatego też dostawcami mocy mogą być zarówno istniejące jednostki wytwórcze, jak i jednostki będące w budowie. Jednak zakup mocy w dłuższych horyzontach czasowych wymaga od strony popytowej precyzyjnego prognozowania wielkości zapotrzebowania na energię elektryczną. Dostawcy mocy i sprzedawcy energii elektrycznej są bowiem zobowiązani do zbilansowania swoich pozycji handlowych. Źródłem pokrycia kosztów utrzymania mocy w systemie CO są płatności wnoszone na rzecz dostawców mocy przez sprzedawców energii elektrycznej lub przez dużych odbiorców tej energii. Sprzedawcy obciążają tymi płatnościami finalnych odbiorców energii elektrycznej, uwzględniając je w rachunkach za energię elektryczną. W systemie CO wszyscy dostawcy mocy wytwórczej są traktowani jednakowo. Oznacza to, że jedynym warunkiem uczestnictwa tych dostawców w tym systemie jest uzyskanie certyfikacji OSP lub organu regulacyjnego. Nie jest przy tym istotna technologia wytwarzania i pozycja rynkowa dostawcy mocy. Zatem moc traktowana jest w tym systemie jako produkt o charakterze jednorodnym. W systemie CO dostawcy mocy są rozliczani według rzeczywistej mocy dyspozycyjnej w okresach dostawy. System ten przewiduje kary finansowe za niedyspozycyjność dostawców lub dostawę mniejszego wolumenu mocy niż wynika ze zobowiązania. System aukcji mocy wytwórczych stanowi rynek mocy o charakterze scentralizowanym. Różni się on od systemu CO mocy przede wszystkim sposobem zakupu mocy i ustalania jej ceny. Zakup ten realizowany jest bowiem przez jeden podmiot (najczęściej OSP) na potrzeby pokrycia całego zgłaszanego popytu na energię elektryczną. Podmiot ten jest jednocześnie odpowiedzialny za oszacowanie tego popytu, z uwzględnieniem szczytów zapotrzebowania i niezbędnego poziomu rezerwy mocy. Cena mocy ustalana jest podczas aukcji, organizowanych przez ten podmiot. Cena ta może się różnić dla różnych dostawców mocy. Źródłem różnic cenowych mogą być zarówno decyzje

5 dostawców mocy, dotyczące wyboru aukcji oraz zakresu ich uczestnictwa w tej aukcji, jak również decyzje OSP, dotyczące organizacji aukcji w zakresie nabywanych wolumenów mocy, terminów kontraktacji, itp. Koszty zakupu mocy przez OSP są pokrywane z opłat wnoszonych przez finalnych odbiorców energii elektrycznej w ramach opłaty przesyłowej proporcjonalnie do zamówionej mocy. 4. SYSTEMY WYNAGRADZANIA ZA UTRZYMYWANIE MOCY WYTWÓRCZYCH W KRAJACH CZŁONKOWSKICH UE Najbardziej rozpowszechnionym systemem CRM w krajach członkowskich UE jest system SR. System ten jest bowiem stosowany efektywnie w siedmiu krajach członkowskich UE (Austria, Belgia, Niemcy, Estonia, Finlandia, Polska i Szwecja), a w kolejnych trzech krajach (Dania, Grecja, Litwa) planowane jest jego wprowadzenie, przy czym w dwóch z nich (Dania, Litwa) ma on pełnić rolę wiodącego systemu CRM. W Holandii system SR został wprowadzony, ale nie był dotychczas szeroko wykorzystywany (tabela 1). System CP jest wiodącym elementem systemu CRM w sześciu krajach członkowskich UE (Hiszpania, Grecja, Irlandia, Włochy, Portugalia i Rumunia), w dwóch z nich (Bułgaria, Niemcy) planowane jest jego wdrożenie, przy czym w Niemczech zastąpi on aktualnie funkcjonujący system SR, zaś w Belgii pełni on rolę elementu uzupełniającego funkcjonowanie systemu SR. System RO w różnym stopniu dotyczy czterech krajów członkowskich UE. We Włoszech system ten został wdrożony i ma docelowo zastąpić system CP. W Grecji jest on elementem uzupełniającym systemu CP, zaś w Irlandii i Holandii założono jego wprowadzenie i docelowo zastąpienie nim odpowiednio systemów CP i CR. System CO jest zasadniczym elementem systemu CRM w jednym kraju członkowskim UE (Francja), zaś w drugim (Grecja) jest elementem uzupełniającym działanie systemu CP. System CA wdrożono w Wielkiej Brytanii, zaś najbardziej realne perspektywy jego wprowadzenia dotyczą Polski. Kontrakty CfD uzupełniają wiodące systemy CRM w Wielkiej Brytanii i Grecji. W pierwszych z tych krajów kontrakty te uzupełniają system CA, zaś w tym drugim system CP. Wprowadzenie kontraktów CfD planowane jest w Polsce, jako element uzupełniający systemu CA. W tabeli 1 ujęto te kraje członkowskie UE, które są najbardziej zaawansowane pod względem funkcjonowania systemów CRM lub prac nad wdrożeniem tych systemów.

6 Tabela 1. Systemy CRM stosowane w krajach członkowskich UE [2, 3, 15] Systemy wynagradzania za utrzymywanie mocy wytwórczych i Rok Kraj instrumenty wspomagające wprowadzenia SR CO CA RO CP CfD fakt. plan. AT F 2014 BE F f 2013 BG P bd DE F P DK P bd EE F 2013 ES F * FI F 2006 FR F 2013 GB F f 2014 GR p f f F f 2006 bd IR P F IT F 1 F LT P bd NL F P 2003 PL F P p PT F 2010 RO F 2007 SE F 2003 Razem x x Oznaczenia: F wdrożony wiodący system/instrument, f wdrożony element uzupełniający systemu/instrumentu F, F 1 wdrożony nowy system/instrument, który ma docelowo zastąpić system/instrument F, P planowany/proponowany wiodący system/instrument, p planowany/proponowany uzupełniający system/instrument, * rok ostatniej reformy systemu. 5. SYSTEM ZOBOWIĄZAŃ ZAKUPU MOCY WYTWÓRCZYCH FRANCJI We Francji wprowadzenie systemu CO było bezpośrednią reakcją na pojawiające się od 2005 r. problemy z pokryciem zapotrzebowania szczytowego na energię elektryczną w okresach zimowych. System ten wprowadzono aktem prawnym NOME (Nouvelle Organistation du Marche de l Electricite) w grudniu 2012 r. Pierwsze efekty funkcjonowania tego systemu spodziewane są 2017 r. Główną przyczyną wspomnianych problemów była bardzo wysoka wrażliwość termiczna tego zapotrzebowania. Energia elektryczna jest bowiem we Francji szeroko wykorzystywana do celów grzewczych. Zimą, w okresie szczytowego obciążenia, każdy spadek temperatury o 1ºC powoduje wzrost zapotrzebowania na dodatkową moc wytwórczą o wielkości MW [8]. W efekcie kraj, który przez większą część roku eksportuje energię elektryczną, staje się zimą jej importerem [9].

7 Poprzez wspieranie niezależnych wytwórców mocy, system CO ma się także przyczynić do zmniejszenia koncentracji rynkowej na francuskim rynku energii elektrycznej. Ten zdominowany przez koncern EdF rynek należy bowiem do pięciu najbardziej skoncentrowanych w UE rynków energii elektrycznej. Jednym z celów wprowadzenia systemu CO było także różnicowanie paliwowej struktury wytwarzania energii elektrycznej. Wspierane w ramach tego systemu konwencjonalne (zwłaszcza gazowe) źródła mocy miały bowiem stopniowo stanowić coraz większą przeciwwagę dla dominujących źródeł jądrowych. Francuski system CO zakłada także silną aktywację mechanizmu DSR (Demand Side Response), polegającego na ograniczeniu zapotrzebowania na energię elektryczną przez stronę popytową. W okresie efektywność tego mechanizmu zmniejszyła się bowiem o ok. 60% [11]. Podstawą francuskiego systemu CO jest certyfikacja mocy jednostek wytwórczych przez operatora systemu przesyłowego RTE. Certyfikacja ta dotyczy tych jednostek, które zobowiążą się do utrzymywania mocy wytwórczej w okresach szczytowego zapotrzebowania. Ilość wydanych certyfikatów zależy od wielkości mocy, którą jednostki te mogą zaoferować w tych okresach, przy czym pierwszy z tych okresów przypada na zimę 2017 r. Wobec stosunkowo odległego momentu dostawy mocy o jej certyfikację mogą się ubiegać nie tylko istniejące i rentowne elektrownie jądrowe i wodne, ale także istniejące i nierentowne jednostki gazowe i naftowe oraz jednostki planowane. Zgodnie z założeniami francuskiego systemu CO certyfikacja mocy funkcjonujących już jednostek musi wyprzedzać o co najmniej trzy lata rok dostawy tej mocy. Z kolei certyfikacja mocy planowanych jednostek wytwórczych jest możliwa nie wcześniej, niż po ich podłączeniu do sieci przesyłowej i pierwszej płatności na ich rzecz po tym podłączeniu, jednak nie później niż dwa miesiące przed początkiem okresu dostawy mocy. Także przynajmniej dwa miesiące przed tym początkiem możliwa jest certyfikacja redukcji obciążenia przez stronę popytową, w ramach mechanizmu DSR [9]. Certyfikaty mocy nabywają sprzedawcy energii elektrycznej. Posiadanie odpowiedniej ilości tych certyfikatów zapewnia tym sprzedawcom niezbędną moc wytwórczą, która jest konieczna do realizowania dostaw energii elektrycznej ich klientom w okresach szczytowego obciążenia. Certyfikaty te reprezentują bowiem moc, którą zobowiązali się dostarczyć ich sprzedawcy, tj. jednostki wytwórcze oraz strona popytowa. Zasady francuskiego systemu CO przewidują możliwość wtórnego obrotu certyfikatami mocy na rynku OTC, przy czym wszelkie transakcje na tym rynku mają być rejestrowane przez operatora RTE. Rynek ten pozwala dostawcom energii elektrycznej na bieżące dostosowywanie ilości posiadanych certyfikatów mocy do popytu na energię elektryczną. Od momentu pierwotnej certyfikacji do momentu dostawy mocy upływa bowiem stosunkowo długi okres czasu, w którym dostępność mocy może się zmieniać. Ponadto ceny certyfikatów stanowią sygnał inwestycyjny, determinujący zakres podejmowanych inwestycji w moce wytwórcze.

8 Francuski system CO powierza operatorowi RTE prowadzenie centralnego, ogólnie dostępnego rejestru certyfikatów mocy. Rejestr ten ma zapewnić m.in. bieżącą informację na temat łącznego wolumenu mocy, tkwiącego w certyfikatach ulokowanych na rynku, cen oraz pierwotnych właścicieli tych certyfikatów. Informacja ta sprzyja przejrzystości rynku certyfikatów mocy i umożliwia podejmowanie optymalnych decyzji przez uczestników systemu CO. Osiągnięciu zakładanych celów systemu CO sprzyjać ma system kar, który przewiduje kary zarówno dla sprzedawców energii elektrycznej, jak i dla dostawców mocy. Tym pierwszym grożą kary za niedostosowanie ilości certyfikatów do popytu na moc, zaś tym drugim za rozbieżności między deklarowaną i rzeczywistą dyspozycyjnością w okresie dostawy mocy [1]. 6. SYSTEM AUKCJI MOCY WYTWÓRCZYCH WIELKIEJ BRYTANII W Wielkiej Brytanii system CRM jest najistotniejszym elementem Reformy Rynku Energii Elektrycznej (Electricity Market Reform), której zasady ogłoszono w październiku 2014 r. Reforma ta koncentruje się na zapewnieniu wsparcia finansowego dla niskoemisyjnych jednostek wytwórczych, przy jednoczesnym utrzymaniu bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej [16]. Preferowanie jednostek niskoemisyjnych związane jest z koniecznością osiągnięcia przez Wielką Brytanię celów w zakresie ograniczenia emisji CO 2 oraz wykorzystania odnawialnych źródeł energii (OZE). Cele te, sformułowane pierwotnie w pakiecie klimatycznoenergetycznym UE z 2008 r., zaktualizowane zostały na mocy postanowień Rady Europejskiej w październiku 2014 r. Funkcjonowanie systemu CRM w Wielkiej Brytanii opiera się na dwóch zasadniczych filarach, które stanowi system CA oraz kontrakty CfD. Koszty funkcjonowania systemu CA pokrywane są przez odbiorców energii elektrycznej za pośrednictwem zobowiązań nakładanych na sprzedawców tej energii. Rynek energii elektrycznej Wielkiej Brytanii uwolniono we wrześniu 1998 r., tj. w okresie dużej podaży mocy wytwórczych. Po ok. 10 latach od uwolnienia tego rynku okazało się, że niskie ceny energii elektrycznej, będące wynikiem zarówno konkurencji między wytwórcami tej energii, jak i dotowania OZE, zniechęcały do nowych inwestycji i odtwarzania starzejącego się majątku wytwórczego. Wraz upływem czasu sytuacja stawała się coraz bardziej niepokojąca, ponieważ większość elektrowni węglowych i jądrowych Wielkiej Brytanii została uruchomiona w latach 60. i 70. ubiegłego wieku i nieuchronnie zbliżał się koniec okresu ich eksploatacji. W tych okolicznościach realny stał się scenariusz braku mocy i wystąpienia pierwszych awarii systemowych w systemie elektroenergetycznym tego kraju, co wobec ograniczonych możliwości importu energii elektrycznej, stwarzało realne zagrożenie bezpieczeństwa jej dostaw [10].

9 Zasadniczym zadaniem systemu CA Wielkiej Brytanii jest zapewnienie wolumenu mocy, wystarczającego do pokrycia przewidywanego zapotrzebowania na energię elektryczną. Uczestnikami tego systemu są dostawcy mocy, niezależnie od stosowanej technologii wytwarzania, którzy wyrazili gotowość dostarczania tej mocy w ciągu danego okresu po zadeklarowanej cenie. Ze zwycięzcami aukcji zostaną zawarte kontrakty, które zapewnią im stałe subsydia rządowe przez cały okres obowiązywania tych kontraktów. Subsydia te będą wypłacane przez specjalnie powołaną firmę ESC (Electricity Settlemens Company), której powierzono zadanie sterowania procesem rozrachunków, wynikających z kontraktów zawartych wskutek rozstrzygnięć aukcyjnych. Dla nowopowstających jednostek wytwórczych kontrakty te obowiązują w 15-letnim okresie, stanowiąc przez to dla tych jednostek formę gwarancji przy ubieganiu się o środki finansowe na realizację inwestycji. Kontrakty te zawierane są z 4-letnim wyprzedzeniem, uwzględniającym długość cyklu inwestycyjnego. Dla istniejących jednostek wytwórczych przewidziano kontrakty jednoroczne, z możliwością ich odnowienia. O kontrakty 3-letnie mogą starać się jednostki wytwórcze, wymagające gruntownej modernizacji. Istotnym elementem wszystkich tych kontraktów są kary pieniężne w wysokości 100% rocznych przychodów, wymagane od jednostek wytwórczych, które nie będą mogły wypełnić swoich zobowiązań kontraktowych [7]. Pierwsza z aukcji, w ramach systemu CRM Wielkiej Brytanii, odbyła się dnia 19 grudnia 2014 r. W aukcji tej, w związku ze spodziewanym w okresie spadkiem rezerw mocy do poziomu ok. 4% ponad szczytowe obciążenie, operator National Grid zgłosił na ten okres zapotrzebowanie na 48,6 GW mocy, zakładając przy tym poziom braków dostaw energii elektrycznej w wielkości 3 godzin rocznie. Do aukcji przystąpiło 513 jednostek wytwórczych, które łącznie zaoferowały 65,0 GW mocy [13]. Oferowana moc znacznie przekraczała zapotrzebowanie szczytowe, wynoszące 56,0 GW. Cena aukcyjna mocy ukształtowała się na poziomie 19,4 GBP/kW rocznie, mimo iż rząd brytyjski rezerwował środki na poziomie 75,0 GBP/kW rocznie. W rezultacie tej aukcji z 306 jednostkami zakontraktowano 49,3 GW mocy, przy czym kontrakty zawarte z istniejącymi jednostkami wytwórczymi (głównie węglowymi) obejmowały 33,8 GW mocy, 12,5 GW mocy z jednostkami modernizowanymi, zaś 2,5 GW z jednostkami, które zostaną wybudowane. Około 0,5 GW przypadło na DSR. Łączny koszt zakontraktowanej mocy wyniósł 980,0 mln GBP [17]. Przebieg i wyniki pierwszej aukcji mogą świadczyć o wysokim potencjale mocy w systemie elektroenergetycznym Wielkiej Brytanii. Kolejne aukcje, o cztery lata wyprzedzające termin dostawy mocy (aukcje T-4) będą odbywać się przez dziesięć kolejnych lat. Z kolei od 2017 r. zaczną się odbywać aukcje, o rok wyprzedzające ten termin (aukcje T-1). Pierwsza z aukcji typu T-1 obejmie 2,5 GW mocy, która w okresie uzupełni wolumen mocy, wynikający już z pierwszej aukcji typu T-4. W

10 latach 2015 i 2016 odbędą się dwie dodatkowe aukcje dla przedsiębiorców, deklarujących gotowość ograniczenia poboru mocy w ramach mechanizmu DSR [18]. Zapowiedź przeprowadzenia tych dodatkowych aukcji ma doprowadzić do aktywizacji tych przedsiębiorców i umożliwienia im skutecznego konkurowania w ramach aukcji mocy z jednostkami wytwórczymi (od 2015 r. także zagranicznymi), a także jednostkami magazynującymi energię elektryczną, które również mogą być uczestnikami tych aukcji. Drugim filarem systemu CRM Wielkiej Brytanii są kontrakty CfD. Podstawowym motywem wprowadzenia tych kontraktów była dekarbonizacja sektora wytwarzania energii elektrycznej i w konsekwencji realizacja przez ten kraj celów polityki klimatycznej UE. Zatem kontrakty CfD mają wesprzeć budowę niskoemisyjnych jednostek mocy, tj. głównie instalacji odnawialnych, elektrowni jądrowych oraz elektrowni węglowych z systemami CCS. Jednostki te, wyłonione w drodze aukcji, będą zawierały kontrakty CfD z państwową firmą LCCC (Low Carbon Contracts Company). Kontrakty te mogą być zawierane na okres 15 lat (dla instalacji odnawialnych) lub 35 lat (dla elektrowni jądrowych). Nie określono jeszcze okresów obowiązywania tych kontraktów dla elektrowni węglowych z systemami CCS. Pierwsza aukcja w ramach systemu kontraktów CfD odbyła się w październiku 2014 r. W rezultacie tej aukcji zawarto 27 kontraktów CfD o łącznej wartości 315,0 mln GBP rocznie. Wszystkie te kontrakty dotyczyły projektów realizowanych w sektorze OZE. Piętnaście z tych projektów dotyczyło budowy lądowych farm wiatrowych, 5 instalacji fotowoltaicznych, 3 instalacji wykorzystujących zaawansowane technologie konwersji, 2 morskich farm wiatrowych oraz 2 elektrociepłowni zasilanych odpadami [5]. 7. ZAKOŃCZENIE Systemy CRM stają się coraz powszechniejszą odpowiedzią państw członkowskich UE na aktualnie pojawiające się lub prognozowane niedobory mocy wytwórczych. Państwa nie wdrażające tych systemów muszą się bowiem liczyć z większym importem energii elektrycznej. Oprócz możliwości zapewnienia odpowiedniego wolumenu mocy wytwórczych, istotnym atutem tych systemów jest możliwość preferowania np. określonej struktury paliwowej wytwarzania mocy lub określonej struktury wiekowej jednostek wytwórczych. Mimo, że proces wdrażania systemów CRM w państwach członkowskich UE znajduje się na różnych etapach, to generalnie znajduje się w stosunkowo wczesnym stadium. W wielu z tych państw trwają bowiem jeszcze prace zmierzające do opracowania i wprowadzenia tych systemów. O stadium tym świadczyć może także fakt, iż w wielu z państw członkowskich UE, stosujących już systemy CRM, zasadniczym ich elementem jest system SR, tj. element najprostszy, mający głównie charakter tymczasowy. W wielu przypadkach pełni on jedynie rolę

11 pomostu, służącego do przejścia w kierunku bardziej rozwiniętych, rynkowych systemów CRM, które są aktualnie w mniejszości. Do systemów tych zaliczyć należy m.in. ilościowe systemy CRM, w tym głównie francuski system CO oraz brytyjski system CA. Elementy systemu CO zostały także wdrożone w Grecji, gdzie system ten pełni rolę uzupełniającą w stosunku do wiodącego systemu CP. Z kolei kierunek prac nad systemem CRM w Polsce wskazuje, że w naszym kraju wdrożony zostanie system CA, wraz z systemem kontraktów CfD. LITERATURA [1] Capacity Markets a short-term fix for security of supply or a key market support mechanism in the transition to a low carbon economy? [2] Capacity renumeration mechanisms. CREG, [3] Capacity renumeration mechanisms and the internal market for electricity. ACER, [4] Czuryszkiewicz K., Drynkorn H.: Koncepcje rynku mocy w Polsce [5] Downing L., Morales A.: U.K. awards 315 million pounds of renewable contracts [6] Drynkorn H., Czuryszkiewicz K.: Modele rynku mocy w Unii Europejskiej [7] Electricity market reform. Capacity market implementation plan. Nationalgrid Electricity Transmission. July [8] French capacity market. Report accompanying the draft rules. RTE, [9] Geze A.: Modeling and simulating the French capacity market. KTH Royal Institute of Technology. Stockholm, [10] Kontrakty różnicowe w Wielkiej Brytanii. Ministerstwo Gospodarki, [11] Latour C.: A capacity market in France. RTE, 26th May 2014.

12 [12] Malko J.: Rynek konkurencyjny czy gospodarka planowana dylemat, który zdawał się być rozstrzygnięty. Nowa Energia 2014, nr 5-6. [13] Mielczarski W.: Brytyjskie doświadczenia dla polskiego rynku mocy. Energy Newsletters, [14] Szablewski A, Liberalizacja a bezpieczeństwo dostaw energii elektrycznej. Wydawnictwo Key Text, Warszawa, [15] Tennbakk B.: Capacity mechanisms in individual markets within the IEM. Thema Consulting Group, Brussels, June [16] Tokarski S., Janikowski J.: Rynek mocy: brytyjski przykład. Polska Energia 2014, nr 9. [17] T4 Capacity market auction Auction Monitor Report. Deloitte, [18] UK Electricity Market Reform: EMR Update Capacity market and strike prices. Allen & Overy, July VOLUME BASED MARKET CAPACITY RENUMERATION MECHANISMS IN EUROPEAN UNION Key words: capacity markets, security of electricity supply of EU, EU electricity market Summary. EU Member States are faced with the challenge of the growing problem of solutions to ensure adequate volume capacity in their power systems. Past experience has shown that electricity markets can not cope with this problem. The possibility of the emergence of a shortage of production capacity should be treated as another unintended effect of EU energy policy. Earlier this policy has inadvertently led to the overhang of stranded costs, consolidation processes (often excessive) of energy companies and dissipation of responsibility for the security of electricity supply. These deficiencies have not been yet completely eliminated. Shortages of production capacity EU Member States want to prevent using the capacity remuneration mechanisms. The article presents the results so far and plans of these countries in the implementation of these systems, with particular emphasis on volume based market systems. Tomasz Motowidlak, dr hab. inż. prof. nadzw. UŁ, Uniwersytet Łódzki, Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych,

Rynek mocy przyczyny, instrumenty, doświadczenia unijne. r.pr. Arkadiusz Ratajczak Centrum Stosunków Międzynarodowych, Warszawa, 26 maja 2014 r.

Rynek mocy przyczyny, instrumenty, doświadczenia unijne. r.pr. Arkadiusz Ratajczak Centrum Stosunków Międzynarodowych, Warszawa, 26 maja 2014 r. Rynek mocy przyczyny, instrumenty, doświadczenia unijne r.pr. Arkadiusz Ratajczak Centrum Stosunków Międzynarodowych, Warszawa, 26 maja 2014 r. Geneza i przesłanki wprowadzania rozwiązań dotyczących rynków

Bardziej szczegółowo

Energetyka OZE/URE w strategii Unii Europejskiej: w kierunku promocji odnawialnych źródeł energii w Europie

Energetyka OZE/URE w strategii Unii Europejskiej: w kierunku promocji odnawialnych źródeł energii w Europie Energetyka OZE/URE w strategii Unii Europejskiej: w kierunku promocji odnawialnych źródeł energii w Europie 30/03/2011 Natalia Matyba PLAN PREZENTACJI I. Strategia Europa 2020 nowe kierunki działao Unii

Bardziej szczegółowo

Rynek mocy krajowego systemu elektroenergetycznego

Rynek mocy krajowego systemu elektroenergetycznego Rynek mocy krajowego systemu elektroenergetycznego Autorzy: Stanisław Poręba, Maciej Przybylski, Michał Zapaśnik, Ernst & Young Business Advisory ("Nowa Energia" - nr 1/2015) Energia elektryczna jest specyficznym

Bardziej szczegółowo

TAJEMNICA SPÓŁKI. Rynek mocy w Polsce - rozwiązanie na przyszłość

TAJEMNICA SPÓŁKI. Rynek mocy w Polsce - rozwiązanie na przyszłość TAJEMNICA SPÓŁKI Rynek mocy w Polsce - rozwiązanie na przyszłość Maj 2014 SPIS TREŚCI Mechanizmy mocowe cele wdrożenia i ich koszty Analiza rynku i dostępnych narzędzi. Mechanizm mocowy: stymuluje wytwórców

Bardziej szczegółowo

Nowe zadania i nowe wyzwania w warunkach deficytu mocy i niedoboru uprawnień do emisji CO2 Jan Noworyta Doradca Zarządu

Nowe zadania i nowe wyzwania w warunkach deficytu mocy i niedoboru uprawnień do emisji CO2 Jan Noworyta Doradca Zarządu Rola giełdy na rynku energii elektrycznej. Nowe zadania i nowe wyzwania w warunkach deficytu mocy i niedoboru uprawnień do emisji CO2 Jan Noworyta Doradca Zarządu Warszawa, 25 kwietnia 2008 Międzynarodowa

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Polityka energetyczna Polski do 2030 roku Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Uwarunkowania PEP do 2030 Polityka energetyczna Unii Europejskiej: Pakiet klimatyczny-

Bardziej szczegółowo

Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył)

Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył) Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył) dr Robert Zajdler Warszawa, 3.10.2013 r. Kierunki zmian regulacyjnych 1. Przemysł energochłonny

Bardziej szczegółowo

Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego

Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego Artykuł wprowadzający do e-debaty Sektor małych i średnich przedsiębiorstw (MSP) ma istotne

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE

PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE Paweł Bućko Konferencja Rynek Gazu 2015, Nałęczów, 22-24 czerwca 2015 r. Plan prezentacji KATEDRA ELEKTROENERGETYKI Stan

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH Górnictwo i Geoinżynieria Rok 35 Zeszyt 3 2011 Andrzej Patrycy* WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH 1. Węgiel

Bardziej szczegółowo

Sulechów, 18 Listopad 2011 r. Podłączenie do sieci elektroenergetycznych jako główna bariera w rozwoju odnawialnych źródeł energii w Polsce

Sulechów, 18 Listopad 2011 r. Podłączenie do sieci elektroenergetycznych jako główna bariera w rozwoju odnawialnych źródeł energii w Polsce Podłączenie do sieci elektroenergetycznych jako główna bariera w rozwoju odnawialnych źródeł energii w Polsce Pełnomocnik Wojewody Zachodniopomorskiego ds. Bezpieczeństwa Energetycznego Witold KĘPA 2020

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej

Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej Stabilizacja sieci - bezpieczeństwo energetyczne metropolii - debata Redakcja Polityki, ul. Słupecka 6, Warszawa 29.09.2011r. 2 Zagadnienia bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Keep on Track! - nasze działania dla monitorowania realizacji celów wspólnotowych w różnych krajach

Keep on Track! - nasze działania dla monitorowania realizacji celów wspólnotowych w różnych krajach Keep on Track! - nasze działania dla monitorowania realizacji celów wspólnotowych w różnych krajach Anna Pobłocka-Dirakis eclareon Consulting Warszawa, 24 Wrzesień 2014 Strategy Consulting Policy Consulting

Bardziej szczegółowo

System wsparcia dla wytwórców energii elektrycznej z biomasy - regulacje wynikające z projektu ustawy o OZE. Bełchatów, dn. 16 października 2014 r.

System wsparcia dla wytwórców energii elektrycznej z biomasy - regulacje wynikające z projektu ustawy o OZE. Bełchatów, dn. 16 października 2014 r. System wsparcia dla wytwórców energii elektrycznej z biomasy - regulacje wynikające z projektu ustawy o OZE Bełchatów, dn. 16 października 2014 r. 2 Założenia zoptymalizowanego systemu wsparcia OZE (zmiany

Bardziej szczegółowo

Unijny rynek gazu model a rzeczywistość. Zmiany na europejskich rynkach gazu i strategie największych eksporterów Lidia Puka PISM, 21.06.2012 r.

Unijny rynek gazu model a rzeczywistość. Zmiany na europejskich rynkach gazu i strategie największych eksporterów Lidia Puka PISM, 21.06.2012 r. Unijny rynek gazu model a rzeczywistość Zmiany na europejskich rynkach gazu i strategie największych eksporterów Lidia Puka PISM, 21.06.2012 r. Analiza trendów Wydobycie gazu w UE w 2010 r. Holandia Wielka

Bardziej szczegółowo

mechanizmie aukcyjnym - streszczenie

mechanizmie aukcyjnym - streszczenie Fundacja na rzecz Energetyki Zrównoważonej Warszawa, grudzień 2013 r. Analiza porównawcza systemów wsparcia energetyki odnawialnej bazujących na 1 mechanizmie aukcyjnym - streszczenie Analiza porównawcza

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo energetyczne i odbiorca wrażliwy - - okiem regulatora rynku energii

Ubóstwo energetyczne i odbiorca wrażliwy - - okiem regulatora rynku energii Ubóstwo energetyczne i odbiorca wrażliwy - - okiem regulatora rynku energii Zofia Janiszewska Departament Promowania Konkurencji Urząd Regulacji Energetyki Warszawa, dnia 10 września 2010 r. Zobowiązania

Bardziej szczegółowo

Monitoring rynku energii elektrycznej

Monitoring rynku energii elektrycznej Monitoring rynku energii elektrycznej Opracowano w Departamencie Promowania Konkurencji URE (Biuletyn URE 6/2001) Proces przekształceń rynkowych, jaki przechodzi obecnie sektor elektroenergetyczny w Polsce

Bardziej szczegółowo

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009 PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz Jan Pyka Grudzień 2009 Zakres prac Analiza uwarunkowań i czynników w ekonomicznych związanych zanych z rozwojem zeroemisyjnej gospodarki energii

Bardziej szczegółowo

Rola gazu w gospodarce niskoemisyjnej

Rola gazu w gospodarce niskoemisyjnej Rola gazu w gospodarce niskoemisyjnej Andrzej Modzelewski RWE Polska SA 18 listopada 2010 r. RWE Polska 2010-11-17 STRONA 1 W odniesieniu do innych krajów UE w Polsce opłaca się najbardziej inwestować

Bardziej szczegółowo

Zmiany na globalnym rynku energii: konsekwencje wobec producentów i konsumentów

Zmiany na globalnym rynku energii: konsekwencje wobec producentów i konsumentów Zmiany na globalnym rynku energii: konsekwencje wobec producentów i konsumentów Seminarium eksperckie Kancelarii Prezydenta RP Rynkowe i regulacyjne otoczenie krajowego rynku energii 18 września 2013 r.

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU Według przepisów prawa UE i Polski inż. Bartłomiej Asztemborski basztemborski@kape.gov.pl dr inż. Ryszard Wnuk Zmień odpady na zysk - Biogazownia w Twojej gminie Rozwój

Bardziej szczegółowo

Reporting on dissemination activities carried out within the frame of the DESIRE project (WP8)

Reporting on dissemination activities carried out within the frame of the DESIRE project (WP8) Reporting on dissemination activities carried out within the frame of the DESIRE project (WP8) Name, Affiliation Krzysztof Wojdyga, Marcin Lec, Rafal Laskowski Warsaw University of technology E-mail krzysztof.wojdyga@is.pw.edu.pl

Bardziej szczegółowo

ELEKTROENERGETYKA W POLSCE 2011 WYNIKI WYZWANIA ZIELONA GÓRA 18 LISTOPADA 2011. wybrane z uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych!

ELEKTROENERGETYKA W POLSCE 2011 WYNIKI WYZWANIA ZIELONA GÓRA 18 LISTOPADA 2011. wybrane z uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych! ELEKTROENERGETYKA W POLSCE 2011 WYNIKI WYZWANIA ZIELONA GÓRA 18 LISTOPADA 2011 wybrane z uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych! ELAEKTROENERGETYKA UE W POLSCE sytuację elektroenergetyki w Polsce wyznaczają

Bardziej szczegółowo

Zadania regulatora w obszarze utrzymania bezpieczeństwa dostaw energii

Zadania regulatora w obszarze utrzymania bezpieczeństwa dostaw energii Zadania regulatora w obszarze utrzymania bezpieczeństwa dostaw energii Sławomir Siejko Konferencja Gospodarka jutra Energia Rozwój - Środowisko Wrocław 20 stycznia 2016 r. Prezes Rady Ministrów Regulator

Bardziej szczegółowo

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Kwiecień 2013 Katarzyna Bednarz Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Jedną z najważniejszych cech polskiego sektora energetycznego jest struktura produkcji

Bardziej szczegółowo

Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r.

Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r. Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r. Ogólnopolska Konferencja

Bardziej szczegółowo

Liczba samochodów osobowych na 1000 ludności

Liczba samochodów osobowych na 1000 ludności GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł krajowy Więcej informacji: w kwestiach merytorycznych dotyczących: wskaźników krajowych oraz na poziomie

Bardziej szczegółowo

Potencjał i ścieżki rozwoju polskiej energetyki wiatrowej

Potencjał i ścieżki rozwoju polskiej energetyki wiatrowej Warszawa, 18 czerwca 2013 Potencjał i ścieżki rozwoju polskiej energetyki wiatrowej Grzegorz Skarżyński Polskie Stowarzyszenie Energetyki Wiatrowej doradca zarządu Tundra Advisory sp. z o. o. dyrektor

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku. Warszawa, sierpień 2014 r.

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku. Warszawa, sierpień 2014 r. Polityka energetyczna Polski do 2050 roku Warszawa, sierpień 2014 r. 2 Bezpieczeństwo Energetyczne i Środowisko Strategia BEiŚ: została przyjęta przez Radę Ministrów 15 kwietnia 2014 r. (rozpoczęcie prac

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Tomasz Dąbrowski Dyrektor Departamentu Energetyki Warszawa, 22 października 2015 r. 2 Polityka energetyczna Polski elementy

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczne konsekwencje wyborów scenariuszy energetycznych. dr Maciej Bukowski Warszawski Instytut Studiów Ekonomicznych

Ekonomiczne konsekwencje wyborów scenariuszy energetycznych. dr Maciej Bukowski Warszawski Instytut Studiów Ekonomicznych Ekonomiczne konsekwencje wyborów scenariuszy energetycznych dr Maciej Bukowski Warszawski Instytut Studiów Ekonomicznych ENERGETYCZNE DYLEMATY POLSKI Potencjał krajowych zasobów Wielkoskalowa generacja

Bardziej szczegółowo

Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska

Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska Anna Ruzik CASE Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych Instytut Pracy i Spraw Społecznych Plan prezentacji Wyzwania demograficzne

Bardziej szczegółowo

Agrzegatorzy, negawaty, zarządzanie popytem odbiorców energii. Maciej Bora/Radosław Majewski ENSPIRION Sp. z o.o.

Agrzegatorzy, negawaty, zarządzanie popytem odbiorców energii. Maciej Bora/Radosław Majewski ENSPIRION Sp. z o.o. Agrzegatorzy, negawaty, zarządzanie popytem odbiorców energii Maciej Bora/Radosław Majewski ENSPIRION Sp. z o.o. Jachranka 24.09.2015 [MW] Czym jest DSR? 2 DEMAND SIDE RESPONSE odpłatne działania strony

Bardziej szczegółowo

PAKIET INFORMACYJNY. System wsparcia w projekcie ustawy o OZE 6.2 z dnia 4.02.2014r.

PAKIET INFORMACYJNY. System wsparcia w projekcie ustawy o OZE 6.2 z dnia 4.02.2014r. PAKIET INFORMACYJNY System wsparcia w projekcie ustawy o OZE 6.2 z dnia 4.02.2014r. ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII OCHRONA ŚRODOWISKA EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNA Co składa się na wartość pomocy publicznej? Na

Bardziej szczegółowo

Koncepcja notowania białych certyfikatów

Koncepcja notowania białych certyfikatów Koncepcja notowania białych certyfikatów Grzegorz Onichimowski Prezes Zarządu Towarowa Giełda Energii SA Warszawa, 05 kwietnia 2006 www.polpx.pl polpx@polpx.pl Debata BIAŁE CERTYFIKATY wysoka efektywność

Bardziej szczegółowo

Zasady koncesjonowania odnawialnych źródełenergii i kogeneracji rola i zadania Prezesa URE

Zasady koncesjonowania odnawialnych źródełenergii i kogeneracji rola i zadania Prezesa URE Zasady koncesjonowania odnawialnych źródełenergii i kogeneracji rola i zadania Prezesa URE dr Zdzisław Muras Departament Przedsiębiorstw Energetycznych Warszawa 2009 Zawartość prezentacji 1. Podstawy prawne

Bardziej szczegółowo

I co dalej z KDT? Warszawa, 14 czerwca 2007 roku

I co dalej z KDT? Warszawa, 14 czerwca 2007 roku I co dalej z KDT? Warszawa, 14 czerwca 2007 roku 0 Wydobycie Wytwarzanie Przesył Dystrybucja Sprzedaż Potencjał rynkowy PGE PGE po konsolidacji będzie liderem na polskim rynku elektroenergetycznym, obecnym

Bardziej szczegółowo

JAK POPRAWIĆ KONKURENCYJNOŚĆ RYNKU ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE

JAK POPRAWIĆ KONKURENCYJNOŚĆ RYNKU ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE JAK POPRAWIĆ KONKURENCYJNOŚĆ RYNKU ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE Grzegorz Onichimowski Prezes Zarządu NEUF 2007 Nowa Energia- User Friendly październik 2007, Warszawa Konkurencja na REE czy da się konkurować

Bardziej szczegółowo

Konferencja Finansowanie kosztów osieroconych oraz finansowanie inwestycji w sektorze

Konferencja Finansowanie kosztów osieroconych oraz finansowanie inwestycji w sektorze Konferencja Finansowanie kosztów osieroconych oraz finansowanie inwestycji w sektorze Rozwiązanie KDT a rozwój konkurencji na rynku energii elektrycznej Halina Bownik - Trymucha Departament Promowania

Bardziej szczegółowo

FORMY PŁATNOŚCI STOSOWANE OBECNIE ORAZ PREFEROWANE

FORMY PŁATNOŚCI STOSOWANE OBECNIE ORAZ PREFEROWANE FORMY PŁATNOŚCI STOSOWANE OBECNIE ORAZ PREFEROWANE 2/09/2008-22/10/2008 Znaleziono 329 odpowiedzi z 329 odpowiadających wybranym kryteriom UDZIAŁ Kraj DE - Niemcy 55 (16.7%) PL - Polska 41 (12.5%) DK -

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce Paweł Pikus Wydział Gazu Ziemnego, Departament Ropy i Gazu VII Forum Obrotu 2014 09-11.06.2014 r., Stare

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII BLOK TEMATYCZNY: Zrównoważone finansowanie infrastruktury WYZWANIA NA RYNKU ENERGII Nowe oferty dostawców i zmienione zachowania użytkowników dr Andrzej Cholewa dr Jana Pieriegud Sopot, 26 czerwca 2013

Bardziej szczegółowo

Łączność szerokopasmowa: zmniejszają się różnice między europejskimi krajami o najlepszych i najgorszych wynikach

Łączność szerokopasmowa: zmniejszają się różnice między europejskimi krajami o najlepszych i najgorszych wynikach IP/08/1831 Bruksela, dnia 28 listopada 2008 r. Łączność szerokopasmowa: zmniejszają się różnice między europejskimi krajami o najlepszych i najgorszych wynikach Jak wynika ze sprawozdania opublikowanego

Bardziej szczegółowo

51 Informacja przeznaczona wyłącznie na użytek wewnętrzny PG

51 Informacja przeznaczona wyłącznie na użytek wewnętrzny PG 51 DO 2020 DO 2050 Obniżenie emisji CO2 (w stosunku do roku bazowego 1990) Obniżenie pierwotnego zużycia energii (w stosunku do roku bazowego 2008) Obniżenie zużycia energii elektrycznej (w stosunku do

Bardziej szczegółowo

Rola kogeneracji w osiąganiu celów polityki klimatycznej i środowiskowej Polski. dr inż. Janusz Ryk Warszawa, 22 październik 2015 r.

Rola kogeneracji w osiąganiu celów polityki klimatycznej i środowiskowej Polski. dr inż. Janusz Ryk Warszawa, 22 październik 2015 r. Rola kogeneracji w osiąganiu celów polityki klimatycznej i środowiskowej Polski dr inż. Janusz Ryk Warszawa, 22 październik 2015 r. Polskie Towarzystwo Elektrociepłowni Zawodowych Rola kogeneracji w osiąganiu

Bardziej szczegółowo

Giełda Nord Pool działająca na skandynawskim rynku energii (obejmującym Norwegię, Szwecję, Finlandię i Danię)

Giełda Nord Pool działająca na skandynawskim rynku energii (obejmującym Norwegię, Szwecję, Finlandię i Danię) Giełda Nord Pool działająca na skandynawskim rynku energii (obejmującym Norwegię, Szwecję, Finlandię i Danię) Opis rynku skandynawskiego Rynek skandynawski grupujący Norwegię, Szwecję, Finlandię i Danię

Bardziej szczegółowo

Rola URE w kontrolowaniu realizacji obowiązku sprzedaży energii w trybie publicznym

Rola URE w kontrolowaniu realizacji obowiązku sprzedaży energii w trybie publicznym Rola URE w kontrolowaniu realizacji obowiązku sprzedaży energii w trybie publicznym Forum Obrotu 2010 Halina Bownik-Trymucha Dyrektor Departamentu Promowania Konkurencji Strzelinko, 31 maja -2 czerwca

Bardziej szczegółowo

Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju

Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju Wytwarzanie energii w elektrowni systemowej strata 0.3 tony K kocioł. T turbina. G - generator Węgiel 2 tony K rzeczywiste wykorzystanie T G 0.8

Bardziej szczegółowo

Zmiany na rynku energii elektrycznej w Polsce 2013/2014

Zmiany na rynku energii elektrycznej w Polsce 2013/2014 Zmiany na rynku energii elektrycznej w Polsce 2013/2014 Coroczne spotkanie przedstawicieli Towarzystwa Rozwoju Małych Elektrowni Wodnych Marek Kulesa dyrektor biura TOE Ślesin, 29 listopada 2013 r. Zakres

Bardziej szczegółowo

Zmiany, przed którymi stoją Operatorzy Systemów. dalszej liberalizacji rynku

Zmiany, przed którymi stoją Operatorzy Systemów. dalszej liberalizacji rynku Zmiany, przed którymi stoją Operatorzy Systemów Przesyłowych w świetle dalszej liberalizacji rynku Wojciech Jarosz Polityka Energetyczna dla Europy (EPE) Cele Wzrost bezpieczeństwa dostaw Zapewnienie konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA SYMPOZJUM NAUKOWO-TECHNICZNE Sulechów 2012 Kluczowe wyzwania rozwoju elektroenergetyki

Bardziej szczegółowo

Wyzwania Energetyki 2012 CEF

Wyzwania Energetyki 2012 CEF Wyzwania Energetyki 2012 CEF Janusz Piechociński Luty 2012 Nowe narzędzie CEF Dnia 29 czerwca 2011 r. Komisja Europejska przyjęła wniosek dotyczący kolejnych wieloletnich ram finansowych obejmujących lata

Bardziej szczegółowo

Rynek energii. Podmioty rynku energii elektrycznej w Polsce

Rynek energii. Podmioty rynku energii elektrycznej w Polsce 4 Rynek energii Podmioty rynku energii elektrycznej w Polsce Energia elektryczna jako towar Jak każdy inny towar, energia elektryczna jest wytwarzana przez jej wytwórców, kupowana przez pośredników, a

Bardziej szczegółowo

Udział polityki spójności stale rośnie: - w 1965r. wynosił 6% - w 1988 r. wynosił 17% - w 2013r. wyniesie 36%

Udział polityki spójności stale rośnie: - w 1965r. wynosił 6% - w 1988 r. wynosił 17% - w 2013r. wyniesie 36% Jakie zmiany mogą czekać rolników po 2013? Czy będą to zmiany gruntowne czy jedynie kosmetyczne? Czy poszczególne instrumenty WPR będą ewaluować czy też zostaną uzupełnione o nowe elementy? Reforma WPR

Bardziej szczegółowo

Przewrotny rynek zielonych certyfikatów

Przewrotny rynek zielonych certyfikatów Przewrotny rynek zielonych certyfikatów Autor: Maciej Flakowicz, Agencja Rynku Energii, Warszawa ( Czysta Energia nr 4/2013) Niestabilne ceny praw majątkowych do świadectw pochodzenia OZE dowodzą, że polski

Bardziej szczegółowo

PAKIET KLIMATYCZNO ENERGETYCZNY UE

PAKIET KLIMATYCZNO ENERGETYCZNY UE FORUM BRANŻOWYCH ORGANIZACJI GOSPODARCZYCH PAKIET KLIMATYCZNO ENERGETYCZNY UE SZANSA DLA INNOWACJI CZY ZAGROŻENIE DLA GOSPODARKI? STANOWISKO PRZEMYSŁU ANDRZEJ WERKOWSKI PRZEWODNICZĄCY FORUM CO2 WARSZAWA,

Bardziej szczegółowo

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Konferencja FORUM WYKONAWCY Janusz Starościk - KOMFORT INTERNATIONAL/SPIUG, Wrocław, 21 kwiecień 2015 13/04/2015 Internal Komfort

Bardziej szczegółowo

WPŁYW OTOCZENIA REGULACYJNEGO NA DYNAMIKĘ INWESTYCJI W ENERGETYKĘ ROZPROSZONĄ

WPŁYW OTOCZENIA REGULACYJNEGO NA DYNAMIKĘ INWESTYCJI W ENERGETYKĘ ROZPROSZONĄ WPŁYW OTOCZENIA REGULACYJNEGO NA DYNAMIKĘ INWESTYCJI W ENERGETYKĘ ROZPROSZONĄ Dr hab. Mariusz Swora, Uniwersytet Jagielloński Seminarium eksperckie Energetyka obywatelska na rzecz lokalnego rozwoju gospodarczego

Bardziej szczegółowo

Rynek gazu w Polsce. Warszawa. 30 czerwca 2011

Rynek gazu w Polsce. Warszawa. 30 czerwca 2011 Rynek gazu w Polsce Warszawa 30 czerwca 2011 Agenda 1. Otoczenie regulacyjne w Polsce 2. Perspektywy rozwoju rynku gazu w Polsce Page 2 1. Otoczenie regulacyjne w Polsce ramy regulacyjne Rynek gazu ziemnego

Bardziej szczegółowo

Projekt ElGrid a CO2. Krzysztof Kołodziejczyk Doradca Zarządu ds. sektora Utility

Projekt ElGrid a CO2. Krzysztof Kołodziejczyk Doradca Zarządu ds. sektora Utility Projekt ElGrid a CO2 Krzysztof Kołodziejczyk Doradca Zarządu ds. sektora Utility Energetyczna sieć przyszłości, a może teraźniejszości? Wycinki z prasy listopadowej powstanie Krajowa Platforma Inteligentnych

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI DYSTRYBUCYJNEJ

INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI DYSTRYBUCYJNEJ SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ w Chorzowie; Aleja Różana 2; 41-501 Chorzów INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI DYSTRYBUCYJNEJ Część ogólna Tekst obowiązujący od dnia 2014 roku SPIS TREŚCI I.A.

Bardziej szczegółowo

Projekt ustawy o odnawialnych źródłach energii - rozwiązania dotyczące wytwarzania ciepła oraz zmiany w kontekście zastosowania GBER

Projekt ustawy o odnawialnych źródłach energii - rozwiązania dotyczące wytwarzania ciepła oraz zmiany w kontekście zastosowania GBER Projekt ustawy o odnawialnych źródłach energii - rozwiązania dotyczące wytwarzania ciepła oraz zmiany w kontekście zastosowania GBER Polsko-Niemiecka Izba Przemysłowo Handlowa Konferencja pt. Ciepło dla

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju OZE w Polsce

Perspektywy rozwoju OZE w Polsce Perspektywy rozwoju OZE w Polsce Beata Wiszniewska Polska Izba Gospodarcza Energetyki Odnawialnej i Rozproszonej Warszawa, 15 października 2015r. Polityka klimatyczno-energetyczna Unii Europejskiej Pakiet

Bardziej szczegółowo

Mapa Unii Europejskiej

Mapa Unii Europejskiej Mapa Unii Europejskiej 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń zna: nazwy państw Unii Europejskiej, nazwy stolic państw Unii Europejskiej, flagi państw Unii Europejskiej. b) Umiejętności Uczeń potrafi: wskazać

Bardziej szczegółowo

L 185/62 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 15.7.2011

L 185/62 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 15.7.2011 L 185/62 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 15.7.2011 ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) NR 680/2011 z dnia 14 lipca 2011 r. ustalające na rok 2011 pułapy budżetowe mające zastosowanie do określonych

Bardziej szczegółowo

19.8.2010 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 218/9

19.8.2010 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 218/9 19.8.2010 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 218/9 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR 745/2010 z dnia 18 sierpnia 2010 r. ustalające na rok 2010 pułapy budżetowe mające zastosowanie do określonych systemów

Bardziej szczegółowo

Polskie ciepłownictwo systemowe ad 2013

Polskie ciepłownictwo systemowe ad 2013 Polskie ciepłownictwo systemowe ad 2013 Stabilne podwaliny dla przyszłego porządku ciepłowniczego Bogusław Regulski Wiceprezes Zarządu IGCP Debata : Narodowa Mapa Ciepła - Warszawa 22 listopada 2013 Struktura

Bardziej szczegółowo

Gospodarka niskoemisyjna

Gospodarka niskoemisyjna Pracownia Badań Strategicznych, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Gospodarka niskoemisyjna dr hab. Joanna Kulczycka, prof. AGH, mgr Marcin Cholewa Kraków, 02.06.2015

Bardziej szczegółowo

Handout ustawy o odnawialnych źródłach energii (wersja przyjęta przez Sejm)

Handout ustawy o odnawialnych źródłach energii (wersja przyjęta przez Sejm) Handout ustawy o odnawialnych źródłach energii (wersja przyjęta przez Sejm) Art. 3. Podjęcie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii

Bardziej szczegółowo

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO Strategia Działania dotyczące energetyki są zgodne z załoŝeniami odnowionej Strategii Lizbońskiej UE i Narodowej Strategii Spójności

Bardziej szczegółowo

Kolejny kolor - białe certyfikaty. Od energii odnawialnej do zrównoważonego rozwoju energetycznego.

Kolejny kolor - białe certyfikaty. Od energii odnawialnej do zrównoważonego rozwoju energetycznego. Kolejny kolor - białe certyfikaty. Od energii odnawialnej do zrównoważonego rozwoju energetycznego. Białe certyfikaty Debata - Procesy Inwestycyjne Warszawa, 26 września 2007 r. www.ptce.pl Tomasz Wieczorek

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju energetyki wodnej w Polsce. Konferencja STREAM MAP, Warszawa, 27 października 2011 r.

Perspektywy rozwoju energetyki wodnej w Polsce. Konferencja STREAM MAP, Warszawa, 27 października 2011 r. Perspektywy rozwoju energetyki wodnej w Polsce Konferencja STREAM MAP, Warszawa, 27 października 2011 r. 2 Polityka Rządu w zakresie OZE Odnawialne źródła energii w Polsce (dane historyczne) 8 7 6 5 4

Bardziej szczegółowo

Czy branża energetyki wiatrowej w Polsce jest zadowolona z ustawy o OZE?

Czy branża energetyki wiatrowej w Polsce jest zadowolona z ustawy o OZE? Czy branża energetyki wiatrowej w Polsce jest zadowolona z ustawy o OZE? II Międzynarodowe Forum Ekologiczne 16-18 września 2015 r., Kołobrzeg, Hotel AQUARIUS SPA AGENDA I. Wprowadzenie II. System Zielonych

Bardziej szczegółowo

Andrzej Curkowski Instytut Energetyki Odnawialnej

Andrzej Curkowski Instytut Energetyki Odnawialnej Regionalny warsztat szkoleniowo-informacyjny w ramach projektu Biogazownia-przemyślany wybór Preferencje inwestorów i aktualny rynek realizowanych projektów inwestycyjnych w Polsce Andrzej Curkowski Instytut

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII Prezentacja J.M. Barroso, przewodniczącego Komisji Europejskiej, na szczyt Rady Europejskiej w dniu 4 lutego 2011 r. Spis treści 1 I. Dlaczego polityka energetyczna

Bardziej szczegółowo

Komfort Consulting. Stan obecny i perspektywy dla inwestycji w OZE i Energetyki w Polsce. Sosnowiec, 20 Października 2010

Komfort Consulting. Stan obecny i perspektywy dla inwestycji w OZE i Energetyki w Polsce. Sosnowiec, 20 Października 2010 Stan obecny i perspektywy dla inwestycji w OZE i Energetyki w Polsce Sosnowiec, 20 Października 2010 Janusz Starościk - KOMFORT CONSULTING 20/10/2010 Internal reserves all rigs even in the event of industrial

Bardziej szczegółowo

Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r.

Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r. Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r. Agata Payne Dyrektoriat Środowisko Polityka spójności i ocen oddziaływania na

Bardziej szczegółowo

Europa mechanizmy kształtowania cen na rynku gazu. Kilka slajdów z wykładu

Europa mechanizmy kształtowania cen na rynku gazu. Kilka slajdów z wykładu Europa mechanizmy kształtowania cen na rynku gazu Kilka slajdów z wykładu Projekt Polityki Energetycznej Polski 2050 a rynek gazu Europa i liberalizacja rynku gazu Ceny gazu mechanizmy, formuły, umowy

Bardziej szczegółowo

Realizacja koncepcji Smart Grid w PSE Operator S.A.

Realizacja koncepcji Smart Grid w PSE Operator S.A. Realizacja koncepcji Smart Grid w PSE Operator S.A. Wojciech Lubczyński Dyrektor Projektu Smart Grid PSE Operator S.A. VII Międzynarodowa Konferencja NEUF2011 New Energy User Friendly Biała a Księga Narodowy

Bardziej szczegółowo

Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona.

Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona. Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona. - omówienie wpływu nowych technologii energetycznych na środowisko i na bezpieczeństwo energetyczne gminy. Mgr inż. Artur Pawelec Seminarium w Suchej Beskidzkiej

Bardziej szczegółowo

Ankieta internetowa dla inspektorów

Ankieta internetowa dla inspektorów Ankieta internetowa dla inspektorów Drodzy inspektorzy rolnictwa ekologicznego! Jesteśmy wdzięczni za włączenie się w projekt poświęcony doskonaleniu szkoleń, poprzez udział w ankiecie internetowej. Stanowi

Bardziej szczegółowo

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Wzywania stojące przed polską energetyką w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 roku Wysokie zapotrzebowanie na energię dla rozwijającej

Bardziej szczegółowo

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność dr inż. Janusz Ryk Polskie Towarzystwo Elektrociepłowni Zawodowych II Ogólnopolska Konferencja Polska

Bardziej szczegółowo

Rozwój energetyki gazowej w Polsce - szansa czy zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego?

Rozwój energetyki gazowej w Polsce - szansa czy zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego? Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Rozwój energetyki gazowej w Polsce - szansa czy zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego? Adam Szurlej Jacek Kamiński Tomasz

Bardziej szczegółowo

Regulacja jakościowa z perspektywy Operatora Systemu Dystrybucyjnego

Regulacja jakościowa z perspektywy Operatora Systemu Dystrybucyjnego Regulacja jakościowa z perspektywy Operatora Systemu Dystrybucyjnego Agenda 1. Wprowadzenie 2. Co to jest regulacja jakościowa? 3. Model regulacji jakościowej w Polsce 4. Podsumowanie Regulacja jakościowa

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii wyzwania stojące przed przedsiębiorstwami wodociągowo kanalizacyjnymi po 1 stycznia 2016 roku

Odnawialne źródła energii wyzwania stojące przed przedsiębiorstwami wodociągowo kanalizacyjnymi po 1 stycznia 2016 roku dr inż. Tadeusz Żaba DYREKTOR PRODUKCJI Odnawialne źródła energii wyzwania stojące przed przedsiębiorstwami wodociągowo kanalizacyjnymi po 1 stycznia 2016 roku Przedsiębiorstwa sektora komunalnego jako

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI DYSTRYBUCYJNEJ

INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI DYSTRYBUCYJNEJ INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI DYSTRYBUCYJNEJ Część ogólna Tekst obowiązujący od dnia. SPIS TREŚCI I.A. Postanowienia ogólne... 3 I.B. Podstawy prawne opracowania IRiESD... 5 I.C. Zakres przedmiotowy

Bardziej szczegółowo

Konsekwentnie budujemy pozycję rynkową GK ENEA

Konsekwentnie budujemy pozycję rynkową GK ENEA Konsekwentnie budujemy pozycję rynkową GK ENEA IIIQ 2013 Krzysztof Zamasz CEO Dalida Gepfert CFO Warszawa, 13 listopada 2013 r. Krzysztof Zamasz CEO Utrzymujące się trendy na rynku energii są wyzwaniem

Bardziej szczegółowo

Wzrost cen uprawnień do emisji CO 2 i spadki handlowanych wolumenów na rynku carbon w grudniu

Wzrost cen uprawnień do emisji CO 2 i spadki handlowanych wolumenów na rynku carbon w grudniu Toruń, 7 stycznia 2014 r. Wzrost cen uprawnień do emisji CO 2 i spadki handlowanych wolumenów na rynku carbon w grudniu W grudniu uprawnienia do emisji dwutlenku węgla (EUA) zyskały na wartości 11,26 proc.

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI DYSTRYBUCYJNEJ

INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI DYSTRYBUCYJNEJ UNIHUT S.A. INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI DYSTRYBUCYJNEJ Część ogólna Tekst obowiązujący od dnia. SPIS TREŚCI I.A. Postanowienia ogólne... 3 I.B. Podstawy prawne opracowania IRiESD... 5 I.C. Zakres

Bardziej szczegółowo

Rządowy program wsparcia energetyki wiatrowej w Polsce. Energetyka wiatrowa (onshore) w Polsce i w Niemczech 18.06.2013 r.

Rządowy program wsparcia energetyki wiatrowej w Polsce. Energetyka wiatrowa (onshore) w Polsce i w Niemczech 18.06.2013 r. Rządowy program wsparcia energetyki wiatrowej w Polsce Energetyka wiatrowa (onshore) w Polsce i w Niemczech 18.06.2013 r. Warszawa 2 Rządowy program wsparcia energetyki wiatrowej w Polsce Rozwój OZE w

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe i operacyjne GK PGE po I kwartale 2014. 14 maja 2014 r.

Wyniki finansowe i operacyjne GK PGE po I kwartale 2014. 14 maja 2014 r. Wyniki finansowe i operacyjne GK PGE po I kwartale 2014 14 maja 2014 r. Kluczowe osiągnięcia i zdarzenia Marek Woszczyk Prezes Zarządu 2 Dobre wyniki PGE osiągnięte na wymagającym rynku Wyniki finansowe

Bardziej szczegółowo

CENY ENERGII ELEKTRYCZNEJ w II półroczu 2009 roku

CENY ENERGII ELEKTRYCZNEJ w II półroczu 2009 roku CENY ENERGII ELEKTRYCZNEJ w II półroczu 2009 roku KONFERENCJA PRASOWA SEP Marek Kulesa dyrektor biura TOE Warszawa, PAP 08.06.2009 r. Uwarunkowania handlu energią elektryczną Źródło: Platts, 2007 < 2 >

Bardziej szczegółowo

XIX Konferencja Naukowo-Techniczna Rynek Energii Elektrycznej REE 2013. Uwarunkowania techniczne i ekonomiczne rozwoju OZE w Polsce

XIX Konferencja Naukowo-Techniczna Rynek Energii Elektrycznej REE 2013. Uwarunkowania techniczne i ekonomiczne rozwoju OZE w Polsce XIX Konferencja Naukowo-Techniczna Rynek Energii Elektrycznej REE 2013 Uwarunkowania techniczne i ekonomiczne rozwoju OZE w Polsce Dorota Gulbinowicz, Adam Oleksy, Grzegorz Tomasik 1 7-9 maja 2013 r. Plan

Bardziej szczegółowo

Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania inwestycji ekologicznych

Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania inwestycji ekologicznych Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania Bio Alians Doradztwo Inwestycyjne Sp. z o.o. Warszawa, 9 października 2013 r. Wsparcie publiczne dla : Wsparcie ze środków unijnych (POIiŚ i 16 RPO):

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Polityka UE oraz Polski w zakresie promowania odnawialnych źródeł energii

Spis treści: Polityka UE oraz Polski w zakresie promowania odnawialnych źródeł energii Siła odnawialnej energii. Jak nie zmarnować polskiego potencjału? Warszawa, 15 maja 2008 roku Spis treści: Polityka UE oraz Polski w zakresie promowania odnawialnych źródeł energii Energetyka odnawialna

Bardziej szczegółowo

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO?

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej jest kwestią wyboru pewnego modelu cywilizacyjnego. Skutki ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

Realizacja Ustawy o efektywności energetycznej

Realizacja Ustawy o efektywności energetycznej Realizacja Ustawy o efektywności energetycznej RYSZARD FRANCUZ VIII KONFERENCJA ENERGETYKA PRZYGRANICZA POLSKI I NIEMIEC DOŚWIADCZENIA I PERSPEKTYWY Sulechów, 18 listopada 2011 r. 1 I. Geneza ustawy o

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM

PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM podstawowe założenia Dąbie 13-14.06.2013 2013-06-24 1 Dokumenty Strategiczne Program rozwoju elektroenergetyki z uwzględnieniem źródeł odnawialnych w Województwie

Bardziej szczegółowo