ABC ZARZĄDZANIA PRZEDSIĘBIORSTWEM

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ABC ZARZĄDZANIA PRZEDSIĘBIORSTWEM"

Transkrypt

1 ABC ZARZĄDZANIA PRZEDSIĘBIORSTWEM W teorii zarządzania wymienia się cztery etapy tego procesu: 1. Planowanie 2. Organizowanie 3. Przewodzenie i motywowanie 4. Kontrolę Planowanie powinno być oparte o tzw. sprzężenie zwrotne, tzn. wyniki kontroli powinny wpłynąć na ewentualną modyfikację planu. Każde nowoczesne przedsiębiorstwo powinno planować swoje działania nawet z dużym wyprzedzeniem mówimy wówczas o planowaniu strategicznym (plany z wyprzedzeniem na kilka/kilkanaście lat). W krótszej perspektywie do roku czasu podejmowane są plany taktyczne, zaś w najbliższym horyzoncie czasu plany operacyjne. Poszczególny rodzaj planowania jest ściśle związany z tzw. szczeblem zarządzania w strukturze danej organizacji: I. Zarząd planowanie strategiczne. II. III. Kierownicy średniego szczebla planowanie (decyzje) taktyczne. Kierownicy najniższego szczebla/brygadziści/ majstrowie itp. planowanie operacyjne. Zatem istnieje pewna prawidłowość im wyższy poziom w strukturze organizacyjnej, tym większe znaczenie podejmowanych decyzji długofalowych, tj. o znaczeniu strategicznym. Każde przedsiębiorstwo powinno posiadać opracowaną strategię działania (gr. strategos sztuka prowadzenia wojny), przy czym można wyróżnić tzw. strategię globalną (ogólną) oraz podporządkowane jej strategie funkcjonalne (szczegółowe), takie jak: strategie marketingowe strategie finansowe strategie personalne (kadrowe) strategie produkcji, w tym technologii produkcji (np. zdrowa żywność ) Zarząd formułuje tzw. wizję, misję i strategię ogólną. Dopracowaniem strategii funkcjonalnych zajmą się dyrektorzy średniego szczebla bezpośrednio podlegają oni Zarządowi, który formułuje strategię globalną. Przykład. Zarząd przedsiębiorstwa BIO zamierza wejść na rynek biopaliw jako alternatywnego nośnika energii dla produktów ropopochodnych. W ten sposób pragnie zrealizować pewną wizję, filozofię, jaką jest chęć ochrony środowiska naturalnego przed zgubną emisją spalin do atmosfery samochody napędzane biopaliwem w minimalnym stopniu byłyby uciążliwe dla środowiska naturalnego. Kolejną kwestią jest opracowanie wypływającej z tej wizji misji należy tu w zwięzły sposób odpowiedzieć na pytanie: po co istniejemy na rynku?, co nas wyróżnia?. Przykładowo, dla rozpatrywanej firmy BIO misja może mieć następujące brzmienie: Napędzamy pojazdy powalając degradację środowiska naturalnego W powyższej zwięzłej formule zawiera się wizja, jaką jest chęć ochrony środowiska. Firma istnieje jednak po to, aby napędzać pojazdy biopaliwem.

2 W teorii zarządzania termin strategia oznacza już coś więcej niż tylko sztukę prowadzenia wojny jest to określenie długookresowych celów i zamierzeń przedsiębiorstwa, a także wybór kierunków działania i alokacja środków niezbędnych do osiągnięcia tych celów (Alfred Chandler, 1962). Owe długookresowe cele i zamierzenia są określane w literaturze przedmiotu mianem celów strategicznych. W przypadku analizowanej firmy BIO są to: 1) Produkcja wysokiej jakości biopaliw o niskiej zawartości szkodliwych substancji (element technologii produkcji) 2) Kreowanie wizerunku firmy przyjaznej środowisku (Zarząd) 3) Utrzymanie dominującej pozycji w branży (element marketingu) 4) Rozwój własnej sieci dystrybucji (element marketingu) 5) Systematyczny wzrost finansowania działalności środkami pochodzącymi z funduszy UE (element pionu finansów) Natomiast kierunki działania i alokacja (rozdysponowanie, podział) środków (praca, kapitał, ziemia) niezbędnych do osiągnięcia celów strategicznych określa zespół celów operacyjnych: a) transfer technologii z UE za pośrednictwem Parku Technologicznego (wybór kooperanta) b) podejmowanie działań z zakresu Public Relations wzmacniających wizerunek firmy jako przyjaznej środowisku : sponsorowanie programu Ochrony Środowiska, nagradzanie projektów o charakterze lokalnym sprzyjających poprawie środowiska naturalnego, uzyskanie certyfikatów jakości ISO xxxx) c) utrzymywanie niskich kosztów produkcji i co się z tym wiąże niskich marż poprzez tzw. dywersyfikację pionową wstecz, czyli poprzez budowę własnych fabryk, a dalszej perspektywie rozwój bazy surowcowej d) systematyczny wzrost nakładów inwestycyjnych na budowę stacji benzynowych w obrębie największych polskich miast oraz rozwój sieci franchisingowej w całym kraju (ktoś ma własną działalność od nas dostaje wsparcie w postaci reklamy oraz szkoleń personelu i co najważniejsze znak firmowy) e) wnioskowanie o dotacje UE według programów pomocowych przyznanych na lata Istnieje szereg podziałów strategii ogólnie rzecz biorąc dzieli się je na: A. Ofensywne (agresywne), tj. strategie rozwoju firmy (firma BIO ) B. Defensywne (pasywne) strategie wycofywania się (np. redukcja kosztów poprzez zamykanie nierentownych oddziałów banku i zwolnienia masowe pracowników) Innym podziałem jest już wprowadzony wcześniej podział na strategie według ich funkcji. Szczególne miejsce wśród strategii funkcjonalnych przedsiębiorstwa zajmują strategie marketingowe. W tym miejscu warto wymienić cztery główne komponenty określane mianem marketing-mix: produkt cena promocja dystrybucja Według powyższego podziału można wskazać pewne grupy strategii produkty, strategii cenowych, strategii promocji czy wreszcie strategii dystrybucji. Zanim jednak zostanie sformułowana strategia ogólna i podporządkowane jej strategie marketingowe i inne strategie funkcjonalne konieczne jest przeprowadzenie analizy otoczenia przedsiębiorstwa.

3 Analiza otoczenia organizacji Analizę otoczenia przedsiębiorstwa obejmuje 1 : I. Analizę tzw. otoczenia dalszego, zwanego makrootoczeniem z uwzględnieniem: czynników polityczno-prawnych (P): prawo UE a prawo krajowe, dotacje UE, podatki, akcyza, ulgi podatkowe itd. czynników ekonomicznych (E): sytuacja makroekonomiczna kraju, tj. dynamika Produktu Krajowego Brutto, poziom inflacji i bezrobocia, wartość wskaźników koniunktury, kursy walut, relacja deficytu budżetowego do PKB, stopy procentowe ustalane przez Bank Centralny w Polsce NBP itp. czynniki społeczne (S): zmiany w strukturze demograficznej ludności, tj. wieku, wykształceniu, migracje ludności, zmiany gustów (preferencji nabywców), moda itp. Ważnym pojęciem jest tu Społeczeństwo Informacyjne. Czynniki technologiczne (T) postęp techniczny, nowe rozwiązania technologiczne, patenty itp. II. Analizę tzw. otoczenia bliższego, zwanego konkurencyjnym (zob. analiza pięciu sił M. Portera) Efektem analizy jest identyfikacja szans i zagrożeń w powiązaniu ze słabymi i mocnymi stronami przedsiębiorstwa (zob. analiza SWOT). Analiza ta ma określić wybór strategii działania pomocne są też metody portfelowe. Otoczenie dalsze to ten obszar otoczenia, którego zmiany wpływają na działanie firmy, ale na który firma nie ma wpływu. Analizę otoczenia dalszego przeprowadza się tzw. metodą PEST (od pierwszych liter nazw czynników współtworzących to otoczenie). Pomocna jest tu analiza trendów, czyli pewnych tendencji zachodzących w gospodarce (np. dynamika wzrostu PKB, zmiany kursów walutowych, czy stóp procentowych ustalanych przez NBP). Niekiedy z pomocą przychodzi tzw. metoda delficka (geneza jak zwykle w mitologii ) chodzi tu po prostu o to, że grupa ekspertów przewiduje np. zmiany na scenie politycznej czy zmiany gustów konsumentów. Przykład. Firma BIO wśród czynników polityczno-prawnych (P) widzi szansę w sprzyjających regulacjach prawnych promujących produkcję biopaliw (ulgi podatkowe). Jednak jak się wkrótce okaże nadzieje były zbyt wczesne, ponieważ w tzw. burzliwym otoczeniu (istnieje jeszcze stabilne i zmienne ) zmiany są błyskawiczne nowa ekipa rządzących = nowe plany co do dotowania tej proekologicznej działalności. I tak podatek VAT będzie 22 proc., a nie np. 7 proc. Skoro czynnik P nie gwarantuje sukcesu, to może czynniki ekonomiczne (E) Tu szansą jest rozwój gospodarki i wysokie ceny paliw konwencjonalnych (ropa naftowa i gaz). Jednak kryzys na światowych rynkach zredukował in minus prognozę PKB w Polsce. Ceny ropy naftowej głównego substytutu zaczęły spadać, co w zakłopotanie sprawia nie tylko Wschodnich sąsiadów, ale też Zarząd spółki BIO. Wejście na giełdę celem pozyskania funduszy na rozwój jest praktycznie wykluczone pozostają jednak fundusze UE. Taniejący dolar i euro czyni nasz eksport mało konkurencyjnym surowce typu ropa naftowa czy gaz ziemny relatywnie tanieją. 100 $ = 250 zł, potem 200 zł itd. Do tego dochodzi groźba podwyższenia stóp procentowych (już teraz banki komercyjne renegocjują warunki zaciągniętych wcześniej kredytów inwestycyjnych). 1 Por. K. Obłój: Strategia organizacji. W poszukiwaniu trwałej przewagi konkurencyjnej. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne. Warszawa 1998, s. 108.

4 Trzecia grupa czynników to czynniki społeczne (S). Tu rzeczywiście pojawia się światełko w tunelu. Polacy są coraz bardziej uczuleni na aspekty związane z ochroną środowiska naturalnego. Przejawia się to m.in. w propagowaniu zdrowego stylu życia (zdrowa żywność, aktywny wypoczynek mierzony długością nowych tras rowerowych ). Jednak proekologiczne biopaliwa to obok stosunkowo niskiej ceny kolejny argument za rezygnacją z toksycznej benzyny. Mogą się tu jednak pojawić obiekcje (nieuzasadnione oczywiście), iż biopaliwo zepsuje silnik w aucie. Ale przecież od lat obserwujemy trend polegający na systematycznym przyroście używanych aut ważne jest to, że coraz więcej osób korzysta z tego wygodnego środka transportu. To z pewnością przekłada się na wzrost zapotrzebowania na paliwa. Ostatnia grupa to czynniki technologiczne (T). Tu kluczowe znaczenie ma technologia produkcji biopaliw czy rzeczywiście są one nieszkodliwe dla środowiska. Jeśli technologia produkcji to potwierdzi, to czynnik ten może się okazać kluczem do sukcesu! Otoczenie bliższe to otoczenie, które ma wpływ na firmę, ale na które firma może mieć też wpływ może je zmieniać i kształtować (w przypadku otoczenia dalszego o takim wpływie nie było mowy). M. Porter wyróżnił następujące elementy tego otoczenia: 1) Nasilenie walki konkurencyjnej w sektorze 2) dostawcy siła oddziaływania (siła przetargowa) 3) odbiorcy siła oddziaływania (siła przetargowa) 4) groźba pojawienia się substytutów 5) groźba pojawienia się nowych produktów Natężenie walki konkurencyjnej wewnątrz sektora zależy od: koncentracji sektora im większa, tym trudniej znaleźć niszę, struktury udziałów rynku im wyższy udział w rynku, tym silniejsza pozycja na nim, liczby konkurentów im więcej, tym większe nasilenie konkurencji. Siła oddziaływania dostawców zależy od: stopnia koncentracji sektora, uzależnienia jakości produktu finalnego od jakości wyrobu dostawcy, niepowtarzalność wyrobu dostawcy, łatwości i kosztu zmiany dostawcy, dużego udziału dostawcy w tworzeniu zysku producentów w sektorze, możliwości podjęcia przez dostawcę produkcji wyrobu finalnego, ostrości walki konkurencyjnej w sektorze dostawców. Siła oddziaływania odbiorców zależy od: stopnia koncentracji sektora nabywcy im więcej odbiorców, tym lepiej (polypol), uzależnienia jakości produktu finalnego od jakości wyrobu dostawcy im większe, tym dostawca (czyli my) ważniejszy, niepowtarzalności produktu unikatowość jest w cenie, dużego udziału dostawcy w tworzeniu zysku nabywcy im wyższe marże ma odbiorca, tym bardziej będzie nas szanował, łatwości i kosztu zmiany dostawcy im łatwiej, tym odbiorca bardziej dyktuje warunki, możliwości podjęcia przez nabywcę produkcji wyrobu finalnego tzw. integracja pionowa w przód (np. będziemy handlować biopaliwami własnymi), ostrości walki konkurencyjnej w sektorze nabywców (wśród dystrybutorów). Groźba pojawienia się nowych produktów i substytutów zależy od: atrakcyjności sektora, a zwłaszcza od stopy wzrostu popytu i rentowności sektora - im sektor jest bardziej atrakcyjny, tym większe jest zagrożenie nowymi konkurentami; atrakcyjność sektora określają: obecna wielkość sektora, przyszła wielkość sektora i dynamika sprzedaży w poszczególnych latach, obecna i przewidywana rentowność sektora,

5 wysokości barier wejścia - im są słabsze, tym groźba konkurencji zewnętrznej jest większa; takie jak: ekonomika skali, wysoki poziom technologiczny, brak dostępu do kanałów dystrybucji, formalne bariery wejścia na rynek, bariery celne, możliwości represji ze strony producentów sektora - jeśli producenci będący już w sektorze są w stanie skutecznie bronić dostępu przez walkę cenową czy zamykanie kanałów dystrybucji, to mniejsza jest groźba pojawienia się nowych rywali. Należy zauważyć, że groźba pojawienia się substytutu zależy również od szybkości zmian technologii (tu biopaliwa są nowinką technologiczną). Źródło: Opracowanie n podstawie: 82_Portera W tym miejscu wyjaśnijmy, że substytut to pewien zamiennik substytutem benzyny będzie właśnie biopaliwo czy autogaz. Dla producentów konwencjonalnych nośników energii (węgiel, gaz ziemny, ropa) nowym produktem jest tzw. biomasa. Od kilku lat na terenie Polski rozwijają się gospodarstwa zajmujące się produkcją biomasy w formie krzewów - z nich pozyskuje się drewno, które po wysuszeniu w specjalnych piecach odznacza się niską zawartością popiołu, wysoką kalorycznością i co najważniejsze znikomą zawartością szkodliwych dla środowiska naturalnego substancji. Odrębną technologią jest biomasa pozyskiwana ze słomy. Wracając do przykładu firmy BIO można stwierdzić, iż walka konkurencyjna w sektorze biopaliw będzie się toczyć pomiędzy producentami wytwarzającymi benzynę z rzepaku. Niemniej jednak siłę tej walki należy ocenić jako stosunkowo słabą znacznie większa konkurencja panuje w segmencie tradycyjnej benzyny. Z punktu widzenia spółki BIO bliskim substytutem pozostaje autogaz oraz tradycyjna etylina. W strategii marketingowej trudno jest konkurować promocją i dystrybucją te elementy koncerny mają rozwinięte perfekcyjnie, zwłaszcza sieć dystrybucji. Jednak podkreślenie proekologicznego charakteru w połączeniu z niską ceną może wywołać efekt synergiczny (mówić matematycznie = 5, a nie 4). Samo proekologiczne nastawienie przyciągnie 20 proc. klientów etyliny, a sama cena np. 25 proc. Wprowadzenie obu elementów według zwykłej matematyki powinno dać = 45 proc. W praktyce co drugi klient przerzuci się na nowy produkt. W modelu M. Portera mówi się o sile przetargowej dostawców i odbiorców. Mówiąc wprost chodzi o to, kto komu dyktuje warunki. Jeśli chodzi o dostawców, to są z reguły nimi rolnicy sadzący rzepak z nimi zawierane będą umowy kontraktacyjne. Mamy tu przykład tzw. monopsonu, czyli wielu dostawców i jeden odbiorca w okolicy, względnie oligopolu nabywcy (kilku odbiorców). Fakt ten jasno wyjaśnia, iż warunki dyktują odbiorcy stąd ich siła przetargowa jest znaczna, co się uwidacznia w odraczaniu terminów płatności (długie terminy zapłaty za surowiec). Z drugiej strony są odbiorcy, którzy benzynę kupują za gotówkę (tak będzie po wybudowaniu sieci stacji benzynowych). Jednak póki co to dostawcy będą płacić przelewem, co wydłuży czas inkasa należności w dniach. Jeśli chodzi o sieć franchisobiorców, to można tu umową zobligować kooperantów do systematycznego przelewu należności. Pośrednicy będą negocjować niższe stawki za litr biopaliwa, co odbije się negatywnie na wskaźniku rentowności sprzedaży. Metody portfelowe Na wstępie należy przyjąć założenie, że strukturę asortymentową przedsiębiorstwa można przedstawić w postaci portfela wyrobów. Analiza tego portfela pozwala ocenić trafność wybranych i realizowanych kierunków rozwoju strategicznego oraz dokonać modyfikacji tych kierunków. Graficznym obrazem portfela wyrobów jest dwuwymiarowa macierz, w której

6 jeden wymiar charakteryzuje organizację, drugi zaś jest ilustracją zmiennych opisujących otoczenie. Koncepcja ta oparta jest na związku produktu z rynkiem 2. W metodach portfelowych wykorzystuje się tzw. krzywą życia produktu, która obejmuje fazę: A) wprowadzenia na rynek obroty niewielkie, straty B) wzrostu dynamiczny wzrost przychodów ze sprzedaży (liczby klientów), szybko rosnący wynik finansowy C) dojrzałości/nasycenia wartość przychodów na relatywnie dużym poziomie, dochody stabilne (roczne tempo wzrostu przychodów nieznaczne) D) schyłek faza ta dotyczy produktów np. przestarzałych technologicznie (np. pierwsze telefony komórkowe): wartość przychodów ze sprzedaży maleje za sprawą gasnącego popytu, który wreszcie zanika. Macierz (portfel) BCG W macierzy opracowanej przez Boston Consulting Group wyodrębniono dwa wymiary: 1) względny udział w rynku, czyli stosunku udziału w rynku badanej jednostki do udziału w rynku najważniejszego (głównego) konkurenta 2) dynamika wzrostu popytu (sprzedaży) na rynku, np. liczona rok do roku DYNAMIKA WZROSTU RYNKU 10 proc. i więcej Mniej niż 10 proc. Gwiazdy Dojne krowy Dylematy (rynkowe znaki zapytania) Psy (kule u nogi) wysoki (większy od 1) niski (mniejszy od 1) RELATYWNY UDZIAŁ W RYNKU Dylematy to wyroby sprzedawane na chłonnym rynku, posiadające jednak w nim niewielki udział. Są wyrobami znajdującymi się w początkowych fazach swego cyklu życia. Ich obecność na rynku, a zwłaszcza uzyskanie przez nie większego w nim udziału, wymaga zwiększonych nakładów. Nie da się ich jednak pokryć gotówką uzyskaną ze sprzedaży dylematów. Gwiazdy to takie wyroby, które posiadają utrwaloną i wiodącą pozycję na chłonnym rynku. Wysoka stopa wzrostu rynku wymaga znacznych nakładów finansowych, jednak dzięki dużemu udziałowi w rynku realizuje się zadowalający poziom zysku. Gwiazdy to produkty znajdujące się w fazie wzrostu, w której obroty i poziom zysku bardzo szybko się zwiększają. Dojne krowy to grupa wyrobów sprzedawanych na względnie nasyconych rynkach, na których organizacja posiada wiodącą pozycję. Są to produkty pozostające w fazie dojrzałości, charakteryzującej się stabilizacją wysokiego poziomu zysku oraz niskim poziomem nakładów finansowych, koniecznych do utrzymania się na rynku. Dojne krowy to zatem wyroby z których sprzedaży uzyskuje się znaczny dochód. Kule u nogi obejmują wyroby zbywane na mało chłonnym rynku, w którym mają na dodatek niewielki udział. Znajdują się one w fazie nasycenia, poprzedzającej decyzję o stopniowym wycofywaniu się z ich produkcji. Kule u nogi wymagają znacznych nakładów dla utrzymania swej egzystencji na rynku. Przewyższają one znacznie uzyskiwane dochody ze sprzedaży. Aby zapewnić firmie zrównoważony wzrost, należy maksymalizować dochody ze sprzedaży dojnych krów oraz eliminować z oferty wyroby niedochodowe, czyli kule u nogi i czasem 2 P. Banaszyk, R. Fimińska-Banaszyk, A. Stańda: Zasady zarządzania w przedsiębiorstwie. Wyd. Wyższej Szkoły Bankowej. Poznań 1997, s. 51.

7 dylematy. Zwolnione dzięki temu zasoby można przeznaczyć na poszukiwanie nowych dylematów i gwiazd oraz przekształcanie dylematów w gwiazdy, a następnie w dojne krowy 3. Przykładowo, PKN Orlen jest liderem na polskim rynku sprzedaży benzyn (główny konkurent to Grupa Lotos). Względny udział PKN Orlen jest większy od jedności, co przy nasyconym rynku benzyn (niskie tempo wzrostu) etyliny czyni dojnymi krowami. Strategia PKN Orlen zakłada wprowadzenie na rynek biopaliw. Nowy produkt cechuje niski udział w rynku (są przedsiębiorstwa specjalizujące się w tym sektorze). Przy szybkim tempie wzrostu rynku produkt ten to dylemat jeśli udział w rynku się zwiększy stanie się gwiazdą, a w przyszłości kto wie nawet dojną krową. Istnieje jednak ryzyko, ze dynamika wzrostu rynku biopaliw osłabnie, a Orlen nie uzyska przewagi konkurencyjnej wówczas ostatecznie trzeba będzie zrezygnować z produkcji biopaliw. Macierz McKinseya (General Electric) Macierz GE jest bardziej rozbudowaną macierzą w porównaniu do BCG. Tworzą ją dwa wymiary: 1) stopień atrakcyjności sektora 2) pozycja konkurencyjna przedsiębiorstwa w sektorze. Ocena atrakcyjności sektora jest oceną prospektywną, a ocena pozycji konkurencyjnej jest oceną obecnej sytuacji firmy w sektorze. ATRAKCYJNOŚĆ SEKTORA duża I IV VII średnia II V VIII niska III VI IX wysoka średnia niska POZYCJA KONKURENCYJNA Strefa zielona strategie ofensywne 9rozwoju firmy) Strefa żółta podtrzymujące Strefa czerwona strategie wycofywania się Zalecane strategie w polach macierzy atrakcyjności sektorów są następujące: I. Wysoka pozycja konkurencyjna i wysoki stopień atrakcyjności sektora wzrost, dążenie do dominacji, maksymalne inwestycje, II. Wysoka pozycja konkurencyjna i średnia atrakcyjność sektora identyfikacja segmentów wzrostu, silne inwestowanie, utrzymanie pozycji, III. Wysoka pozycja konkurencyjna i niska atrakcyjność sektora utrzymanie ogólnej pozycji, szukanie dochodów, inwestycje zapewniające utrzymanie udziału, IV. Średnia pozycja konkurencyjna i wysoka atrakcyjność sektora ocena możliwości przywództwa przez segmentację, identyfikacja słabości, wykreowanie mocnych stron, V. Średnia pozycja konkurencyjna i średnia atrakcyjność sektora identyfikacja segmentu wzrostu, 3 Tamże.

8 specjalizacja, selektywne inwestowanie, VI. Średnia pozycja konkurencyjna i niska atrakcyjność sektora zmniejszenie asortymentu, minimalne inwestycje, pozbycie się, VII. Niska pozycja konkurencyjna i wysoki stopień atrakcyjności sektora specjalizacja, poszukiwanie nisz, rozważenie nabycia. VIII. Niska pozycja konkurencyjna i średnia atrakcyjność sektora specjalizacja, poszukiwanie nisz, rozważenie wyjścia z sektora, IX. Niska pozycja konkurencyjna i niska atrakcyjność sektora zaufanie polityce lidera, przejęcie dochodów konkurentów, wyjście i pozbycie się. Analiza SWOT Analiza SWOT łączy w sobie elementy analizy wewnętrznej przedsiębiorstwa (S mocne strony, W słabe strony) oraz elementy analizy otoczenia (O okazje, T zagrożenia). Oto przykładowa analiza dla firmy BIO : Okazje (O) 1) Rosnąca liczba sprowadzanych aut z zagranicy 2) Tendencja społeczeństwa do proekologicznego trybu życia (wzrost świadomości ekologicznej) 3) Wysoka cena benzyn 4) Dostęp do funduszy UE w ramach programów dotyczących ochrony środowiska naturalnego 5) Dostęp do surowca (rzepak) na lokalnym rynku Mocne strony (S) 1) Nowoczesna technologia produkcji (transfer technologii poprzez tzw. Parki Technologiczne) produkt wydajny i przyjazny środowisku 2) Relatywnie niskie koszty produkcji wynikające z dobrej lokalizacji (na Dolnym Śląsku rzepak dobrze rośnie) 3) Konkurencyjna cena biopaliwa wobec tradycyjnej etyliny 4) Zatrudniane specjalistów 5) Elastyczna struktura organizacyjna Zagrożenia (T) 1) Spadek dynamiki wzrostu PKB 2) Umacniający się złoty wobec OSD i euro czyni eksport mniej konkurencyjnym 3) Groźba podwyższenia stóp procentowych przez banki (droższe kredyty bankowe) oraz zawirowania na GPW wywołane świtowym kryzysem 4) Niestabilne przepisy prawne Słabe strony (T) 1) Słabo rozwinięta sieć dystrybucji 2) Relatywnie niewielkie nakłady na promocję (w porównaniu z koncernami paliwowymi) 3) Nieznana marka na polskim rynku 4) Brak ekspertyz wynikających z długofalowego stosowania biopaliw w samochodach odnośnie ewentualnej szkodliwości Należy określić liczbę okazji (5) i zagrożeń (4) oraz mocnych (5) i słabych stron (4) to, jakie elementy przeważają decyduje o wyborze strategii. Ponieważ okazje są liczniejsze aniżeli zagrożenia płynące z otoczenia i jednocześnie mocne strony przeważając nad słabymi, to postulowana jest strategia ofensywna. Oto strategia ogólna dla spółki BIO : Wykorzystanie funduszy UE na inwestycje dotyczące unowocześniania linii produkcji oraz rozbudowę własnej sieci dystrybucji, jak również kreowanie marki BIO jako firmy przyjaznej środowisku naturalnemu wspierającej inicjatywy proekologiczne. W ramach strategii marketingowej niskie ceny, dobry produkt, gęsta sieć stacji BIO.

Wykład 7. Portfel strategiczny

Wykład 7. Portfel strategiczny Dr inż. Aleksander Gwiazda Zarządzanie strategiczne Wykład 7 Portfel strategiczny Plan wykładu Idea portfela strategicznego Macierz BCG Macierz ADL Macierz McKinseya Model Portera Macierz Ansoffa Model

Bardziej szczegółowo

Nazwa metody pochodzi od nazwy firmy, w której została opracowana Boston Consulting Group. Koncepcja opiera się na dwóch założeniach:

Nazwa metody pochodzi od nazwy firmy, w której została opracowana Boston Consulting Group. Koncepcja opiera się na dwóch założeniach: Macierz BCG BCG Nazwa metody pochodzi od nazwy firmy, w której została opracowana Boston Consulting Group. Koncepcja opiera się na dwóch założeniach: Konkurowanie w branżach o szybkim tempie wzrostu wymaga

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie strategiczne

Zarządzanie strategiczne 1 Zarządzanie strategiczne Metody i narzędzia BCG rafal.trzaska@ue.wroc.pl www.ksimz.ue.wroc.pl www.rafaltrzaska.pl BCG metoda portfelowa powstała 1969 model nazywany niekiedy Growth-ShareMatrix skonstruowana

Bardziej szczegółowo

Podstawy decyzji marketingowych. Marketing - studia zaoczne

Podstawy decyzji marketingowych. Marketing - studia zaoczne Podstawy decyzji marketingowych Marketing - studia zaoczne 1 Określenie biznesu Revlon PKP Telewizja Polska SA PWN W kategoriach produktu produkujemy kosmetyki prowadzimy linie kolejowe produkujemy i emitujemy

Bardziej szczegółowo

Analiza otoczenia bliższego

Analiza otoczenia bliższego Analiza otoczenia bliższego Model 5 sił Portera Model 5 sił Portera Analiza sektora działalności poprzez zbadanie 5 czynników kształtujących jego atrakcyjność dla bieżących i przyszłych inwestorów: I.

Bardziej szczegółowo

Strategia marketingowa

Strategia marketingowa i etapy jej analizy Co to jest strategia? program działania określający główne cele firmy i sposoby ich osiągnięcia, spójna koncepcja działania, której wdrożenie ma zapewnić osiągnięcie podstawowych, długookresowych

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie strategiczne

Zarządzanie strategiczne Zarządzanie strategiczne (cz. 2) dr Jakub Drzewiecki Katedra Teorii Organizacji i Zarządzania Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu MSP Zarządzanie Firmą Wrocław 2012 2012 Jakub Drzewiecki. Wszystkie prawa

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA

AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA Zarządzanie strategiczne kierunek: Zarządzanie WYKŁAD III dr Rafał Kusa Plan wykładu 1. Metody analizy strategicznej otoczenia dalszego (makrootoczenia) organizacji

Bardziej szczegółowo

Otoczenie organizacji

Otoczenie organizacji Otoczenie organizacji Rodzaje otoczenia przedsiębiorstwa: makrootoczenie mezootoczenie otoczenie konkurencyjne Makrootoczenie jest to zespół warunków funkcjonowania przedsiębiorstwa wynikający z tego,

Bardziej szczegółowo

Podstawy zarządzania. Dr Janusz Sasak. Rozwój koncepcji zrządzania. Strategia

Podstawy zarządzania. Dr Janusz Sasak. Rozwój koncepcji zrządzania. Strategia Podstawy zarządzania Dr Janusz Sasak Rozwój koncepcji zrządzania Koncepcja przedsiębiorstwa Koncepcja funkcjonalna Koncepcja marketingowa Koncepcja zarządzania strategicznego Strategia Dział sztuki wojennej

Bardziej szczegółowo

dla rozwoju innowacyjnej gospodarki Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego

dla rozwoju innowacyjnej gospodarki Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego MACIERZ BCG ANALIZA I INTERPRETACJA dla rozwoju innowacyjnej gospodarki Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego Jesteś producentem telewizorów.

Bardziej szczegółowo

Macierz McKinseya. Agnieszka Zakrzewska Bielawska. 11.1. Istota, elementy i zastosowanie macierzy McKinseya

Macierz McKinseya. Agnieszka Zakrzewska Bielawska. 11.1. Istota, elementy i zastosowanie macierzy McKinseya 178 11 Macierz McKinseya Agnieszka Zakrzewska Bielawska 11.1. Istota, elementy i zastosowanie macierzy McKinseya Macierz McKinseya opracowana została na początku lat siedemdziesiątych przez firmę konsultingową

Bardziej szczegółowo

Otoczenie. Główne zjawiska

Otoczenie. Główne zjawiska Otoczenie Coraz bardziej rozległe (globalizacja, wzrost wymiany informacji) Różnorodne (wyspecjalizowane organizacje, specyficzne nisze rynkowe) Niestabilne (krótki cykl życia produktu, wzrost konkurencji,

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna jest etapem procesu formułowania strategii działania. To na jej podstawie dokonuje się wyboru wariantu strategicznego, określa

Analiza strategiczna jest etapem procesu formułowania strategii działania. To na jej podstawie dokonuje się wyboru wariantu strategicznego, określa Planowanie strategiczne w klubie sportowym Jolanta Żyśko Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie Planowanie strategiczne - definicja Planowanie strategiczne to proces, w którym określa się, drogę rozwoju

Bardziej szczegółowo

Moduł 2 Analiza otoczenia (cz. 2)

Moduł 2 Analiza otoczenia (cz. 2) Moduł 2 Analiza otoczenia (cz. 2) Definicja branży 2 Definicja branży Branżę zdefiniować można na wiele sposobów: Grupa firm wytwarzających podobne produkty lub wykorzystujących podobny zestaw procesów

Bardziej szczegółowo

ROLA STRATEGII W FIRMIE

ROLA STRATEGII W FIRMIE ROLA STRATEGII W FIRMIE Co to jest strategia? Słowo strategia pochodzi z Greki i oznaczało wodza, głównodowodzącego (strategos). Funkcja stratega była bardzo zaszczytna i odpowiedzialna, a osobę na to

Bardziej szczegółowo

Zmiana zasad rynkowych. Duża dynamika zmian. Brak ograniczeń związanych z lokalizacją organizacji. Brak ograniczeń w dostępie do technologii

Zmiana zasad rynkowych. Duża dynamika zmian. Brak ograniczeń związanych z lokalizacją organizacji. Brak ograniczeń w dostępie do technologii Strategiczna Karta Wyników jako element systemu zarządzania efektywnością przedsiębiorstwa Piotr Białowąs Dyrektor Departamentu Strategii Pełnomocnik Zarządu EnergiaPro Koncern Energetyczny SA Przyczyny

Bardziej szczegółowo

Projektant biznes planu

Projektant biznes planu Projektant biznes planu Projektant biznes planu Jeżeli planujesz rozpoczęcie nowej działalności lub realizację inwestycji to Projektant biznes planu jest narzędziem stworzonym specjalnie dla Ciebie. Naszym

Bardziej szczegółowo

Czynnik Waga Słaba Średnia Silna Atrakcyjność przemysłu (sektora) Stopa wzrostu rynku 5% 5%-10% 10% Długość cyklu życia

Czynnik Waga Słaba Średnia Silna Atrakcyjność przemysłu (sektora) Stopa wzrostu rynku 5% 5%-10% 10% Długość cyklu życia MACIERZ GE Macierz General Electric określana również jako macierz McKinseya lub macierz atrakcyjności przemysłu. Jej konstrukcja opiera się na założeniu, że przedsiębiorstwo powinno działać w sektorach

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE STRATEGICZNE. mgr Filip Januszewski

ZARZĄDZANIE STRATEGICZNE. mgr Filip Januszewski ZARZĄDZANIE STRATEGICZNE mgr Filip Januszewski Wprowadzenie filip.januszewski@wsl.com.pl Katedra Ekonomii i Marketingu warunki zaliczenia obecności 2 Ewolucja zarządzania Planowanie krótkookresowe Planowanie

Bardziej szczegółowo

akademia controllingu

akademia controllingu III 1 PLAN STRATEGICZNY ODDZIAŁ... Sporządzony przez... 1. Obraz przewodni Wizja, misja, zadania przedsiębiorstwa 2. Cele Na 5 lat 3. Strategie Drogi, sposoby osiągnięcia celów 4. Założenia Postępowanie

Bardziej szczegółowo

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe Ekonomika Transportu każda zorganizowana postać podażowej strony rynku usług przemieszczania, mająca swoją nazwę i oferującą specyficzny produkt - usługę transportową Cechy: odrębność ekonomiczna odrębność

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

Strategie w układzie produkt/rynek

Strategie w układzie produkt/rynek Strategie Strategie w układzie produkt/rynek Wzrost Produkcji Rozwój Rozwój produktu Dywersyfikacja Rezygnacja z rynku Penetracja Rozwój rynku Likwidacja firmy Kryzys Wycofanie produktu Wzrost rynku Strategie

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Od Autora TOM I MONOGRAFIA STRATEGICZNA PRZEDSIĘBIORSTWA ENERGETYCZNEGO ROZWAŻANIA TEORETYCZNE

SPIS TREŚCI. Od Autora TOM I MONOGRAFIA STRATEGICZNA PRZEDSIĘBIORSTWA ENERGETYCZNEGO ROZWAŻANIA TEORETYCZNE iii SPIS TREŚCI Od Autora ix TOM I MONOGRAFIA STRATEGICZNA PRZEDSIĘBIORSTWA ENERGETYCZNEGO ROZWAŻANIA TEORETYCZNE ROZDZIAŁ I. Ogólna Charakterystyka Polskiej Energetyki 1. Wstęp 1 2. Wprowadzenie 3 3.

Bardziej szczegółowo

Otoczenie zewnętrzne organizacji

Otoczenie zewnętrzne organizacji Analiza PEST Otoczenie zewnętrzne organizacji Otoczenie zewnętrzne to to, co znajduje się na zewnątrz niej, poza jej granicami i oddziałuje na nią Umowność rozgraniczenia organizacji i otoczenia: Otoczenie

Bardziej szczegółowo

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński 2012 Marketing produktu ekologicznego dr Marek Jabłoński Od kilku lat ekologia przestaje mieć znaczenie ideologiczne, w zamian za to nabiera wymiaru praktycznego i inżynierskiego. Większość firm na świecie,

Bardziej szczegółowo

Planowanie strategiczne w organizacji. Jolanta Żyśko Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie

Planowanie strategiczne w organizacji. Jolanta Żyśko Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie Planowanie strategiczne w organizacji Jolanta Żyśko Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie Podejście menedżerów Nawał zadań operacyjnych Skupienie sie na zarządzaniu strategicznym Rozwój technologii

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie marketingowe

Zarządzanie marketingowe Zarządzanie marketingowe 1. Pojęcie i wymiary zarządzania. 2. Struktura zarządzania przedsiębiorstwem (rys.). 3. Przedmiot i funkcje marketingu. 4. Naczelne zasady i główne zadanie marketingu. 5. Proces

Bardziej szczegółowo

Podstawy Zarządzania

Podstawy Zarządzania Podstawy Zarządzania mgr Marcin Darecki TiMO (Zakład Teorii i Metod Organizacji) Wydział Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego mdarecki@wz.uw.edu.pl Otoczenie organizacji Otoczenie Otoczenie to, co znajduje

Bardziej szczegółowo

Wykład 3. Strategie podstawowe

Wykład 3. Strategie podstawowe Dr inż. Aleksander Gwiazda Zarządzanie strategiczne Wykład 3 Strategie podstawowe Plan wykładu Wyznaczenie strategii podstawowych Strategie rozwojowe Strategie zachowawcze Strategie defensywne Strategie

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Gospodarki Regionalnej i Turystyki Katedra Marketingu i Zarządzania Gospodarką Turystyczną

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Gospodarki Regionalnej i Turystyki Katedra Marketingu i Zarządzania Gospodarką Turystyczną Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Gospodarki Regionalnej i Turystyki Katedra Marketingu i Zarządzania Gospodarką Turystyczną dr Izabela Michalska-Dudek MARKETING Metody portfelowe Macierz BCG,

Bardziej szczegółowo

ANALIZA OTOCZENIA KONKURENCYJNEGO

ANALIZA OTOCZENIA KONKURENCYJNEGO ANALIZA OTOCZENIA KONKURENCYJNEGO KONKURENCJA zespół działań za pomocą których uczestnicy rynku, dążąc do realizacji swych interesów i osiągania zysków, przedstawiają nabywcom korzystniejsze od innych

Bardziej szczegółowo

WYBRANE NARZĘDZIA ANALIZY STRATEGICZNEJ

WYBRANE NARZĘDZIA ANALIZY STRATEGICZNEJ Łukasz Żabski WYBRANE NARZĘDZIA ANALIZY STRATEGICZNEJ Kompleksowa analiza strategiczna swoim zasięgiem obejmuje makrootoczenie, mikrootoczenie i analizę potencjału organizacji. Do każdego z tych obszarów

Bardziej szczegółowo

AUDYT MARKETINGOWY- SAMOOCENA PROCESÓW/FUNKCJI W PRZEDSIĘBIORSTWIE

AUDYT MARKETINGOWY- SAMOOCENA PROCESÓW/FUNKCJI W PRZEDSIĘBIORSTWIE AUDYT MARKETINGOWY- SAMOOCENA PROCESÓW/FUNKCJI W PRZEDSIĘBIORSTWIE Proszę samodzielnie ocenić procesy/funkcje w przedsiębiorstwie: 0 Proces/funkcja nie występuje 1 Proces/funkcja zaczyna dopiero się rozwijać

Bardziej szczegółowo

Ocena pozycji konkurencyjnej przedsiębiorstwa PSM ZS 2014/2015. Grzegorz Karasiewicz

Ocena pozycji konkurencyjnej przedsiębiorstwa PSM ZS 2014/2015. Grzegorz Karasiewicz pozycji konkurencyjnej przedsiębiorstwa PSM ZS 2014/2015 Grzegorz Karasiewicz 2 Agenda ocena pozycji konkurencyjnej Zdefiniowanie rynku odniesienia Identyfikacja konkurentów Struktura przedmiotowa podaży

Bardziej szczegółowo

Analiza sytuacji marketingowej

Analiza sytuacji marketingowej Analiza sytuacji marketingowej dr Bartłomiej Kurzyk OFERTA KONKURENCJI POTRZEBY KLIENTÓW ZDOLNOŚCI FIRMY 1 1. Podsumowanie wprowadzające 2. Analiza sytuacji marketingowej 3. Analiza szans i zagrożeń 4.

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty dziewiąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2016 2017

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Zwycięskie strategie przedsiębiorstw dr Grzegorz Głód Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 23 marca 2015 r. Być konkurencyjnym??? Najlepszym sposobem przewidywania przyszłości

Bardziej szczegółowo

dzanie produktem i analiza marketingowa rynku

dzanie produktem i analiza marketingowa rynku Profesjonalne zarzą dzanie produktem i analiza marketingowa rynku Czas trwania 16 godzin dydaktycznych - 2 dni Program szkolenia 1. Product Manager a marketing: - co to jest marketing? - czym jest zarządzanie

Bardziej szczegółowo

1. WSKAŻ POZIOMY PODEJMOWANIA DECYZJI W PRZEDSIĘBIORSTWIE: 1. STRATEGICZNE 2. TAKTYCZNE 3. OPERACYJNE

1. WSKAŻ POZIOMY PODEJMOWANIA DECYZJI W PRZEDSIĘBIORSTWIE: 1. STRATEGICZNE 2. TAKTYCZNE 3. OPERACYJNE PYTANIA 1. WSKAŻ POZIOMY PODEJMOWANIA DECYZJI W PRZEDSIĘBIORSTWIE: 1. STRATEGICZNE 2. TAKTYCZNE 3. OPERACYJNE 2. CZY ZGADZASZ SIĘ Z TWIERDZENIEM, ŻE DECYZJE TAKTYCZNE SĄ NAJWAŻNIEJSZE DLA ORGANIZACJI,

Bardziej szczegółowo

Starostwo Powiatowe w Żaganiu ul. Dworcowa 39 68-100 Żagań. Konkurs Młody Przedsiębiorca

Starostwo Powiatowe w Żaganiu ul. Dworcowa 39 68-100 Żagań. Konkurs Młody Przedsiębiorca Starostwo Powiatowe w Żaganiu ul. Dworcowa 39 68-100 Żagań Konkurs Młody Przedsiębiorca Żagań 2010 I. POJĘCIE BIZNESPLANU Biznes plan (ang business plan, corporate plan) jest dokumentem planistycznym związanym

Bardziej szczegółowo

Cztery rodzaje działań związanych z procesem planowania

Cztery rodzaje działań związanych z procesem planowania Najczęściej stosowane strategie planowania w przedsiębiorstwach handlowych Cztery rodzaje działań związanych z procesem planowania Określenie misji firmy Określenie Strategicznych Jednostek Biznesu (SJB)

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia dziewięćdziesiąty trzeci kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2016 r.) oraz prognozy na lata 2017 2018

Bardziej szczegółowo

Postać biznesplanu zależy od tego, czy dokument sporządzony jest dla banku, czy dla potencjalnego inwestora (np. anioła biznesu).

Postać biznesplanu zależy od tego, czy dokument sporządzony jest dla banku, czy dla potencjalnego inwestora (np. anioła biznesu). Budowa biznesplanu Postać biznesplanu zależy od tego, czy dokument sporządzony jest dla banku, czy dla potencjalnego inwestora (np. anioła biznesu). Unijne procedury wymagają bardzo obszernej i szczegółowej

Bardziej szczegółowo

Miesiące ROK POPRZEDNI Polityczno gospodarcze kierunki planowania w roku następnym. Przepracowanie planów OBSZARY DZIAŁALNOŚCI

Miesiące ROK POPRZEDNI Polityczno gospodarcze kierunki planowania w roku następnym. Przepracowanie planów OBSZARY DZIAŁALNOŚCI C Y K L P L A N O W A N I A I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII IV 1 Miesiące ROK POPRZEDNI Polityczno gospodarcze kierunki planowania w roku następnym ZARZĄD Przygotowa procesu planowania: terminy,

Bardziej szczegółowo

Planowanie w przedsiębiorstwie handlowym

Planowanie w przedsiębiorstwie handlowym Planowanie strategiczne Etapy planowania Planowanie w przedsiębiorstwie handlowym Planowanie jest procesem podejmowania decyzji co do pożądanego przyszłego stanu przedsiębiorstwa i dzieli się na dwa podstawowe

Bardziej szczegółowo

MARKETING SESJA 1 21.04. 2012 GODZ. 14.10 17.20

MARKETING SESJA 1 21.04. 2012 GODZ. 14.10 17.20 MARKETING SESJA 1 21.04. 2012 GODZ. 14.10 17.20 dr hab. Jarosław Woźniczka, prof. UE Katedra Zarządzania Marketingowego Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu PROCES PLANOWANIA MARKETINGOWEGO W PRZEDSIĘBIORSTWIE

Bardziej szczegółowo

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce...

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce... SPIS TREŚCI Wstęp... 11 1. Polityka energetyczna Polski w dziedzinie odnawialnych źródeł energii... 15 2. Sytuacja energetyczna świata i Polski u progu XXI wieku... 27 2.1. Wstęp...27 2.2. Energia konwencjonalna

Bardziej szczegółowo

Sytuacja ekonomiczno-finansowa sektora cukrowniczego

Sytuacja ekonomiczno-finansowa sektora cukrowniczego Sytuacja ekonomiczno-finansowa sektora cukrowniczego Dr inż. Piotr SZAJNER IERiGZ-PIB ul. Świętokrzyska 20 PL 00-002 Warszawa E-mail: szajner@ierigz.waw.pl Plan prezentacji Wyniki finansowe przemysłu cukrowniczego;

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY WYBORU DZIAŁAŃ

PODSTAWY WYBORU DZIAŁAŃ WYKŁAD 3 PODSTAWY WYBORU DZIAŁAŃ MAŁEJ FIRMY 1 1. Cele działania małej firmy: Cel firmy jej zamierzenia i chęć ich osiągnięcia przez ukierunkowane działania. Cel podstawowy firmy (także małej) jest zwykle

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ ANALIZA EKONOMICZNA PRZEDSIĘWZIĘCIA BUSINESS PLAN PESEL. E-mail

FORMULARZ ANALIZA EKONOMICZNA PRZEDSIĘWZIĘCIA BUSINESS PLAN PESEL. E-mail Wydanie: z 0 Nazwa i adres Wnioskodawcy (wraz z kodem pocztowym) REGON Telefon/Fax Strona internetowa NIP PESEL E-mail Rok założenia Forma prawna działalności Kobieta jest właścicielem lub współwłaścicielem:

Bardziej szczegółowo

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU SEGMENTACJA SEGMENTACJA...... to proces podziału rynku na podstawie określonych kryteriów na względnie homogeniczne rynki cząstkowe (względnie jednorodne grupy konsumentów) nazywane SEGMENTAMI, które wyznaczają

Bardziej szczegółowo

Finanse i Rachunkowość

Finanse i Rachunkowość Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Finanse i Rachunkowość 1 Zestaw pytań

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

Model Usługi Rozwoju Strategicznych Kompetencji

Model Usługi Rozwoju Strategicznych Kompetencji Model Usługi Rozwoju Strategicznych Kompetencji 20 maja 2015 Agencja Rozwoju Pomorza S.A. ul. Arkońska 6 (budynek A3), 80-387 Gdańsk tel.: 58 32 33 100 faks: 58 30 11 341 e-mail: sekretariat@arp.gda.pl

Bardziej szczegółowo

PLAN PRZEDSIEWZIĘCIA

PLAN PRZEDSIEWZIĘCIA PLAN PRZEDSIEWZIĘCIA METRYCZKA PLANOWANEJ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ: Imię i nazwisko osoby zakładającej firmę, nazwa firmy Adres siedziby i miejsc wykonywania działalności Telefony e-mail CHARAKTERYSTYKA

Bardziej szczegółowo

WZÓR BIZNES PLANU OPRACOWANY PRZEZ FUNDACJĘ INKUBATOR

WZÓR BIZNES PLANU OPRACOWANY PRZEZ FUNDACJĘ INKUBATOR WZÓR BIZNES PLANU OPRACOWANY PRZEZ FUNDACJĘ INKUBATOR (rozpoczęcie działalności gospodarczej) SPIS TREŚCI Streszczenie 1. Charakterystyka realizatora przedsięwzięcia. Opis planowanego przedsięwzięcia.

Bardziej szczegółowo

ISTOTA MARKETINGU - DEFINICJE (1)

ISTOTA MARKETINGU - DEFINICJE (1) ISTOTA MARKETINGU ISTOTA MARKETINGU - DEFINICJE (1) MARKETING - to proces kreowania wartości na rynku Klient kupuje to co stanowi dla niego wartość. Marketing ma stworzyć takie wartości (np. renomę marki,

Bardziej szczegółowo

SPÓŁKA AKCYJNA. źródło ekologicznej energii

SPÓŁKA AKCYJNA. źródło ekologicznej energii SPÓŁKA AKCYJNA źródło ekologicznej energii Spis treści Informacje o Spółce Rynek LPG w Polsce Działalność Spółki Rozlewnia gazu Najwyższa jakość obsługi Debiut giełdowy Struktura akcjonariatu Status Spółki

Bardziej szczegółowo

Otoczenie rynkowe. Otoczenie międzynarodowe. Grupa LOTOS w 2008 roku Otoczenie rynkowe

Otoczenie rynkowe. Otoczenie międzynarodowe. Grupa LOTOS w 2008 roku Otoczenie rynkowe Otoczenie międzynarodowe Globalne wskaźniki ekonomiczne pokazują, że rok 2008 był kolejnym okresem wzrostu gospodarczego. Jednak charakter tego wzrostu nie był jednolity - już na początku roku wystąpiły

Bardziej szczegółowo

Wykład 9 Globalizacja jako wyznacznik działań strategicznych

Wykład 9 Globalizacja jako wyznacznik działań strategicznych Dr inż. Aleksander Gwiazda Zarządzanie strategiczne Wykład 9 Globalizacja jako wyznacznik działań strategicznych Plan wykładu Idea globalizacji Taktyka globalizacji Podejścia globalizacji Nowe wartości

Bardziej szczegółowo

Ocena ryzyk transakcyjnych w eksporcie i ubezpieczenia eksportowe. Marcin Siwa - Dyrektor Działu Oceny Ryzyka Coface Poland

Ocena ryzyk transakcyjnych w eksporcie i ubezpieczenia eksportowe. Marcin Siwa - Dyrektor Działu Oceny Ryzyka Coface Poland Ocena ryzyk transakcyjnych w eksporcie i ubezpieczenia eksportowe 23 03 2011 Marcin Siwa - Dyrektor Działu Oceny Ryzyka Coface Poland Oceny krajów wg Coface OCENY COFACE (Country Risk) przedstawiają wpływ

Bardziej szczegółowo

Marketing dr Grzegorz Mazurek

Marketing dr Grzegorz Mazurek Marketing dr Grzegorz Mazurek Orientacja rynkowa jako podstawa marketingu Orientacja przedsiębiorstwa określa co jest głównym przedmiotem uwagi i punktem wyjścia w kształtowaniu działalności przedsiębiorstwa.

Bardziej szczegółowo

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus SIEĆ DYSTRYBUCYJNA OGNIWEM STRATEGICZNEJ ROZBUDOWY SYSTEMU GAZOWEGO ZWIĘKSZAJĄCEGO BEZPIECZEŃSTWO DOSTAW GAZU ZIEMNEGO ORAZ STOPIEŃ DOSTĘPU SPOŁECZEŃSTWA DO SIECI Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski,

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie relacjami z klientem - CRM MARKETINGOWE STRATEGIE NA TRUDNE CZASY

Zarządzanie relacjami z klientem - CRM MARKETINGOWE STRATEGIE NA TRUDNE CZASY Zarządzanie relacjami z klientem - CRM MARKETINGOWE STRATEGIE NA TRUDNE CZASY DECYZJE INWESTYCYJNE W OPARCIU O FAZĘ DOJRZAŁOŚCI RYNKU Faza Faza embrionalna dojrzewania Faza dojrzałości Faza spadku Łączna

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6 - Brief Komercjalizacyjny planowanego przedsięwzięcia typu spin off ... ... ... Rynek

Załącznik nr 6 - Brief Komercjalizacyjny planowanego przedsięwzięcia typu spin off ... ... ... Rynek Załącznik nr 6 - Brief Komercjalizacyjny planowanego przedsięwzięcia typu spin off Numer projektu*: Tytuł planowanego przedsięwzięcia:......... Rynek Jaka jest aktualna sytuacja branży? (w miarę możliwości

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ ANALIZA EKONOMICZNA PRZEDSIĘWZIĘCIA (BIZNESPLAN) E-mail

FORMULARZ ANALIZA EKONOMICZNA PRZEDSIĘWZIĘCIA (BIZNESPLAN) E-mail 1 z 10 Nazwa i adres Wnioskodawcy (wraz z kodem pocztowym) REGON Telefon Strona internetowa NIP Fax E-mail Rok założenia Forma prawna działalności Wielkość firmy (zaznaczyć) mikroprzedsiębiorstwo Rodzaj

Bardziej szczegółowo

GIMNAZJALNA OLIMPIADA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI MARKETING TEST Z KLUCZEM I KOMENTARZAMI

GIMNAZJALNA OLIMPIADA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI MARKETING TEST Z KLUCZEM I KOMENTARZAMI GIMNAZJALNA OLIMPIADA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI MARKETING TEST Z KLUCZEM I KOMENTARZAMI edycja I eliminacje centralne 14 maja 2015 r. 9. Strategia polegająca na zaspokajaniu potrzeb klientów mało wrażliwych na

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA W HANDLU PROF. HALINA SZULCE KONKURENCJA W HANDLU

KONKURENCJA W HANDLU PROF. HALINA SZULCE KONKURENCJA W HANDLU KONKURENCJA W HANDLU ISTOTA KONKURENCJI 2 Konkurencja w handlu i usługach jest siłą napędową rozwoju i podwyższania jakości Istotą konkurencji jest występowanie dużej liczby przedsiębiorstw na danym rynku

Bardziej szczegółowo

Analiza rynkowa branży produkcji motoryzacyjnej w Egipcie 1

Analiza rynkowa branży produkcji motoryzacyjnej w Egipcie 1 Analiza rynkowa branży produkcji motoryzacyjnej w Egipcie 1 Analiza rynku produkcji motoryzacyjnej uwzględnia kategorie: producentów /producentów samochodów osobowych, ciężarowych i motocykli/, nabywców

Bardziej szczegółowo

Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia

Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia Leona Koźmińskiego Wprowadzenie (1) Celem artykułu jest

Bardziej szczegółowo

Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD

Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD Warszawa, 8.7. r. Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD Instytut Ekonomiczny Plan prezentacji. Zmiany pomiędzy rundami prognostycznymi Zmiana

Bardziej szczegółowo

Badania rynku. Paulina Drozda

Badania rynku. Paulina Drozda Badania rynku Paulina Drozda BADANIE RYNKU I JEGO MIEJSCE W MARKETINGU CZYM JEST MARKETING? Marketing Marketing w nowym sensie jest procesem zaspokajania potrzeb klientów Zajmuje się badaniem potrzeb ludzkich

Bardziej szczegółowo

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH ZAŁĄCZNIK NR 1 DO REGULAMINU TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH W ramach Zarządzania, Towarzystwo oferuje następujące Modelowe Strategie Inwestycyjne: 1. Strategia Obligacji: Cel inwestycyjny: celem

Bardziej szczegółowo

Pojęcie i istota marki

Pojęcie i istota marki Pojęcie i istota marki Marka to nazwa, symbol (znak graficzny) lub ich kombinacja stworzona w celu identyfikacji dóbr i usług sprzedawcy i wyróżnienia ich spośród produktów konkurencyjnych Znaczenie marki

Bardziej szczegółowo

MARKETING SESJA 1 9.11. 2012 GODZ. 16.30 19.40

MARKETING SESJA 1 9.11. 2012 GODZ. 16.30 19.40 MARKETING SESJA 1 9.11. 2012 GODZ. 16.30 19.40 dr hab. Jarosław Woźniczka, prof. UE Katedra Zarządzania Marketingowego Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu PROCES PLANOWANIA MARKETINGOWEGO W PRZEDSIĘBIORSTWIE

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o spółce PKO BP

Podstawowe informacje o spółce PKO BP Podstawowe informacje o spółce PKO BP PKO BANK POLSKI S.A. jeden z najstarszych banków w Polsce. W opinii wielu pokoleń Polaków uważany jest za bezpieczną i silną instytucję finansową. Większościowym akcjonariuszem

Bardziej szczegółowo

Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD

Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD Warszawa,.7. r. Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD Instytut Ekonomiczny Projekcja PKB lipiec % 9 8 9% % % proj.centralna 9 8 7 7-8q 9q q q

Bardziej szczegółowo

Agenda. Analiza możliwości sprzedażowych firmy. Bibliografia. Warunki zaliczenia. Monika Skorek Katedra Marketingu Wydział Zarządzania UW

Agenda. Analiza możliwości sprzedażowych firmy. Bibliografia. Warunki zaliczenia. Monika Skorek Katedra Marketingu Wydział Zarządzania UW Agenda Analiza możliwości sprzedażowych firmy Monika Skorek Katedra Marketingu Wydział Zarządzania UW 1. Diagnoza sytuacji wyjściowej firmy Metody portfelowe Cykl życia produktu Analiza sytuacji rynkowej

Bardziej szczegółowo

czytamy w komunikacie rządu(link is external).

czytamy w komunikacie rządu(link is external). W 2015 r. nieprawidłowości w podatku VAT w obrocie paliwami, stwierdzone przez kontrolę skarbową, wyniosły 5,8 mld zł. Oszustwa w podatku VAT w obrocie paliwami to główny problem rzetelnych producentów

Bardziej szczegółowo

Branża cukrownicza w Polsce w obliczu zmian w 2017 r.

Branża cukrownicza w Polsce w obliczu zmian w 2017 r. Marcin Mucha Związek Producentów Cukru w Polsce Konferencja surowcowa "Postęp w uprawie buraków i gospodarce surowcowej", Toruń, 25 czerwca 2015 r. Plan prezentacji 1. Sytuacja w branży UE / świat 2. Branża

Bardziej szczegółowo

STATUS: PRZEDMIOT OBLIGATORYJNY

STATUS: PRZEDMIOT OBLIGATORYJNY NAZWA PRZEDMIOTU: ZARZĄDZANIA STRATEGICZNE FORMA STUDIÓW: STACJONARNE ROK: I SEMESTR: 2 LICZBA GODZIN: w 5 h, ćw. 5 h FORMA STUDIÓW: NIESTACJONARNE ROK: I SEMESTR: 2 LICZBA GODZIN: w 5 h, ćw. 0 h OSOBA(Y)

Bardziej szczegółowo

PRODUKT (product) CENA (price) PROMOCJA (promotion) DYSTRYBUCJA (place) 7 (P) (+ Process, Personnel, Physical Evidence)

PRODUKT (product) CENA (price) PROMOCJA (promotion) DYSTRYBUCJA (place) 7 (P) (+ Process, Personnel, Physical Evidence) Marketing-mix Klasyfikacja środków konkurencji wg McCarthy ego - 4 P Cena w marketingu dr Grzegorz Mazurek PRODUKT (product) CENA (price) DYSTRYBUCJA (place) PROMOCJA (promotion) 7 (P) (+ Process, Personnel,

Bardziej szczegółowo

Klastry- podstawy teoretyczne

Klastry- podstawy teoretyczne Klastry- podstawy teoretyczne Dr inż. Anna Szerenos Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego, Program Innet Plan prezentacji Koncepcja klastra

Bardziej szczegółowo

Sytuacja ekonomiczno-finansowa sektora cukrowniczego

Sytuacja ekonomiczno-finansowa sektora cukrowniczego Sytuacja ekonomiczno-finansowa sektora cukrowniczego Dr inż. Piotr SZAJNER IERiGZ-PIB ul. Świętokrzyska 20 PL 00-002 Warszawa E-mail: szajner@ierigz.waw.pl Plan prezentacji Wyniki finansowe przemysłu cukrowniczego:

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne:

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne: DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne Podstawy Marketingu Marketing zagadnienia wstępne Definicje marketingu: Marketing to zyskowne zaspokajanie potrzeb konsumentów /Kotler 1994/. Marketing to kombinacja czynników, które należy brać pod uwagę

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Przesłanki działalności marketingowej w przedsiębiorstwie...19

Rozdział 1. Przesłanki działalności marketingowej w przedsiębiorstwie...19 Spis treści Wstęp...13 CZĘŚĆ I. MODEL FUNKCJONOWANIA MARKETINGU Rozdział 1. Przesłanki działalności marketingowej w przedsiębiorstwie....19 1.1. Koncepcja modelu funkcjonowania marketingu........ 19 1.2.

Bardziej szczegółowo

Trend Siły wpływu Prawdopodobieństwo. Czynniki sfera ekonomiczna

Trend Siły wpływu Prawdopodobieństwo. Czynniki sfera ekonomiczna ekonomiczna Sytuacja na giełdzie Wielkość PKB Siła złotówki Inflacja Poziom kosztów Zmiany cyklu koniunkturalnego Poziom dochodów Trend Siły wpływu Prawdopodobieństwo Wzrost +4 0,6 Stabilizacja +2 0,2

Bardziej szczegółowo

Działania marketingowe

Działania marketingowe Działania marketingowe Czyli jak sprzedać produkt Urszula Kazalska 1 Marketing Nazwa- od słowa market- rynek. Czyli marketing związany jest z wszelkiego rodzaju interakcjami jakie zachodzą pomiędzy kupującymi

Bardziej szczegółowo

WYNIKI FINANSOWE ZA 1 KWARTAŁ 2013

WYNIKI FINANSOWE ZA 1 KWARTAŁ 2013 WYNIKI FINANSOWE ZA 1 KWARTAŁ 2013 WIĘKSZA STABILNOŚĆ, WYJĄTKOWY POTENCJAŁ Warszawa, 10 maja 2013 ZYSK NETTO ZYSK NETTO (mln zł) -6.3% 710,6 665,5 1kw 12 1kw 13 ROE Znormalizowane 18.9% 17.3% Początek

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Życie produktu Od narodzin do starzenia się produktu dr Mirosława Malinowska Akademia Ekonomiczna w Katowicach 22 marca 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

BIZNES PLAN. NR WNIOSKU:.. wypełnia realizator projektu

BIZNES PLAN. NR WNIOSKU:.. wypełnia realizator projektu Załącznik nr 2 : Wzór biznesplanu na okres 3 lat działalności przedsiębiorstwa BIZNES PLAN NR WNIOSKU:.. wypełnia realizator projektu Priorytet VIII Regionalne Kadry Gospodarki Działanie 8.1. Rozwój pracowników

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia dziewięćdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2016 r.) oraz prognozy na lata 2016 2017 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

BIZNES PLAN. (wzór) NR WNIOSKU: /6.2/ /2010 IMIĘ I NAZWISKO: ADRES: NAZWA PRZEDSIĘBIORSTWA: Załącznik nr 8 do Regulaminu Projektu

BIZNES PLAN. (wzór) NR WNIOSKU: /6.2/ /2010 IMIĘ I NAZWISKO: ADRES: NAZWA PRZEDSIĘBIORSTWA: Załącznik nr 8 do Regulaminu Projektu Załącznik nr 8 do Regulaminu Projektu BIZNES PLAN (wzór) Program Operacyjny Kapitał Ludzki Priorytet VI Rynek pracy otwarty dla wszystkich Działanie 6.2 Wsparcie oraz promocja przedsiębiorczości i samozatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy W jaki sposób firmy tworzą strategie? Prof. nadzw. dr hab. Justyna Światowiec-Szczepańska Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 19 listopada 2015 r. Dr Tomaszie Projektami

Bardziej szczegółowo