SYSTEMY RADIONAWIGACYJNE DEFINICJE I KLASYFIKACJE. Streszczenie

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "SYSTEMY RADIONAWIGACYJNE DEFINICJE I KLASYFIKACJE. Streszczenie"

Transkrypt

1 kmdr mgr inż. Henryk NITNER Biuro Hydrograficzne Marynarki Wojennej, SHM RP kmdr dr hab. inż. Cezary SPECHT Akademia Marynarki Wojennej SYSTEMY RADIONAWIGACYJNE DEFINICJE I KLASYFIKACJE Streszczenie Systemy radionawigacyjne stanowią dziś podstawową metodę określania pozycji w nawigacji lotniczej, morskiej czy lądowej jak również znajdują szerokie zastosowanie w hydrografii. Ich wykorzystanie w konkretnej aplikacji nawigacyjnej jest funkcją właściwości eksploatacyjnych danego systemu, określanych mianem charakterystyk nawigacyjnych tego systemu, obejmujących: dokładność wyznaczenia położenia, dostępność, niezawodność, ciągłość, wiarygodność, strefę działania czy jednoznaczność wyznaczeń współrzędnych. W artykule zaprezentowano zróżnicowanie definicje pojęcia systemów radionawigacyjnych i ich klasyfikacji, ogólną charakterystykę istniejących rozwiązań oraz przedstawiono autorskie propozycje w tym zakresie. Analizę oparto o analizę literatury polskiej i światowej obejmującej przede wszystkim narodowe, lokalne oraz światowe plany radionawigacyjne, dorobek piśmiennictwa innych autorów oraz dokumenty normatywne IALA. 1. POJĘCIE SYSTEMU RADIONAWIGACYJNEGO Literatura angielskojęzyczna definiuje pojęcie radionawigacji, jako wykorzystanie sygnałów radiowych dla wyznaczania: współrzędnych pozycji, kierunku lub przekazywania informacji o utrudnieniach (ostrzeżeń) w zastosowaniach nawigacyjnych. Jest ono bliskie terminowi radiookreślanie, którym określa się wyznaczanie pozycji lub uzyskiwanie informacji z nią związanych, przy wykorzystaniu właściwości propagacyjnych fal radiowych [7]. W ramach danego obszaru, morskie radionawigacyjne systemy pozycyjne są włączone w proces tak zwanej osłony radionawigacyjnej akwenu (w aspekcie wojskowym są one elementem zabezpieczenia nawigacyjno-hydrograficznego ). Proces ten jest rozumiany jako kompleks wzajemnie skorelowanych pod względem celu, miejsca i czasu przedsięwzięć morskich służb radionawigacyjnych, realizowanych na obszarach morskich według jednolitego planu i zamiaru, w interesie nawigacji morskiej [13]. Pomimo, iż pozornie prezentowana powyżej definicja wyczerpuje zagadnienie definiowania terminu radionawigacji i wynikającego z niego wprost pojęcia systemu radionawigacyjnego, już pobieżna analiza tematu wskazuje 1

2 na istnienie różnic występujących piśmiennictwie naukowym różnych autorów. Zauważmy, że pojęcie system radionawigacyjny ewoluowało na przestrzeni lat i związane było z pojawianiem się nowych serwisów, których podstawą jest wykorzystanie własności propagacyjnych fal radiowych. Zgodnie z przyjętą europejską definicją systemu radionawigacyjnego [6], za systemy radionawigacyjne uważa się te systemy nawigacyjne, które pozwalają użytkownikom na określanie: współrzędnych pozycji, prędkości i czasu w oparciu o znajomość właściwości propagacyjnych fal elektromagnetycznych. Zauważalny jest tu pominięcie tych systemów, które przekazują informacje o utrudnieniach (ostrzeżeniach nawigacyjnych); w przytoczonym dokumencie rozważane są jedynie systemy pozycyjne. Zasadnym w tym miejscu jest przytoczenie innych prezentowanych w świecie i Polsce definicji. Interesującą definicję zaproponowano w [11] gdzie przez pojęcie systemy radionawigacyjne należy rozumieć te systemy nawigacyjne, które wykorzystują fale radiowe do rozwiązywania zadań nawigacyjnych, takich jak: określanie pozycji, nawigacyjne zabezpieczenie pływania, zapewnienie wykonywania manewrów antykolizyjnych, regulowanie ruchem, zabezpieczenie pomiarów hydrograficznych, trałowanie, określanie elementów manewrowych itp. Należy podkreślić, iż jest to jedna z pierwszych krajowych definicji systemu radionawigacyjnego, traktująca zagadnie w bardzo szerokim sensie enumeratywnie, wyszczególniając rodzaje działalności ludzkiej na morzu, w których metody radionawigacji morskiej mają zastosowanie. Innym podejściem, szeroko obecnym w literaturze polskiej, jest ugruntowany na przestrzeni lat pogląd, który wiąże systemy radionawigacyjne z procesem określania pozycji (systemami pozycyjnymi). Stąd w rozumieniu [9] jest to zespół urządzeń technicznych pozwalający określać aktualne położenie jednostki. Porównując zaprezentowane powyżej definicje, należy stwierdzić, iż pierwsza grupa dotyczy szerokiego wykorzystania fal elektromagnetycznych z zakresu radiowego w nawigacji morskiej, z pominięciem innych (lotniczych, lądowych) systemów. Wnosić można, iż nie ogranicza się ona jedynie do procesu pozycjonowania, lecz obejmuje całą rzeszę innych systemów wspomagających proces nawigacji, a wykorzystujących fale radiowe. Odmienny pogląd prezentuje druga grupa przytoczonych definicji, ograniczając się jedynie do wyznaczania położenia. Owa niespójność pojęciowa skłoniła autorów do podjęcia analiz zmierzających do zaproponowania spójnej definicji systemu radionawigacyjnego obejmującej różnorodne formy nawigacji (morskiej, lotniczej i lądowej) oraz możliwie szerokiego uwzględnienia systemów wspomagających opartych o właściwości propagacyjne fal radiowych. 2

3 2. PLAN RADIONAWIGACYJY Tworzeniu regulacji prawnych zapewniających zrównoważony i zharmonizowany rozwój zarówno krajowych, regionalnych jak i światowych systemów radionawigacyjnych sprzyja tworzenie planów radionawigacyjnych. Wymagania stawiane tego typu systemom umożliwiają ich kategoryzację i ocenę możliwości zabezpieczenia konkretnego zadania nawigacyjnego zapewniając jednocześnie bezpieczeństwo procesu. Analiza dokumentów normatywnych [1, 5, 6, 8, 12, 14] skłania do konkluzji, iż krajowy (narodowy) plan radionawigacyjny winien zawierać: 1. Aktualny stan funkcjonowania systemów radionawigacyjnych oraz serwisów czasu dostępnych w danym kraju oraz rejonach przyległych wraz z krótkim opisem technicznym, funkcjami w rozumieniu interesu narodowego; 2. Plany dotyczące rozwinięcia, rozwoju, zamknięcia czy modernizacji systemów radionawigacyjnych uwzględniające badania nad ich rozwojem prowadzone w kraju, a oparte o organizacje administracji rządowej czy sektor prywatny; 3. Określenie wymagań krajowych dla wszystkich typów, faz i rodzajów nawigacyjnego zabezpieczania działalności ludzkiej oraz odpowiedzialności instytucjonalnej za serwisy radionawigacyjny i pozycyjny. Niniejsze wymagania stanowią zestaw charakterystyk eksploatacyjnych systemów wraz z przypisaniem im minimalnych wartości liczbowych. Należy podkreślić, iż nieliczne z państw podjęły się opisania tej materii w formie regulacji urzędowych (USA, Szwecja, UK, EU). Współcześnie obowiązującymi planami radionawigacyjnymi są następujące regulacje: Federal Radionavigation Plan, publikowany w USA przez Department Obrony, Departament bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Department Transportu, Springfield, Virginia, 2008 [14]; European Radio Navigation Services, jako element the European Union Navigation Plan, październik 2004 [6]; Swedish Radio Navigation Plan, publikowany przez Szwedzką Administrację Morską, 2009 [12]; General Lighthouse Authorities Radio Navigation Plan, opracowywany w Wielkiej Brytanii przez General Lighthouse Authorities, ostatnia wersja ze stycznia 2007 roku [5]; World Wide Radio Navigation Plan, publikowany przez IALA (International Association of Marine Aids to Navigation and Lighthouse Authorities), Saint Germain en Laye, France, edycja 1 opublikowana została w grudniu 2009 roku [8]. 3

4 Należy w tym miejscu podkreślić, iż w Polsce podejmowano kilkukrotnie próby opracowania krajowego planu radionawigacyjnego, jednakże zakończone zostały one niepowodzeniem. Odniesienia do tego zagadnienia odnajdujemy w publikacjach różnych autorów krajowych [2, 3, 4, 10]. Ze wszystkich tych rozwiązań legislacyjnych, na szczególne wyróżnienie zasługują Stany Zjednoczone Ameryki Północnej, gdzie regularnie publikowany jest Federalny Plan Radionawigacyjny, stanowiący bardzo istotny dokument legislacyjny w zakresie wymagań stawianych procesowi nawigacji, jak również opisujący proces rozwoju i ewolucji systemów. Również Szwecja, od 1991 r. publikuje regularnie narodowy plan radionawigacyjny, gdzie zgodnie z decyzją rządu, Szwedzka Administracja Morska (SMA Swedish Maritime Administration) jest instytucją koordynującą przegotowanie tego dokumentu i zobowiązaną do jego uaktualniania w okresie trzyletnim [12]. Celem określenia terminu system radionawigacyjny poddajmy analizie systemy radionawigacyjne występujące w poszczególnych planach radionawigacyjnych. Najstarsza z narodowych regulacji radionawigacyjnych którą jest Federalny Plan Radionawigacyjny USA, publikowany od 1980 roku mimo, że nie precyzuje definicji systemu radionawigacyjnego wprost, ściśle specyfikuje zakres zastosowania planu obejmujący radionawigacyjne systemy pozycyjne takie jak [14]: System Navstar GPS satelitarny system pozycyjny i czasu umożliwiający wyznaczenie położenia obiektów z dokładnościami: 9 m (horyzontalnie) i 13 m (wertykanie), przy wykorzystaniu konstelacji liczącej minimum 24 sztuk satelitów. Dla wyznaczenia położenia niezbędnym jest pomiar pseudoodległości do 4 satelitów. System GPS znajduje szerokie zastosowanie w nawigacji lądowej, morskiej i powietrznej. Wykorzystywany jest również w geodezji dla osiągania dokładności centymetrowych. Pracuje na częstotliwościach: 1575 MHz oraz 1227 MHz. Pomiary realizowane są w oparciu o wykorzystanie właściwości korelacyjnych kodów pseudoprzypadkowych lub pomiar różnicy faz pomiędzy sygnałem satelity a generatorem częstotliwości odbiornikiem; Systemy wspomagania GPS szeroka grupa systemów wspomagających system Navstar GPS przesyłająca: poprawki pseudo-odległościowe, sygnały pseudo-satelitarne oraz informacje dotyczące wiarygodności uzyskiwane w oparciu o pojedynczą lub sieć stacji zlokalizowanych na: lokalnych (GBAS), regionalnych (DGPS) oraz rozległych obszarach (WAAS, EGNOS, MBAS, Eurofix). Do tej grupy należą również narodowe aktywne sieci geodezyjne (SAPOS, EUPOS, OS AGN, CORS i in.) świadczące serwisy dla geodezji i nawigacji. Dokładność wyznaczenia współrzędnych pozycji zależy od zastosowanych rozwiązań telemetrycznych przesyłania korekt pseudoodległościowych i waha się pomiędzy 0,01-3 m; 4

5 System dalekiego zasięgu Loran C to hiperboliczny system radionawigacyjny dalekiego zasięgu pracujący w zakresie fal długich odbieranych z dwóch lub więcej radiolatarni. Wykorzystywany jest głównie do nawigacji morskiej i lotniczej. Łańcuch LORAN C składa się ze stacji głównej i kilka stacji podległych. System wykorzystuje częstotliwość 100 khz. Dokładność wyznaczania pozycji zależy od kąta przecięcia linii pozycyjnych i wynosi 50 m przy odbiorze fali przyziemnej i zasięgu do 1100 km oraz, około 500 m przy fali odbitej od jonosfery i zasięgu 2500 km; Taktyczny System Nawigacyjny (TACtical Air Navigation TACAN) system nawigacji lotniczej z przeznaczeniem dla lotnictwa wojskowego i cywilnego zabezpieczający załodze statku powietrznego orientację w przestrzeni powietrznej. Wykorzystując informację z systemu pomiary odległościowe i kątowe, statek powietrzny ma możliwość precyzyjnego wykonywania lotu po założonej trasie. System współpracuje z istniejącymi systemami klasy VOR. Radiolatarnia systemu posiada moc wyjściową ok. 10 kw, pracując impulsowo, w zakresie częstotliwości nadawania MHz, podzielonym na 256 kanałów, z odstępem 1 MHz. Zakres częstotliwości odbiornika wynosi MHz. Strefa działania zależy od wysokości lotu i warunków propagacyjnych fal radiowych wynosząc ok. 250 km; Instrumentalny System Lądowania (Instrument Landing System ILS) powszechnie stosowany lotniczy system odległościowo-kątowy wspomagający lądowanie statku powietrznego w warunkach ograniczonej widzialności i niskiego zachmurzenia. W zależności od kategorii wspomaganie dotyczy osiągania określonego punktu na ścieżce schodzenia (CAT I, II, III A, IIIB) aż do punktu przyziemienia (CAT III C). Składa się z nadajnika kierunku, nadajnika ścieżki schodzenia oraz markerów. Strefa działania wynosi ok. 30 Mm; Mikrofalowy System Lądowania (Microwave Landing System MLS) jest to zestaw urządzeń radiotechnicznych przeznaczony do precyzyjnego rozwiązywania zadań nawigacyjnych przy lądowaniu statków powietrznych w dowolnych warunkach. MLS pracuje na dwóch zakresach częstotliwości: 5 GHz i 15 GHz. System zapewnia możliwość sterowania statkiem w fazie: wyrównywania, dobiegu, kołowania oraz powtórnego odejścia na drugi krąg; Lotnicze Radiolatarnie Bezkierunkowe (Non Directional Beacon NDB) są naziemnym systemem radionawigacyjnym pracującym na falach średnich ( khz). Fala nośna radiolatarni jest modulowana amplitudowo (A2A). Sygnał nadawany przez radiolatarnię NDB zawiera znak rozpoznawczy w postaci trzech liter alfabetu Morse'a, powtarzanym co około 30 sekund. Znaki Morse'a są nadawane tonowo. Odbiornik pokładowy systemu NDB radiokompas, po dostrojeniu do częstotliwości radiolatarni wskazuje radiowy kąt kursowy na radiolatarnię. Zakres częstotliwości odbiornika wynosi khz, bowiem jest rozszerzony w stosunku do typowego zakresu 5

6 NDB dla zachowania możliwości namierzania publicznych radiostacji średniofalowych; Radiolatarnia kierunkowa VHF (VHF Omnidirectional Radio Range VOR) są najpopularniejszym systemem kątowym w nawigacji lotniczej. Nadajniki radiolatarni emitują wiązkę sygnału radiowego modulowaną tonowo częstotliwością 30 Hz, stanowiącą sygnał rozpoznawczy. Po stronie statku powietrznego wyznaczany jest azymut na radiolatarnię z dokładnością rzędu 5 stopni. Częstotliwości pracy systemu wynosi: ,9 MHz, a moc nadajnika waha się pomiędzy W; System Pomiaru Odległości (Distance Measuring Equipment DME) system pomiaru odległości w lotnictwie cywilnym określający odległość pomiędzy statkiem powietrznym a nadajnikiem naziemnym, należącym do grupy systemów odzewowych. Zainstalowany na pokładzie statku powietrznego nadajnik generuje sygnał zapytania pseudolosowo. Dokładność wyznaczenia odległości szacuje się na poziomie 3%. Zakres częstotliwości pracy wynosi MHz z odstępem międzykanałowym wynoszącym 1 MHz. Każdy kanał DME wykorzystuje dwie częstotliwości: jedną do sygnału zapytania, a drugą do sygnału odpowiedzi. Częstotliwości te są przesunięte względem siebie o 63 MHz. Zaprezentowane powyżej systemy radionawigacyjne stanowią zasadniczy element wspólny występujący we wszystkich analizowanych planach radionawigacyjnych [1, 5, 6, 12, 14]. Zbliżonym koncepcyjnie do Federalnego Planu Radionawigacyjnego USA dokumentem jest Europejski Plan Radionawigacyjny z 2004 roku [6]. Koresponduje on ściśle z podejściem stosowanym w Stanach Zjednoczonych rozszerzając względem regulacji [14] rodzaje systemów o następujące: Galileo globalny, europejski system satelitarny wykorzystujący pomiar pseudo-odległościowy dla wyznaczenia położenia, finansowany ze źródeł publicznych oraz prywatnych. W skład systemu wejdzie konstelacja 30 satelitów MEO umożliwiająca wyznaczanie położenia z dokładnościami zbliżonymi do GPS. Planuje się iż w przyszłości wykorzystanych będzie 5 serwisów nawigacyjnych w oparciu o 10 sygnałów radiowych. Planowany termin uruchomienia to 2016 rok; EGNOS, Eurofix, Radiolatarnie DGPS (DGNSS), systemy GBAS, narodowe systemy DGNSS, WAAS te systemy mieszczą się w pojęciu systemy wspomagania GPS zgodnie z [14]; GLONASS globalny system satelitarny należący do Federacji Rosyjskiej wykorzystujący pomiar pseudo-odległościowy dla wyznaczenia położenia oraz transmitujący sygnały czasu. W skład systemu wchodzi konstelacja 27 satelitów ( ) MEO umożliwiająca wyznaczanie położenia 6

7 z dokładnościami na poziomie kilkunastu metrów. Kontrolowany przez ministerstwo obrony system satelitarny umożliwia wykorzystanie 2 serwisów pozycyjnych; Chayka hiperboliczny system dalekiego zasięgu Federacji Rosyjskiej (odpowiednik LORAN C). 3. KLASYFIKACJA SYSTEMÓW RADIONAWIGACYJNYCH Doświadczenie zdobyte przez IALA na przestrzeni lat w zakresie regulacji odnoszących się do nawigacji morskiej, pozwoliły opracować w 2009 roku Światowy Plan Radionawigacyjny z przeznaczeniem dla nawigacji morskiej [8]. Podobnie jak poprzednie dokumenty [6, 14], regulacja nie definiuje bezpośrednio terminu radionawigacja, lecz również określa systemy radionawigacyjne jako te, które służą do wyznaczania pozycji, nawigacji i określania czasu. Są nimi: Systemy pokładowe: zintegrowane systemy mostka nawigacyjnego; ECDIS; ARPA/radar, GMDSS; AIS, VDR; Systemy infrastruktury lądowej: VTS, LRIT, AIS; systemy synchronizacji świateł nawigacyjnych, systemy radiokomunikacyjne; Systemy wchodzące w skład e-nawigacji: GNSS, wspomagania GNSS, systemy zapasowe (backup) dla GNSS. Na rysunku 1 zaprezentowano podział systemów radionawigacyjnych wg [8]. Z przedstawionego podziału można odnieść wrażenie, że przy próbie klasyfikacji morskich systemów radionawigacyjnym natrafia się na problem ustalenia jednolitego kryterium klasyfikacyjnego. Brak systemów pokładowych, systemów brzegowych, umieszczenie systemu COMPASS/BEIDOU w dwu rozłącznych grupach oraz ograniczenie podziału jedynie do radionawigacyjnych systemów stosowanych w nawigacji morskiej, nie skłania do uznania prezentowanego powyżej podziału za wzorcowy. Szczególnego znaczenia w zakresie określenia pojęcia radionawigacji nabiera opracowany w 2009 roku Szwedzki Plan Radionawigacyjny. W zakresie pojęciowym plan ten prezentuje niezmiernie szerokie podejście do zagadnienia, gdzie do pojęcia systemów radionawigacyjnych włączony wszystkie systemy wykorzystywane w nawigacji (podział dostępnych systemów radionawigacyjnych w Szwecji, również o przeznaczeniu militarnym), a oparte o użycie fal radiowych. 7

8 Oznaczenia: * Regionalna strefa działania. ** Systemy przyszłościowe. Rys. 1. Podział Światowych Systemów Radionawigacyjnych wg [8] Poniżej przedstawiono to zestawienie: 1. Systemy terrestryczne (naziemne) obejmujące: a) Systemy wspólne: Loran C, Chayka; b) Systemy nawigacji lotniczej: NDB, VOR, DME, ILS, radionamierzanie, PAR, TILS, podręczne radionamierzanie. c) Systemy nawigacji morskiej: radionamierzanie, Racony; d) Systemy nawigacji lądowej: GSM, GSM R, ERTMS, UMTS; 2. Systemy pokładowe: radar nawigacyjny, zliczenie drogi (ang. map matching), systemy dopplerowskie; 3. Systemy satelitarne: ARGOS, GPS, GLONASS, GALILEO, COSPAS/SARSAT, ORBCOMM; 4. Systemy wspomagania: ECDIS, INMARSAT, transpondery VDL, transpondery AIS, Epos, EGNOS, Omnistar/SeaSTAR/StarFix, Skyfix, Genesis, DeltaFix, LuLIS. Zapewne dla czytelnika niniejszej publikacji nie wszystkie występujące powyżej nazwy są zrozumiałe, lecz obrazują one zakres tej regulacji. Dołączenie do wykazu systemów związanych z: łącznością bezprzewodową, poszukiwaniem czy ratownictwem, dowodzi szerokiej interpretacji pojęcia radionawigacji. Osoby zainteresowane szczegółami autorzy odsyłają do publikacji [12]. Jednocześnie w dokumencie zaprezentowano, wydający się bardzo czytelnym, opis systemów stosowanych w Szwecji. 8

9 Tabela 1 Dostępne systemy radionawigacyjne, kategoria główna: systemy terrestryczne (naziemne), podkategoria: systemy wspólne [12] System Odpowiedzialność Użytkownicy Loran C Chayka Międzynarodowa Rosja Lotnictwo, żegluga morska, aplikacje lądowe Lotnictwo, żegluga morska, aplikacje lądowe Prognozowany czas eksploatacji do 2015 po 2015 Uwagi Niepewna prognoza Niepewna prognoza Analogiczną tabelę opracowano dla systemów radionawigacji lotniczej z uwzględnieniem rozwiązań militarnych (Tabela 2). Tabela 2 Dostępne systemy radionawigacyjne, kategoria główna: systemy terrestryczne (naziemne), podkategoria: systemy lotnicze System Odpowiedzialność Użytkownicy Prognozowany czas eksploatacji NDB SCAA, SAF, prywatne, lokalne instytucje Lotnictwo po 2015 VOR SCAA Lotnictwo do 2015 DME SCAA Lotnictwo po 2020 ILS SCAA, SAF, prywatne, lokalne instytucje Lotnictwo po 2015 Radionamierzanie SCAA, SAF Lotnictwo do 2015 PAR SAF Lotnictwo do 2015 TILS SAF Lotnictwo do 2020 Podręczne radionamierzanie SCAA, SAF Lotnictwo do 2015 gdzie: SCAA Swedish Civil Aviation Authority Szwedzka Cywilna Administracja Lotnicza. SAF Swedish Air Force Szwedzkie Siły Powietrzne. 9

10 4. PROPOZYCJA DEFINICJI I KLASYFIKACJI SYSTEMÓW RADIONAWIGACYJNYCH Przeprowadzona analiza poddaje pod wątpliwość możliwość dokonania klasyfikacji systemów radionawigacyjnych w oparciu o jednolite, pojedyncze kryterium, którym byłaby np. lokalizacja urządzeń nadawczych systemu lub odbiorczych użytkownika, ponieważ wśród systemów radionawigacyjnych znajdują się szeregowe struktury funkcjonalne wymagające odbioru (lub użytkowania) sygnałów radiowych z co najmniej dwóch różnych segmentów (satelitarnego, terrestrycznego). Przyjęcie kryterium przeznaczenia systemu (nawigacja lotnicza, lądowa, morska) natrafia na podobną trudność w postaci wielofunkcyjności systemów radionawigacyjnych. Podejmując próbę zdefiniowania pojęcia system radionawigacyjny nie sposób nie dostrzec, iż termin ten funkcjonuje w ścisłym związku z pojęciem nawigacji, które w Polsce dyskutowane jest od dziesiątek lat, przy ciągłym braku konsensusu środowiska naukowego w tym zakresie. Również definicje pochodzące z publikacji zagranicznych nie dają podstawy do ścisłego określenia tego terminu w sposób zadawalający, chociażby większość osób zainteresowanych. Z tego względu Autorzy nie zamierzają wdać się w niekończącą się polemikę, a za ogólną definicję pojęcia nawigacji proponuje się uznać proces sterowania ruchem obiektu. Celowo, w zaproponowanej definicji, pominięto przymiotniki określające cechy czy charakter procesu (bezpieczny, sprawny, efektywny, optymalny), bowiem to one najczęściej są podstawą różnicowania definicji u różnych autorów, czyniąc ten dyskurs nieskończonym. Przyjmując tak szeroką definicję terminu nawigacja zasadnym jest uznać, iż systemem radionawigacyjnym jest ten system, który wykorzystuje fale radiowe w procesie nawigacji. Oznacza to, że każdy system użytkowany przez nawigatora w czasie realizacji procesu sterowania ruchem obiektu, który wykorzystuje fale radiowe dowolnego zakresu należy do grupy systemów radionawigacyjnych. Rozważając zagadnienie klasyfikacji należy odnotować, że szczególnie trudnym w powyższym kontekście jest zaklasyfikowanie systemów z grup wspomagania satelitarnego GPS (Radiolatarnie DGPS, EGNOS, WAAS, GBAS, aktywne sieci geodezyjne) i wymaga zastosowania jednej z dwóch strategii: Strategia I związana z kryterium przeznaczenia polegałaby na przyporządkowaniu systemu konkretnej grupie użytkowników. I tak np. System EGNOS umiejscowiono by w grupie systemów terrestrycznych lotniczych, jednakże nie sposób tu wykluczyć innych rodzajów nawigacji wykorzystujących ten system (systemy nawigacji morskiej i lądowej). Podobnie sytuacja wyglądałaby w przypadku systemów grupy WAAS czy narodowych aktywnych sieci geodezyjnych. Z tej grupy jedynie zaklasyfikowanie systemów GBAS do nawigacji lotniczej nie budziłoby kontrowersji; 10

11 Strategia II zastosowana w prezentowanym podziale dotyczy szczególnej cechy systemów wspomagania GPS, którą jest konieczność uzyskiwania przez użytkownika danych (sygnałów) pochodzących z segmentu satelitarnego i terrestrycznego. Ten warunek koniunkcji przemawiał za wydzieleniem oddzielnej grupy wspólnej pomiędzy systemami satelitarnymi i terrestrycznymi i umieszczenie w niej wszystkich stosowanych współcześnie systemów wspomagania GPS. Kolejną trudność w zakresie klasyfikacji stanowią narodowe aktywne sieci geodezyjne z przeznaczeniem dla nawigacji, które wykorzystują sygnały GNSS, korekty DGNSS oraz linie telemetryczne oparte o transmisję GPRS/GSM. Stacje transmisyjne sieci operatorów telefonii komórkowej należałoby uznać za lądowej systemy radionawigacyjne przekazujące informacje o utrudnieniach, co wyłącza je z grupy systemów radionawigacji satelitarnej. W prezentowanym poniżej podziale autorzy świadomie włączyli podgrupę systemów lądowych w systemy terrestryczne oznaczające praktycznie ten sam termin, jednakże termin terrestryczny wydzielono względem kryterium lokalizacji elementów systemu natomiast termin lądowy (podobnie jak lotniczy czy morski) związany jest z kryterium przeznaczenia. W związku z przyjętymi założeniami i ograniczeniami na poniższym rysunku zaproponowano autorski podział systemów radionawigacyjnych stosowanych w środowisku cywilnym. Celowo pominięto tu systemy radionawigacyjne wykorzystywane wyłącznie w aplikacjach militarnych, bowiem ich liczba i różnorodność utrudniałaby rozsądny i akceptowalny poziom uogólnienia. Zaproponowany podział jest kompromisem pomiędzy wąskim [14] a szerokim [12] postrzeganiem zagadnień radionawigacji, włącznie z systemami wojskowymi. PODSUMOWANIE 1. W artykule zaprezentowano dyskusję terminologiczną w zakresie definicji jak i podziału systemów radionawigacyjnych. 2. Piśmiennictwo, zarówno polskie jak i światowe w zakresie terminologii i klasyfikacji systemów radionawigacyjnych, nie prezentuje jednolitego stanowiska. 3. Dokonanie klasyfikacji systemów radionawigacyjnych w oparciu o pojedyncze kryterium jest niemożliwe. 4. Zaproponowana przez autorów definicja pojęcia radionawigacji oraz podział systemów radionawigacyjnych to kompromis pomiędzy wąskim i szerokim pojmowaniem tego zagadnienia, z jak najszerszym uwzględnieniem zróżnicowanych grup użytkowników. 11

12 Oznaczenia: * Systemy na etapie rozwinięcia (uruchamiania). Rys. 2. Proponowany podział systemów radionawigacyjnych Autorzy dziękują Panu Profesorowi Andrzejowi Felskiemu za cenne uwagi wniesione podczas redakcji artykułu. 12

13 BIBLIOGRAFIA 1. Booz Allen & Hamilton: European Radionavigation Plan, First Draft For Working Group Review, Paris, 6 march Fellner A.: Koncepcja polskiego radionawigacyjnego planu w ramach European Radionavigation Plan, Zeszyty Naukowe Politechniki Rzeszowskiej. Mechanika, z. 51[168], t. 2, Rzeszów s , Felski A.: A co z Polską, Navi dodatek miesięcznika Geodeta, nr 2 (12) marzec, Felski A., Oszczak S., Specht C., Narkiewicz J., Grzegorzewski M.: Ocena implikacji Europejskiego Planu Radionawigacyjnego na rozwój nawigacji w Polsce, ekspertyza na zlecenie Polskiego biura ds. przestrzeni kosmicznej, Warszawa General Lighthouse Authorities Radio Nawigation Plan: General Lighthouse Authorities Radio Navigation Plan, The United Kingdom and Republic of Ireland, Delivering 2020 The Vision, January Helios Technology Ltd: European Radio Navigation Services. Development of the European Union Navigation Plan, 25 October International Association Of Marine Aids To Navigation And Lighthouse Authorities: Aids to Navigation Guide (Navguide), Edition 4, December International Association Of Marine Aids To Navigation And Lighthouse Authorities: World Wide Radio Navigation Plan, Edition 1, Saint Germain en Laye, France Januszewski J.: Naziemne systemy radionawigacyjne, Wyższa Szkoła Morska w Gdyni Kopacz Z., Specht C.: DGPS w osłonie transportu do portów Zatoki Gdańskiej, Seminarium Naukowe Światowy Dzień Morza, Gdańsk, , s Pawłowski P.: Charakterystyka systemów radionawigacyjnych, maszynopis Akademii Marynarki Wojennej w Gdyni Swedish Maritime Administration: Swedish Radio Navigation Plan, Policy and Plans, Specht C.: Analiza wielokryterialna system DGPS w aspekcie osłony radionawigacyjnej Bałtyku Południowego, rozprawa doktorska, Akademia Marynarki Wojennej w Gdyni U.S. Department Of Defence, Department Of Homeland Security, Department Of Transportation: Federal Radionavigation Plan. Springfield, Virginia

Polski plan radionawigacyjny jako istotny czynnik wpływający na bezpieczeństwo w transporcie

Polski plan radionawigacyjny jako istotny czynnik wpływający na bezpieczeństwo w transporcie SPECHT Cezary 1 KOC Władysław 2 OSZCZAK Stanisław 3 Polski plan radionawigacyjny jako istotny czynnik wpływający na bezpieczeństwo w transporcie WSTĘP Pozycyjne systemy radionawigacyjne stanowią dziś istotny

Bardziej szczegółowo

Systemy przyszłościowe. Global Navigation Satellite System Globalny System Nawigacji Satelitarnej

Systemy przyszłościowe. Global Navigation Satellite System Globalny System Nawigacji Satelitarnej Systemy przyszłościowe Global Navigation Satellite System Globalny System Nawigacji Satelitarnej 1 GNSS Dlaczego GNSS? Istniejące systemy satelitarne przeznaczone są do zastosowań wojskowych. Nie mają

Bardziej szczegółowo

Naziemne systemy nawigacyjne. Wykorzystywane w nawigacji

Naziemne systemy nawigacyjne. Wykorzystywane w nawigacji Naziemne systemy nawigacyjne Wykorzystywane w nawigacji Systemy wykorzystujące radionamiary (CONSOL) Stacja systemu Consol składała się z trzech masztów antenowych umieszczonych w jednej linii w odległości

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA STAWIANE RADIONAWIGACYJNYM SYSTEMOM POZYCYJNYM. Streszczenie

WYMAGANIA STAWIANE RADIONAWIGACYJNYM SYSTEMOM POZYCYJNYM. Streszczenie kontradmirał dr inż. Czesław DYRCZ Akademia Marynarki Wojennej kmdr mgr inż. Henryk NITNER Biuro Hydrograficzne Marynarki Wojennej, SHM RP kmdr dr hab. inż. Cezary SPECHT Akademia Marynarki Wojennej WYMAGANIA

Bardziej szczegółowo

Linia pozycyjna. dr inż. Paweł Zalewski. w radionawigacji

Linia pozycyjna. dr inż. Paweł Zalewski. w radionawigacji Linia pozycyjna dr inż. Paweł Zalewski w radionawigacji Wprowadzenie Jednym z zadań nawigacji jest określenie pozycji jednostki ruchomej - człowieka, pojazdu, statku czy samolotu. Pozycję ustala się przez

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Załącznik nr 1 do SIWZ OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Przedmiotem zamówienia jest usługa polegająca na wykonywaniu okresowej kontroli z powietrza lotniczych urządzeń naziemnych NAV i VAN funkcjonujących na

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS.

Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS. Planowanie inwestycji drogowych w Małopolsce w latach 2007-2013 Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS.

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA BAZY DANYCH NAWIGACYJNO-HYDROGRAFICZNEGO ZABEZPIECZENIA (NHZ) NA POLSKICH OBSZARACH MORSKICH

KONCEPCJA BAZY DANYCH NAWIGACYJNO-HYDROGRAFICZNEGO ZABEZPIECZENIA (NHZ) NA POLSKICH OBSZARACH MORSKICH ZESZYTY NAUKOWE AKADEMII MARYNARKI WOJENNEJ ROK LII NR 3 (186) 2011 Czesł aw Dyrcz Akademia Marynarki Wojennej KONCEPCJA BAZY NAWIGACYJNO-HYDROGRAFICZNEGO ZABEZPIECZENIA (NHZ) NA POLSKICH OBSZARACH MORSKICH

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie systemu EGNOS w nawigacji lotniczej w aspekcie uruchomienia serwisu Safety-of-Life

Wykorzystanie systemu EGNOS w nawigacji lotniczej w aspekcie uruchomienia serwisu Safety-of-Life UNIWERSYTET WARMIŃSKO-MAZURSKI w Olsztynie Wydział Geodezji i Gospodarki Przestrzennej Katedra Geodezji Satelitarnej i Nawigacji Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych w Dęblinie Wykorzystanie systemu

Bardziej szczegółowo

System informacji przestrzennej w Komendzie Miejskiej w Gdańsku. Rysunek 1. Centrum monitoringu w Komendzie Miejskiej Policji w Gdańsku.

System informacji przestrzennej w Komendzie Miejskiej w Gdańsku. Rysunek 1. Centrum monitoringu w Komendzie Miejskiej Policji w Gdańsku. System informacji przestrzennej w Komendzie Miejskiej w Gdańsku. W Gdańsku tworzony jest obecnie miejski System Informacji Przestrzennej, który będzie stanowił podstawę m.in. Systemu Ratownictwa Miejskiego

Bardziej szczegółowo

ASG-EUPOS wielofunkcyjny system precyzyjnego pozycjonowania i nawigacji w Polsce

ASG-EUPOS wielofunkcyjny system precyzyjnego pozycjonowania i nawigacji w Polsce ASG-EUPOS wielofunkcyjny system precyzyjnego pozycjonowania i nawigacji w Polsce Jarosław Bosy, Marcin Leończyk Główny Urząd Geodezji i Kartografii 1 Projekt współfinansowany przez Unię Europejską Europejski

Bardziej szczegółowo

Praktyczne aspekty zastosowania telekomunikacji satelitarnej przez administrację publiczną

Praktyczne aspekty zastosowania telekomunikacji satelitarnej przez administrację publiczną Praktyczne aspekty zastosowania telekomunikacji satelitarnej przez administrację publiczną H e r t z S y s t e m s Lt d Sp. z o. o. A l. Z j e d n o c z e n i a 1 1 8 A 65-1 2 0 Z i e l o n a G ó r a Te

Bardziej szczegółowo

DOWIĄZANIE GEODEZYJNE W WYBRANYCH ZADANIACH SPECJALNYCH REALIZOWANYCH NA MORZU 1

DOWIĄZANIE GEODEZYJNE W WYBRANYCH ZADANIACH SPECJALNYCH REALIZOWANYCH NA MORZU 1 kmdr rez. dr Zdzisław KOPACZ Akademia Marynarki Wojennej, SHM RP kmdr rez. dr inż. Wacław MORGAŚ Akademia Marynarki Wojennej, SHM RP DOWIĄZANIE GEODEZYJNE W WYBRANYCH ZADANIACH SPECJALNYCH REALIZOWANYCH

Bardziej szczegółowo

Zintegrowany system wizualizacji parametrów nawigacyjnych w PNDS

Zintegrowany system wizualizacji parametrów nawigacyjnych w PNDS dr inż. kpt. ż.w. Andrzej Bąk Zintegrowany system wizualizacji parametrów nawigacyjnych w PNDS słowa kluczowe: PNDS, ENC, ECS, wizualizacja, sensory laserowe Artykuł opisuje sposób realizacji procesu wizualizacji

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 14 grudnia 2012 r. Poz. 1412 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANSPORTU, BUDOWNICTWA I GOSPODARKI MORSKIEJ 1) z dnia 4 grudnia 2012 r.

Warszawa, dnia 14 grudnia 2012 r. Poz. 1412 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANSPORTU, BUDOWNICTWA I GOSPODARKI MORSKIEJ 1) z dnia 4 grudnia 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 14 grudnia 2012 r. Poz. 1412 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANSPORTU, BUDOWNICTWA I GOSPODARKI MORSKIEJ 1) z dnia 4 grudnia 2012 r. w sprawie Narodowego

Bardziej szczegółowo

Nawigacja satelitarna

Nawigacja satelitarna Paweł Kułakowski Nawigacja satelitarna Nawigacja satelitarna Plan wykładu : 1. Zadania systemów nawigacyjnych. Zasady wyznaczania pozycji 3. System GPS Navstar - architektura - zasady działania - dokładność

Bardziej szczegółowo

Serwisy czasu rzeczywistego: NAWGEO KODGIS NAWGIS

Serwisy czasu rzeczywistego: NAWGEO KODGIS NAWGIS GŁÓWNY URZĄD GEODEZJI I KARTOGRAFII Departament Geodezji, Kartografii i Systemów Informacji Geograficznej Serwisy czasu rzeczywistego: NAWGEO KODGIS NAWGIS Artur Oruba specjalista Szkolenie Służby Geodezyjnej

Bardziej szczegółowo

Współczesna nawigacja morska oraz nawigacja przyszłości. Agnieszka Nowicka

Współczesna nawigacja morska oraz nawigacja przyszłości. Agnieszka Nowicka Współczesna nawigacja morska oraz nawigacja przyszłości Agnieszka Nowicka Szczecin, 2010 1 Agnieszka Nowicka Współczesna nawigacja morska oraz nawigacja przyszłości Nawigacja morska to proces bezpiecznego

Bardziej szczegółowo

Urządzenia Elektroniki Morskiej Systemy Elektroniki Morskiej

Urządzenia Elektroniki Morskiej Systemy Elektroniki Morskiej Wydział Elektroniki, Telekomunikacji i Informatyki Politechniki Gdańskiej Katedra Systemów Elektroniki Morskiej Stacja Badań Hydroakustycznych Urządzenia Elektroniki Morskiej Systemy Elektroniki Morskiej

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA MORSKA. w Gdyni. Wydział Elektryczny MORSKA PRAKTYKA EKSPLOATACYJNA. Specjalność: Elektronika Morska

AKADEMIA MORSKA. w Gdyni. Wydział Elektryczny MORSKA PRAKTYKA EKSPLOATACYJNA. Specjalność: Elektronika Morska AKADEMIA MORSKA w Gdyni Wydział Elektryczny MORSKA PRAKTYKA EKSPLOATACYJNA PROGRAM I WYMAGANIA Specjalność: Elektronika Morska Gdynia 2014 Nazwisko... Family name Imiona... Given name Nazwa statku... ship

Bardziej szczegółowo

Asystent Lądowania ILS (ILS Assistant) w systemie Pitlab&Zbig OSD

Asystent Lądowania ILS (ILS Assistant) w systemie Pitlab&Zbig OSD Asystent Lądowania ILS (ILS Assistant) w systemie Pitlab&Zbig OSD Asystent Lądowania ILS (ang. Instrument Landing System) jest systemem wspierającym bezpieczne i precyzyjne lądowanie modelem w warunkach

Bardziej szczegółowo

KRZYSZTOF MĄCZEWSKI Geodeta Województwa Mazowieckiego

KRZYSZTOF MĄCZEWSKI Geodeta Województwa Mazowieckiego Biuro Geodety Województwa Mazowieckiego DOŚWIADCZENIA WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO W TWORZENIU INFRASTRUKTURY GEOINFORMACYJNEJ DLA ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO KRZYSZTOF MĄCZEWSKI Geodeta Województwa Mazowieckiego

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 18 grudnia 2013 r. Poz. 357. ZARZĄDZENIE Nr 41/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 18 grudnia 2013 r.

Warszawa, dnia 18 grudnia 2013 r. Poz. 357. ZARZĄDZENIE Nr 41/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 18 grudnia 2013 r. Szefostwo Służby Ruchu Lotniczego Warszawa, dnia 18 grudnia 2013 r. Poz. 357 ZARZĄDZENIE Nr 41/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie prowadzenia rejestru wojskowych lotniczych

Bardziej szczegółowo

Stan opracowania metadanych zbiorów i usług danych przestrzennych dla tematu sieci transportowe w zakresie transportu lotniczego

Stan opracowania metadanych zbiorów i usług danych przestrzennych dla tematu sieci transportowe w zakresie transportu lotniczego RADA INFRASTRUKTURY INFORMACJI PRZESTRZENNEJ Stan opracowania metadanych zbiorów i usług danych przestrzennych dla tematu sieci transportowe w zakresie transportu lotniczego Źródło Autorstwo dokumentu

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA MORSKA. w Gdyni. Wydział Elektryczny MORSKA PRAKTYKA EKSPLOATACYJNA. Specjalność: Elektronika Morska

AKADEMIA MORSKA. w Gdyni. Wydział Elektryczny MORSKA PRAKTYKA EKSPLOATACYJNA. Specjalność: Elektronika Morska AKADEMIA MORSKA w Gdyni Wydział Elektryczny MORSKA PRAKTYKA EKSPLOATACYJNA PROGRAM I WYMAGANIA Specjalność: Elektronika Morska Gdynia 2012 Nazwisko... Family name Imiona... Given name Nazwa statku... ship

Bardziej szczegółowo

kpt. Mirosław Matusik Brzeźnica, dnia 24.02.2012 roku

kpt. Mirosław Matusik Brzeźnica, dnia 24.02.2012 roku kpt. Mirosław Matusik Brzeźnica, dnia 24.02.2012 roku GPS Global Positioning System System Globalnej Lokalizacji Satelitarnej System GPS zrewolucjonizował nawigację lądową, morską, lotniczą a nawet kosmiczną.

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie systemów satelitarnych w bezpiecznej nawigacji powietrznej

Wykorzystanie systemów satelitarnych w bezpiecznej nawigacji powietrznej CIEĆKO Adam 1,2 GRZEGORZEWSKI Marek 2 ĆWIKLAK Janusz 2 OSZCZAK Stanisław 2 GRUNWALD Grzegorz 1 BABER Krzysztof 2 Wykorzystanie systemów satelitarnych w bezpiecznej nawigacji powietrznej WSTĘP Nawigacja

Bardziej szczegółowo

System AIS. Paweł Zalewski Instytut Inżynierii Ruchu Morskiego Akademia Morska w Szczecinie

System AIS. Paweł Zalewski Instytut Inżynierii Ruchu Morskiego Akademia Morska w Szczecinie System AIS Paweł Zalewski Instytut Inżynierii Ruchu Morskiego Akademia Morska w Szczecinie - 2 - Treść prezentacji: AIS AIS i ECDIS AIS i VTS AIS i HELCOM Podsumowanie komentarz - 3 - System AIS (system

Bardziej szczegółowo

Ultra szybkie pozycjonowanie GNSS z zastosowaniem systemów GPS, GALILEO, EGNOS i WAAS

Ultra szybkie pozycjonowanie GNSS z zastosowaniem systemów GPS, GALILEO, EGNOS i WAAS Ultra szybkie pozycjonowanie GNSS z zastosowaniem systemów GPS, GALILEO, EGNOS i WAAS Jacek Paziewski Paweł Wielgosz Katarzyna Stępniak Katedra Astronomii i Geodynamiki Uniwersytet Warmińsko Mazurski w

Bardziej szczegółowo

Promieniowanie stacji bazowych telefonii komórkowej na tle pola elektromagnetycznego wytwarzanego przez duże ośrodki radiowo-telewizyjne

Promieniowanie stacji bazowych telefonii komórkowej na tle pola elektromagnetycznego wytwarzanego przez duże ośrodki radiowo-telewizyjne Promieniowanie stacji bazowych telefonii komórkowej na tle pola elektromagnetycznego wytwarzanego przez duże ośrodki radiowo-telewizyjne Fryderyk Lewicki Telekomunikacja Polska, Departament Centrum Badawczo-Rozwojowe,

Bardziej szczegółowo

System Automatycznej Identyfikacji. Automatic Identification System (AIS)

System Automatycznej Identyfikacji. Automatic Identification System (AIS) System Automatycznej Identyfikacji Automatic Identification System (AIS) - 2 - Systemy GIS wywodzą się z baz danych umożliwiających generację mapy numerycznej i bez względu na zastosowaną skalę mapy wykonują

Bardziej szczegółowo

Geodezja i Kartografia I stopień (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny)

Geodezja i Kartografia I stopień (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Systemy pozycjonowania i nawigacji Nazwa modułu w języku angielskim Navigation

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 27/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 31 października 2013 r.

ZARZĄDZENIE Nr 27/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 31 października 2013 r. Szefostwo Służby Ruchu Lotniczego Warszawa, dnia 31 października 2013 r. Poz. 280 ZARZĄDZENIE Nr 27/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 31 października 2013 r. w sprawie organizacji i szczegółowych zasad

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... 11

Spis treści. Przedmowa... 11 Spis treści Przedmowa.... 11 Nowe trendy badawcze w ruchu lotniczym. Zagadnienia wstępne... 13 I. Ruch lotniczy jako efekt potrzeby komunikacyjnej pasażera.... 13 II. Nowe środki transportowe w ruchu lotniczym....

Bardziej szczegółowo

Budowa infrastruktury użytkowej systemu pozycjonowania satelitarnego w województwie mazowieckim

Budowa infrastruktury użytkowej systemu pozycjonowania satelitarnego w województwie mazowieckim Budowa infrastruktury użytkowej systemu pozycjonowania satelitarnego w województwie mazowieckim Paweł Tabęcki Biuro Geodety Województwa Mazowieckiego Dział Katastralnej Bazy Danych sierpień 2006 Plan prezentacji

Bardziej szczegółowo

M28, M28B i M28B/PT,

M28, M28B i M28B/PT, POLSKIE ZAKŁADY LOTNICZE SP. Z O.O. MIELEC, POLAND ROZWÓJ TECHNIKI, TECHNOLOGII I TRANSPORTU W LOTNICTWIE Modyfikacje samolotów, B i B/PT, Sławomir Wójcik Zastępca Głównego Konstruktora Samolotów pasażerskich

Bardziej szczegółowo

Precyzyjne pozycjonowanie w oparciu o GNSS

Precyzyjne pozycjonowanie w oparciu o GNSS Precyzyjne pozycjonowanie w oparciu o GNSS Załącznik nr 2 Rozdział 1 Techniki precyzyjnego pozycjonowania w oparciu o GNSS 1. Podczas wykonywania pomiarów geodezyjnych metodą precyzyjnego pozycjonowania

Bardziej szczegółowo

roku system nawigacji satelitarnej TRANSIT. System ten wykorzystywano

roku system nawigacji satelitarnej TRANSIT. System ten wykorzystywano System nawigacji K U R S satelitarnej GPS, część 1 Od historii do przyszłości Wiele osób zajmujących się amatorsko, a nieraz i profesjonalnie elektroniką nie zdaje sobie w pełni sprawy z ogromnego postępu,

Bardziej szczegółowo

Wiesław Graszka naczelnik wydziału Szymon Wajda główny specjalista

Wiesław Graszka naczelnik wydziału Szymon Wajda główny specjalista Wiesław Graszka naczelnik wydziału Szymon Wajda główny specjalista Konferencja Satelitarne metody wyznaczania pozycji we współczesnej geodezji i nawigacji Wrocław 02-04. czerwca 2011 r. Wprowadzenie Zakres

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH MAGISTERSKICH STUDIA STACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2010/11

TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH MAGISTERSKICH STUDIA STACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2010/11 Załącznik nr 7 STUDIA STACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2010/11 Jednostka: KATEDRA GEODEZJI SATELITARNEJ I NAWIGACJI PROMOTOR Prof. dr hab. inż. Stanisław Oszczak PROMOTOR Mieczysław Bakuła 1.

Bardziej szczegółowo

Obszary potencjalnych zastosowań TETRA w praktyce morskiej

Obszary potencjalnych zastosowań TETRA w praktyce morskiej Forum TETRA Polska Obszary potencjalnych zastosowań TETRA w praktyce morskiej Ryszard J. Katulski Rafał Niski Jacek Stefański Jerzy Żurek Prezentacja zespołu Zespół Naukowo-Badawczy ds. Maritime Security

Bardziej szczegółowo

Grażyna T. Adamczyk Kotarska Biuro Hydrograficzne Marynarki Wojennej WPROWADZENIE SYSTEMU AIS JAKO EFEKTYWNEGO ŹRÓDŁA INFORMACJI NAWIGACYJNEJ

Grażyna T. Adamczyk Kotarska Biuro Hydrograficzne Marynarki Wojennej WPROWADZENIE SYSTEMU AIS JAKO EFEKTYWNEGO ŹRÓDŁA INFORMACJI NAWIGACYJNEJ Grażyna T. Adamczyk Kotarska Biuro Hydrograficzne Marynarki Wojennej WPROWADZENIE SYSTEMU AIS JAKO EFEKTYWNEGO ŹRÓDŁA INFORMACJI NAWIGACYJNEJ SYSTEM AUTOMATYCZNEJ IDENTYFIKACJI (AUTOMATIC IDENTIFICATION

Bardziej szczegółowo

GPS Global Positioning System budowa systemu

GPS Global Positioning System budowa systemu GPS Global Positioning System budowa systemu 1 Budowa systemu System GPS tworzą trzy segmenty: Kosmiczny konstelacja sztucznych satelitów Ziemi nadających informacje nawigacyjne, Kontrolny stacje nadzorujące

Bardziej szczegółowo

Patronat nad projektem objęły: ESA (Europejska Agencja Kosmiczna), Komisja Europejska (KE),

Patronat nad projektem objęły: ESA (Europejska Agencja Kosmiczna), Komisja Europejska (KE), Początki Dynamiczny rozwój systemów nawigacji satelitarnej i ich wykorzystania w bardzo wielu dziedzinach życia codziennego, przyczynił się do faktu, że także w Europie zaczęto myśleć nad stworzeniem własnego

Bardziej szczegółowo

GNSS ROZWÓJ SATELITARNYCH METOD OBSERWACJI W GEODEZJI

GNSS ROZWÓJ SATELITARNYCH METOD OBSERWACJI W GEODEZJI GNSS ROZWÓJ SATELITARNYCH METOD OBSERWACJI W GEODEZJI Dr inż. Marcin Szołucha Historia nawigacji satelitarnej 1940 W USA rozpoczęto prace nad systemem nawigacji dalekiego zasięgu- LORAN (Long Range Navigation);

Bardziej szczegółowo

Mobilny system dowodzenia, obserwacji, rozpoznania i łączności

Mobilny system dowodzenia, obserwacji, rozpoznania i łączności 1.30 1.71 Projekt rozwojowy nr O R00 0008 11 finansowany przez NCBiR pt.: Mobilny system dowodzenia, obserwacji, rozpoznania i łączności 23.11.2012, Gdańsk Informacje podstawowe XI konkurs na finansowanie

Bardziej szczegółowo

Znaczenie telekomunikacji we współdziałaniu z systemami nawigacyjnymi. Ewa Dyner Jelonkiewicz. ewa.dyner@agtes.com.pl Tel.

Znaczenie telekomunikacji we współdziałaniu z systemami nawigacyjnymi. Ewa Dyner Jelonkiewicz. ewa.dyner@agtes.com.pl Tel. TELEKOMUNIKACJA SATELITARNA-GOSPODARCZE I STRATEGICZNE KORZYŚCI DLA ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ Warszawa, 12 grudnia 2014 Znaczenie telekomunikacji we współdziałaniu z systemami nawigacyjnymi Ewa Dyner Jelonkiewicz

Bardziej szczegółowo

Temat pracy dyplomowej Promotor Dyplomant CENTRUM INŻYNIERII RUCHU MORSKIEGO. prof. dr hab. inż. kpt.ż.w. Stanisław Gucma.

Temat pracy dyplomowej Promotor Dyplomant CENTRUM INŻYNIERII RUCHU MORSKIEGO. prof. dr hab. inż. kpt.ż.w. Stanisław Gucma. kierunek: Nawigacja, : Transport morski, w roku akademickim 2012/2013, Temat dyplomowej Promotor Dyplomant otrzymania 1. Nawigacja / TM 2. Nawigacja / TM dokładności pozycji statku określonej przy wykorzystaniu

Bardziej szczegółowo

SYSTEM POZYCJONOWANIA DGPS I RTK DLA NOWO WYBUDOWANEGO TERMINALU GAZOWEGO LNG W ŚWINOUJŚCIU

SYSTEM POZYCJONOWANIA DGPS I RTK DLA NOWO WYBUDOWANEGO TERMINALU GAZOWEGO LNG W ŚWINOUJŚCIU ELEKTRYKA 2011 Zeszyt 3 (219) Rok LVII Henryk ŚNIEGOCKI Katedra Nawigacji, Akademia Morska w Gdyni SYSTEM POZYCJONOWANIA DGPS I RTK DLA NOWO WYBUDOWANEGO TERMINALU GAZOWEGO LNG W ŚWINOUJŚCIU Streszczenie.

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne zarządzanie, kontrola i monitoring w Krakowskim Pogotowiu Ratunkowym przy wykorzystaniu satelitarnej techniki GPS

Nowoczesne zarządzanie, kontrola i monitoring w Krakowskim Pogotowiu Ratunkowym przy wykorzystaniu satelitarnej techniki GPS przy wykorzystaniu satelitarnej techniki GPS Maciej Antosiewicz Urszula Sanak Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Małgorzata Popławska Krakowskie Pogotowie Ratunkowe 1 Kraków, 22.05.2007 r. GPS

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE DANE SYSTEMU GPS

PODSTAWOWE DANE SYSTEMU GPS NAWIGACJA GNSS NAWIGACJA GNSS GNSS Global Navigation Satellite System jest to PODSTAWOWY sensor nawigacji obszarowej. Pojęcie to obejmuje nie tylko GPS NAVSTAR (pierwszy w pełni funkcjonujący globalny

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA I STAN AKTUALNY REALIZACJI

ZAŁOŻENIA I STAN AKTUALNY REALIZACJI ZAŁOŻENIA I STAN AKTUALNY REALIZACJI PROJEKTU ASG+ Figurski M., Bosy J., Krankowski A., Bogusz J., Kontny B., Wielgosz P. Realizacja grantu badawczo-rozwojowego własnego pt.: "Budowa modułów wspomagania

Bardziej szczegółowo

ZNACZENIE TELEKOMUNIKACJI SATELITARNEJ DLA POLSKIEJ GOSPODARKI

ZNACZENIE TELEKOMUNIKACJI SATELITARNEJ DLA POLSKIEJ GOSPODARKI ZNACZENIE TELEKOMUNIKACJI SATELITARNEJ DLA POLSKIEJ GOSPODARKI Justyna Romanowska, Zastępca Dyrektora Departamentu Telekomunikacji, Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji WARSZAWA, 12 GRUDNIA 2014 R.

Bardziej szczegółowo

Analiza metod SIS i koncepcja ich wykorzystania podczas podejścia do lądowania według GNSS. Krzysztof Banaszek

Analiza metod SIS i koncepcja ich wykorzystania podczas podejścia do lądowania według GNSS. Krzysztof Banaszek Analiza metod SIS i koncepcja ich wykorzystania podczas podejścia do lądowania według GNSS. Krzysztof Banaszek Chełm, 15.02.2005 Zakres prezentacji Wymagania ICAO dla systemów GNSS Wymagania ICAO dla poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Wielofunkcyjny system precyzyjnego pozycjonowania satelitarnego ASG-EUPOS

Wielofunkcyjny system precyzyjnego pozycjonowania satelitarnego ASG-EUPOS Wielofunkcyjny system precyzyjnego pozycjonowania satelitarnego ASG-EUPOS STACJE REFERENCYJNE SYSTEMU ASG-EUPOS WSTĘP Istnienie nowoczesnych, wielofunkcyjnych systemów precyzyjnego pozycjonowania satelitarnego,

Bardziej szczegółowo

Katedra Geodezji Satelitarnej i Nawigacji

Katedra Geodezji Satelitarnej i Nawigacji Załącznik nr 7.1 STUDIA STACJONARNE PIERWSZEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2012/2013 Katedra Geodezji Satelitarnej i Nawigacji (nazwa Jednostki Organizacyjnej) Geodezja i geoinformatyka (Specjalność) Dr hab.

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE WYDZIAŁU ETI POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ Nr 6 Seria: Technologie Informacyjne 2008

ZESZYTY NAUKOWE WYDZIAŁU ETI POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ Nr 6 Seria: Technologie Informacyjne 2008 ZESZYTY NAUKOWE WYDZIAŁU ETI POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ Nr 6 Seria: Technologie Informacyjne 2008 Mariusz Chmielecki, Agnieszka Jurkowska, Karol Rudziński, Cezary Specht, Jakub Szulwic, Tadeusz Widerski Politechnika

Bardziej szczegółowo

Pomiary analizatorem widma PEM szczegółowa analiza widma w badanych punktach

Pomiary analizatorem widma PEM szczegółowa analiza widma w badanych punktach Pomiary analizatorem widma PEM szczegółowa analiza widma w badanych punktach W 2013 roku WIOŚ w Katowicach w wybranych 10 punktach pomiarowych wykonał pomiary uzupełniające analizatorem widma NARDA SRM

Bardziej szczegółowo

STATUS POLSKIEGO SYSTEMU AUTOMATYCZNEJ IDENTYFIKACJI STATKÓW (AIS)

STATUS POLSKIEGO SYSTEMU AUTOMATYCZNEJ IDENTYFIKACJI STATKÓW (AIS) Wojciech Drozd Marek Dziewicki Marcin Waraksa Urząd Morski w Gdyni STATUS POLSKIEGO SYSTEMU AUTOMATYCZNEJ IDENTYFIKACJI STATKÓW (AIS) 1. Budowa AIS-PL w ramach projektu HELCOM W wyniku realizacji postanowień

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia.. 2010 r. w sprawie sposobu przekazywania i obiegu informacji w zakresie ochrony żeglugi i portów

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia.. 2010 r. w sprawie sposobu przekazywania i obiegu informacji w zakresie ochrony żeglugi i portów Projekt z dnia 16 czerwca 2010 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia.. 2010 r. w sprawie sposobu przekazywania i obiegu informacji w zakresie ochrony żeglugi i portów Na podstawie art. 28

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 15 lipca 2013 r. Poz. 810

Warszawa, dnia 15 lipca 2013 r. Poz. 810 Warszawa, dnia 15 lipca 2013 r. Poz. 810 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANSPORTU, BUDOWNICTWA I GOSPODARKI MORSKIEJ 1) z dnia 5 lipca 2013 r. w sprawie klasyfikacji lotnisk i rejestru lotnisk Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA I STAN REALIZACJI PRAC W ZAKRESIE OPRACOWANIA SERWISU POZYCJONOWANIA Z WYKORZYSTANIEM TELEFONÓW GSM Z MODUŁEM GNSS

ZAŁOŻENIA I STAN REALIZACJI PRAC W ZAKRESIE OPRACOWANIA SERWISU POZYCJONOWANIA Z WYKORZYSTANIEM TELEFONÓW GSM Z MODUŁEM GNSS Satelitarne metody wyznaczania pozycji we współczesnej geodezji i nawigacji Wrocław 2 ZAŁOŻIA I STA RALIZACJI PRAC W ZAKRSI OPRACOWAIA SRWISU POZYCJOOWAIA Z WYKORZYSTAIM TLFOÓW GSM Z MODUŁM GSS Saczuk

Bardziej szczegółowo

Szanowni Pañstwo. Z powa aniem. Cezary Specht Redaktor Serii Biblioteka Nawigacji

Szanowni Pañstwo. Z powa aniem. Cezary Specht Redaktor Serii Biblioteka Nawigacji Szanowni Pañstwo Z przyjemnoœci¹ oddajê w Pañstwa rêce pierwsz¹, publikacjê monograficzn¹ z cyklu Biblioteka Nawigacji, poœwiêcon¹ Satelitarnemu Systemowi GPS, tym samym zapocz¹tkowuj¹c seriê wybranych

Bardziej szczegółowo

Bałtyckie Centrum Badawczo-Wdrożeniowe Gospodarki Morskiej i jego rola we wzmacnianiu innowacyjności Pomorza Zachodniego.

Bałtyckie Centrum Badawczo-Wdrożeniowe Gospodarki Morskiej i jego rola we wzmacnianiu innowacyjności Pomorza Zachodniego. Bałtyckie Centrum Badawczo-Wdrożeniowe Gospodarki Morskiej i jego rola we wzmacnianiu innowacyjności Pomorza Zachodniego. KONCEPCJA STRUKTURY ORGANIZACYJNEJ CENTRUM Zakład b-r górnictwa morskiego Prowadzenie

Bardziej szczegółowo

Geotronics Polska jako dostawca nowoczesnych technologii satelitarnych GNSS firmy Trimble do zastosowań pomiarowych, infrastrukturalnych i

Geotronics Polska jako dostawca nowoczesnych technologii satelitarnych GNSS firmy Trimble do zastosowań pomiarowych, infrastrukturalnych i Geotronics Polska jako dostawca nowoczesnych technologii satelitarnych GNSS firmy Trimble do zastosowań pomiarowych, infrastrukturalnych i monitoringowych. GEOTRONICS POLSKA Sp. z o.o. Jedyny dystrybutor

Bardziej szczegółowo

System bezpośredniego i zdalnego monitoringu geodezyjnego Część 1

System bezpośredniego i zdalnego monitoringu geodezyjnego Część 1 Sprawa Nr RAP.272.17.20134 załącznik nr 6.1. do SIWZ (nazwa i adres Wykonawcy) PARAMETRY TECHNICZNE PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Nazwa i typ (producent) oferowanego urządzenia:... NAZWA PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA:

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ZAŁĄCZNIKÓW DO ROZPORZĄDZENIA MINISTRA ŁĄCZNOŚCI Z DNIA 4 WRZEŚNIA 1997 r.

WYKAZ ZAŁĄCZNIKÓW DO ROZPORZĄDZENIA MINISTRA ŁĄCZNOŚCI Z DNIA 4 WRZEŚNIA 1997 r. Instytut Łączności Ośrodek Informacji Naukowej ul. Szachowa 1, 04-894 Warszawa tel./faks: (0-prefiks-22) 512 84 00, tel. 512 84 02 e-mail: redakcja@itl.waw.pl WYKAZ ZAŁĄCZNIKÓW DO ROZPORZĄDZENIA MINISTRA

Bardziej szczegółowo

Obszar badawczy i zadania geodezji satelitarnej

Obszar badawczy i zadania geodezji satelitarnej Obszar badawczy i zadania geodezji satelitarnej [na podstawie Seeber G., Satellite Geodesy ] dr inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie cirm.am.szczecin.pl Literatura: 1. Januszewski J., Systemy

Bardziej szczegółowo

Moduły ultraszybkiego pozycjonowania GNSS

Moduły ultraszybkiego pozycjonowania GNSS BUDOWA MODUŁÓW WSPOMAGANIA SERWISÓW CZASU RZECZYWISTEGO SYSTEMU ASG-EUPOS Projekt rozwojowy MNiSW nr NR09-0010-10/2010 Moduły ultraszybkiego pozycjonowania GNSS Paweł Wielgosz Jacek Paziewski Katarzyna

Bardziej szczegółowo

Micro Geo-Information. Pozycjonowanie w budynkach Indoor positioning

Micro Geo-Information. Pozycjonowanie w budynkach Indoor positioning Micro Geo-Information Pozycjonowanie w budynkach Indoor positioning Spotykane metody rozpoznawanie siły sygnałów pochodzącego od nadajników GSM i porównywane z mapą natężeń wprowadzoną do systemu, wyszukiwanie

Bardziej szczegółowo

2. ZAKRES PROPONOWANYCH ZMIAN:

2. ZAKRES PROPONOWANYCH ZMIAN: KONSULTACJE SPOŁECZNE PROJEKT REORGANIZACJI STRUKTUR PRZESTRZENI POWIETRZNEJ W REJONIE LOTNISKA RADOM-SADKÓW W ZWIĄZKU Z UTWORZENIEM NOWEGO CYWILNEGO PORTU LOTNICZEGO RADOM 1. CEL Celem przedmiotowej zmiany

Bardziej szczegółowo

lp tematy pracy promotor dyplomant data otrzymania tematu uwagi ZAKŁAD URZĄDZEŃ NAWIGACYJNYCH

lp tematy pracy promotor dyplomant data otrzymania tematu uwagi ZAKŁAD URZĄDZEŃ NAWIGACYJNYCH Tematy prac dyplomowych inżynierskich dla studentów niestacjonarnych prowadzone przez nauczycieli akademickich Instytutu Inżynierii Ruchu Morskiego na rok akademicki 2008/2009 lp tematy pracy promotor

Bardziej szczegółowo

KRAJOWY SYSTEM BEZPIECZEŃ STWA MORSKIEGO W ZINTEGROWANEJ POLITYCE UNII EUROPEJSKIEJ

KRAJOWY SYSTEM BEZPIECZEŃ STWA MORSKIEGO W ZINTEGROWANEJ POLITYCE UNII EUROPEJSKIEJ ZESZYTY NAUKOWE AKADEMII MARYNARKI WOJENNEJ ROK LII NR 2 (185) 2011 Zdzisł aw Kopacz Wacł aw Morgaś Akademia Marynarki Wojennej KRAJOWY SYSTEM BEZPIECZEŃ STWA MORSKIEGO W ZINTEGROWANEJ POLITYCE UNII EUROPEJSKIEJ

Bardziej szczegółowo

Działania PAśP w obszarze wdroŝenia nawigacji GNSS w lotnictwie cywilnym

Działania PAśP w obszarze wdroŝenia nawigacji GNSS w lotnictwie cywilnym Działania PAśP w obszarze wdroŝenia nawigacji GNSS w lotnictwie cywilnym Tomasz Woźniak tel.: +48 22 574 53 80 e-mail: t.wozniak@pansa.pl ZAGADNIENIA 1. PAśP i jego misja 2. Zalety nawigacji GNSS 3. Działania

Bardziej szczegółowo

Satelitarny system optoelektronicznej obserwacji Ziemi

Satelitarny system optoelektronicznej obserwacji Ziemi Opracowanie studium wykonalności dla programu strategicznego na rzecz bezpieczeństwa i obronności państwa pn.: Satelitarny system optoelektronicznej obserwacji Ziemi. dr inż. Marcin SZOŁUCHA Warszawa dnia,

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY POZYCJONOWANIA ORAZ PODKŁAD KARTOGRAFICZNY WYKORZYSTYWANE W OPERACJACH OFFSHORE NA PRZYKŁADZIE ROZWIĄZAŃ FIRMY FUGRO

SYSTEMY POZYCJONOWANIA ORAZ PODKŁAD KARTOGRAFICZNY WYKORZYSTYWANE W OPERACJACH OFFSHORE NA PRZYKŁADZIE ROZWIĄZAŃ FIRMY FUGRO Górnictwo i Geoinżynieria Rok 35 Zeszyt 4/1 2011 Andrzej Bąk* SYSTEMY POZYCJONOWANIA ORAZ PODKŁAD KARTOGRAFICZNY WYKORZYSTYWANE W OPERACJACH OFFSHORE NA PRZYKŁADZIE ROZWIĄZAŃ FIRMY FUGRO 1. Wstęp Wraz

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIE I ROZWIĄZANIA STOSOWANE W WOJSKOWEJ SŁUŻBIE RUCHU LOTNICZEGO. płk Paweł BRATKOWSKI

TECHNOLOGIE I ROZWIĄZANIA STOSOWANE W WOJSKOWEJ SŁUŻBIE RUCHU LOTNICZEGO. płk Paweł BRATKOWSKI TECHNOLOGIE I ROZWIĄZANIA STOSOWANE W WOJSKOWEJ SŁUŻBIE RUCHU LOTNICZEGO płk Paweł BRATKOWSKI SINGLE EUROPEAN SKY Inicjatywa Single European Sky (SES) docelowo ma doprowadzić do utworzenia jednolitego

Bardziej szczegółowo

Algorytm SiRF dekoder i jego wykorzystanie w systemie ASG-EUPOS

Algorytm SiRF dekoder i jego wykorzystanie w systemie ASG-EUPOS Katedra Geodezji Satelitarnej i Nawigacji Bartłomiej Oszczak, Krzysztof Serżysko Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Algorytm SiRF dekoder i jego wykorzystanie w systemie ASG-EUPOS SiRF Technology

Bardziej szczegółowo

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

(Tekst mający znaczenie dla EOG) 30.9.2014 L 284/9 ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) NR 1029/2014 z dnia 26 września 2014 r. zmieniające rozporządzenie (UE) nr 73/2010 ustanawiające wymagania dotyczące jakości danych i informacji

Bardziej szczegółowo

System satelitarnego pozycjonowania i nadzoru pojazdów, maszyn i urządzeń

System satelitarnego pozycjonowania i nadzoru pojazdów, maszyn i urządzeń System satelitarnego pozycjonowania i nadzoru pojazdów, maszyn i urządzeń www.autosoftware.com.pl w w w. d i g i t r a c k. p l System pozycjonowania pojazdów i urządzeń występujący pod nazwą handlową

Bardziej szczegółowo

Architektura bezpieczeństwa informacji w ochronie zdrowia. Warszawa, 29 listopada 2011

Architektura bezpieczeństwa informacji w ochronie zdrowia. Warszawa, 29 listopada 2011 Architektura informacji w ochronie zdrowia Warszawa, 29 listopada 2011 Potrzeba Pomiędzy 17 a 19 kwietnia 2011 roku zostały wykradzione dane z 77 milionów kont Sony PlayStation Network. 2 tygodnie 25 milionów

Bardziej szczegółowo

CJAM 100 Miniaturowa radiostacja zagłuszająca

CJAM 100 Miniaturowa radiostacja zagłuszająca CJAM 100 Miniaturowa radiostacja zagłuszająca CJAM 100 to miniaturowa radiostacja zagłuszająca, pozwalająca na zakłócanie komunikacji w sieci komórkowej na małych obszarach. Wystarczy nacisnąć przycisk,

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pomiaru i wyrównania przestrzennych ciągów tachimetrycznych w zastosowaniach geodezji zintegrowanej

Koncepcja pomiaru i wyrównania przestrzennych ciągów tachimetrycznych w zastosowaniach geodezji zintegrowanej Koncepcja pomiaru i wyrównania przestrzennych ciągów tachimetrycznych w zastosowaniach geodezji zintegrowanej Krzysztof Karsznia Leica Geosystems Polska XX Jesienna Szkoła Geodezji im Jacka Rejmana, Polanica

Bardziej szczegółowo

I. KARTA PRZEDMIOTU. Przekazać wszechstronną wiedzę z zakresu produkcji map. Zapoznać z problematyką wykonywania pomiarów kątów i odległości na Ziemi

I. KARTA PRZEDMIOTU. Przekazać wszechstronną wiedzę z zakresu produkcji map. Zapoznać z problematyką wykonywania pomiarów kątów i odległości na Ziemi I. KARTA PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu: GEODEZJA Z KARTOGRAFIĄ 2. Kod przedmiotu: GK 3. Jednostka prowadząca: Wydział Nawigacji i Uzbrojenia Okrętowego. Kierunek: Nawigacja 5. Specjalność: hydrografia

Bardziej szczegółowo

SZEFOSTWO GEOGRAFII WOJSKOWEJ GEOGRAFIA WOJSKOWA

SZEFOSTWO GEOGRAFII WOJSKOWEJ GEOGRAFIA WOJSKOWA GEOGRAFIA WOJSKOWA 28 kwietnia 2015 r. płk Krzysztof DANILEWICZ WARSZAWA Nowa struktura DOWÓDZTWO GENERALNE RSZ DOWÓDZTWO OPERACYJNE RSZ INSPEKTORAT RODZAJÓW WOJSK INSPEKTORAT WSPARCIA SZ PION OPERACYJNY

Bardziej szczegółowo

Jolanta OrUńska. Aktualna wersja projektu dostępna jest na stronie internetowej BiuJetynu Infonnacji

Jolanta OrUńska. Aktualna wersja projektu dostępna jest na stronie internetowej BiuJetynu Infonnacji Warszawa, ( wrześrua 2011 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA GŁÓWNY GEODETA KRAJU Jolanta OrUńska KN-0242-6/11 Pan Olgierd Geblewicz Marszałek Województwa Zachodniopomorskiego Odpowiadając na Państwa uwagi zgłoszone

Bardziej szczegółowo

Zasada pracy różnicowego GPS - DGPS. dr inż. Paweł Zalewski

Zasada pracy różnicowego GPS - DGPS. dr inż. Paweł Zalewski Zasada pracy różnicowego GPS - DGPS dr inż. Paweł Zalewski Sformułowanie problemu W systemie GPS wykorzystywane są sygnały pomiaru czasu (timing signals) przynajmniej z trzech satelitów w celu ustalenia

Bardziej szczegółowo

Jednolita Europejska Przestrzeń Powietrzna. Sesja INFORMS - Warszawa 18.09.2012

Jednolita Europejska Przestrzeń Powietrzna. Sesja INFORMS - Warszawa 18.09.2012 Sesja INFORMS - Warszawa 18.09.2012 Geneza i przyczyny powstania inicjatywy Lata 1975 2000 - ruch lotniczy zwiększył się prawie trzykrotnie Lata 1997-1999 - Komisja Europejska rozpoczęła analizy wzrostu

Bardziej szczegółowo

Za szczególne zaangażowanie i wkład w opracowanie raportu autorzy dziękują:

Za szczególne zaangażowanie i wkład w opracowanie raportu autorzy dziękują: Foresight Przyszłość technik satelitarnych w Polsce to realizowany przez Polskie Biuro ds. Przestrzeni Kosmicznej projekt, którego celem jest ocena perspektyw i korzyści z wykorzystania technik satelitarnych

Bardziej szczegółowo

Sieci Satelitarne. Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl

Sieci Satelitarne. Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl Sieci Satelitarne Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl Elementy systemu Moduł naziemny terminale abonenckie (ruchome lub stacjonarne), stacje bazowe (szkieletowa sieć naziemna), stacje kontrolne.

Bardziej szczegółowo

Sieciowe Pozycjonowanie RTK używając Virtual Reference Stations (VRS)

Sieciowe Pozycjonowanie RTK używając Virtual Reference Stations (VRS) Sieciowe Pozycjonowanie RTK używając Virtual Reference Stations (VRS) Mgr inż. Robert Dudek GEOTRONICS KRAKÓW GSI Japan - 21st of June 1999 Wprowadzenie u Dlaczego Sieci stacji referencyjnych GPS? u Pomysł

Bardziej szczegółowo

Mobilny Zintegrowany Zestaw Radiokomunikacyjny ZRK 3403-MM

Mobilny Zintegrowany Zestaw Radiokomunikacyjny ZRK 3403-MM Zestaw Radiokomunikacyjny ZRK 3403-MM Zestaw Radiokomunikacyjny ZRK 3403-MM 1. Potrzeba zintegrowanej łączności. 2. Ogólnopolski System Tetra - ogromne koszty takiego przedsięwzięcia, sięgające miliardów

Bardziej szczegółowo

Przegląd metod zwiększania precyzji danych GPS. Mariusz Kacprzak

Przegląd metod zwiększania precyzji danych GPS. Mariusz Kacprzak Przegląd metod zwiększania precyzji danych GPS Mariusz Kacprzak Plan prezentacji: 1) Omówienie podstaw funkcjonowania GPS 2) Zasada wyznaczenie pozycji w GPS 3) Błędy wyznaczania pozycji 4) Sposoby korekcji

Bardziej szczegółowo

Sensory i systemy pomiarowe Prezentacja Projektu SYNERIFT. Michał Stempkowski Tomasz Tworek AiR semestr letni 2013-2014

Sensory i systemy pomiarowe Prezentacja Projektu SYNERIFT. Michał Stempkowski Tomasz Tworek AiR semestr letni 2013-2014 Sensory i systemy pomiarowe Prezentacja Projektu SYNERIFT Michał Stempkowski Tomasz Tworek AiR semestr letni 2013-2014 SYNERIFT Tylne koła napędzane silnikiem spalinowym (2T typu pocket bike ) Przednie

Bardziej szczegółowo

gabriel.nowacki@its.waw.pl

gabriel.nowacki@its.waw.pl gabriel.nowacki@its.waw.pl 1. Charakterystyka EETS. 2. Struktura funkcjonalna KSAPO. 3. Testy KSAPO. 4. Podsumowanie. Multimedia, nawigacja satelitarna (GPS, (GPS, GALILEO), łączność łączność (GSM, (GSM,

Bardziej szczegółowo

Czym jest OnDynamic? OnDynamic dostarcza wartościowych danych w czasie rzeczywistym, 24/7 dni w tygodniu w zakresie: czasu przejazdu,

Czym jest OnDynamic? OnDynamic dostarcza wartościowych danych w czasie rzeczywistym, 24/7 dni w tygodniu w zakresie: czasu przejazdu, Czym jest OnDynamic? OnDynamic (Multimodalny System Monitoringu Ruchu Drogowego) to inteligentna architektura czujników i specjalistycznego oprogramowania, które gwarantują przetwarzanie dużej ilości różnorodnych

Bardziej szczegółowo

INFILTRACJA POWIETRZA WSPÓŁCZYNNIK a

INFILTRACJA POWIETRZA WSPÓŁCZYNNIK a www.ltb.org.pl strona 1 / 5 INFILTRACJA POWIETRZA WSPÓŁCZYNNIK a Wymagania krajowe a norma PN-EN 14351-1:2006 mgr inż. Andrzej Żyła Norma europejska PN-EN 14351-1:2006 Okna i drzwi. Norma wyrobu, właściwości

Bardziej szczegółowo

Aplikacje Systemów. 1. System zarządzania flotą pojazdów 2. Nawigacja samochodowa GPS. Gdańsk, 2015

Aplikacje Systemów. 1. System zarządzania flotą pojazdów 2. Nawigacja samochodowa GPS. Gdańsk, 2015 Aplikacje Systemów Wbudowanych 1. System zarządzania flotą pojazdów 2. Nawigacja samochodowa GPS Gdańsk, 2015 Schemat systemu SpyBox Komponenty systemu SpyBox Urządzenie do lokalizacji pojazdów Odbiornik

Bardziej szczegółowo

Efekt Dopplera. dr inż. Romuald Kędzierski

Efekt Dopplera. dr inż. Romuald Kędzierski Efekt Dopplera dr inż. Romuald Kędzierski Christian Andreas Doppler W 1843 roku opublikował swoją najważniejszą pracę O kolorowym świetle gwiazd podwójnych i niektórych innych ciałach niebieskich. Opisał

Bardziej szczegółowo

Dr Michał Tanaś(http://www.amu.edu.pl/~mtanas)

Dr Michał Tanaś(http://www.amu.edu.pl/~mtanas) Dr Michał Tanaś(http://www.amu.edu.pl/~mtanas) Cechy systemu wczesnego ostrzegania i monitoringu Zbieranie i analiza danych w czasie rzeczywistym Systemy przewidywania zjawisk Rozmieszczenie czujników

Bardziej szczegółowo