Recenzenci prof. dr hab. Iwona Nowakowska-Kempna prof. dr hab. Aniela Korzon

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Recenzenci prof. dr hab. Iwona Nowakowska-Kempna prof. dr hab. Aniela Korzon"

Transkrypt

1

2

3

4 Akademia Ignatianum w Krakowie, 2015 ul. Kopernika Kraków tel faks Recenzenci prof. dr hab. Iwona Nowakowska-Kempna prof. dr hab. Aniela Korzon Redakcja Roman Małecki Projekt okładki i stron tytułowych Magdalena Schuster Łukasz Papst ISBN

5 Spis treści Przedmowa 7 Andrzej Mirski Zarządzanie kreatywnością w instytucji edukacyjnej 17 Andrzej Kobiałka Profesjonalizm nauczyciela na miarę XXI wieku rozważania teoretyczne 37 Łukasz Radwan Autorytet szansą rozwiązania wyzerowanych problemów nauczycieli 51 Joanna Garbulińska-Charchut Nauczyciel szkoły policealnej we współczesnej przestrzeni edukacyjnej 63 Agnieszka Kaczor Praca w świetlicy szkolnej wyzwaniem dla wychowawcy 75 Mirosław Koralewski Władysława Stróżewskiego koncepcja wychowania do wartości 89 Radosław Janica Formacja młodych w nauczaniu Jana Pawła II oraz troska o ich wychowanie podczas pielgrzymek do Polski 101 Zbigniew Solak Budowanie patriotyzmu jutra współpraca szkoły i środowiska kombatantów Armii Krajowej w sztafecie łączącej pokolenia 137 Malwina Zamojska-Król Świadomość enkulturacji wyzwaniem dla edukacji międzykulturowej 149

6 Anna Skupień Antoni Kasprzycki Rola diagnozy pedagogicznej we wspomaganiu i korygowaniu rozwoju dziecka w wieku przedszkolnym 163 Urszula Hudaszek Jak wspierać rozwój dziecka w wieku przedszkolnym? 181 Adriana Czerwicka Biblioterapia sprzymierzeńcem wychowania dzieci bez lęku 203 Artur Sternicki Pogotowie opiekuńcze w systemie opieki nad dzieckiem wybrane zagadnienia 215 Magdalena Kubica Rola profilaktyki w wychowaniu (na przykładzie zadań realizowanych przez policję) 231 Iwona Wajda Społeczno-kulturowe aspekty przemocy w środowiskach wiejskich 245 Katarzyna Długosz Zapobieganie wykluczeniu społecznemu osób niepełnosprawnych i starszych wyzwaniem dla współczesnej pedagogiki 261 Wioletta Kosowska-Maca Podmiotowość w pracy z młodzieżą niepełnosprawną 277 Katarzyna Biel-Ziółek Terapia zajęciowa szansą na aktywne spędzanie czasu wolnego osób z niepełnosprawnością ruchową 291 Ewa Nałęcz-Kłos Potrzeba wspomagania dorosłości osób z niepełnosprawnością intelektualną w kontekście programu The Gateway Award 305 Elżbieta Włodek Człowiek z niepełnosprawnością intelektualną w paradygmacie ekologicznym. Implikacje dla praktyki rehabilitacyjnej 319 Bibliografia 337

7 Przedmowa Zmiana to krótkie stwierdzenie, które jakże trafnie charakteryzuje współczesną rzeczywistość. Świat doby postindustrialnej i globalnej, w którym przyszło nam żyć, to terytorium wielkich szans, przestrzeń wielkich zagrożeń wartości ludzkiego życia, kraina tak bardzo różniąca się od tej, jaką pamiętamy z naszego dzieciństwa. Tempo, jak również wielość transformacji obejmujących przestrzeń pedagogiczną, pojawianie się nowych zjawisk społecznych, kulturowych, bogactwo nurtów czy też wielopłaszczyznowość orientacji badawczych wszystko to wyznacza coraz nowsze obszary zainteresowań współczesnej pedagogiki. Współczesna rzeczywistość nasycona zmianą odciska swe piętno we wszystkich obszarach ludzkiej egzystencji, szczególnie rzutując na przeobrażenia w edukacji, działalności wychowawczej, opiekuńczej i terapeutycznej. Taki stan rzeczy prowokuje do podejmowania naukowych dyskursów, narracji, dotyczących szeroko pojmowanego przedmiotu pedagogiki. Eksploracja współczesnych problemów pedagogicznych, ich analiza, diagnozowanie czy też wyjaśnianie konstytutywnych dla pedagogiki zjawisk i procesów, leży u podłoża nieustannych modyfikacji praktyki pedagogicznej. W dynamicznie zmieniającym się i pełnym ambiwalencji oraz paradoksów świecie pedagog szuka odpowiedzi na wiele pytań: jak żyć w ponowoczesnych przestrzeniach, jak wspierać rozwój człowieka, jak wychowywać ku wartościom, jak pomóc człowiekowi łączyć wolność i autonomiczność z godnością i odpowiedzialnością? Szukając skutecznych sposobów sprostania wyzwaniom czasów, próbujemy więc zamienić s z a r e, niemodne, szablonowe a może nawet postrzegane (już) za dziwaczne działania, na z ł o - t e, supernowoczesne, epokowe a nawet ekstrawaganckie kreacje. 7

8 Czy jednak parafrazując myśl Francisa Fukuyamy musimy pod fałszywym sztandarem wolności przyjmować ten świat? Czy musimy postrzegać siebie jako niewolników nieuchronnego postępu technicznego, jeśli postęp ten nie służy ludzkim celom? Prawdziwa wolność człowieka oznacza przecież także prawo do ochrony tych wartości, które uważa za najważniejsze 1. Analizując zmieniającą się rzeczywistość, pragniemy wskazać w tej monografii jakie tendencje dominują we współczesnej teorii i praktyce pedagogicznej, z jakimi wyzwaniami zmierzyć się muszą pedeutologia czy pedagogika wartości, na jakie pytania powinna odpowiadać pedagogika opiekuńcza, społeczna, specjalna czy też resocjalizacyjna. Wychodząc naprzeciw problemom współczesnego człowieka, w poszczególnych rozdziałach prezentujemy dobre, sprawdzone praktyki, dotyczące skutecznych działań edukacyjnych, terapeutycznych i profilaktycznych, podejmowane nie tylko przez instytucje oświatowe, ale również inne środowiska i podmioty. Problematyka prezentowanej monografii została zogniskowana wokół pięciu wyselekcjonowanych obszarów, istotnych z punktu widzenia potrzeb współczesnej praktyki pedagogicznej, przygotowanych głównie przez pedagogów reprezentujących różne profesje. Niniejsze opracowanie możemy po części uznać za dyskurs interdyscyplinarny, ubogacone bowiem zostało refleksjami filozofów i kulturoznawców. Pierwszy obszar pedagogicznych rozważań łączy refleksje wokół osoby współczesnego nauczyciela, wychowawcy i traktuje o sposobach profesjonalizacji we współczesnej szkole. W warunkach postmodernistycznych metamorfoz jesteśmy świadkami redefinicji roli nauczyciela oraz dookreślenia jego predyspozycji osobowościowych. W tym kontekście osoba nauczyciela jawi się zarówno jako uczestnik dialogu, spontaniczny kreator, autonomiczny profesjonalista, transformatywny intelektualista, jak i refleksyjny praktyk. Tę część monografii otwiera rozdział autorstwa 1 F. Fukuyama, Koniec człowieka. Konsekwencje rewolucji biotechnologicznej, przeł. B. Pietrzyk, Kraków 2005, s Przedmowa

9 Andrzeja Mirskiego prezentujący możliwości zarządzania kreatywnością przez nauczyciela w procesie dydaktycznym między innymi poprzez innowacje pedagogiczne. Autor przedstawia różnice pomiędzy pojęciami kreatywności oraz twórczości oraz wynikające stąd implikacje dla celów dydaktycznych. Omówiona została także autorska koncepcja wymiarów kreatywności oraz jej możliwe zastosowania w szkole. Drugi tekst stanowi teoretyczne rozważania na temat profesjonalizacji zawodu nauczyciela w perspektywie wyzwań współczesności. Wizja profesjonalizmu nauczyciela XXI wieku w optyce Andrzeja Kobiałki winna być oparta na wiedzy, kreatywności oraz wkraczaniu w innowacyjne działania. Czy istnieją szanse rozwiązania wyzerowanych problemów wśród nauczycieli? Analizując współczesne problemy szkolnictwa, Łukasz Radwan wskazuje między innymi na postępujący zanik wartości w przestrzeni edukacyjnej. Zdaniem autora wypracowanie przez nauczycieli postawy bycia autorytetem dla uczniów może stanowić skuteczne remedium wobec obserwowanych wyzerowań w szkolnictwie. Joanna Garbulińska-Charchut w kolejnym tekście podejmuje próbę określenia miejsca i roli nauczyciela oraz przedstawia metody i kulturę pracy z dorosłymi słuchaczami szkół policealnych. Autorka wyraża pogląd, że rolą nauczyciela jest nie tylko zrealizowanie podstawy programowej czy przekazanie wiedzy, ale również nierzadko wprowadzenie jednostek w proces kształcenia ustawicznego. Zapotrzebowanie społeczne na istnienie świetlic szkolnych jest kwestią bezdyskusyjną. Stąd też warto zastanowić się nad tym, jakie funkcje i zadania wynikające z wyzwań współczesności są przypisane do tej formy opieki nad dzieckiem. Problematykę skuteczności pracy opiekuńczej, wychowawczej i dydaktycznej świetlicy szkolnej, jak również kompetencji jakie powinny charakteryzować współczesnego wychowawcę świetlicy podejmuje w swoim tekście Agnieszka Kaczor. Autorka podkreśla, że inspiracji może dostarczać wychowawcom pedagogika Gestalt, której koncepcja dziecka, holizm oraz podejście do zagadnienia rozwoju jest swoistym kołem ratunkowym dla polskiej świetlicy. Przedmowa 9

10 Kolejny obszar zagadnień prezentowanych w monografii jest skoncentrowany wokół pedagogiki wartości. Autorzy dociekają między innymi, czy człowiek we współczesnym świecie może żyć w pustce aksjologicznej? Czy może funkcjonować w kulturze pozbawionej miłości, prawdy, dobra i piękna? Istotną cechą współczesności jest zauważalny deficyt i chaos wartości społecznych. Relatywizm, nihilizm wartości, hedonizm, absolutyzowanie ludzkiej subiektywności oraz niczym nieograniczonej wolności tworzą bardzo niesprzyjający klimat wychowawczy. W tym kontekście coraz częściej artykułowana jest potrzeba wychowania człowieka w zgodzie z kanonem podstawowych wartości humanistycznych. Odwołanie do zagadnień pedagogiki wartości odnajdujemy w artykule Mirosława Koralewskiego pt. Władysława Stróżewskiego koncepcja wychowania do wartości. Skierowany jest on głównie do wychowawców, którzy nie zgadzają się ze współczesną argumentacją negującą aksjologiczny wymiar człowieka i otaczającej go rzeczywistości, poszukujących w filozoficznych teoriach antropologicznych odniesienia do praktyki pedagogicznej. W przekonaniu autora koncepcja człowieka w ujęciu Władysława Stróżewskiego może stanowić mocne oparcie teoretyczne dla aksjologicznej wizji człowieka. Opiera się ona na fundamentalnym założeniu, że człowiek istnieje wartościowo i buduje swoje człowieczeństwo poprzez realizację wartości i kształtowanie własnej, indywidualnej struktury aksjologicznej. Radosław Janica w tekście pt. Formacja młodych w nauczaniu papieża Jana Pawła II oraz troska o ich wychowanie podczas pielgrzymek do Polski podejmuje próbę przypomnienia, opisania oraz interpretacji najważniejszych wypowiedzi Jana Pawła II skierowanych do młodych ludzi. Autor podkreśla, że z miłości papieża do młodzieży, tej pięknej duchowej relacji i łączności, uczyć się może całe pokolenie Jana Pawła II. To piękna lekcja dla uczniów, wychowawców, jak i nauczycieli. Zglobalizowana, kosmopolityczna Europa niesie ze sobą zagrożenia dla jednej z najszlachetniejszych wartości, jaką jest patriotyzm. Zbigniew Solak w swoich rozważaniach podejmuje próbę 10 Przedmowa

11 określenia roli szkoły, wychowawcy, nauczyciela i ucznia w budowaniu patriotyzmu jutra, jak również przedstawia propozycje metod pracy w tym zakresie. Etos Armii Krajowej w myśl autora jest doskonałą egzemplifikacją postawy szacunku i umiłowania własnej ojczyzny. Współpraca szkoły z środowiskiem kombatantów Armii Krajowej i żołnierzy wyklętych może ułatwić trud wychowania młodego pokolenia w duchu poszanowania prawdy historycznej. Jest to możliwe dzięki wykorzystaniu nowoczesnych, a zarazem skutecznych metod oddziaływania pedagogicznego. Problemy związane z oddziaływaniem kultury, kwestią enkulturacji oraz ważnością tych zagadnień dla kształcenia międzykulturowego są przedmiotem rozważań Malwiny Zamojskiej-Król. Autorka wyjaśnia zagadnienia odnoszące się do kolektywnego oddziaływania na ludzi kultury macierzystej, ujawnia kompetencje kulturowe i nabywane kompetencje interkulturowe, co ma na celu zminimalizowanie odczucia szoku kulturowego i osiągnięcie przez jednostkę stanu akceptacji wielokulturowości. Teoretyczno-empiryczny kontekst rozważań dotyczący kwestii z zakresu diagnozy, wsparcia rozwoju oraz terapii dziecka w wieku młodszym, stanowi trzeci obszar analiz i dociekań naukowych. Otwiera go artykuł, w którym Anna Skupień i Antoni Kasprzycki omawiają zagadnienie diagnozy przedszkolnej. Odwołując się do diagnozy w ujęciu ewolucyjnym, poprzez ukazanie jej celów i istoty, autorzy przedstawiają jak wielką rolę pełni ona w dzisiejszej edukacji przedszkolnej, dając podstawy do osiągania sukcesów szkolnych, a w późniejszych latach do sukcesów życiowych. Oprócz teoretycznego omówienia zagadnień związanych z diagnozą, autorzy przedstawili praktyczne jej ujęcie na przykładzie przedszkola. Problematyka wspierania rozwoju dzieci w wieku przedszkolnym stanowi przedmiot rozważań Urszuli Hudaszek. Autorka próbuje odpowiedzieć m.in. na następujące pytania: jak współcześnie zainspirować przedszkolaka do rozwoju, jak pokazać dziecku świat takim, jaki jest? Tekst ten jest zatem próbą odpowiedzi na potrzeby rodzica i dziecka w trakcie pierwszych lat jego edukacji w przedszkolu. Dostarcza Czytelnikowi odpowiedzi na pytanie: jak uczyć dzieci? Przedmowa 11

12 Poważnym problem, coraz częściej obserwowanym współcześnie, jest zapadanie dzieci na różnego rodzaju zaburzenia lękowe. Artykuł autorstwa Adrianny Czerwickiej ukazuje jak potężnym narzędziem w walce z lękami jest biblioterapia, która potrafi otworzyć drzwi do nowego świata, w którym wszystko dobrze się układa oraz jak istotną rolę w życiu dziecka odgrywają bajki. Kolejne cztery teksty wpisują się w problematykę pedagogiki resocjalizacyjnej i readaptacyjnej. Ponowoczesność niesie ze sobą nowe, nieznane zagrożenia życia społecznego, wobec których funkcjonujący system resocjalizacji okazuje się nieefektywny. Coraz częściej obserwuje się bezradność, rozdarcie i zagubienie człowieka, czego skutkiem są jego trudności w adaptacji egzystencjalnej, jak również zaburzenia zachowań społecznych. Niepokojący jest wzrost występowania takich zjawisk patogennych w przestrzeni życia społecznego, jak przestępczość nieletnich, przemoc czy też marginalizacja i dyskryminacja grup i jednostek, co prowadzi bezsprzecznie do ich wykluczenia społecznego. Zatem wyzwaniem współczesnej pedagogiki resocjalizacyjnej jest poszukiwanie alternatywnych rozwiązań, na miarę współczesnych problemów, zmierzających do ograniczenia i zapobiegania różnym przejawom zagrożeń i patologii społecznych. Zagadnienie opieki nad dzieckiem w placówkach interwencyjnych, w szczególności w pogotowiu opiekuńczym podejmuje Artur Sternicki. Na tle historii funkcjonowania placówek interwencyjnych autor dokonuje próby oceny nowych regulacji prawnych, wskazując na mocne i słabe strony aktualnych rozwiązań. Zachęca do podjęcia działań naprawczych, dzięki którym idea działania placówek interwencyjnych będzie mogła być właściwie realizowana. Ze społecznego punktu widzenia jak pisze Magdalena Kubica korzystniej jest zapobiegać występowaniu zjawisk niepożądanych niż usuwać ich skutki. Autorka przedstawia rolę profilaktyki w wychowaniu na przykładzie zadań realizowanych przez policję, nakreśla zjawisko patologii, jak również zapoznaje Czytelnika z katalogiem przestępstw popełnianych przez osoby nieletnie. Według autorki działania prowadzone przez wychowawców i na- 12 Przedmowa

13 uczycieli powinny polegać na stwarzaniu alternatywy dla działań niepożądanych, aspołecznych. Płaszczyzną rozważań Iwony Wajdy są społeczno-kulturowe aspekty przemocy w środowiskach wiejskich. Autorka prezentuje różne modele przemocy w ujęciu ewolucyjnym, źródła oraz formy przemocy z ich ekspozycją w obliczu współczesności. Podkreśla, że zarówno w kulturze wiejskiej, jak i miejskiej, głównym podłożem przemocy jest funkcjonujący ciągle model patriarchalny rodziny. Wykluczenie społeczne jest ważną kwestią, która dotyka nie tylko osoby bezpośrednio narażone na to zjawisko. Jest ono problemem i wyzwaniem dla społeczeństw nowej ery cywilizacyjnej. Pedagogika jest natomiast tym obszarem nauki, badań i działań, który w sposób szczególny powinien być nastawiony na zapobieganie takim zjawiskom. Ogół problemów wpisujących się w zjawisko wykluczenia społecznego dotykającego osoby z niepełnosprawnością oraz ludzi starszych stanowi istotę rozważań Katarzyny Długosz. Stereotypowe postrzeganie tych właśnie grup przez środowisko staje się często główną przyczyną, dla której wycofują się one z życia społecznego, zawodowego, politycznego, mimo iż nie są pozbawione potencjału umożliwiającego podejmowanie różnorodnej aktywności w społeczności lokalnej, życiu kulturalnym czy edukacji. Autorka podkreśla, że wsparcie ze strony społeczeństwa, umożliwi z a m i a n ę t e g o, c o s z a r e w życiu osób poddanych marginalizacji n a z ł o t e dni zarówno dla nich samych, jak i środowisk, w których będą mogły aktywnie działać. Przestrzeń pedagogicznych dyskusji zamykają cztery teksty traktujące o niepełnosprawności. Truizmem byłoby dziś stwierdzenie, że osoby z niepełnosprawnością nie muszą być ciężarem dla społeczeństwa, co więcej, pojawiające się doniesienia z badań wskazują, że osoby te wykazują coraz wyższe aspiracje i dążenia do osiągnięcia autonomii życiowej. Biorąc jednak pod uwagę dynamikę zmian cywilizacyjnych, szczególnie w zakresie tzw. wysokich technologii, nieodzowne jest wsparcie tej grupy przez pedagogów i specjalistów zawodów pokrewnych. Osoby z niepełnosprawnością niezmiernie trudno odnajdują się nie tylko w życiu społecznym, ale przede wszystkim na rynku Przedmowa 13

14 pracy. Wioletta Kosowska-Maca zwraca uwagę na kwestię podmiotowości w procesie uczenia i wychowania osób z niepełnosprawnością. Konstatując własne rozważania, autorka stwierdza, że szara rzeczywistość obecnych czasów nie daje jednak nadziei na z ł o t ą p r z y s z ł o ś ć. Samo uświadomienie sobie braków w podmiotowym traktowaniu osób niepełnosprawnych sprzyja jednak zrozumieniu tego problemu. W kolejnym tekście Katarzyna Biel-Ziółek uzasadnia potrzebę tworzenia ośrodków terapii zajęciowej dla osób z niepełnosprawnością ruchową, przedstawiając jednocześnie ciekawą propozycję programu zajęć terapeutycznych w ośrodku. Wskazując na liczne korzyści jakie wynikałyby z zakładania ośrodków aktywności, autorka podkreśla, że ich uczestnicy m i e l i b y s z a n s ę z m i e n i ć szare samotne i mało ciekawe życie w czas pełen t w ó r c z y c h, z ł o t y c h p o m y s ł ó w, realizacji pasji oraz zadowolenia z życzliwych relacji międzyludzkich. Jedną z ciekawszych, fascynujących i jednocześnie skutecznych propozycji wsparcia osób z niepełnosprawnością intelektualną w procesie dorastania i stawania się aktywnym członkiem społeczeństwa jest program The Gateway Award. Ewa Nałęcz-Kłos, polska koordynatorka tego programu, w swoim artykule rzeczowo prezentuje założenia programu, osadzając je w szerokim kontekście analizy teoretycznej. Autorka, jako osoba bezpośrednio uczestnicząca w realizacji tego programu, dzieli się własnymi obserwacjami, refleksjami, akcentując, że udział osób z niepełnosprawnością intelektualną w programie treningowym skutkuje nabywaniem umiejętności niezbędnych w życiu, szczególnie umiejętności komunikacyjnych. Niezwykłą zaletą programu The Gateway Award jest jego prostota, naturalność, dostępność oraz uniwersalność. W przygotowanym przeze mnie artykule, zamykającym naukowe rozważania monografii, podejmuję teoretyczne rozważania wokół ekologicznej teorii rozwoju człowieka. Obserwowane dzisiaj odrodzenie zainteresowań perspektywą ekologiczną stanowi bezsprzecznie doskonały argument do podjęcia w tym temacie naukowego dyskursu. Odwołując się zatem do ekologicznej perspektywy rozwoju człowieka, podjęłam próbę ukazania 14 Przedmowa

15 jej implikacji dla współczesnej teorii i praktyki rehabilitacji osób z niepełnosprawnością intelektualną. Teoretyczną podstawę tego modelu Czytelnik odnajdzie w konceptualizacji pojęcia upośledzenia umysłowego przeprowadzonej przez American Association on Mental Retardation (AAMR) oraz w interakcyjnym modelu rehabilitacji i rehabilitacji zawodowej osób z upośledzeniem umysłowym. Z kolei istotne dla praktyki rehabilitacji możliwości określenia czynników potencjalnie zwiększających lub zmniejszających skuteczność działań rehabilitacyjnych zostaną omówione na przykładzie koncepcji ekosystemu Roya A. Rappaporta. Znajomość perspektywy ekologicznej wnosi istotne przesłanie do obszaru nauk humanistycznych i społecznych, pozwalając zamieniać szare, schematyczne, niejednokrotnie zrutynizowane czynności, n a z ł o t e, odkrywcze oraz efektywne działania i przedsięwzięcia. Co więcej, istota perspektywy ekologicznej, oparta na założeniu, że rozwój człowieka odbywa się poprzez interakcje w jego otoczeniu społecznym i kulturowym jest wyraźnie eksponowana przez autorów monografii, stanowiąc wspólny mianownik niniejszych rozważań. Wreszcie przenikanie koncepcji ekologicznej na grunt pedagogiki i jej subdyscyplin otwiera nowe możliwości rozwiązywania problemów trapiących współczesnego człowieka. Problemy te dotykają też przestrzeni edukacyjnej oraz stanowią zagrożenie dla podmiotowego traktowania człowieka. Prezentowania publikacja sygnalizuje problemy, z którymi musi zmierzyć się współczesna pedagogika. Autorzy wyrażają jednak nadzieję, że będzie ona początkiem pedagogicznego dialogu i prowokacją do podejmowania refleksji nad złożonością wszelkich praktyk pedagogicznych, zarówno tych prowadzonych w obszarze systemu oświatowego w szkole, jak i realizowanych przez inne podmioty i instytucje. Elżbieta Włodek Przedmowa 15

16

17 Andrzej Mirski Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie Zarządzanie kreatywnością w instytucji edukacyjnej Streszczenie Artykuł przedstawia możliwości zarządzania kreatywnością w procesie dydaktycznym, a więc właściwego jej stymulowania i ukierunkowywania. Omówione zostały różnice pomiędzy pojęciami kreatywności i twórczości oraz wynikające stąd implikacje dla celów dydaktycznych. Przedstawiona została także autorska koncepcja wymiarów kreatywności oraz jej możliwe zastosowania w szkole. Omówiono również kwestie zarządzania kreatywnością poprzez innowacje pedagogiczne. Słowa kluczowe: zarządzanie, kreatywność, twórczość, innowacje pedagogiczne, proces dydaktyczny, stymulowanie kreatywności Abstract Management of creativity in educational institutions The article presents the ability to manage creativity in the teaching process, and so its proper stimulating and directing. Discusses the differences between the concepts of creativity and output, and the resulting implications for teaching purposes. In presentation author s concept of the dimensions of creativity and its 17

18 possible application to the school will be presented. Subjects were also creative management issues through pedagogical innovations. Keywords: management, creativity, cultural output, pedagogical innovations, teaching process, stimulating creativity 1. Zarządzanie kreatywnością Instytucja edukacyjna (szkoła podstawowa, średnia, wyższa, instytucja szkoleniowa) wymaga do optymalnego zarządzania z jednej strony kreatywności, z drugiej natomiast jest właśnie miejscem, które kreatywność u swoich klientów i pracowników kształtuje. Obecnie coraz silnie podkreśla się rolę kreatywności w zarządzaniu. Mary Jo Hatch, Monika Kostera i Andrzej K. Koźmiński nazywają to włączenie kreatywności i etyki estetyką w zarządzaniu, twierdząc, że właśnie ten kreatywny i etyczny aspekt zarządzania odzwierciedla jego humanistyczny charakter 1. Podstawową wizję organizacji, a także jej etyczny punkt oparcia, daje kultura organizacyjna 2. W kulturze każdej organizacji, a więc także placówki edukacyjnej, kreatywność pracowników i organizacji jako całości musi być jedną z podstawowych wartości. Warto również dodać, że dzięki przemianom kulturowym coraz bardziej wzrasta dziś poczucie godności oraz aspiracje i oczekiwania dotyczące uznania i satysfakcji z pracy 3. Nauczyciele oczekują takiej pracy, która pozwoli im realizować swój intelektualny potencjał, da możliwość twórczej ekspresji. Tego samego coraz bardziej oczekują też klienci szkoły, czyli uczniowie. Krótko mówiąc, jedni i drudzy pragną kreatywnej instytucji edukacyjnej. 1 M.J. Hatch, M. Kostera, A.K. Koźmiński, Trzy oblicza przywództwa. Menedżer, artysta, kapłan, Warszawa 2010, s B. Nogalski, Kierowanie zmianą w organizacji, w: Zarządzanie organizacjami, red. A. Czermiński, M. Czerska, B. Nogalski, R. Rutka, J. Apanowicz, Toruń 2002, s J. Lichtarski, Istota i cele przedsiębiorstwa, w: Podstawy nauki o przedsiębiorstwie, red. J. Lichtarski, Wrocław 2007, s Andrzej Mirski

19 Zarządzanie kreatywnością mieści w sobie dwa aspekty. Z jednej strony jest to zarządzanie poprzez kreatywność, czyli wzbogacanie podejścia technicznego, ekonomicznego, racjonalnego o element intuicji, natchnienia, inspiracji, wyobraźni i entuzjazmu. Z drugiej strony jest to uzupełnienie twórczej inwencji, artystycznych wizji i pomysłów o elementy praktycznego, racjonalnego działania, aby zawsze działać sprawnie i skutecznie. David A. White 4 oraz Pasquale Gagliardi 5 uważają również, że na dobre zarządzanie należy patrzeć jak na dzieło sztuki. Współczesna filozofia zarządzania podkreśla coraz bardziej rosnącą rolę czynników niematerialnych w zdobywaniu i tworzeniu przewagi konkurencyjnej 6. Reasumując, przez zarządzanie kreatywnością, twórczością oraz innowacyjnością w instytucji edukacyjnej rozumieć należy taki proces zarządczy i dydaktyczny w którym: kształtowana jest kreatywność uczniów; proces dydaktyczny (będący pewną formą zarządzania pracą ucznia) jest kreatywny; kreatywny jest również proces całościowego zarządzania instytucją edukacyjną (zarówno pracą nauczycieli, jak i uczniów). 2. Rola edukacji w kształtowaniu kreatywności i twórczości uczniów Powstaje ważne pytanie: jaką rolę może odegrać edukacja w kształtowaniu kreatywności i twórczości uczniów? W literaturze naukowej mamy na ten temat wiele różnych sprzecznych poglądów. Wielu specjalistów jest stosunkowo sceptycznych w kwestii rzeczywistej twórczości w dzieciństwie. 4 D.A. White, It s working beautifully. Philosophical reflections on aesthetics and organization theory, Organization 1996, t. 3, nr 2, s P. Gagliardi, Exploring the aesthetic side of organizational side, w: Handbook of Organizational Studies, red. S.R. Clegg, C. Hardy, T.B. Lawrence, W.R. Nord, London 1996, s M. Bratnicki, Podstawy współczesnego myślenia o zarządzaniu, Dąbrowa Górnicza 2000, s. 24. Zarządzanie kreatywnością w instytucji edukacyjnej 19

20 Albert Rothenberg 7 uważa, że dzieci nie są twórcze przed dziesiątym rokiem życia, Patricia K. Arlin 8 twierdzi nawet, że twórczość nie jest możliwa przed osiągnięciem adolescencji, gdyż wtedy, wraz z pojawieniem się myślenia abstrakcyjnego, rodzi się zdolność odkrywania twórczych problemów. Stephenie Z. Dudek 9 dowodzi, że dzieci są wprawdzie orzeźwiająco ekspresyjne, ale nie jest to jeszcze prawdziwa twórczość. Z drugiej strony jest też wielu uczonych, którzy reprezentują diametralnie odmienny pogląd. Robert Gloton i Claude Clero twierdzą, że dziecko jest w sposób naturalny twórcze, i to jeszcze bardziej niż człowiek dorosły, gdyż u dziecka twórczość zachowuje podstawowy sens biologiczny, jakim jest potrzeba wzrastania zwróconego ku przyszłości i będącego przekraczaniem samego siebie 10. Twórczość ta jednak, według tych autorów, jest hamowana przez niewłaściwy wpływ rodziny i szkoły, bardziej zainteresowanych stabilizacją reprodukcji struktury społecznej i zastanej wiedzy niż rzeczywistą twórczością 11. Podobnie uważa Arthur J. Cropley, twierdząc, że twórczość jest nieodłączną częścią dzieciństwa. Pomaga ona dzieciom w uczeniu się oraz w rozwoju. Jest ona po prostu potrzebna społeczeństwu, gdyż oferuje mu oryginalne, świeże podejście do starych problemów 12. Również Maria Przetacznik-Gierowska, której autor tego tekstu ma zaszczyt być uczniem, przekonuje, że aktywność dziecka ma charakter twórczy już od wczesnych okresów życia, i to u wszyst- 7 A. Rothenberg, Creativity in adolescence, Psychiatrics Clinics of North America 1990, nr 13, s P.K. Arlin, Cognitive development in adulthood: A fifth stage?, Development Psychology 1975, t. 11, nr 5, s S.Z. Dudek, Creativity in young children: Attitude or ability?, Journal of Creative Behavior 1974, t. 8, nr 4, s R. Gloton, C. Clero, Twórcza aktywność dziecka, przeł. I. Wojnar, Warszawa 1976, s K.J. Szmidt, Pedagogika twórczości, Gdańsk 2013, s A.J. Cropley, Creativity in Education and Learning: A Guide for Teachers and Educators, London 2001, s Andrzej Mirski

21 kich dzieci, nie tylko wyjątkowych, przy czym znowu ważne jest, aby środowisko nie hamowało wrodzonej skłonności dzieci od aktywnego eksplorowania i przekształcania świata 13. Wreszcie istnieją też stanowiska pośrednie, które dopuszczają możliwość twórczości dzieci, jednakże pod pewnymi warunkami. Teresa M. Amabile uważa, że dziecko jest twórcze tylko wtedy, gdy wykonuje coś zupełnie odmiennego od wszystkiego, czego dokonało dotychczas, oraz gdy to coś jest jakościowo poprawne, atrakcyjne i użyteczne dla osiągnięcia jakiegoś celu 14. Krzysztof J. Szmidt podkreśla natomiast, że twórczość dziecka przejawia się w innych formach i dziedzinach niż ma to miejsce w przypadku osób dorosłych, a więc raczej nie w dziedzinie nauki, techniki czy działalności społecznej, ale w obszarach ciekawości poznawczej, fantazjowania, gry wyobraźni, zabaw tematycznych i konstrukcyjnych oraz plastyki. Autor niniejszego artykułu uważa, że aby rozstrzygnąć omawiany problem należy bardzo ściśle zdefiniować pojęcia, a wiec przede wszystkim rozróżnić pojęcia kreatywności i twórczości, a samą twórczość podzielić na dużą (czyli służącą społeczeństwu) oraz małą (czyli służącą, przynajmniej na razie, samej jednostce). Tę ostatnią proponuję nazwać także twórczością prywatną. 3. Rozróżnienie twórczości i kreatywności Według definicji Morrisa I. Steina twórczość jest procesem prowadzącym do nowego wytworu, który jest akceptowany jako użyteczny lub do przyjęcia dla pewnej grupy w pewnym okresie 15. Zbigniew Pietrasiński definiuje twórczość jako aktywność przynoszącą wytwory dotąd nieznane, a zarazem społecznie wartoś- 13 M. Przetacznik-Gierowska, Twórczość dzieci, w: Psychologia rozwoju człowieka, red. M. Przetacznik-Gierowska, M. Tyszkowa, Warszawa 1996, s T.M. Amabile, Growing up Creative: Nurturing a Lifetime of Creativity, Buffalo 1989, s M.I. Stein, Creativity and culture, Journal of Psychology 1953, t. 36, s Zarządzanie kreatywnością w instytucji edukacyjnej 21

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018 KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018 MISJA SZKOŁY Jesteśmy szkołą bezpieczną i przyjazną. Szanujemy się wzajemnie i wspieramy. Celem naszej szkoły jest dobre przygotowanie uczniów

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Dz.U. z 2013 poz. 1273 Brzmienie od 31 października 2013 Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW. Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne

WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW. Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne Załącznik do Uchwały Nr 82/2016 Senatu UKSW z dnia 19 maja 2016 r. WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne PODNOSZENIE KOMPETENCJI NAUCZYCIELSKICH W PRACY Z UCZNIEM O SPECJALNYCH

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 9 W SIEDLCACH

KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 9 W SIEDLCACH KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 9 W SIEDLCACH Wszystkiego, co naprawdę trzeba wiedzieć, nauczyłem się w przedszkolu- o tym jak żyć co robić, jak postępować, współżyć z innymi patrzeć, odczuwać,

Bardziej szczegółowo

ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ

ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ 1. Wspieranie dziecka w poznawaniu oraz wykorzystywaniu własnego potencjału rozwojowego i budowaniu pozytywnego obrazu własnego ja. 2. Tworzenie warunków umożliwiających dziecku

Bardziej szczegółowo

WĘDRUJĄC RAZEM KU PRZYSZOŚCI

WĘDRUJĄC RAZEM KU PRZYSZOŚCI WĘDRUJĄC RAZEM KU PRZYSZOŚCI Program wychowawczy Mlodzieżowego Domu Kultury w Świdnicy im. Mieczyslawa Kozara- Sobódzkiego Do realizacji w latach 2012-2014 PROGRAM WYCHOWAWCZY WĘDRUJĄC RAZEM KU PRZYSZŁOŚCI

Bardziej szczegółowo

PRACA Z GRUPĄ. Opracowały: Renata Pietras, Barbara Sałacka - doradcy metodyczni wychowania przedszkolnego

PRACA Z GRUPĄ. Opracowały: Renata Pietras, Barbara Sałacka - doradcy metodyczni wychowania przedszkolnego PRACA Z GRUPĄ Opracowały: Renata Pietras, Barbara Sałacka - doradcy metodyczni wychowania przedszkolnego Cele pracy grupowej: - zaspokajanie potrzeb rozwojowych związanych z różnymi rodzajami aktywności,

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia (pytania)

Zagadnienia (pytania) Wyższa Szkoła Zarządzania i Przedsiębiorczości im. Bogdana Jańskiego w Łomży Zagadnienia (pytania) na obronę dyplomową licencjacką na kierunku: pedagogika Zagadnienia ogólne 1. Nurty kontestacyjne w pedagogice

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NIEPUBLICZNEGO Nr 1 Pod Topolą w Szczytnie. Kochać dziecko, to służyć mu, jak daleko jest to tylko możliwe. M.

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NIEPUBLICZNEGO Nr 1 Pod Topolą w Szczytnie. Kochać dziecko, to służyć mu, jak daleko jest to tylko możliwe. M. KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NIEPUBLICZNEGO Nr 1 Pod Topolą w Szczytnie Kochać dziecko, to służyć mu, jak daleko jest to tylko możliwe. M. Montessori MISJA PRZEDSZKOLA Nasze przedszkole jest drogowskazem

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NR 50 W BIELSKU-BIAŁEJ

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NR 50 W BIELSKU-BIAŁEJ KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NR 50 W BIELSKU-BIAŁEJ Podstawa prawna: Rozporządzenie MEN z dnia 7 października 2009r. w sprawie nadzoru pedagogicznego (Dz. U. Nr 168, poz. 1324 z późn. zm.) Ustawa z dn.

Bardziej szczegółowo

Rozwijanie aktywności twórczej i jej wpływ na wychowanie dziecka w wieku przedszkolnym.

Rozwijanie aktywności twórczej i jej wpływ na wychowanie dziecka w wieku przedszkolnym. Rozwijanie aktywności twórczej i jej wpływ na wychowanie dziecka w wieku przedszkolnym. Wielu psychologów twierdzi, Ŝe dzieci są twórcze z samej swej natury, a postawa twórcza jest wśród dzieci powszechna.

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Zespołu Szkół Nr 60 w Warszawie na lata 2014-2019

Koncepcja pracy Zespołu Szkół Nr 60 w Warszawie na lata 2014-2019 1 Koncepcja pracy Zespołu Szkół Nr 60 w Warszawie na lata 2014-2019 2 * Koncepcja pracy szkoły została opracowana w oparciu o: 1. Ustawę o systemie oświaty z dn. 7 września 1991r (Dz. U. z 2004r. nr 256,

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA,,LEŚNY ZAKĄTEK W ZĄBKACH HASŁO PRZEWODNIE : KREATYWNY, OTWARTY PRZEDSZKOLAK MŁODYM EKOLOGIEM.

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA,,LEŚNY ZAKĄTEK W ZĄBKACH HASŁO PRZEWODNIE : KREATYWNY, OTWARTY PRZEDSZKOLAK MŁODYM EKOLOGIEM. Publiczne Przedszkole Nr 2 w Ząbkach Leśny Zakątek KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA,,LEŚNY ZAKĄTEK W ZĄBKACH HASŁO PRZEWODNIE : KREATYWNY, OTWARTY PRZEDSZKOLAK MŁODYM EKOLOGIEM. Wizja przedszkola Przedszkole

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej

Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej Nasza szkoła realizuje potrzeby i oczekiwania całej społeczności szkolnej i środowiska lokalnego. Kształci i

Bardziej szczegółowo

WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu

WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu PROGRAM KSZTAŁCENIA Kierunek Obszar/obszary kształcenia, w których umiejscowiony jest kierunek studiów PEDAGOGIKA / Edukacja wczesnoszkolna z wychowaniem przedszkolnym NAUKI SPOŁECZNE Forma kształcenia

Bardziej szczegółowo

MAMO, TATO, POBAWMY SIĘ RAZEM! innowacja pedagogiczna

MAMO, TATO, POBAWMY SIĘ RAZEM! innowacja pedagogiczna MAMO, TATO, POBAWMY SIĘ RAZEM! innowacja pedagogiczna 1. Osoby wdrażające innowacje: mgr Justyna Witas, mgr Adriana Jachnicka, mgr Marta Jafernik 2. Termin wprowadzenia i czas trwania innowacji: Innowacja

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁA MUZYCZNA I STOPNIA W CZERNIKOWIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁA MUZYCZNA I STOPNIA W CZERNIKOWIE PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁA MUZYCZNA I STOPNIA W CZERNIKOWIE 2015/2016 Podstawa prawna: 1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz. U. z 1997 r. Nr 78 poz. 483, późn. zm.)

Bardziej szczegółowo

OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ

OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ Rok szkolny 2013/2014 Pracownia SENSOS przeprowadza ambitne i bezpieczne programy szkoleniowe dla dziec i i młodzieży. Program każdego warsztatu jest dostosowany

Bardziej szczegółowo

Zajęcia rozwijające zainteresowania uczniów szczególnie uzdolnionych plastycznie

Zajęcia rozwijające zainteresowania uczniów szczególnie uzdolnionych plastycznie Program indywidualizacji nauczania i wychowania uczniów klas I III szkół podstawowych Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Program Operacyjny

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr 96/2015 Senatu UKSW z dnia 25 czerwca 2015 r.

Załącznik do Uchwały Nr 96/2015 Senatu UKSW z dnia 25 czerwca 2015 r. Załącznik do Uchwały Nr 96/2015 Senatu UKSW z dnia 25 czerwca 2015 r. Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne PEDAGOGIKA OSÓB Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ INTELEKTUALNĄ I TYFLOPEDAGOGIKA WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Psychologia potrzeb. Dr Monika Wróblewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Psychologia potrzeb. Dr Monika Wróblewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Psychologia potrzeb Dr Monika Wróblewska Uniwersytet w Białymstoku 10 czerwca 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL 1. Specyfika potrzeb

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA KIERUNKOWE rok akademicki 2014/2015. Pedagogika, studia II stopnia

ZAGADNIENIA KIERUNKOWE rok akademicki 2014/2015. Pedagogika, studia II stopnia ZAGADNIENIA KIERUNKOWE 1. Pedagogika jako nauka źródła pedagogiki jako nauki teoretycznej i praktycznej, miejsce pedagogiki w systemie nauk oraz jej powiązania z innymi dyscyplinami; interdyscyplinarność

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W KOSEWIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W KOSEWIE Załącznik nr 1 do Uchwały Rady Pedagogicznej Nr 6/2013 z dnia 10.09.2013r. PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W KOSEWIE Wrzesień 2013 r. PODSTAWA PRAWNA Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej z dnia

Bardziej szczegółowo

TEORETYCZNE PODSTAWY WYCHOWANIA

TEORETYCZNE PODSTAWY WYCHOWANIA Autor: Prof. PAWEŁ TYRAŁA Tytuł: TEORETYCZNE PODSTAWY WYCHOWANIA zarys teorii oraz metodyki wychowania Recenzja Prof. Igor Kominarec Liczba stron: 240 Rok wydania: 2012 Spis treści WSTĘP Rozdział I TEORIA

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej

Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej Program kształcenia studiów podyplomowych Przygotowanie pedagogiczne Gdynia 2014 r. Podstawa prawna realizacji studiów. Ustawa Prawo

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 im. doktora Janusza Petera w Tomaszowie Lubelskim na lata 2011-2016

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 im. doktora Janusza Petera w Tomaszowie Lubelskim na lata 2011-2016 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 im. doktora Janusza Petera w Tomaszowie Lubelskim na lata 2011-2016 Koncepcja pracy szkoły została opracowana w oparciu o: 1. Ustawę o systemie oświaty z dnia 7

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy. Przedszkola nr 12 w Siemianowicach Śląskich

Koncepcja pracy. Przedszkola nr 12 w Siemianowicach Śląskich Koncepcja pracy Przedszkola nr 12 w Siemianowicach Śląskich Misja W naszym przedszkolu dziecko: - znajduje możliwość indywidualnego rozwoju możliwości twórczych i intelektualnych, - zdobywa wiedzę i umiejętności

Bardziej szczegółowo

SZTUKA I TWÓRCZOŚĆ ORAZ ELEMENTY PEDAGOGIKI MIĘDZYKULTUROWEJ W PROCESIE KSZTAŁTOWANIA OSOBOWOŚCI DZIECKA W WIEKU PRZEDSZKOLNYM

SZTUKA I TWÓRCZOŚĆ ORAZ ELEMENTY PEDAGOGIKI MIĘDZYKULTUROWEJ W PROCESIE KSZTAŁTOWANIA OSOBOWOŚCI DZIECKA W WIEKU PRZEDSZKOLNYM Pod patronatem Teatru im. Stefana Jaracza w Olsztynie ul. Świtezianki 2, 10-465 Olsztyn, tel. 89 533 72 52 SZTUKA I TWÓRCZOŚĆ ORAZ ELEMENTY PEDAGOGIKI MIĘDZYKULTUROWEJ W PROCESIE KSZTAŁTOWANIA OSOBOWOŚCI

Bardziej szczegółowo

Program wychowawczy Gimnazjum nr l im. Powstańców Styczniowych w Pińczowie na rok szkolny 2014/2015

Program wychowawczy Gimnazjum nr l im. Powstańców Styczniowych w Pińczowie na rok szkolny 2014/2015 Program wychowawczy Gimnazjum nr l im. Powstańców Styczniowych w Pińczowie na rok szkolny 2014/2015 Wstęp Program wychowawczy szkoły jest opracowany zgodnie z: Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej z dnia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 27 W BIELSKU-BIAŁEJ

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 27 W BIELSKU-BIAŁEJ PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 27 W BIELSKU-BIAŁEJ Człowiek jest wielki nie przez to, co ma, nie przez to, kim jest, lecz przez to, czym dzieli się z innymi. Jan Paweł II SPIS TREŚCI 1. Podstawa

Bardziej szczegółowo

Szkolny Program Profilaktyki

Szkolny Program Profilaktyki Szkolny Program Profilaktyki Publicznego Gimnazjum nr 1 w Żaganiu Motto: Papierosy, alkohol, narkotyki, AIDS... czyli jak się nie zgubić w supermarkecie świata. Wstęp PROFILAKTYKA jest chronieniem człowieka

Bardziej szczegółowo

OLSZTYŃSKA SZKOŁA WYŻSZA im. Józefa Rusieckiego Wydział Pedagogiczny. Artur Paweł Moskalik Nr albumu PSS/5455. Surdopedagogika

OLSZTYŃSKA SZKOŁA WYŻSZA im. Józefa Rusieckiego Wydział Pedagogiczny. Artur Paweł Moskalik Nr albumu PSS/5455. Surdopedagogika OLSZTYŃSKA SZKOŁA WYŻSZA im. Józefa Rusieckiego Wydział Pedagogiczny Artur Paweł Moskalik Nr albumu PSS/5455 Surdopedagogika Temat: Świetlica terapeutyczna dla osób z uszkodzonym słuchem w Działdowie cele

Bardziej szczegółowo

Rola nauczyciela w pracy z dzieckiem zdolnym

Rola nauczyciela w pracy z dzieckiem zdolnym Rola nauczyciela w pracy z dzieckiem zdolnym Przez zdolność rozumiemy predyspozycje jednostki do łatwego, sprawnego i skutecznego opanowania pewnych umiejętności. Dziecko zdolne - to takie, które w kilku

Bardziej szczegółowo

Dzieci są wiosną rodziny I społeczeństwa nadzieją, która ciągle kwitnie przyszłością, która bez przerwy się otwiera. Jan Paweł II

Dzieci są wiosną rodziny I społeczeństwa nadzieją, która ciągle kwitnie przyszłością, która bez przerwy się otwiera. Jan Paweł II KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA PUBLICZNEGO NR 3 w WIEPRZU Dzieci są wiosną rodziny I społeczeństwa nadzieją, która ciągle kwitnie przyszłością, która bez przerwy się otwiera. Jan Paweł II Podstawa prawna

Bardziej szczegółowo

Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł

Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł zawodowy uzyskiwany przez absolwenta: licencjat Przyporządkowanie

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY Przedszkola nr 22 w Tarnowskich Górach

KONCEPCJA PRACY Przedszkola nr 22 w Tarnowskich Górach KONCEPCJA PRACY Przedszkola nr 22 w Tarnowskich Górach,,Dzieci są wiosną rodziny i społeczeństwa, nadzieją, która ciągle kwitnie, przyszłością, która bez przerwy się otwiera Jan Paweł II 1 Przedszkole

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY Szkoły Podstawowej nr 2 SZKOŁA PRZYJAZNA DZIECKU

PROGRAM WYCHOWAWCZY Szkoły Podstawowej nr 2 SZKOŁA PRZYJAZNA DZIECKU PROGRAM WYCHOWAWCZY Szkoły Podstawowej nr 2 im. Marii Konopnickiej SZKOŁA PRZYJAZNA DZIECKU Nasze cele: osiągnięcie przez wszystkich uczniów pełni ich rozwoju intelektualnego i osobowościowego, przygotowanie

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY Niepublicznego Przedszkola Dzieciaki.pl

KONCEPCJA PRACY Niepublicznego Przedszkola Dzieciaki.pl KONCEPCJA PRACY Niepublicznego Przedszkola Dzieciaki.pl MISJA PRZEDSZKOLA Przedszkole pełni funkcję opiekuńczą, wychowawczą i kształcącą. Wspomaga wszechstronny rozwój dziecka, odpowiednio do jego indywidualnych

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA KIERUNKOWE rok akademicki 2015/2016. Pedagogika, studia II stopnia

ZAGADNIENIA KIERUNKOWE rok akademicki 2015/2016. Pedagogika, studia II stopnia ZAGADNIENIA KIERUNKOWE 1. Pedagogika jako nauka źródła pedagogiki jako nauki teoretycznej, praktycznej i empirycznej, miejsce pedagogiki w systemie nauk oraz jej powiązania z innymi dyscyplinami; interdyscyplinarność

Bardziej szczegółowo

Animaloterapia. Program Przedszkolnego Klubu Animals Cztery łapy

Animaloterapia. Program Przedszkolnego Klubu Animals Cztery łapy Animaloterapia Program Przedszkolnego Klubu Animals Cztery łapy Anna Franczyk, Katarzyna Krajewska, Joanna Skorupa Animaloterapia Program Przedszkolnego Klubu Animals Cztery łapy Oicyna Wydawnicza Impuls

Bardziej szczegółowo

Program Wychowawczy Szkoły Podstawowej nr 5

Program Wychowawczy Szkoły Podstawowej nr 5 Program Wychowawczy Szkoły Podstawowej nr 5 im. Króla Jana III Sobieskiego w Zabrzu Podstawą prawną niniejszego programu wychowawczego jest Ustawa o Systemie Oświaty z dnia 07 września 1991r. (Dz. U. z

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Publicznego Przedszkola w Czarnowąsach w latach 2010-2014r.

Koncepcja pracy Publicznego Przedszkola w Czarnowąsach w latach 2010-2014r. Koncepcja pracy Publicznego Przedszkola w Czarnowąsach w latach 2010-2014r. Misja W przedszkolu wspierany jest rozwój dziecka, rozpoznaje się i zaspakaja jego potrzeby edukacyjne oraz umożliwia rozwój

Bardziej szczegółowo

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Zapraszam na szkolenie on line prezentujące dwie nowoczesne metody pracy: coaching i mentoring. Idea i definicja coachingu Coaching,

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY Punktu Przedszkolnego przy Szkole Podstawowej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Nowym Grabiu na lata 2012/2015

KONCEPCJA PRACY Punktu Przedszkolnego przy Szkole Podstawowej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Nowym Grabiu na lata 2012/2015 KONCEPCJA PRACY Punktu Przedszkolnego przy Szkole Podstawowej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Nowym Grabiu na lata 2012/2015 Nie zadawajcie dzieciom gwałtu nauczania, tylko niech się bawią. Dziecko

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY ZESPÓŁ SZKÓŁ IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W BORKU WLKP.

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY ZESPÓŁ SZKÓŁ IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W BORKU WLKP. KONCEPCJA PRACY SZKOŁY ZESPÓŁ SZKÓŁ IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W BORKU WLKP. CEL NADRZĘDNY: Wspomaganie wszechstronnego i harmonijnego rozwoju ucznia, wspieranie go w procesie nabywania wiedzy i umiejętności,

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 2 W ŻAGANIU NA LATA 2012-2017

KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 2 W ŻAGANIU NA LATA 2012-2017 Miejskie Przedszkole nr 2 w Żaganiu KONCEPCJA PRACY MEJSKEGO PRZEDSZKOLA NR 2 W ŻAGANU NA LATA 2012-2017 STRATEGA ROZWOJU PLACÓWK 1. Zapewnienie ciągłego rozwoju i doskonalenia jakości pracy placówki.

Bardziej szczegółowo

I. Realizacja Szkolnego Programu Profilaktyki i Szkolnego Programu Wychowawczego

I. Realizacja Szkolnego Programu Profilaktyki i Szkolnego Programu Wychowawczego NONCEPCJA PRACY SPOŁECZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 12 W WARSZAWIE-WESOŁEJ W LATACH 2010-2015 Wstęp Misja Szkoły Wizja szkoły Priorytety do pracy w latach 2010-2015 W obszarze kształcenia: I. Podnoszenie

Bardziej szczegółowo

Procedura pracy z uczniem zdolnym

Procedura pracy z uczniem zdolnym Procedura pracy z uczniem zdolnym KaŜde dziecko jest zdolne. Szkoła ma obowiązek odkryć te zdolności i je rozwijać Uczniowie uzdolnieni to tacy, którzy przejawiają moŝliwości zaawansowanych dokonań w dziedzinie

Bardziej szczegółowo

ELEMENTY DYDAKTYKI DOROSŁYCH DYDAKTYKA TECHNOLOGICZNA DYDAKTYKA HUMANISTYCZNA DYDAKTYKA KRYTYCZNA

ELEMENTY DYDAKTYKI DOROSŁYCH DYDAKTYKA TECHNOLOGICZNA DYDAKTYKA HUMANISTYCZNA DYDAKTYKA KRYTYCZNA ELEMENTY DYDAKTYKI DOROSŁYCH DYDAKTYKA TECHNOLOGICZNA DYDAKTYKA HUMANISTYCZNA DYDAKTYKA KRYTYCZNA Warunki uczenia się Słuchacze odczuwają potrzebę uczenia się Zasady nauczania 1. Nauczyciel ujawnia studentom

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI

PROGRAM PROFILAKTYKI RAZEM MOŻEMY WIĘCEJ... PROGRAM PROFILAKTYKI na lata 2015/2016 2016/2017 ZESPÓŁ SZKÓŁ W GOŁASZYNIE Gołaszyn, 1 września 2015 r. SPIS TREŚCI Założenia programu... 3 Cele i zadania... 4 Zalecane metody pracy...

Bardziej szczegółowo

PRZEDSZKOLNEGO W PRZEDSZKOLU AKADEMIA MŁODEGO GENIUSZA W RADOMIU

PRZEDSZKOLNEGO W PRZEDSZKOLU AKADEMIA MŁODEGO GENIUSZA W RADOMIU GŁÓWNE CELE WYCHOWANIA PRZEDSZKOLNEGO W PRZEDSZKOLU AKADEMIA MŁODEGO GENIUSZA W RADOMIU Podstawa prawna: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej Powszechna Deklaracja Praw Człowieka Ustawa z dnia 7 września

Bardziej szczegółowo

Z plastyką na TY. z zakresu plastyki i historii sztuki

Z plastyką na TY. z zakresu plastyki i historii sztuki Gimnazjum nr 1 im. Polskich Noblistów w Śremie Z plastyką na TY innowacja pedagogiczna w gimnazjum z zakresu plastyki i historii sztuki Opracowanie: mgr Jacek Krawczyk Śrem 2014 Wstęp Podstawowym zadaniem

Bardziej szczegółowo

1. Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla programu kształcenia

1. Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla programu kształcenia Załącznik do Uchwały nr 125/2014 Senatu UKSW z dnia 25 września 2014 r. 1. Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla programu kształcenia Nazwa kierunku studiów i kod programu wg USOS Poziom

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ŚWIETLICY SZKOLNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 28. im. gen. Józefa Kustronia w Bielsku-Białej

REGULAMIN ŚWIETLICY SZKOLNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 28. im. gen. Józefa Kustronia w Bielsku-Białej REGULAMIN ŚWIETLICY SZKOLNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 28 im. gen. Józefa Kustronia w Bielsku-Białej I. Postanowienia ogólne Świetlica jest integralną częścią szkoły w swojej programowej działalności realizuje

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 59 KATOWICE

KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 59 KATOWICE KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 59 KATOWICE Priorytetem naszej działalności jest zapewnienie naszym wychowankom wszechstronnego rozwoju, bezpieczeństwa, akceptacji, i poszanowania ich praw. Poprzez

Bardziej szczegółowo

PRYWATNA SZKOŁA PODSTAWOWA MORSKA KRAINA W KOŁOBRZEGU. SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI na lata 2013 2019

PRYWATNA SZKOŁA PODSTAWOWA MORSKA KRAINA W KOŁOBRZEGU. SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI na lata 2013 2019 PRYWATNA SZKOŁA PODSTAWOWA MORSKA KRAINA W KOŁOBRZEGU SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI na lata 2013 2019 Profilaktykę należy rozumieć jako działania stwarzające człowiekowi okazję aktywnego gromadzenia różnych

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe w zakresie przygotowania pedagogicznego. Projekt Nauczyciel przedmiotów zawodowych

Studia podyplomowe w zakresie przygotowania pedagogicznego. Projekt Nauczyciel przedmiotów zawodowych Studia podyplomowe w zakresie przygotowania pedagogicznego Projekt Nauczyciel przedmiotów zawodowych Rok akademicki 2013/2014 Zakres tematyczny pracy końcowej (podyplomowej) pod kierunkiem dr Sylwii Domagalskiej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI

PROGRAM PROFILAKTYKI PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKOLNO-PRZEDSZKOLNEGO Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI NR 1 W RYBNIKU na rok szkolny 2015-2018 Podstawą prawną do wprowadzenia działań profilaktycznych w ramach szkolnego programu

Bardziej szczegółowo

Koncepcja Pracy Młodzieżowego Domu Kultury Wrocław-Krzyki na lata 2012-2017

Koncepcja Pracy Młodzieżowego Domu Kultury Wrocław-Krzyki na lata 2012-2017 Koncepcja Pracy Młodzieżowego Domu Kultury Wrocław-Krzyki na lata 2012-2017 Twórcze i artystyczne wychowanie, czy tez lepiej wychowanie przez sztukę, może okazad się szczególnie ważne, nie tylko dla stworzenia

Bardziej szczegółowo

Charakter aktywności. 10 skojarzeń do obrazka Jeżeli to nie jest ogród, to jest to. Stymulowanie myślenia i twórczości dziecka poprzez obraz

Charakter aktywności. 10 skojarzeń do obrazka Jeżeli to nie jest ogród, to jest to. Stymulowanie myślenia i twórczości dziecka poprzez obraz Charakter aktywności Stymulowanie myślenia i twórczości dziecka poprzez obraz dr Elżbieta Płóciennik Odtwórczy dziecko odwzorowuje obserwowany świat i powiela zachowania wzorców osobowych a odtwórcza aktywność

Bardziej szczegółowo

I. WYMAGANIA WOBEC PRZEDSZKOLI 1)

I. WYMAGANIA WOBEC PRZEDSZKOLI 1) I. WYMAGANIA WOBEC PRZEDSZKOLI 1) Wymaganie Charakterystyka wymagania na poziomie D Charakterystyka wymagania na poziomie B 1. Przedszkole realizuje koncepcję pracy ukierunkowaną na rozwój dzieci Przedszkole

Bardziej szczegółowo

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej Propozycje zintegrowanych programów edukacji zatwierdzone przez Ministra Edukacji Narodowej do użytku szkolnego odpowiadają założeniom uprzednio opracowanej przez MEN Podstawie programowej kształcenia

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA PUBLICZNEGO W CZAPLINKU NA LATA 2013 2018. Strategia rozwoju placówki

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA PUBLICZNEGO W CZAPLINKU NA LATA 2013 2018. Strategia rozwoju placówki KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA PUBLICZNEGO W CZAPLINKU NA LATA 2013 2018 Świat bez dzieci byłby jak niebo bez gwiazd Św. J. Vianney Strategia rozwoju placówki Zapewnienie ciągłego rozwoju i doskonalenia jakości

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie

Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie,,( ) Wychowywać to nie znaczy kształcić tylko rozum, lecz kształtować harmonijnie całego człowieka, a więc także jego serce i charakter.

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016)

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) Ocena dopuszczająca: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który opanował wiadomości i umiejętności określone

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY W SZKOLE PODSTAWOWEJ W SMARDZEWIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY W SZKOLE PODSTAWOWEJ W SMARDZEWIE ,,Mądrość to dążenie do pełni Ks. Jan Twardowski PROGRAM WYCHOWAWCZY W SZKOLE PODSTAWOWEJ W SMARDZEWIE ,,Mądrość to dążenie do pełni Ks. Jan Twardowski Program wychowawczy SPIS TREŚCI: 1. Podstawa prawna

Bardziej szczegółowo

PROGRAM DZIAŁAŃ EDUKACYJNYCH

PROGRAM DZIAŁAŃ EDUKACYJNYCH Bieg wydarzeń jest tak szybki, że jeśli nie znajdziemy sposobu na to, aby widzieć dzień jutrzejszy, trudno się spodziewać, abyśmy rozumieli dzień dzisiejszy. Dean Rusk PROGRAM DZIAŁAŃ EDUKACYJNYCH GIMNAZJUM

Bardziej szczegółowo

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA EDUKACYJNO - ZAWODOWEGO. w GIMNAZJUM MIEJSKIM IM. JANA PAWŁA II W GŁOWNIE. w roku szkolnym 2015/2016

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA EDUKACYJNO - ZAWODOWEGO. w GIMNAZJUM MIEJSKIM IM. JANA PAWŁA II W GŁOWNIE. w roku szkolnym 2015/2016 WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA EDUKACYJNO - ZAWODOWEGO w GIMNAZJUM MIEJSKIM IM. JANA PAWŁA II W GŁOWNIE w roku szkolnym 2015/2016 Podstawa prawna Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 20 W KATOWICACH NA ROK SZKOLNY 2015/2016

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 20 W KATOWICACH NA ROK SZKOLNY 2015/2016 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 20 W KATOWICACH NA ROK SZKOLNY 2015/2016 WIZJA I MISJA SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 20 W KATOWICACH WIZJA I MISJA SZKOŁY Tworzymy szkołę, która: Troszczy się o wszechstronny

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA SPECJALNEGO WE WŁODAWIE NA LATA 2015-2018

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA SPECJALNEGO WE WŁODAWIE NA LATA 2015-2018 KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA SPECJALNEGO WE WŁODAWIE NA LATA 2015-2018 Motto: Dziecko ma uczyć się bawiąc i bawić się ucząc zabawa jest podstawową formą aktywności dziecka, która dominuje w wychowaniu przedszkolnym

Bardziej szczegółowo

Edukacja włączająca w szkole ogólnodostępnej

Edukacja włączająca w szkole ogólnodostępnej Edukacja włączająca w szkole ogólnodostępnej ...Dobra edukacja to edukacja włączająca, zapewniająca pełne uczestnictwo wszystkim uczniom, niezależnie od płci, statusu społecznego i ekonomicznego, rasy,

Bardziej szczegółowo

Koncepcja Pracy Niepublicznego Przedszkola Calineczka w Kaliszu

Koncepcja Pracy Niepublicznego Przedszkola Calineczka w Kaliszu Koncepcja Pracy Niepublicznego Przedszkola Calineczka w Kaliszu W przedszkolu funkcjonuje koncepcja pracy ukierunkowana na zapewnienie wszechstronnego rozwoju dziecka, a zwłaszcza rozwoju twórczej i fizycznej

Bardziej szczegółowo

PRAWA DZIECI A OBOWIĄZKI NAUCZYCIELI. w świetle przepisów prawa

PRAWA DZIECI A OBOWIĄZKI NAUCZYCIELI. w świetle przepisów prawa PRAWA DZIECI A OBOWIĄZKI NAUCZYCIELI w świetle przepisów prawa Zależności Konwencja o prawach dziecka 1. Prawo do wychowania w duchu tolerancji i zrozumienia dla innych, bez dyskryminacji wynikającej z

Bardziej szczegółowo

Specjalnościowe efekty kształcenia. dla kierunku. KULTUROZNAWSTWO Studia pierwszego stopnia Specjalność: edukacja artystyczna

Specjalnościowe efekty kształcenia. dla kierunku. KULTUROZNAWSTWO Studia pierwszego stopnia Specjalność: edukacja artystyczna Załącznik do Uchwały nr 46/2014/2015 Senatu Akademickiego Akademii Ignatianum w Krakowie z dnia 26 maja 2015 r. Specjalnościowe efekty kształcenia dla kierunku KULTUROZNAWSTWO Studia pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

Model pracy z uczniem zdolnym Oprac. Anna Descour, Anna Wolny

Model pracy z uczniem zdolnym Oprac. Anna Descour, Anna Wolny Model pracy z uczniem zdolnym Oprac. Anna Descour, Anna Wolny 1 Dziecko rodzi się wszechstronnie uzdolnione, z pełną możliwością rozwoju we wszystkich kierunkach, potencjalną wybitną inteligencją i zadatkami

Bardziej szczegółowo

Studia Podyplomowe. Edukacja przedszkolna i wczesnoszkolna

Studia Podyplomowe. Edukacja przedszkolna i wczesnoszkolna I. Informacje ogólne Studia Podyplomowe Edukacja przedszkolna i wczesnoszkolna II. III. IV. Rekrutacja Charakterystyka studiów kwalifikacyjnych Program studiów V. Efekty kształcenia I. Informacje ogólne

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU NIEPUBLICZNYCH SZKÓŁ SPECJALNYCH KROK ZA KROKIEM W ZAMOŚCIU

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU NIEPUBLICZNYCH SZKÓŁ SPECJALNYCH KROK ZA KROKIEM W ZAMOŚCIU KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU NIEPUBLICZNYCH SZKÓŁ SPECJALNYCH KROK ZA KROKIEM W ZAMOŚCIU Koncepcja pracy Zespołu Niepublicznych Szkół Specjalnych Krok za krokiem w Zamościu nakreśla podstawowe cele i zadania

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego na lata 2010-2015

Koncepcja pracy Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego na lata 2010-2015 Koncepcja pracy Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego na lata 2010-2015 1 I. Informacja o szkole: a. Nazwa szkoły: Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego w Słupsku. b. Adres szkoły: ul. Profesora Lotha 3, 76

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY. Przedszkole nr 25 w Bielsku- Białej

KONCEPCJA PRACY. Przedszkole nr 25 w Bielsku- Białej KONCEPCJA PRACY Przedszkole nr 25 w Bielsku- Białej MISJA PRZEDSZKOLA Przedszkole pełni funkcje opiekuńcze, wychowawcze i kształcące. Wspomaga wszechstronny rozwój dziecka odpowiednio do jego indywidualnych

Bardziej szczegółowo

Program Wychowawczy Społecznego Gimnazjum Stowarzyszenia Muzyków Polskich PRO ARTE w Łodzi

Program Wychowawczy Społecznego Gimnazjum Stowarzyszenia Muzyków Polskich PRO ARTE w Łodzi Program Wychowawczy Społecznego Gimnazjum Stowarzyszenia Muzyków Polskich PRO ARTE w Łodzi Nadrzędnym celem wychowawczym Społecznego Gimnazjum Stowarzyszenia Muzyków Polskich PRO ARTE jest wspomaganie

Bardziej szczegółowo

3. Statutu Przedszkola nr 6 im. Misia Uszatka w Ostrzeszowie

3. Statutu Przedszkola nr 6 im. Misia Uszatka w Ostrzeszowie I. Podstawa prawna 1. Rozporządzenia MEN z dnia 07.10.2009 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego (Dz. U. Nr 168, poz. 1324, Dz. U z dnia 14.05.2013 poz. 560), 2. Rozporządzenie MEN z dnia 12 sierpnia 2015r.

Bardziej szczegółowo

Projekt Otwarte Przedszkola został zrealizowany w Zespole Placówek Oświatowych w Zatorach. Byliśmy jedną z nielicznych placówek w powiecie pułtuskim

Projekt Otwarte Przedszkola został zrealizowany w Zespole Placówek Oświatowych w Zatorach. Byliśmy jedną z nielicznych placówek w powiecie pułtuskim Projekt Otwarte Przedszkola został zrealizowany w Zespole Placówek Oświatowych w Zatorach. Byliśmy jedną z nielicznych placówek w powiecie pułtuskim uczestniczących w projekcie. Wzięło w nim udział 48

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENY PRACY NAUCZYCIELA, WYCHOWAWCY, BIBLIOTEKARZA,

KRYTERIA OCENY PRACY NAUCZYCIELA, WYCHOWAWCY, BIBLIOTEKARZA, Zespół Szkół Integracyjnych w Siemianowicach Śląskich Strona 1 z 5 KRYTERIA OCENY PRACY NAUCZYCIELA, WYCHOWAWCY, BIBLIOTEKARZA, PEDAGOGA Kryteria oceny pracy nauczyciela, wychowawcy, bibliotekarza, pedagoga

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXVIII/143/2013 RADY GMINY PAPOWO BISKUPIE. z dnia 5 czerwca 2013 r.

UCHWAŁA NR XXVIII/143/2013 RADY GMINY PAPOWO BISKUPIE. z dnia 5 czerwca 2013 r. UCHWAŁA NR XXVIII/143/2013 RADY GMINY PAPOWO BISKUPIE z dnia 5 czerwca 2013 r. w sprawie utworzenia Punktów Przedszkolnych na terenie Gminy Papowo Biskupie w miejscowościach Zegartowice i Dubielno Na podstawie

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA WOBEC SZKÓŁ I PLACÓWEK

WYMAGANIA WOBEC SZKÓŁ I PLACÓWEK 3 Załącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia.. r. (poz..) WYMAGANIA WOBEC SZKÓŁ I PLACÓWEK I. WYMAGANIA WOBEC PRZEDSZKOLI 1) Wymaganie Charakterystyka wymagania na poziomie podstawowym

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY. Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 3 im. Jana Pawła II w Rudzie Śląskiej

PROGRAM WYCHOWAWCZY. Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 3 im. Jana Pawła II w Rudzie Śląskiej PROGRAM WYCHOWAWCZY Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 3 im. Jana Pawła II w Rudzie Śląskiej,,W wychowaniu chodzi właśnie o to, ażeby człowiek stawał się coraz bardziej człowiekiem Jan Paweł II PROGRAM

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKÓŁ ŻEGLUGI ŚRÓDLĄDOWEJ IM. KMDR. B. ROMANOWSKIEGO W NAKLE NAD NOTECIĄ

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKÓŁ ŻEGLUGI ŚRÓDLĄDOWEJ IM. KMDR. B. ROMANOWSKIEGO W NAKLE NAD NOTECIĄ SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKÓŁ ŻEGLUGI ŚRÓDLĄDOWEJ IM. KMDR. B. ROMANOWSKIEGO W NAKLE NAD NOTECIĄ PODSTAWA PRAWNA Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi z dnia 26.10.1982r.

Bardziej szczegółowo

Samorządowa Szkoła Muzyczna I st. w Tarnowie Podgórnym, ul. Szkolna 5 62-080 Tarnowo Podgórne PROGRAM WYCHOWAWCZY

Samorządowa Szkoła Muzyczna I st. w Tarnowie Podgórnym, ul. Szkolna 5 62-080 Tarnowo Podgórne PROGRAM WYCHOWAWCZY PROGRAM WYCHOWAWCZY - 2014 1 Podstawa prawna: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 r. (art. 48, 53, 70) Ustawa o systemie oświaty z 7.09.1991 r. (art. 1, 5, 33, 34a, 40) z późniejszymi zmianami

Bardziej szczegółowo

Program adaptacyjny. dla klasy I. Jestem pierwszakiem. w Szkole Podstawowej nr 28

Program adaptacyjny. dla klasy I. Jestem pierwszakiem. w Szkole Podstawowej nr 28 Szkoła Podstawowa nr 28 im. K. I. Gałczyńskiego w Białymstoku Program adaptacyjny dla klasy I Jestem pierwszakiem w Szkole Podstawowej nr 28 im. K. I. Gałczyńskiego w Białymstoku ,,Dzieci różnią się od

Bardziej szczegółowo

tel./fax (0-56) 686 34 29

tel./fax (0-56) 686 34 29 nawiązaniu do Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Chełmnie ul. Słowackiego 3 tel. (0-56) 686 00 52 tel./fax (0-56) 686 34 29 KONCEPCJA PRACY PORADNI PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W CHEŁMNIE na lata 2014/2015

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ FUNDACJI ELEMENTARZ W GŁĘBOKIEM na lata szkolne 2012-2017

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ FUNDACJI ELEMENTARZ W GŁĘBOKIEM na lata szkolne 2012-2017 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ FUNDACJI ELEMENTARZ W GŁĘBOKIEM na lata szkolne 2012-2017 Podstawa prawna : 1) Ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn.

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY. SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 Społecznego Towarzystwa Oświatowego w Warszawie na lata 2014-2017

KONCEPCJA PRACY. SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 Społecznego Towarzystwa Oświatowego w Warszawie na lata 2014-2017 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 Społecznego Towarzystwa Oświatowego w Warszawie na lata 2014-2017 Koncepcja pracy szkoły została opracowana w oparciu o: Ustawę o systemie oświaty z dnia 7 września

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia do egzaminu dyplomowego dla studentów kierunku Pedagogika PWSZ w Chełmie. Zakres pedagogiki ogólnej:

Zagadnienia do egzaminu dyplomowego dla studentów kierunku Pedagogika PWSZ w Chełmie. Zakres pedagogiki ogólnej: Zagadnienia do egzaminu dyplomowego dla studentów kierunku Pedagogika PWSZ w Chełmie. Zakres pedagogiki ogólnej: 1. Opisz rys historyczny pedagogiki. 2. Porównaj pojęcie wychowania w różnych teoriach pedagogicznych.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 14 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OŚWIĘCIMIU

PROGRAM WYCHOWAWCZY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 14 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OŚWIĘCIMIU PROGRAM WYCHOWAWCZY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 14 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OŚWIĘCIMIU UZASADNIENIE Ważnym zadaniem przedszkola jest kształtowanie cech i postaw dzieci, pozwalających im w przyszłości

Bardziej szczegółowo

SZEŚCIOLATEK W SZKOLE

SZEŚCIOLATEK W SZKOLE SZEŚCIOLATEK W SZKOLE Przyjazna adaptacja dziecka do nauki szkolnej ASPEKTY PRAWNE PODSTAWA PROGRAMOWA DLA KLAS I-III SZKOŁY PODSTAWOWEJ Edukacja najmłodszych uczniów powinna umiejętnie splatać naukę z

Bardziej szczegółowo

Załącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia... 2009 r. (poz...) I. WYMAGANIA WOBEC EDUKACJI PRZEDSZKOLNEJ

Załącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia... 2009 r. (poz...) I. WYMAGANIA WOBEC EDUKACJI PRZEDSZKOLNEJ Załącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia... 2009 r. (poz....) I. WYMAGANIA WOBEC EDUKACJI PRZEDSZKOLNEJ 1. EFEKTY DZIAŁALNOŚCI DYDAKTYCZNEJ, WYCHOWAWCZEJ I OPIEKUŃCZEJ ORAZ INNEJ

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych: Sposób dokumentacji efektów kształcenia

Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych: Sposób dokumentacji efektów kształcenia Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych: Lp. K_W01 K_W02 K_W06 K_W08 K_W09 Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych zna terminologię używaną w pedagogice a w szczególności w oraz jej zastosowanie

Bardziej szczegółowo

Praca z uczniem gimnazjum sposoby, metody, wyzwania

Praca z uczniem gimnazjum sposoby, metody, wyzwania Praca z uczniem gimnazjum sposoby, metody, wyzwania 1 Dlaczego praca z uczniem gimnazjum jest taka ważna? www.doradztwo.koweziu.edu.pl 2 Dlaczego praca z uczniem gimnazjum jest taka ważna? Gimnazjalista

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PLANU PRACY SIECI WSPÓŁPRACY I SAMOKSZTAŁCENIA

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PLANU PRACY SIECI WSPÓŁPRACY I SAMOKSZTAŁCENIA Bezpośrednie wsparcie rozwoju szkół poprzez zmodernizowany system doskonalenia nauczycieli w powiecie gryfińskim UDA-POKL.03.05.00-00-219/12-00 SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PLANU PRACY SIECI WSPÓŁPRACY I

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W STAROŹREBACH 2012-2015

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W STAROŹREBACH 2012-2015 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W STAROŹREBACH 2012-2015 I. CO TO JEST KONCEPCJA PRACY SZKOŁY? Koncepcja pracy szkoły nakreśla podstawowe cele i zadania realizowane przez szkołę. Odgrywa rolę drogowskazu

Bardziej szczegółowo