Strategie internacjonalizacji małych i średnich przedsiębiorstw

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Strategie internacjonalizacji małych i średnich przedsiębiorstw"

Transkrypt

1 Rozdział 3 Strategie internacjonalizacji małych i średnich przedsiębiorstw Wprowadzenie Tak jak wiele jest definicji internacjonalizacji (patrz: 1.2), tak wiele również można spotkać w literaturze przedmiotu definicji strategii. W sytuacji, kiedy oba pojęcia (strategia i internacjonalizacja) są różnie rozumiane, analiza strategii internacjonalizacji wymaga precyzyjnego zdefiniowania pojęć. Jednak samo uporządkowanie i przyjęcie określonej definicji czy klasyfikacji nie rozwiązuje jeszcze problemu. Otóż, różni autorzy przeprowadzając badania empiryczne dotyczące strategii internacjonalizacji MSP, często mieli na myśli różne działania małych firm. Co więcej, nagminnie mylone są poziomy analiz, a w szczególności należy zwrócić uwagę na dość powszechny brak rozróżnienia pomiędzy strategią (strategy) a sposobem (metodą, instrumentem, ścieżką) (mode) internacjonalizacji. Stąd też wyniki badań trudno porównywać. Wspólną natomiast cechą licznych publikacji jest nadużywanie pojęcia eksportu. Wcześniej pisano, że internacjonalizacja utożsamiana jest często właśnie z eksportem. W niniejszym rozdziale okaże się, że eksport pojmowany jest również jako strategia internacjonalizacji. I znowu Czytelnik łatwo może się pogubić. Pomimo nieporozumień pojęciowych, kluczowa kwestia w obrębie badań nad strategiami internacjonalizacji MSP to istnienie (lub nie) korelacji pomiędzy wielkością firmy a internacjonalizacją i sposobami wchodzenia na zagraniczne rynki. Przedsiębiorstwa mają do wyboru bardzo wiele możliwości. Z pewnością doświadczenia MSP na świecie przerastają najdociekliwsze nawet rozważania teoretyczne. Celem niniejszego rozdziału jest bliższe przyjrzenie się tej kwestii. Podjęto też próbę znalezienia czynników warunkujących strategie internacjonalizacji małych firm. 63

2 Internacjonalizacja małych i średnich przedsiębiorstw we współczesnej gospodarce 3.1. Pojmowanie strategii W literaturze zarządzania i zarządzania strategicznego można spotkać wiele definicji strategii przedsiębiorstwa; M. Marchesnay podał ich ponad Spośród nich przywołane zostały te, które mogą być przydatne dla potrzeb przeprowadzanych w niniejszej książce rozważań. Jak pisze R. Krupski 159 definiowanie strategii ma niekiedy charakter ogólny, bardzo formalny, bez oddania specyfiki problemu. W takich definicjach dominuje ujęcie strategii w formie klasycznej treści planu, to znaczy w formie celów, metod (sposobów) i środków. Przykładem może być tu definicja A.D. Chandlera 160, według którego strategia to określenie głównych, długofalowych celów firmy i przyjęcie takich kierunków działania oraz taka alokacja zasobów, które są konieczne dla zrealizowania celów. W innych definicjach autorzy próbują znaleźć jakiś merytoryczny wyróżnik jak na przykład pozycja w otoczeniu. Przykładem takiego podejścia może być definicja H. Mintzberga 161, według którego strategia jest sposobem kształtowania relacji między organizacją i jej otoczeniem. Również H. Minzberg sformułował definicję tak zwanych 5 P, według której o strategii można mówić, jeżeli organizacje 162 : zmierzają do określonych celów (Plan), działają we wrogim, turbulentnym otoczeniu (Ploy), dążą do utrwalenia odpowiednich wzorców i standardów (Pattern), starają się zająć określone miejsce w otoczeniu (Position), próbują przewidzieć, co może się zdarzyć w ich otoczeniu (Perspective). Według Strategora 163 opracowanie strategii przedsiębiorstwa oznacza dokonanie wyboru dziedziny działalności, w której chce ono być obecne, i określenie zasobów, jakie są mu niezbędne do przetrwania i rozwoju. Definicja ta uwypukla dwa aspekty strategii: przynależność przedsiębiorstwa do określonej grupy producentów lub dziedziny aktywności (corporate strategy); dokonywane w tym zakresie wybory strategiczne prowadzą do wchodzenia przedsiębiorstwa do określonego sektora lub wychodzenia z niego, aby utrzymać odpowiednio zróżnicowany portfel produktów, działania przedsiębiorstwa na rynku podejmowane w celu osiągnięcia przez nie przewagi konkurencyjnej w danym sektorze (business strategy). 158 Marchesnay M. Zarządzanie strategiczne. Geneza i rozwój. Poltex, Warszawa Zarządzanie strategiczne. Koncepcje. Metody. Krupski R. (red.). Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego we Wrocławiu, Wrocław s Chandler A.D. Strategy and structure. Cambridge, Massachusetts, 1962, cyt. za: Zarządzanie strategiczne... op. cit., s Mintzberg H. The Structuring of Organization. Englewood Cliffs, 1979, cyt. za: Zarządzanie strategiczne... op. cit., s Cyt. za: Machaczka J. Zarządzanie rozwojem organizacji. Czynniki, modele, strategia, diagnoza. PWN, 1998, s Strategor, op. cit., s

3 Strategie internacjonalizacji małych i średnich przedsiębiorstw Z kolei według M.E. Portera strategia firmy jest tworzeniem unikatowej i wartościowej pozycji za pomocą odmiennego, w stosunku do rywali, zestawu czynności 164. Zatem, istotą strategii jest taki dobór działań, który jest inny od doborów rywali. Powyższy przegląd definicji strategii na pewno nie jest wyczerpujący. Jednak dalsza jego kontynuacja byłaby niecelowa. Warto natomiast przywołać bardzo przydatną, dla potrzeb prowadzonych w niniejszej książce rozważań, klasyfikację koncepcji strategii K. Obłoja 165. Różne koncepcje i podejścia grupuje w cztery główne ujęcia: 1) Traktowanie strategii jako tworzenia i egzekucji planu działania. 2) Strategia jako pozycja organizacji względem otoczenia. 3) Strategia jako względnie trwały wzorzec działania organizacji, jako zbiór pewnych trwałych reguł, sposobów reakcji, wspierany kulturą organizacji. 4) Strategia jako podkreślenie znaczenia procesu samoidentyfikacji organizacji, odkrywania i kształtowania jej tożsamości, własnego ja. K. Fonfara, M. Gorynia, E. Najlepszy i J. Schroeder 166 zwracają uwagę na ewolucję pojmowania strategii w ciągu ostanich kilkudziesięciu lat. Wczesne definicje strategii odwoływały się do dużej swobody zachowań przedsiębiorstw, a zmiany w otoczeniu przedsiębiorstwa nie były uważane za istone ani za konieczne, ani za wystarczające do zainicjowania zachowania firmy. Później zaczęto dostrzegać, że przedsiębiorstwo musi dostosowywać się do warunków i wymagań otoczenia, gdyż nie ma pełnej swobody kształtowania swoich działań. A zatem zachowanie przedsiębiorstw może być nie tylko działaniem, ale także reakcją na zmiany w otoczeniu Strategie internacjonalizacji Od momentu, gdy firma rozszerza rynki zbytu poza rynek krajowy rozpoczyna się jej internacjonalizacja. Oznacza to konieczność wypracowania i zastosowania nowej strategii dostosowania oferty produktów lub/i usług do konsumenta docelowego. Można wówczas mówić o strategii internacjonalizacji firmy. Wyodrębnianie strategii internacjonalizacji z całości strategii przedsiębiorstwa jest tym bardziej celowe, im bardziej otoczenie zagraniczne różni się od krajowego. H. J. Ansoff 167 proponuje klasyczny już dzisiaj podział strategii internacjonalizacji firmy ze względu na kierunki zmiany portfela produktów-rynków. Są to strategie: obronna firma oferuje te same produkty na te same rynkin co do tej pory, rozwoju rynków firma wchodzi z niezmienioną ofertą towarową i/lub usługową na nowe rynki, 164 Porter M.E. What is Strategy. Harvard Business Review, 1996, nr 11 12, cyt. za: Fonfara K., Gorynia M., Najlepszy E., Schroeder J. Strategie przedsiębiorstw w biznesie międzynarodowym. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, Poznań 2000, s Obłój K. Koncepcje strategii organizacyjnej. Przegląd Organizacji, 1988, nr 11, cyt. za: Zarządzanie strategiczne..., op. cit., s Fonfara K., Gorynia M., Najlepszy E., Schroeder J. Strategie przedsiębiorstw w biznesie międzynarodowym. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, Poznań 2000, s Ansoff H.J. Coroparate Strategy. McGraw-Hill, New York

4 Internacjonalizacja małych i średnich przedsiębiorstw we współczesnej gospodarce rozwoju produktu przedsiębiorstwo oferuje zmieniony produkt na dotychczasowych rynkach, dywersyfikacji przedsiębiorstwo wchodzi na nowe rynki z nowymi produktami. Według Strategora strategia internacjonalizacji (Strategor nazywa ją strategią globalną) 168, zakłada bezpośrednie inwestowanie poza granicami kraju macierzystego w określone i zależne od typu organizacji ogniwa łańcucha wartości. Strategia globalna odznacza się również tym, że produkty lub usługi przedsiębiorstwa są sprzedawane w wielu krajach, jeśli tylko istnieje na nie odpowiednio wysoki popyt. Ponadto skoordynowana strategia globalna w danej strefie gospodarczej musi uwzględniać różnorodność regionów, nawet jeśli dla każdego regionu firma wypracowuje nieco inną strategię. Strategia internacjonalizacji opiera się na dwóch głównych źródłach przewagi konkurencyjnej: możliwości geograficznego rozproszenia różnych dziedzin działalności przedsiębiorstwa w celu zaopatrzenia rynku światowego, zdolności zapewnienia koordynacji różnych ogniw łańcucha wartości 169. Podobnie jak w analizie M.E. Portera, czynnikami przesądzającymi o powodzeniu strategii internacjonalizacji są przede wszystkim konfiguracja i koordynacja działalności przedsiębiorstwa. Klasycznie wyróżnia się dwie formy konfiguracji: skoncentrowaną i rozproszoną. Strategia koncentracji polega na skupieniu najważniejszych ogniw łańcucha wartości na terytorium jednego lub kilku krajów kiedy firma produkuje na terytorium własnego kraju, a następnie eksportuje swoje produkty, wykorzystując rozproszoną na cały świat sieć dystrybucji. Koncentracja umożliwia osiąganie znacznych korzyści z dużej skali produkcji. Główne kryteria strategii koncentracji to: korzyści skali w danym ogniwie łańcucha wartości: masa krytyczna, produktywność, obniżka kosztów jednostkowych, efekt doświadczenia w zakresie danej funkcji, korzyści logistyczne z tytułu koordynacji dwóch ogniw łańcucha wartości: obniżenia kosztów i terminów dostaw. Strategia rozproszenia to rozproszenie terytorialne działalności. Taka konfiguracja wymaga jednak znacznych inwestycji bezpośrednich poza granicami kraju. Ten typ strategii spotyka się w sektorach, w których koszty transportu, przechowywania zapasów czy komunikacji są wysokie. Główne kryteria strategii rozproszenia to: koszty lub trudności transportowe, konieczność dostosowywania produktów lub usług do potrzeb lokalnych, znaczenie władzy państwowej: bariery pozataryfowe, zamówienia publiczne, subwencje. 168 Strategor posługuje się terminem globalizacja, utożsamiając go z internacjonalizacją, co autorka uznała za niedopuszczalne. Jednak termin strategia globalna używany przez autorów Strategora jest znacznie bliższy pojęciu strategia internacjonalizacji, tak ją rozumie autorka. 169 Ibidem, s

5 Strategie internacjonalizacji małych i średnich przedsiębiorstw Poza przyjętymi przez firmę strategiami, trzy dodatkowe czynniki mają istotne znaczenie dla skutecznej internacjonalizacji firmy: zarządzanie kluczowymi kompetencjami (technologicznymi, produkcyjnymi, organizacyjnymi i menedżerskimi), szybkość wchodzenia na rynek, odniesienie do osiągnięć liderów światowych w danej branży 170. Inną, często przywoływaną w literaturze światowej klasyfikację strategii internacjonalizacji proponuje J.C. Leontiades 171. Strategie te różnią się co do celów, wielkości niezbędnych inwestycji, wymaganych nakładów organizacyjnych i wykorzystywanych instrumentów. Są to: skimming, dumping, eksploracja (exploration), penetracja (penetration). Skimming polega na wchodzeniu na ograniczone segmenty zagranicznych rynków, przy jednocześnie niskich kosztach, wysiłku organizacyjnym firmy i ryzyku. Oferta produktowa nie ulega istotnym zmianom. Instrumenty używane do wdrażania tej strategii to pośredni eksport poprzez agentów i licencje. Również dumping oznacza minimalne nakłady organizacyjne i finansowe oraz niewielkie ryzyko. Sprzedaż produktów po niskich cenach umożliwia zwiększenie utargu. Instrumenty stosowane przy strategii dumpingowej to przede wszystkim pośredni eksport poprzez agentów i dystrybutorów. Firma stosująca strategię eksploracji jest zainteresowana uzyskaniem informacji o rynku zagranicznym po to, by ocenić możliwości bezpośrednich inwestycji na dużą skalę. Firma ustala relacje handlowe, które charakteryzują się niskimi kosztami i ograniczonym zaangażowaniem organizacyjnym; firma nie wyznacza też celów krótkookresowych, takich jak poziom zysków czy udział w rynku. Firma analizuje zachowania konsumenckie potencjalnych nabywców, dostawców, władz lokalnych i administracji publicznej. Najczęściej wykorzystywane instrumenty to eksport, licencje i joint ventures. Strategia penetracji wymaga od firmy maksimum finansowego i organizacyjnego zaangażowania w obcym kraju, a jej celem jest uzyskanie maksymalnych udziałów w rynku w długim okresie. Ryzyko jest wysokie, instrumentem są bezpośrednie inwestycje zagraniczne. Zasoby są często przenoszone nie tylko dla celów komercyjnych lecz także dla ułatwienia przemieszczenia faz produkcji. Z kolei J. Rymarczyk wyróżnia następujące strategie internacjonalizacji firmy 172 : strategia etnocentryczna, strategia policentryczna, strategia globalna, strategia dualna. 170 Szerzej na ten temat: Ibidem, s Leontiades J.C. Multinational Corporate Strategy, D.C. Health, Lexington Rymarczyk J. Internacjonalizacja przedsiębiorstwa. PWE, Warszawa 1996, s

6 Internacjonalizacja małych i średnich przedsiębiorstw we współczesnej gospodarce Strategia etnocentryczna oznacza internacjonalizację w formie eksportu na wyselekcjonowane rynki zagraniczne, które są podobne do rynku krajowego, i na których można stosować strategię zbliżoną do realizowanej na rynku krajowym. Strategia policentryczna zakłada obsługę wielu rynków zagranicznych z uwzględnieniem ich zróżnicowania i specyfiki. Może to wymagać od firmy tworzenia na tych rynkach celowych rozwiązań organizacyjnych, umożliwiających adaptację do zróżnicowanych wymagań. Strategia globalna jest równoznaczna z traktowaniem rynku światowego lub rynku regionalnego jako rynku homogenicznego. Strategia dualna ma charakter eklektyczny. Jest próbą pogodzenia strategii globalnej (uzyskanie korzyści z globalnej integracji) i policentrycznej (chęć i konieczność dopasowania się do specyfiki poszczególnych rynków). Należy wyraźnie podkreślić, że przedstawione powyżej strategie internacjonalizacji powstały dla opisu zachowań strategicznych dużych firm. Najmniej przydatna do badań zachowań strategicznych MSP wydaje się być propozycja M.E. Portera. Oczywiście, trudno jednoznacznie stwierdzić, że proponowane przez M.E. Portera strategie internacjonalizacji nie mogą być wykorzystywane przez MSP. Adaptacja wszystkich powyższych ujęć dla potrzeb analizy MSP jest możliwa, jako że wszystkie powyższe strategie mogą być skutecznie stosowane przez małe i średnie firmy. Jednak trudno zaprzeczyć, że pewne strategie są stosowane przez małe firmy chętniej i częściej (obronna, skimming, etnocentryczna). Pozostałe zdecydowanie rzadziej i wydaje się, że najczęściej nie pasują one do opisu zachowań internacjonalizujących się MSP. Dlatego też, przyjęcie którejkolwiek propozycji dla potrzeb prowadzonych rozważań byłoby sztuczne i niecelowe. Wobec powyższych rozważań, mając na względzie przydatność klasyfikacji strategii internacjonalizacji do badań MSP, autorka proponuje podział strategii internacjonalizacji MSP na: strategie aktywne firma poszukuje nowych możliwości na rynkach zagranicznych, strategie pasywne firma broni się przed konkurencją z zagranicy na rynku krajowym (rozdz. 2, s. 61). Strategie internacjonalizacji przedstawia tabela 3.1. Tabela 3.1. Strategie internacjonalizacji przedsiębiorstw H.J. Ansoff M.E. Porter L.C. Leontiades J. Rymarczyk Obronna Koncentracji Skimming Etnocentryczna Rozwoju rynków Rozproszenia Dumping Policentryczna Rozwoju produktu Eksploracja Globalna Dywersyfikacji Penetracja Dualna Źródło: Opracowanie własne. 68

Wykład 9 Globalizacja jako wyznacznik działań strategicznych

Wykład 9 Globalizacja jako wyznacznik działań strategicznych Dr inż. Aleksander Gwiazda Zarządzanie strategiczne Wykład 9 Globalizacja jako wyznacznik działań strategicznych Plan wykładu Idea globalizacji Taktyka globalizacji Podejścia globalizacji Nowe wartości

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Zarządzanie strategiczne na kierunku Zarządzanie

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Zarządzanie strategiczne na kierunku Zarządzanie OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Zarządzanie strategiczne na kierunku Zarządzanie I. Informacje ogólne 1. Nazwa modułu : Zarządzanie strategiczne 2. Kod modułu : ZS (10-ZS-z2-s; 10-ZS-z2-ns)

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2010/2011 http://www.wilno.uwb.edu.

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2010/2011 http://www.wilno.uwb.edu. SYLLABUS na rok akademicki 010/011 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr 1 / Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁCZESNA ANALIZA STRATEGII

WSPÓŁCZESNA ANALIZA STRATEGII WSPÓŁCZESNA ANALIZA STRATEGII Przedmowa CZĘŚĆ I. WSTĘP Rozdział 1. Koncepcja strategii Rola strategii w sukcesie Główne ramy analizy strategicznej Krótka historia strategii biznesowej Zarządzanie strategiczne

Bardziej szczegółowo

Konkurs dla studentów AME Kulinarne Mission Impossible Etap 2

Konkurs dla studentów AME Kulinarne Mission Impossible Etap 2 Konkurs dla studentów AME Kulinarne Mission Impossible Etap 2 Do niedawna uwaga przedsiębiorców (funkcjonujących na rynkach zagranicznych lub zamierzających na nie wejść) skupiała się głównie na czynnikach

Bardziej szczegółowo

Innowacja. Innowacja w przedsiębiorczości. Innowacją jest wprowadzenie do praktyki nowego lub znacząco ulepszonego rozwiązania w odniesieniu do

Innowacja. Innowacja w przedsiębiorczości. Innowacją jest wprowadzenie do praktyki nowego lub znacząco ulepszonego rozwiązania w odniesieniu do Innowacja w przedsiębiorczości Andrzej Zakrzewski Akademickie Inkubatory Przedsiębiorczości andrzej.zakrzewski@inkubatory.pl Innowacja Innowacją jest wprowadzenie do praktyki nowego lub znacząco ulepszonego

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

Wykład 7. Portfel strategiczny

Wykład 7. Portfel strategiczny Dr inż. Aleksander Gwiazda Zarządzanie strategiczne Wykład 7 Portfel strategiczny Plan wykładu Idea portfela strategicznego Macierz BCG Macierz ADL Macierz McKinseya Model Portera Macierz Ansoffa Model

Bardziej szczegółowo

czasochłonność nakłady

czasochłonność nakłady czasochłonność nakłady wzrost wewnętrzny realizacja nowych inwestycji, np. budowa i wyposażenie nowych obiektów wymaga dużo czasu, podobnie organizowanie od podstaw nowych oddziałów i filii nowe inwestycje

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA

AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA Zarządzanie strategiczne kierunek: Zarządzanie WYKŁAD III dr Rafał Kusa Plan wykładu 1. Metody analizy strategicznej otoczenia dalszego (makrootoczenia) organizacji

Bardziej szczegółowo

Klastry- podstawy teoretyczne

Klastry- podstawy teoretyczne Klastry- podstawy teoretyczne Dr inż. Anna Szerenos Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego, Program Innet Plan prezentacji Koncepcja klastra

Bardziej szczegółowo

Wejście na rynek zagraniczny model podejmowania decyzji

Wejście na rynek zagraniczny model podejmowania decyzji Wejście na rynek zagraniczny model podejmowania decyzji Model podejmowania decyzji 1. Analiza zasobów przedsiębiorstwa 2. Analiza rynków docelowych 3. Analiza ryzyka 4. Określenie celów ekspansji zagranicznej

Bardziej szczegółowo

Materiał do użytku wewnętrznego dla studentów PWSZ w Głogowie. Globalny kontekst zarządzania. Otoczenie kulturowe i wielokulturowe

Materiał do użytku wewnętrznego dla studentów PWSZ w Głogowie. Globalny kontekst zarządzania. Otoczenie kulturowe i wielokulturowe Materiał do użytku wewnętrznego dla studentów PWSZ w Głogowie Globalny kontekst zarządzania Otoczenie kulturowe i wielokulturowe Źródło: opracowano na podstawie R.W.Gryffin, Podstawy zarządzania organizacjami.

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Przesłanki działalności marketingowej w przedsiębiorstwie...19

Rozdział 1. Przesłanki działalności marketingowej w przedsiębiorstwie...19 Spis treści Wstęp...13 CZĘŚĆ I. MODEL FUNKCJONOWANIA MARKETINGU Rozdział 1. Przesłanki działalności marketingowej w przedsiębiorstwie....19 1.1. Koncepcja modelu funkcjonowania marketingu........ 19 1.2.

Bardziej szczegółowo

STATUS: PRZEDMIOT OBLIGATORYJNY

STATUS: PRZEDMIOT OBLIGATORYJNY NAZWA PRZEDMIOTU: ZARZĄDZANIA STRATEGICZNE FORMA STUDIÓW: STACJONARNE ROK: I SEMESTR: 2 LICZBA GODZIN: w 5 h, ćw. 5 h FORMA STUDIÓW: NIESTACJONARNE ROK: I SEMESTR: 2 LICZBA GODZIN: w 5 h, ćw. 0 h OSOBA(Y)

Bardziej szczegółowo

PRODUKT (product) CENA (price) PROMOCJA (promotion) DYSTRYBUCJA (place) 7 (P) (+ Process, Personnel, Physical Evidence)

PRODUKT (product) CENA (price) PROMOCJA (promotion) DYSTRYBUCJA (place) 7 (P) (+ Process, Personnel, Physical Evidence) Marketing-mix Klasyfikacja środków konkurencji wg McCarthy ego - 4 P Cena w marketingu dr Grzegorz Mazurek PRODUKT (product) CENA (price) DYSTRYBUCJA (place) PROMOCJA (promotion) 7 (P) (+ Process, Personnel,

Bardziej szczegółowo

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU SEGMENTACJA SEGMENTACJA...... to proces podziału rynku na podstawie określonych kryteriów na względnie homogeniczne rynki cząstkowe (względnie jednorodne grupy konsumentów) nazywane SEGMENTAMI, które wyznaczają

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Ekspansja firm na rynki zagraniczne Strategie umiędzynarodowienia przedsiębiorstw Magdalena Grochal-Brejdak Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 22 października 2012 1 2 1 Czym

Bardziej szczegółowo

KLUCZOWE CZYNNIKI SUKCESU SUKCESU AUTOR: WERONIKA WĘGIELNIK ĆWICZENIA I

KLUCZOWE CZYNNIKI SUKCESU SUKCESU AUTOR: WERONIKA WĘGIELNIK ĆWICZENIA I WPROWADZENIE KLUCZOWE CZYNNIKI TYTUŁ PREZENTACJI: ZARZĄDZANIE WPROWADZENIE STRATEGICZNE / KLUCZOWE CZYNNIKI ĆWICZENIA I SPRAWY ORGANIZACYJNE Mail: weronika.wegielnik@wsl.com.pl Dyżury: terminy dostępne

Bardziej szczegółowo

MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ.

MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ. Wykład 4 Konkurencja doskonała i monopol 1 MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ. EFEKTYWNOŚĆ RYNKU. MONOPOL CZYSTY. KONKURENCJA MONOPOLISTYCZNA. 1. MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ W modelu konkurencji doskonałej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYKŁADU BIZNES MIĘDZYNARODOWY

PROGRAM WYKŁADU BIZNES MIĘDZYNARODOWY Prof. zw. dr hab. Jan Rymarczyk PROGRAM WYKŁADU BIZNES MIĘDZYNARODOWY WYKŁAD I GLOBALIZACJA GOSPODARKI ŚWIATOWEJ 1. Pojęcie biznesu międzynarodowego 2. Pojęcie globalizacji i jej cechy 3. Stymulatory globalizacji

Bardziej szczegółowo

Ekonomia II stopień ogólnoakademicki stacjonarne wszystkie Katedra Ekonomii i Zarządzania Prof. dr hab. Jurij Stadnicki.

Ekonomia II stopień ogólnoakademicki stacjonarne wszystkie Katedra Ekonomii i Zarządzania Prof. dr hab. Jurij Stadnicki. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Z-EKO2-534 Nazwa modułu Internacjonalizacja przedsiębiorstw Nazwa modułu w języku angielskim Enterprise internationalization Obowiązuje od roku akademickiego

Bardziej szczegółowo

Strategie wspó³zawodnictwa

Strategie wspó³zawodnictwa Strategie wspó³zawodnictwa W MESE można opracować trzy podstawowe strategie: 1) niskich cen (dużej ilości), 2) wysokich cen, 3) średnich cen. STRATEGIA NISKICH CEN (DUŻEJ ILOŚCI) Strategia ta wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

Strategia konkurencji. Metody analizy sektorów i konkurentów

Strategia konkurencji. Metody analizy sektorów i konkurentów Strategia konkurencji. Metody analizy sektorów i konkurentów Autor: Michael E. Porter CZĘŚĆ I OGOLNE METODY ANALITYCZNE ROZDZIAŁ 1 STRUKTURALNA ANALIZA SEKTORA Strukturalne wyznaczniki natężenia konkurencji

Bardziej szczegółowo

pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach

pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach TYTUŁ PREZENTACJI Podejście systemowe w zarządzaniu logistyką Zarządzanie łańcuchem dostaw w pionowo zintegrowanych

Bardziej szczegółowo

Proces tworzenia wartości w łańcuchu logistycznym. prof. PŁ dr hab. inż. Andrzej Szymonik 2014/2015

Proces tworzenia wartości w łańcuchu logistycznym. prof. PŁ dr hab. inż. Andrzej Szymonik  2014/2015 Proces tworzenia wartości w łańcuchu logistycznym prof. PŁ dr hab. inż. Andrzej Szymonik www.gen-prof.pl 2014/2015 Proces Proces def: 1. Uporządkowany w czasie ciąg zmian i stanów zachodzących po sobie.

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Logistyka i Zarządzanie Łańcuchem Dostaw. Opracował: prof. zw dr hab. Jarosław Witkowski

Logistyka i Zarządzanie Łańcuchem Dostaw. Opracował: prof. zw dr hab. Jarosław Witkowski Logistyka i Zarządzanie Łańcuchem Dostaw Opracował: prof. zw dr hab. Jarosław Witkowski Tradycyjna LOGSTYKA Nowoczesna. Specjalizacja - koncentracja na poszczególnych fazach i działaniach logistyki,

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52

Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52 Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52 2 Zamieszczamy podsumowanie analizy rynkowej wraz z aneksem statystycznym, przygotowanej dla Centrów Obsługi Eksportera i Inwestora (COIE),

Bardziej szczegółowo

P Zal. I Zk zarządzaniu 3. Matematyka P Zk 4. Ekonomia P E 5. Podstawy zarządzania

P Zal. I Zk zarządzaniu 3. Matematyka P Zk 4. Ekonomia P E 5. Podstawy zarządzania KIERUNEK: GOSPODARKA PRZESTRZENNA Specjalność: Gospodarka lokalna i globalna Lp. Nazwa przedmiotu Grupa I ROK STUDIÓW 1. Geografia ekonomiczna P 2 20 - Zal 2. Technologie informacyjne \ Informatyka w I

Bardziej szczegółowo

ZAPRASZA DO SKŁADNIA OFERT

ZAPRASZA DO SKŁADNIA OFERT Hurt-Imp-Ex.Kłodzko-Ustronie Piechowice, dnia 18.11.2015 r. Zapytanie ofertowe Adres do korespondencji: Ul. Żymierskiego 73 58-573 Piechowice Tel.: (75) 761 24 13 z siedzibą w Ścinawicy 47,, Tel.: (75)

Bardziej szczegółowo

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej 2012 System B2B jako element przewagi konkurencyjnej dr inż. Janusz Dorożyński ZETO Bydgoszcz S.A. Analiza biznesowa integracji B2B Bydgoszcz, 26 września 2012 Kilka słów o sobie główny specjalista ds.

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

Strategie w układzie produkt/rynek

Strategie w układzie produkt/rynek Strategie Strategie w układzie produkt/rynek Wzrost Produkcji Rozwój Rozwój produktu Dywersyfikacja Rezygnacja z rynku Penetracja Rozwój rynku Likwidacja firmy Kryzys Wycofanie produktu Wzrost rynku Strategie

Bardziej szczegółowo

Moduł V. Konkurencja monopolistyczna i oligopol

Moduł V. Konkurencja monopolistyczna i oligopol Moduł V. Konkurencja monopolistyczna i oligopol Spis treści: Wstęp... 2 1. Istota konkurencji monopolistycznej... 2 2. Równowaga przedsiębiorstwa w warunkach konkurencji monopolistycznej w okresie krótkim

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu magisterskiego na kierunku Ekonomia II stopień PYTANIA NA OBRONĘ

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz 2012 Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne Maciej Bieńkiewicz Społeczna Odpowiedzialność Biznesu - istota koncepcji - Nowa definicja CSR: CSR - Odpowiedzialność przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Faza definiowania i koncepcji teorii logistyki oraz pierwsze próby jej zastosowania w praktyce

Faza definiowania i koncepcji teorii logistyki oraz pierwsze próby jej zastosowania w praktyce Tematy zajęć Historia Logistyki Paweł Tura l Fazy rozwoju logistyki l Determinanty rozwoju i wzrostu znaczenia logistyki Faza startu i budzenia się logistyki l Okres : II połowa lat 50 l Logistyka (dystrybucja

Bardziej szczegółowo

Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców

Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców 2011 Anna Tarnawa Kierownik Sekcji Badań i Analiz Departament Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców Warszawa, 22 listopada 2011 r. Działalność

Bardziej szczegółowo

Planowanie w przedsiębiorstwie handlowym

Planowanie w przedsiębiorstwie handlowym Planowanie strategiczne Etapy planowania Planowanie w przedsiębiorstwie handlowym Planowanie jest procesem podejmowania decyzji co do pożądanego przyszłego stanu przedsiębiorstwa i dzieli się na dwa podstawowe

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY WYBORU DZIAŁAŃ

PODSTAWY WYBORU DZIAŁAŃ WYKŁAD 3 PODSTAWY WYBORU DZIAŁAŃ MAŁEJ FIRMY 1 1. Cele działania małej firmy: Cel firmy jej zamierzenia i chęć ich osiągnięcia przez ukierunkowane działania. Cel podstawowy firmy (także małej) jest zwykle

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO IPOPEMA SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 WRZEŚNIA 2012 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO IPOPEMA SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 WRZEŚNIA 2012 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO IPOPEMA SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 WRZEŚNIA 2012 R. Niniejszym, Ipopema Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A., ogłasza

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie usługami. Projektowanie i wdrażanie Bill Hollins, Sadie Shinkins

Zarządzanie usługami. Projektowanie i wdrażanie Bill Hollins, Sadie Shinkins Zarządzanie usługami. Projektowanie i wdrażanie Bill Hollins, Sadie Shinkins Usługi odgrywają istotną rolę w gospodarce krajów rozwiniętych. W Europie i USA już 80% pracowników jest zatrudnionych w tym

Bardziej szczegółowo

Znaczenie klastrow dla innowacyjności gospodarki w Polsce

Znaczenie klastrow dla innowacyjności gospodarki w Polsce Znaczenie klastrow dla innowacyjności gospodarki w Polsce Arkadiusz Michał Kowalski 4. OFICYNA WYDAWNICZA SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA W WARSZAWIE OFONAWTDAWN^ WARSZAWA 2013 SPIS TREŚCI wstęp : 9 1. Przedmiot,

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA. Sztuka wojny w biznesie.

STRATEGIA. Sztuka wojny w biznesie. PODSTAWY ZARZĄDZANIA dr Mariusz Maciejczak STRATEGIA. Sztuka wojny w biznesie. www.maciejczak.pl STRATEGIA Strategia polega na przeanalizowaniu obecnej sytuacji i jej zmianie, jeśli jest to konieczne [Drucker]

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie strategiczne. Dr inż. Aleksander Gwiazda. Wykład 6. Segmentacja strategiczna

Zarządzanie strategiczne. Dr inż. Aleksander Gwiazda. Wykład 6. Segmentacja strategiczna Dr inż. Aleksander Gwiazda Zarządzanie strategiczne Wykład 6 Segmentacja strategiczna Plan wykładu Idea segmentacji strategicznej Metody segmentacji Cechy segmentacji Ograniczenia segmentacji Przykłady

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia II stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek ekonomia Promotorzy prac magisterskich

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia II stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek ekonomia Promotorzy prac magisterskich Studia II stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek ekonomia Promotorzy prac magisterskich Promotorzy prac magisterskich Prof. dr hab. Stanisław CZAJA Prof. dr hab. Bogusław FIEDOR Prof. dr hab. Andrzej

Bardziej szczegółowo

Analiza sytuacji marketingowej

Analiza sytuacji marketingowej Analiza sytuacji marketingowej dr Bartłomiej Kurzyk OFERTA KONKURENCJI POTRZEBY KLIENTÓW ZDOLNOŚCI FIRMY 1 1. Podsumowanie wprowadzające 2. Analiza sytuacji marketingowej 3. Analiza szans i zagrożeń 4.

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski Załącznik do uchwały nr 548 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych prowadzonych na Wydziale Ekonomii i Zarządzania Studia podyplomowe Mechanizmy

Bardziej szczegółowo

Wykład 2. Struktury organizacyjne a strategie globalne

Wykład 2. Struktury organizacyjne a strategie globalne Dr inż. Aleksander Gwiazda Zarządzanie strategiczne Wykład 2 Struktury organizacyjne a strategie globalne Plan wykładu Wprowadzenie Internacjonalizacja Struktury projektowe Wprowadzenie Cechy współczesnego

Bardziej szczegółowo

TRENING KOMPETENCJI MENEDŻERSKICH

TRENING KOMPETENCJI MENEDŻERSKICH TRENING KOMPETENCJI MENEDŻERSKICH Przykładowy program szkolenia Dzień Sesja 1: Wprowadzenie do zarządzania strategicznego Definicje i podstawowe terminy z zakresu zarządzania strategicznego Interesariusze

Bardziej szczegółowo

Teoria organizacji. Ćwiczenia V. Wyższa Szkoła Logistyki Mgr Weronika Węgielnik

Teoria organizacji. Ćwiczenia V. Wyższa Szkoła Logistyki Mgr Weronika Węgielnik Teoria organizacji Ćwiczenia V Restrukturyzacja Gwałtowna zmiana w aktywach przedsiębiorstwa, strukturze kapitałowej lub organizacyjnej w celu poprawy efektywności działania, wzrostu wartości i dostosowania

Bardziej szczegółowo

INNOWACJE OTWARTE W POLSKIM PRZEMYŚLE SPOŻYWCZYM

INNOWACJE OTWARTE W POLSKIM PRZEMYŚLE SPOŻYWCZYM INNOWACJE OTWARTE W POLSKIM PRZEMYŚLE SPOŻYWCZYM prof. UWM, dr hab. Małgorzata Juchniewicz Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie 1. Główne tendencje: Wprowadzenie stale rosnąca złożoność otoczenia

Bardziej szczegółowo

Instrumenty zarządzania łańcuchami dostaw Redakcja naukowa Marek Ciesielski

Instrumenty zarządzania łańcuchami dostaw Redakcja naukowa Marek Ciesielski Instrumenty zarządzania łańcuchami dostaw Redakcja naukowa Marek Ciesielski Przedsiębiorstwo dzięki prawidłowo ukształtowanemu łańcuchowi dostaw może osiągnąć trwałą przewagę konkurencyjną na rynku. Dlatego

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE STRATEGICZNE. mgr Filip Januszewski

ZARZĄDZANIE STRATEGICZNE. mgr Filip Januszewski ZARZĄDZANIE STRATEGICZNE mgr Filip Januszewski Wprowadzenie filip.januszewski@wsl.com.pl Katedra Ekonomii i Marketingu warunki zaliczenia obecności 2 Ewolucja zarządzania Planowanie krótkookresowe Planowanie

Bardziej szczegółowo

Strategie wejścia na rynki zagraniczne

Strategie wejścia na rynki zagraniczne lasyfikacja strategii wejścia trategie wejścia na rynki zagraniczne Handlowe ooperacyjne bezkapitałowe ooperacyjne kapitałowe Hierarchiczne Eksport przerobowy Eksport pośredni Eksport kooperacyjny Eksport

Bardziej szczegółowo

pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach

pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach Projekt współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, Priorytet

Bardziej szczegółowo

Otoczenie. Główne zjawiska

Otoczenie. Główne zjawiska Otoczenie Coraz bardziej rozległe (globalizacja, wzrost wymiany informacji) Różnorodne (wyspecjalizowane organizacje, specyficzne nisze rynkowe) Niestabilne (krótki cykl życia produktu, wzrost konkurencji,

Bardziej szczegółowo

O czym będziemy dyskutować

O czym będziemy dyskutować Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Pokonać konkurentów rynkowe strategie przedsiębiorstw W jaki sposób firmy tworzą strategie? dr Magdalena Małkowska - Borowczyk Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 19 kwietnia

Bardziej szczegółowo

Zestaw zagadnień egzamin dyplomowy kierunek EKONOMIA

Zestaw zagadnień egzamin dyplomowy kierunek EKONOMIA Zestaw zagadnień egzamin dyplomowy kierunek EKONOMIA 1. System źródeł prawa i wykładnia prawa. 2. Pojęcie państwa. Cechy państwa i jego formy. Demokracja. Państwo prawa. 3. Zdolność prawna i zdolność do

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Warszawa, 11 kwiecień 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

Funkcje i charakter pracy magisterskiej/dyplomowej

Funkcje i charakter pracy magisterskiej/dyplomowej Prof. dr hab. Jan W. Wiktor Katedra Marketingu Funkcje i charakter pracy magisterskiej/dyplomowej 1. Praca dyplomowa kończy proces kształcenia w Uczelni. Jej obrona (i pozytywny wynik egzaminu dyplomowego)

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia na egzamin magisterski na kierunku Finanse i Rachunkowość

Zagadnienia na egzamin magisterski na kierunku Finanse i Rachunkowość Zagadnienia na egzamin magisterski na kierunku Finanse i Rachunkowość 1. Gospodarcze i społeczne koszty inflacji 2. Znaczenie operacji depozytowych i kredytowych w polityce pienięŝnej 3. Popyt na pieniądz

Bardziej szczegółowo

6 Metody badania i modele rozwoju organizacji

6 Metody badania i modele rozwoju organizacji Spis treści Przedmowa 11 1. Kreowanie systemu zarządzania wiedzą w organizacji 13 1.1. Istota systemu zarządzania wiedzą 13 1.2. Cechy dobrego systemu zarządzania wiedzą 16 1.3. Czynniki determinujące

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie strategiczne

Zarządzanie strategiczne Zarządzanie strategiczne (cz. 2) dr Jakub Drzewiecki Katedra Teorii Organizacji i Zarządzania Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu MSP Zarządzanie Firmą Wrocław 2012 2012 Jakub Drzewiecki. Wszystkie prawa

Bardziej szczegółowo

Podstawy zarządzania. Dr Janusz Sasak. Rozwój koncepcji zrządzania. Strategia

Podstawy zarządzania. Dr Janusz Sasak. Rozwój koncepcji zrządzania. Strategia Podstawy zarządzania Dr Janusz Sasak Rozwój koncepcji zrządzania Koncepcja przedsiębiorstwa Koncepcja funkcjonalna Koncepcja marketingowa Koncepcja zarządzania strategicznego Strategia Dział sztuki wojennej

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

Szukanie wspólnej wartości (korzyści) w klastrze

Szukanie wspólnej wartości (korzyści) w klastrze Szukanie wspólnej wartości (korzyści) w klastrze Struktura klastrowa M. Porter - klastry to geograficzne koncentracje wzajemnie powiązanych przedsiębiorstw, wyspecjalizowanych dostawców (w tym dostawców

Bardziej szczegółowo

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe Ekonomika Transportu każda zorganizowana postać podażowej strony rynku usług przemieszczania, mająca swoją nazwę i oferującą specyficzny produkt - usługę transportową Cechy: odrębność ekonomiczna odrębność

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Zarządzanie Zestaw pytań do egzaminu

Bardziej szczegółowo

2.3.5. Umiejętności związane z wiedzą 2.4. Podsumowanie analizy literaturowej

2.3.5. Umiejętności związane z wiedzą 2.4. Podsumowanie analizy literaturowej Spis treści 1. Przesłanki dla podjęcia badań 1.1. Wprowadzenie 1.2. Cel badawczy i plan pracy 1.3. Obszar badawczy 1.4. Znaczenie badań dla teorii 1.5. Znaczenie badań dla praktyków 2. Przegląd literatury

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie strategiczne. Ćwiczenia I

Zarządzanie strategiczne. Ćwiczenia I Zarządzanie strategiczne Ćwiczenia I Sprawy organizacyjne Mail: weronika.wegielnik@wsl.com.pl Dyżury: terminy dostępne na platformie Zaliczenie: Zadania na zajęciach (25) Kolokwium (25) Praca (10) Data

Bardziej szczegółowo

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Dr Bogdan Buczkowski Katedra Wymiany Międzynarodowej Konferencja organizowana w ramach projektu Utworzenie nowych interdyscyplinarnych programów kształcenia

Bardziej szczegółowo

Educational curriculum - Harmonogram szkoleń w ramach komponentu 3

Educational curriculum - Harmonogram szkoleń w ramach komponentu 3 Educational curriculum - Harmonogram szkoleń w ramach komponentu 3 Nr działania C3A1 C3A3 C3A5 Data Miejsce Temat szkolenia 14.06.2010 Wydział Ekonomiczny UG, 15.06.2010 Wydział Ekonomiczny UG, 28.06.2010

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: ZARZĄDZANIE STUDIA DRUGIEGO STOPNIA

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: ZARZĄDZANIE STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: ZARZĄDZANIE STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Zarządzanie pytania podstawowe 1. Funkcje zarządzania 2. Otoczenie organizacji

Bardziej szczegółowo

Spis treści WSTĘP CZĘŚĆ I. MODEL FUNKCJONOWANIA MARKETINGU

Spis treści WSTĘP CZĘŚĆ I. MODEL FUNKCJONOWANIA MARKETINGU Spis treści WSTĘP CZĘŚĆ I. MODEL FUNKCJONOWANIA MARKETINGU Rozdział l. Przesłanki działalności marketingowej w przedsiębiorstwie Koncepcja modelu funkcjonowania marketingu. 1.2. Rola produktu w wymianie

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZNA AKADEMIA NAUK WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA

SPOŁECZNA AKADEMIA NAUK WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA SPOŁECZNA AKADEMIA NAUK WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA Zagadnienia na egzamin dyplomowy studia drugiego stopnia kierunek zarządzanie w roku akademickim 2014/2015 Treści podstawowe i kierunkowe profil specjalnościowy

Bardziej szczegółowo

dla rozwoju innowacyjnej gospodarki Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego

dla rozwoju innowacyjnej gospodarki Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego MACIERZ BCG ANALIZA I INTERPRETACJA dla rozwoju innowacyjnej gospodarki Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego Jesteś producentem telewizorów.

Bardziej szczegółowo

Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy

Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy ZAGADNIENIA Z PRZEDMIOTÓW KIERUNKOWYCH 1. Podstawowe typy i rodzaje przedsiębiorstw turystycznych w Polsce. Zakres ich funkcjonowania. Struktury organizacyjne

Bardziej szczegółowo

Spis treści. O autorze. Wstęp

Spis treści. O autorze. Wstęp Spis treści O autorze Wstęp Rozdział 1. Controlling w praktyce krajów zachodnich 1.1. Wprowadzenie 1.2. Geneza i istota controllingu - obszar angloamerykański 1.3. Controlling w obszarze niemieckojęzycznym

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r.

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych Zarządzanie Logistyką w Przedsiębiorstwie, prowadzonych

Bardziej szczegółowo

Otoczenie zewnętrzne organizacji

Otoczenie zewnętrzne organizacji Analiza PEST Otoczenie zewnętrzne organizacji Otoczenie zewnętrzne to to, co znajduje się na zewnątrz niej, poza jej granicami i oddziałuje na nią Umowność rozgraniczenia organizacji i otoczenia: Otoczenie

Bardziej szczegółowo

Cztery rodzaje działań związanych z procesem planowania

Cztery rodzaje działań związanych z procesem planowania Najczęściej stosowane strategie planowania w przedsiębiorstwach handlowych Cztery rodzaje działań związanych z procesem planowania Określenie misji firmy Określenie Strategicznych Jednostek Biznesu (SJB)

Bardziej szczegółowo

Pojęcie i istota marki

Pojęcie i istota marki Pojęcie i istota marki Marka to nazwa, symbol (znak graficzny) lub ich kombinacja stworzona w celu identyfikacji dóbr i usług sprzedawcy i wyróżnienia ich spośród produktów konkurencyjnych Znaczenie marki

Bardziej szczegółowo

Programowanie perspektywy finansowej w Wielkopolsce. Oś Priorytetowa I- Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka

Programowanie perspektywy finansowej w Wielkopolsce. Oś Priorytetowa I- Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka 1 Programowanie perspektywy finansowej 2014-2020 w Wielkopolsce Oś Priorytetowa I- Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka 2 Alokacja środków na WRPO 2014+ WRPO 2014+ 2 450,2 mln euro (EFRR 1 760,9 mln

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie strategiczne - opis przedmiotu

Zarządzanie strategiczne - opis przedmiotu Zarządzanie strategiczne - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Zarządzanie strategiczne Kod przedmiotu 04.0-WZ-ZarzD-ZS-Ć-S14_pNadGenA6PI7 Wydział Kierunek Wydział Ekonomii i Zarządzania

Bardziej szczegółowo

Moduł 2 Analiza otoczenia (cz. 2)

Moduł 2 Analiza otoczenia (cz. 2) Moduł 2 Analiza otoczenia (cz. 2) Definicja branży 2 Definicja branży Branżę zdefiniować można na wiele sposobów: Grupa firm wytwarzających podobne produkty lub wykorzystujących podobny zestaw procesów

Bardziej szczegółowo

8. Implementacja strategii. I-23; Zakład Zarządzania Strategicznego

8. Implementacja strategii. I-23; Zakład Zarządzania Strategicznego 8. Implementacja strategii 8.1. Implementacja strategii - definicja Implementacja strategii jest poszukiwaniem zasobów, których właściwe (odpowiednie do warunków, warunkowe) zastosowanie prowadzi do osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

Przedmiot nauk o zarządzaniu Organizacja w otoczeniu rynkowym jako obiekt zarządzania Struktury organizacyjne Zarządzanie procesowe

Przedmiot nauk o zarządzaniu Organizacja w otoczeniu rynkowym jako obiekt zarządzania Struktury organizacyjne Zarządzanie procesowe Przedmowa Rozdział 1 Przedmiot nauk o zarządzaniu 1.1. Geneza nauk o zarządzaniu 1.2. Systematyka nauk o zarządzaniu 1.3. Pojęcie organizacji 1.4. Definicja pojęcia zarządzania i terminów zbliżonych 1.5.

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Wrocław, 9 kwietnia 2014

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Wrocław, 9 kwietnia 2014 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Wrocław, 9 kwietnia 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

RYNEK OLEJÓW OPAŁOWYCH BADANIE UOKIK

RYNEK OLEJÓW OPAŁOWYCH BADANIE UOKIK RYNEK OLEJÓW OPAŁOWYCH BADANIE UOKIK [Podtytuł dokumentu] [DATA] A [Adres firmy] Badanie krajowego rynku olejów opałowych przeprowadzone zostało na skutek sygnałów docierających do Prezesa Urzędu Ochrony

Bardziej szczegółowo

WIELKOPOLSKI REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY NA LATA Oś Priorytetowa I Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka

WIELKOPOLSKI REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY NA LATA Oś Priorytetowa I Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka WIELKOPOLSKI REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY NA LATA 2014-2020 Oś Priorytetowa I Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka Alokacja środków na WRPO 2014+ WRPO 2014+ 2 450,2 mln euro (EFRR 1 760,9 mln euro;

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA W HANDLU PROF. HALINA SZULCE KONKURENCJA W HANDLU

KONKURENCJA W HANDLU PROF. HALINA SZULCE KONKURENCJA W HANDLU KONKURENCJA W HANDLU ISTOTA KONKURENCJI 2 Konkurencja w handlu i usługach jest siłą napędową rozwoju i podwyższania jakości Istotą konkurencji jest występowanie dużej liczby przedsiębiorstw na danym rynku

Bardziej szczegółowo

KONKURENCYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW

KONKURENCYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW JERZY BIELINSKI (red.) KONKURENCYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW w świetle Strategii Lizbońskiej CEDEWU.PL WYDAWNICTWA FACHOWE Spis treści Wstęp 7 Część 1 Mechanizmy wzrostu wartości i konkurencyjności przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia kierunkowe na egzamin dyplomowy Studia pierwszego stopnia kierunek: Logistyka (dla roku akademickiego 2015/2016)

Zagadnienia kierunkowe na egzamin dyplomowy Studia pierwszego stopnia kierunek: Logistyka (dla roku akademickiego 2015/2016) Zagadnienia kierunkowe na egzamin dyplomowy Studia pierwszego stopnia kierunek: Logistyka (dla roku akademickiego 2015/2016) 1. Jak można zdefiniować i określić istotę logistyki? 2. Geneza i historyczne

Bardziej szczegółowo

Strategia globalna firmy a strategia logistyczna

Strategia globalna firmy a strategia logistyczna Zarządzanie logistyką Dr Mariusz Maciejczak Strategia globalna firmy a strategia logistyczna www.maciejczak.pl STRATEGIA SZTUKA WOJNY W BIZNESIE Strategia polega na przeanalizowaniu obecnej sytuacji i

Bardziej szczegółowo

ZALECANA LITERATURA:

ZALECANA LITERATURA: ZALECANA LITERATURA: Marketing. Sposób myślenia i działania. Red. J. Perenc. Wydawnictwo Naukowe US, Szczecin 2002 A. Smalec, G. Rosa, L. Gracz: Marketing przewodnik do ćwiczeń. Wydawnictwo Naukowe US,

Bardziej szczegółowo

Recepta na globalny sukces wg Grupy Selena 16 listopada 2011 Agata Gładysz, Dyrektor Business Unitu Foams

Recepta na globalny sukces wg Grupy Selena 16 listopada 2011 Agata Gładysz, Dyrektor Business Unitu Foams Recepta na globalny sukces wg Grupy Selena 16 listopada 2011 Agata Gładysz, Dyrektor Business Unitu Foams Grupa Selena Rok założenia: 1992 Siedziba: Polska, Europa Spółka giełdowa: notowana na Warszawskiej

Bardziej szczegółowo